Letter of Dalai qan 1684
Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
1
ᠥᠭᠡᠯᠡᠳ ᠦᠨ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠲᠩᠷᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤᠨ ᠡᠷᠬᠡ ᠲᠦ ᠮᠠᠨᠶᠠᠵᠤ ᠱᠷᠢ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠥᠯᠮᠡᠢ ᠶᠢᠨ ᠭᠡᠭᠡᠨᠡ
ögeled-ün dalai qaγan-u ayiladqaγsan bičig tngri γajar-un erke-tü manyaju šri degedü qaγan-u ölmei-yin gegen-e.
3
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠴᠦ ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠪᠡᠶᠡ ᠰᠦᠮᠢᠷ ᠠᠭᠤᠯᠠ ᠮᠡᠲᠦ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠥᠭᠡᠳ ᠠᠯᠪᠠᠲᠤ ᠣᠯᠠᠮ ᠢᠷᠭᠡᠨ ᠢ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠠᠩᠠ ᠲᠡᠳᠬᠦᠭᠰᠡᠭᠡᠷ ᠡᠴᠡ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠯ ᠭᠤᠴᠢᠨ ᠯᠠᠩ ᠤᠨ ᠮᠥᠩᠭᠦᠨ ᠳᠣᠮᠪᠤ ᠨᠠᠢᠮᠠᠨ ᠲᠣᠷᠭ ᠠ ᠲᠠᠢ ᠡᠯᠴᠢ ᠪᠯᠣᠸᠠ ᠪᠽᠠᠩ ᠳᠭᠡ ᠰᠯᠣᠸᠠᠩ ᠳᠪᠣᠸᠠᠨ ᠪᠣᠸᠠ ᠳᠭᠡ ᠰᠯᠣᠸᠠᠩ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠦᠷᠢᠨ ᠪᠠᠭᠤᠭᠰᠠᠨᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠲᠠᠨ ᠤ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠢ ᠦᠵᠡᠭᠰᠡᠨ ᠮᠡᠲᠦ ᠮᠠᠰᠢ ᠶᠡᠬᠡ ᠪᠠᠶᠠᠰᠪᠠ
edüge čü yeke qaγan-u bey-e sümir aγula metü kelberil ügei böged, albatu olam irgen-i amuγulang-a tedkügseger-eče, jarliγ soyurqal γučin lang-un mönggün dombu, naiman torγ-a-tai elči blowa bzang dge slowang, dbowan bowa dge slowang qoyar-iyar soyurqaγsan bürin baγuγsan-a qaγan-tan-u gegen-i üjegsen metü masi yeke bayasba.
4
ᠪᠢ ᠴᠦ ᠪᠡᠶᠡᠨ ᠳᠦᠷ ᠡᠪᠡᠴᠢᠨ ᠡᠪᠡᠳᠴᠢᠨ ᠦᠭᠡᠭᠦᠶᠡ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠢ ᠣᠷᠤᠢ ᠳᠤᠷ ᠠᠪᠴᠤ ᠲᠥᠷᠦ ᠡ ᠲᠥᠷᠦ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠤ ᠦᠢᠯᠡ ᠳᠦᠷ ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠰᠠᠨᠠᠭᠠ ᠪᠠᠷᠢᠭᠰᠠᠭᠠᠷ ᠠᠮᠤᠢ
bi čü beyen-dür ebečin[=ebedčin] ügegüy-e dalai blam-a-yin jarliγ-i orui-dur abču, törü-e[=törü] šajin-u üile-dür čaγan sanaγ-a bariγsaγar amui.
5
ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠲᠥᠷᠦ ᠡ ᠲᠥᠷᠦ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠯᠠ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠠᠩ ᠭᠢ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠠᠩ ᠢ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠷᠠ ᠡᠨᠡ ᠳᠠᠷᠬᠠᠨ ᠲᠤᠭᠴᠢ ᠶᠢ ᠢᠯᠡᠭᠡᠪᠡ
sayin törü-e[=törü] šajin urbal ügei-yin tula amuγulang-gi [=amuγulang-i] ayiladqar-a ene darqan tuγči-yi ilegebe.
6
ᠥᠴᠢᠯ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠤ ᠶᠢᠨ ᠪᠡᠯᠡᠭ ᠰᠢᠷᠦ ᠬᠤᠪᠠ ᠡᠷᠢᠬᠡ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠪᠦᠬᠦᠯᠢ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠴᠡᠩᠮᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠᠭ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠪᠦᠬᠦᠯᠢ ᠡᠩᠭᠡᠰᠭᠡ ᠥᠩᠭᠡ ᠲᠡᠢ ᠴᠡᠩᠮᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠᠭ
öčil bičig ayiladqu-yin beleg sirü quba erike, arban yisün büküli sayin čaγan čengme, nige baγ arban yisün büküli enggesge öngge-tei čengme nige baγ.
7
ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠱᠢᠷᠠ ᠰᠢᠷᠠ ᠴᠣᠭᠤᠬᠤᠷ ᠴᠣᠬᠤᠷ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠴᠣᠭᠤᠬᠤᠷ ᠴᠣᠬᠤᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠᠭ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠬᠥᠬᠡ ᠴᠣᠭᠤᠬᠤᠷ ᠴᠣᠬᠤᠷ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠨᠣᠭᠤᠭᠠᠨ ᠴᠣᠭᠤᠬᠤᠷ ᠴᠣᠬᠤᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠᠭ ᠪᠦᠷᠢᠨ ᠰᠠᠭᠠᠳᠠᠭ ᠨᠤᠮᠤ ᠲᠠᠢ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠰᠠᠷ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠱᠢᠨ ᠡ ᠳᠡ ᠰᠢᠨ ᠡ ᠳᠡ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠡᠷᠭᠦᠪᠡ
arban šira[=sir-a] čoγuqur[=čoqur] kiged arban nigen ulaγan čoγuqur[=čoqur] nige baγ, yisün köke čoγuqur[=čoqur] kiged arban noγuγan čoγuqur[=čoqur] nige baγ, bürin saγadaγ numu-tai dörben sar-a-yin šin-e-de[=sin-e-de] dalai qaγan ergübe.
8
ᠡᠩᠬᠡ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠠᠩ ᠤᠨ ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠣᠨ ᠡᠪᠦᠯ ᠦᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠᠳᠤ ᠰᠠᠷ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠨᠠ ᠭᠠᠳᠠᠭᠠᠳᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ᠶᠢ ᠵᠠᠰᠠᠬᠤ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠤᠨ ᠶᠠᠮᠤᠨ ᠤ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠭᠴᠢ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠨᠳᠠᠷᠢ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠯᠠᠮ ᠠ ᠳᠠᠨ ᠤ ᠪᠯᠠᠮ ᠠ ᠲᠠᠨ ᠤ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠬᠤ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠢ ᠰᠠᠶᠢᠳ ᠤᠨ ᠡᠮᠦᠨᠡ ᠬᠦᠷᠭᠡᠵᠦ ᠢᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠢ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠳᠡᠳᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠤᠯᠠᠳᠠᠢ ᠪᠠᠶᠢᠷᠢ ᠲᠠᠨ ᠣᠷᠴᠢᠭᠤᠯ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠭᠰᠠᠨ ᠢ ᠣᠷᠴᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠠᠳ ᠮᠥᠨ ᠬᠦ ᠰᠠᠷ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨᠠ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠡᠷᠬᠢᠨ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠭᠢᠣᠷᠣ ᠶᠢᠨ ᠯᠡᠳᠡᠬᠦᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠳᠡᠳ ᠲᠦᠰᠢᠯᠮᠡᠯ ᠰᠢᠵᠦ ᠲᠤᠨᠠ ᠤ ᠬᠢᠩ ᠽᠣ ᠳᠠᠨ ᠤ ᠬᠢᠩ ᠽᠣ ᠲᠠᠨ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠪᠠ
engke amuγulang-un qorin γurbaduγar on, ebül-ün dumdadu sar-a-yin arban jirγuγan-a, γadaγadu mongγol-un törü-yi jasaqu yabudal-un yamun-u tusalaγči tüsimel dandari, dalai lam-a-dan-u[=blam-a-tan-u] ayiladqaqu jirγuγan bičig-i sayid-un emün-e kürgejü iregsen-i bičig-ün dedlegsen tüsimel uladai, bayiri-tan orčiγul kemen tusiyaγsan-i orčiγuluγad, mön-kü sar-a-yin qorin γurban-a bičig-ün erkin tüsimel gioro-yin ledekün, bičig-ün ded tüsilmel sijü, tuna, u king zo-dan[=u king zo-tan] ayiladqaba.
11
ᠬᠠᠷᠢᠶ ᠠ ᠳᠤ ᠬᠠᠷᠢᠶᠠᠲᠤ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠤᠨ ᠶᠠᠮᠤᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠵᠤ ᠥᠭ ᠬᠡᠮᠡᠭᠰᠡᠨ ᠢ ᠮᠥᠨ ᠬᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠢᠵᠠᠭᠤᠷ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠬᠠᠭᠤᠷᠴᠠᠭ ᠨᠢᠭᠡ ᠬᠠᠳᠠᠭ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠢ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠳᠡᠳᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠪᠠᠶᠢᠷᠢ ᠭᠠᠳᠠᠭᠠᠳᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ᠶᠢ ᠵᠠᠰᠠᠬᠤ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠤᠨ ᠶᠠᠮᠤᠨ ᠤ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠭᠴᠢ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠪᠠᠶᠠᠰᠬᠤᠯᠠᠩ ᠳᠤᠷ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠵᠤ ᠥᠭᠪᠡ
qariy-a-du[=qariyatu] yabudal-un yamun-dur tusiyaju ög kemegsen-i mön-kü edür ijaγur jirγuγan bičig, ulaγan qaγurčaγ nige, qadaγ yisün-i bičig-ün dedlegsen tüsimel bayiri, γadaγadu mongγol-un törü-yi jasaqu yabudal-un yamun-u tusalaγči tüsimel bayasqulang-dur tusiyaju ögbe.
12
ᠪᠠᠰᠠ ᠰᠡᠮᠪᠠ ᠴᠡᠮᠪᠦ ᠬᠤᠲᠤᠭᠲᠤ ᠶᠢᠨ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡ ᠪᠠᠷᠢᠬᠤ ᠱᠠᠷᠢᠯ ᠨᠢᠭᠡ ᠬᠠᠳᠠᠭ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠢ ᠮᠥᠨ ᠪᠠᠶᠠᠰᠬᠤᠯᠠᠩ ᠳᠤᠷ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠵᠤ ᠥᠭᠪᠡ
basa semba čembü qutuγtu-yin deger-e bariqu šaril nige, qadaγ nigen-i mön bayasqulang-dur tusiyaju ögbe.