Historical corpus of the Mongolian language

Letter of Dalai qan 1695

Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
Back to the text
1
ᠬᠠᠪᠤᠷ ᠤᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠᠳᠤ ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠨᠠᠢᠮᠠᠨ
qabur-un dumdadu sar-a: arban naiman.
2
ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠾᠠᠨ ᠤ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠬᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠥᠯᠮᠡᠢ ᠶᠢᠨ ᠭᠡᠭᠡᠨ᠎ᠡ ᠥᠴᠢᠪᠡ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠪᠡᠶ᠎ᠡ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠮᠡᠲᠦ ᠲᠣᠳᠠᠳᠤᠭᠰᠠᠭᠠᠷ ᠠᠴᠠ
dalai han-u ayiladqaqu bičig: degedü yeke qaγan-u ölmei-yin gegen-e öčibe: γajar-un yeke ejen-ü bey-e naran metü todaduγsaγar-ača.
3
ᠵᠠᠷᠯᠠᠭ ᠪᠢᠴᠢᠭ
jarlaγ bičig.
4
ᠪᠡᠯᠡᠭ ᠮᠥᠩᠭᠦᠨ ᠦ ᠮᠳᠣᠸᠠᠩᠮᠤᠸᠠ
beleg mönggün-ü mdowangmuwa.
5
ᠨᠠᠢᠮᠠᠨ ᠲᠣᠷᠭ᠎ᠠ ᠰᠡᠯᠲᠡ ᠪᠠᠭᠤᠭᠰᠠᠨ ᠤ ᠲᠤᠯᠠ
naiman torγ-a selte baγuγsan-u tula.
6
ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠪᠠᠶᠠᠰᠪᠠ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠨᠢᠭᠦᠯᠡᠰᠬᠦᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠡᠶ᠎ᠡ ᠠᠮᠤᠷ ᠠᠮᠤᠢ ᠪᠯᠠᠮ᠎ᠠ ᠬᠢᠭᠡᠳ
sedkil bayasba: dalai blam-a-yin nigülesküi-ber bey-e amur amui: blam-a kiged.
7
ᠰᠳᠡᠫᠠ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠤᠨ ᠶᠣᠰᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠲᠥᠷᠥ ᠡ ᠳᠦᠷ ᠴᠠᠶᠠᠨ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠲᠡᠢ ᠪᠤᠢ ᠰᠳᠡᠫᠠ ᠳᠤᠷ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠲᠠᠮᠭ᠎ᠠ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠡᠷᠭᠦᠮᠵᠢ ᠮᠥᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤ ᠪᠢ ᠴᠦ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠪᠠᠶᠠᠰᠪᠠ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠲᠥᠷᠥ᠎ᠡ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠤ ᠲᠤᠯᠠ
sdepa-yin jarliγ-un yosuγar šajin törö-e-dür čayan sedkil-tei bui: sdepa-dur altan tamγ-a soyurqaγsan ergümji mön bolbasu bi čü sedkil bayasba: šajin törö-e nigen boluγsan-u tula.
8
ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠤ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤ ᠡᠷᠭᠦᠷ᠎ᠡ ᠡᠳᠡᠨ ᠢ ᠢᠯᠡᠭᠡᠪᠡ ᠪᠡᠯᠡᠭ ᠲᠤᠰᠠᠭᠠᠷ ᠲᠣᠳᠠᠳᠤᠭᠰᠠᠨ ᠯᠤᠭ᠎ᠠ ᠰᠡᠯᠲᠡ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠡᠳᠦᠷ᠎ᠡ ᠡᠷᠭᠦᠪᠡ ᠡᠩᠬᠡ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠠᠩ ᠤᠨ ᠭᠤᠴᠢᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠣᠨ
qariγuu[=qariγu] ergür-e eden-i ilegebe: beleg tusaγar todaduγsan-luγ-a selte sayin edür-e ergübe: engke amuγulang-un γučin dörbedüger on.
9
ᠬᠠᠪᠤᠷ ᠤᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠᠳᠤ ᠰᠠᠷ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠨᠠᠢᠮᠠᠨ᠎ᠠ
qabur-un dumdadu sar-a-yin arban naiman-a.
10
ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠾᠠᠨ ᠤ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠬᠤ ᠡᠨᠡ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠢ
dalai han-u ayiladqaqu ene nigen bičig-i.
11
ᠭᠠᠳᠠᠭᠠᠳᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠥ ᠶᠢ ᠵᠠᠰᠠᠬᠤ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠤᠨ ᠶᠠᠮᠤᠨ ᠤ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠭᠴᠢ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠪᠣᠷᠣᠬᠡᠦ
γadaγadu mongγol-un törö-yi jasaqu yabudal-un yamun-u tusalaγči tüsimel borokeü.
12
ᠰᠠᠶᠢᠳ ᠤᠨ ᠳᠡᠷᠭᠡᠳᠡ ᠬᠦᠷᠭᠡᠵᠦ ᠢᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠢ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠳᠡᠳᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠢᠳᠠᠣ
sayid-un dergede kürgejü iregsen-i bičig-ün dedlegsen tüsimel idao.
13
ᠷᠠᠰᠢ
rasi.
14
ᠲᠡᠮᠳᠡᠭᠯᠡᠭᠴᠢ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠮᠡᠨᠳᠡᠰᠦᠨ ᠳᠦᠷ
temdeglegči tüsimel mendesün-dür.
15
ᠣᠷᠴᠢᠭᠤᠯ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠵᠤ ᠥᠭᠭᠦᠭᠰᠡᠨ ᠢ
orčiγul kemen tusiyaju öggügsen-i.
16
ᠲᠥᠪᠡᠳ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠢ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠴᠢ ᠳᠡᠳ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠢ
töbed bičig-i surγaγči ded tüsimel batulai.
17
ᠪᠠᠨᠳᠢ
bandi.
18
ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠤᠨ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠨ ᠪᠯᠠᠮ᠎ᠠ ᠮᠡᠷᠭᠡᠨ ᠴᠣᠷᠵᠢ  ᠯᠤᠭ᠎ᠠ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠣᠷᠴᠢᠭᠤᠯᠵᠤ
jasaγ-un terigün blam-a mergen čorji -luγ-a qamtu orčiγulju.
19
ᠮᠥᠨ ᠬᠦ ᠰᠠᠷ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠎ᠠ
mön-kü sar-a-yin qorin qoyar-a.
20
ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠡᠷᠬᠢᠨ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠢᠰᠠᠩᠭᠠ
bičig-ün erkin tüsimel isangγa.
21
ᠠᠷᠠᠨᠲᠠᠢ
arantai.
22
ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠳᠡᠳ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠸᠡᠮᠪᠣᠣ
bičig-ün ded tüsimel wemboo.
23
ᠳᠠᠶᠢᠲᠦᠨ
dayitün.
24
ᠰᠡᠨᠲᠦ
sentü.
25
ᠰᠦᠩᠵᠦ ᠲᠡᠨ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠳᠤᠷ
süngjü-ten ayiladqaγsan-dur.
26
ᠵᠠᠷᠯᠠᠭ
jarlaγ.
27
ᠬᠠᠷᠢᠶ ᠠ ᠲᠤ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠤᠨ ᠶᠠᠮᠤᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠵᠤ ᠥᠭ ᠬᠡᠮᠡᠭᠰᠡᠨ ᠢ
qariy-a-tu yabudal-un yamun-dur tusiyaju ög kemegsen-i.
28
ᠮᠥᠨ ᠬᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠳᠡᠳᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠢᠳᠠᠣ
mön kü edür bičig-ün dedlegsen tüsimel idao.
29
ᠷᠠᠰᠢ
rasi.
30
ᠲᠡᠮᠳᠡᠭᠯᠡᠭᠴᠢ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠮᠡᠨᠳᠡᠰᠦᠨ ᠰᠠᠶᠢᠳ ᠤᠨ ᠡᠮᠦᠨ᠎ᠡ
temdeglegči tüsimel mendesün sayid-un emün-e.
31
ᠭᠠᠳᠠᠭᠠᠳᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠥ ᠶᠢ ᠵᠠᠰᠠᠬᠤ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠤᠨ ᠶᠠᠮᠤᠨ ᠤ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠭᠴᠢ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠴᠠᠩᠯᠦ ᠳᠦᠷ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠵᠤ ᠥᠭᠪᠡ
γadaγadu mongγol-un törö-yi jasaqu yabudal-un yamun-u tusalaγči tüsimel čanglü-dür tusiyaju ögbe: