Statements
Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
2
ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠭᠠᠳᠠᠨᠠ ᠪᠦᠷᠢᠨ ᠤᠯᠤᠰ ᠸᠠᠨ ᠣᠩ ᠵᠢ ᠲᠠᠣᠮᠤ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠵᠢᠨ ᠸᠠᠨ ᠲᠩᠷᠢ ᠮᠢᠩ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠪᠡᠯᠳᠡᠷ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡ ᠲᠠᠢ ᠵᠢ ᠵᠦᠷᠦᠬᠡᠨ ᠱᠢ ᠠᠴᠢ ᠤᠯᠠᠵᠢᠨ ᠠᠪᠤᠷᠢ ᠸᠤᠨ ᠸᠤᠤ ᠲᠡᠭᠡ ᠵᠢ ᠵᠠᠭᠤᠷᠠ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠰᠤᠣ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠶᠢ ᠵᠦᠭ ᠬᠢ ᠢᠷᠭᠡᠨ ᠣᠷᠭᠠᠨ ᠥᠲᠥᠭᠦ ᠥᠲᠥᠭᠦ ᠵᠠᠯᠠᠭᠤᠰ ᠵᠠᠯᠠᠭᠤᠰ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠶᠤ ᠢᠯᠴᠢᠨ ᠵᠢ ᠦᠯᠳᠡᠵᠦ ᠬᠢ ᠲᠥᠷᠦᠪᠡ ᠶᠤ ᠦᠯᠦ ᠵᠢ ᠱᠢ ᠰᠤᠤ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠵᠣᠷᠢᠨ ᠪ ᠵᠠᠷᠤᠵᠤ ᠢᠯᠴᠢᠨ ᠠᠪᠤᠭᠠᠳ ᠵᠷᠯᠭ ᠪᠤᠤ ᠲᠤᠩᠬᠠᠵᠤ ᠴᠢᠨ ᠵᠣᠷᠢᠭ ᠳᠠᠭᠠᠵᠤ ᠶᠣᠰᠤᠨ ᠬᠠᠨ ᠸᠤᠨ ᠬᠤᠤ ᠪᠤᠢ ᠡᠪᠡᠭᠡᠳ ᠨᠥᠭᠴᠢ ᠦᠯᠦ ᠪᠥᠭᠡᠳ ᠪᠠᠰᠤᠨ ᠬᠦᠦ ᠦᠯᠦ ᠪᠥᠭᠡᠳ ᠯᠢᠩ ᠱᠠᠤ ᠬᠡᠷᠪᠡ ᠲᠡᠯᠭᠡ ᠴᠢᠩ ᠢᠷᠡ ᠴᠠᠣ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠤ ᠨᠣᠶᠠᠨ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠ
Dörben dörbeljin dalai γadan-a bürin ulus 2. van ong ji taomu kümü:n ki:ge:d jin van 3. tngri ming nigen belder dege:r-e tai ji jürüken ši ači 4. ulajin aburi vun vuu tege ji jaγu:r-a naran sara 5. suo jerge-yi jüg ki irgen orγan ötögü 6. ötögü jalaγu:s jalaγu:s bügüde yu ilčin ji üldejü 7. ki törübe yu ülü ji ši suu edüge: jorin 01b. 1. jaruju ilčin abuγa:d jrlγ buu tungqaju čin 2. joriγ daγaju yosun qan vun quu bui ebeged 3. nögči ülü böge:d basun küü ülü böge:d ling 4. šau kerbe telge čing ir-e čao bügüde soyurqu 5. noyan soyurq-a.
5
ᠵᠷᠯᠭ ᠯᠤᠤ ᠴᠥᠯᠭᠡ ᠲᠥᠪᠱᠢᠨ ᠮᠠᠩ ᠴᠡᠷᠢᠭ ᠣᠷᠭᠠᠨ ᠰᠦᠨ ᠶᠤᠢ ᠱᠢ ᠰᠡᠱᠢᠸᠠ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠴᠢ ᠶᠢ ᠵᠠᠭᠠᠨ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠡᠳ ᠢᠷᠡ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠤᠵᠤ ᠥᠭ
02. 1. Jrlγ luu čölge töbšin mang čerig orγan sün yui 2. ši sešiva ki:ge:d či yi jaγa:n morin dörbeljin ed 3. ir-e üjegü:lün soyurquju ög.
6
ᠴᠢ ᠬᠢ ᠭᠡᠷᠭᠡᠢ ᠠᠷᠳᠤ ᠲᠥᠷᠬᠡ ᠭᠠᠳᠠᠷ ᠳᠣᠲᠤᠷ ᠴᠢ ᠶᠢ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤᠵᠢᠵᠤ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦᠰ ᠦᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠶᠢ ᠸᠤᠤ ᠵᠢᠨ ᠵᠣᠷᠢᠭ ᠲᠡᠭᠦᠪᠡᠷ ᠲᠤᠭᠤᠯᠭᠠᠪᠠᠢ
Či ki gergei ardu 4. törke γadar dotur či yi qataγu:jiju erkilen 5. dege:düs-ün jasaγ yi vuu jin joriγ tegü:be:r tuγu:lγabai.
7
ᠠ ᠵᠷᠯᠭ ᠳᠠᠢᠲᠣᠩ ᠰᠥᠩᠪᠢᠩ ᠨᠣᠶᠠᠨ ᠳᠤᠳᠤ ᠶᠠᠩ ᠱᠢᠨ ᠤᠵᠠᠭᠤᠷ ᠦᠮᠡᠳᠦ ᠳᠠᠯᠠᠨ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠢᠲᠠᠳ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠦᠯᠦ ᠴᠠᠭ ᠭᠦᠶᠢ ᠬᠠᠷᠢ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠰᠣᠩ ᠪᠢ ᠵᠦᠭ ᠣᠷᠤ ᠪᠣᠭᠤᠮ ᠢᠷᠡ ᠭᠢᠩ ᠣᠯᠠᠨ ᠪᠤᠢ
03a. 1. Jrlγ daitong söngbing noyan dudu yang šin ujaγu:r 2. ümedü dalan erči qitad edüge: ülü čaγ 3. güyi qari bügüde song bi jüg oru boγum 4. ir-e ging olan bui.
8
ᠪᠦᠰᠡ ᠢᠷᠡ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠵᠣᠷᠢᠨ ᠵᠷᠯᠭ ᠴᠢ ᠶᠠᠩ ᠱᠢᠨ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ ᠱᠢᠤ ᠪᠤᠢ ᠠᠳᠠᠯᠢ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠪᠦᠰᠡ ᠢᠷᠡ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠪᠠ ᠦᠯᠦ ᠬᠦ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠰᠠᠴᠠᠭᠤ ᠢᠷᠡ ᠬᠢ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠶᠢ ᠵᠢ ᠲᠤᠷᠤᠬᠠᠨ ᠰᠤᠨ ᠪ ᠦᠭᠡᠢ ᠯᠢ ᠱᠢ ᠤᠢ ᠲᠡᠵᠢᠶᠡᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠵᠠᠷᠢᠮ ᠰᠠᠷᠠ ᠵᠠᠷᠤᠵᠤ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯ ᠶᠠ ᠢᠷᠡ ᠬᠢᠩ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠶᠠᠨ ᠲᠤ ᠶᠢ ᠵᠠᠮ ᠰᠠᠶᠢᠲᠤᠷ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠵᠦᠷᠦᠬᠡᠨ ᠣᠢ ᠲᠡᠵᠢᠶᠡᠨ ᠵᠣᠷᠢᠨ ᠵᠷᠯᠭ ᠴᠢ ᠶᠠᠩ ᠰᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠢ
Büs-e ir-e mongγol morin 5. jorin jrlγ či yang šin edüge: qoyi:n-a šiu bui 6. adali urida büs-e ir-e morin ba ülü kü kümü:n 7. morin sačaγu: ir-e ki morin yi ji turuqan sun 03b. 1. ügei li ši ui tejiye:n arban naran jarim 2. sara jaruju kümü:n qadaγa:l ya ir-e king yi 3. jrlγ yan tu yi jam sayi:tur kereg jürüken 4. oi tejiye:n jorin jrlγ či yang sin medemü ji.
12
ᠬᠢᠵᠠᠭᠠᠷ ᠭᠠᠳᠠᠨᠠ ᠨᠢᠭᠡ ᠶᠠᠮᠤᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠴᠢ ᠨᠠᠷ ᠨᠣᠶᠠᠨ ᠴᠣᠯᠠ ᠮᠥᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤᠯ ᠤᠨ ᠮᠡᠳᠡᠯ ᠦᠨ ᠵᠢ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠥᠪᠡᠷᠡ ᠱᠢᠣ ᠪᠦᠲᠦᠨ ᠸᠤᠨ ᠱᠢᠦ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠴᠠᠭ ᠨᠠᠰᠤᠳᠠ ᠦᠯᠦ ᠱᠢᠦ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠳᠠᠯᠠᠨ ᠯᠡᠤ ᠢᠷᠭᠡᠨ ᠣᠷᠭᠠᠨ ᠮᠠᠯ ᠡᠳ ᠮᠥᠨ ᠬᠣᠤᠷ ᠵᠢ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠣᠯᠠᠨ ᠪᠤᠢ ᠢᠷᠡ
Qijaγa:r γadan-a 4. nige yamun tüšijü či nar noyan čola mön qataγu:l- 5. un medel-ün ji kümü:n öbe:r-e šio bütün vun šiü 6. edüge: čaγ nasuda ülü šiü jasaγ dalan leu irgen 7. orγan mal ed mön qour ji kümü:n olan bui ir-e.
15
ᠰᠠᠶᠢᠲᠤᠷ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯ ᠤᠨ ᠳᠣᠤᠷᠠ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠦᠯᠦ ᠤᠰᠤᠨ ᠱᠢᠨ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠪᠠᠰᠠ ᠸᠤᠨ ᠪᠤᠢ ᠪᠠᠰᠠ ᠸᠤᠨ ᠶᠢᠨ ᠦᠭᠡᠴᠢᠨ ᠶᠠᠪᠤ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠰᠣᠨᠣᠰᠴᠤ ᠴᠡᠷᠢᠭ ᠵᠢᠯᠤᠭᠲᠤᠨ ᠠᠯᠠᠪᠠ
Sayi:tur qadaγa:l-un dour-a kümü:n ülü 3. usun šin urida basa vun bui basa vun-yi:n ügečin 4. yabu öčimü sonosču čerig jiluγtun alaba.
17
ᠠ ᠵᠷᠯᠭ ᠢᠯᠢ ᠪᠠᠯᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠨᠢᠭᠤᠷ ᠬᠤᠵᠠ ᠣᠩ ᠲᠠᠤᠮᠤ ᠮᠠᠬᠠᠮᠤ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠴᠢ ᠮᠡᠷᠭᠡᠨ ᠬᠦᠨᠳᠦᠯᠡᠨ ᠳᠠᠭᠠᠨ ᠲᠩᠷᠢ ᠶᠢᠨ ᠠᠭᠤᠷ ᠢ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦᠰ ᠦᠨ ᠵᠠᠷᠤᠵᠤ ᠢᠯᠴᠢᠨ ᠶᠢ ᠠᠷᠤᠬᠦᠦ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠢᠷᠡ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠴᠢᠩ ᠦᠨᠡᠨ ᠵᠣᠷᠢᠭ ᠬᠦ ᠬᠢᠶᠠ ᠵᠣᠷᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠤ ᠴᠢ ᠠᠷᠳᠤ ᠲᠦᠷᠭᠡ ᠭᠠᠳᠠᠷ ᠴᠢ ᠳᠦᠯᠡᠳᠲᠡ ᠲᠦᠱᠢᠮᠡᠯ ᠦᠨ ᠲᠥᠷᠦᠪᠡᠨ ᠪᠡᠬᠢᠯᠡᠵᠦ ᠡᠭᠦᠷᠢ ᠣᠷᠤᠮᠯᠠᠨ ᠪ ᠬᠢᠴᠢᠶᠡᠩᠭᠦᠢ ᠴᠢᠩ ᠶᠢ ᠸᠤᠤ ᠵᠢᠨ ᠡᠭᠡᠷᠡᠨ ᠲᠡᠭᠦᠪᠡᠷ ᠲᠤᠭᠤᠯᠭᠠᠪᠠᠢ
05a. 1. Jrlγ ili bali γajar niγu:r quja ong taumu 2. maqamu ki:ge:d či mergen kündülen daγan 3. tngri-yi:n aγu:r-i erkilen 4. dege:düs-ün jaruju ilčin yi aruküü morin ir-e oruγu:lju 5. čing ünen joriγ kü kiy-a jorin soyurqu či 6. ardu türge γadar či düledte 7. tüšimel-ün törübe:n bekilejü egü:ri orumlan 05b. 1. kičiye:nggüi čing yi vuu jin ege:ren tegü:be:r 2. tuγu:lγabai.
18
ᠠ ᠬᠠᠢᠱᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠨᠣᠶᠠᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠪᠤᠢ ᠪᠢ ᠨᠠᠷ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠠᠷᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠲᠡᠳᠡ ᠦᠳᠡ ᠶᠢᠨ ᠳᠣᠤᠷᠠ ᠴᠢᠩ ᠳᠠᠷᠠᠰᠤᠨ ᠮᠢᠬᠠ ᠦᠯᠦ ᠰᠠᠤ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠠᠷᠠᠨ ᠢᠳᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠪᠦᠢ ᠬᠤᠢ ᠲᠣᠩ ᠭᠤᠠᠨ ᠰᠠᠬᠢᠵᠤ ᠡᠭᠦᠳᠡᠨ ᠶᠢᠨ ᠭᠤᠠᠨ ᠸᠤᠤ ᠪᠠᠷᠢ ᠰᠢ ᠨᠠᠷ ᠡᠶᠡᠲᠦᠯᠳᠦ ᠠᠪᠤᠵᠤ ᠢᠳᠡ ᠢᠷ ᠡ ᠶᠢᠨ ᠳᠣᠤᠷᠠ ᠴᠢᠩ ᠳᠠᠷᠠᠰᠤᠨ ᠮᠢᠬᠠ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠡᠳ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠪᠤᠯᠢᠶᠠᠨ ᠠᠷᠴᠢᠪᠠ
06a. 1. qaiši todu ki:ge:d noyan öčimü bui bi nar 2. arban kümü:n tabun aran nigen tede üde-yi:n 3. dour-a čing darasun miq-a ülü sau tabun 4. aran ide kereg büi qui tong guan saqiju 5. egü:den yin guan vuu bari si nar eyetüldü abuju 6. ide ir-e-yi:n dour-a čing darasun miqa ki:ge:d 7. ed bügüde buliya:n arčiba.
19
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠡᠭᠡᠷᠡᠨ ᠪ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦᠰ ᠦᠨ ᠡᠨᠡᠷᠢᠬᠦᠢ ᠮᠥᠨ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠭᠥᠦᠡ ᠭᠥᠦᠡ ᠨᠣᠶᠠᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠦᠳᠡ ᠢᠷᠡ ᠸᠤᠨ ᠥᠭ ᠵᠣᠬᠢᠰᠲᠠᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Edüge: ege:ren 06b. 1. dege:düs-ün eneriküi mön nigen göü-e göü-e noyan kümü:n 2. üde ir-e vun ög joqistai yambar-iya:r 3. soyurqaqu-yi 4. jrlγ medemü j-e.
20
ᠳᠣᠶᠠᠨ ᠤᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠣᠩᠵᠢ ᠲᠤᠬᠤᠴᠢ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠰᠠᠬᠠᠲᠠ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠪᠦᠢ ᠪᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠨ ᠠᠷᠠᠨ ᠪᠡᠯᠡᠨ ᠳᠣᠷᠤᠨᠠ ᠬᠢᠵᠠᠭᠠᠷ ᠭᠠᠳᠠᠨᠠ ᠠᠪᠤᠵᠤ ᠤᠵᠠᠭᠤᠷ ᠵᠥᠯᠡᠨ ᠴᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠴᠢᠱᠤᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠠᠪᠠ
07. 1. Doyan ui jiqui tongji tuquči köbegü:n saqata 2. öčimü büi bi-yi:n ečige arban qoyar sara arban 3. jirγuγa:n aran belen dorun-a qijaγa:r γadan-a 4. abuju ujaγu:r jö:len čola-yi:n 5. čišuu aldaraba.
22
ᠵᠠᠯᠪᠠᠷᠢᠨ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠱᠢᠨᠢ ᠴᠢᠱᠤᠤ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠣᠯᠤᠨ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Jalbarin γuyu:n šini 6. čišuu öčimü olun 7. jrlγ medemü j-e.
24
ᠭᠡᠨᠵᠢᠤ ᠶᠢᠤ ᠦᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠴᠠᠭᠠᠳᠠ ᠪᠠᠰᠠᠨ ᠮᠠᠣᠯᠠᠨ ᠦᠢ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠴᠦᠬᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠥᠴᠢᠮᠦ
genjiu yiu üi todu čaγada basan 2. maolan üi yeke öčü:ken kümü:n ki:ge:d öčimü.
25
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠢ ᠨᠠᠷ ᠪᠢ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠶᠢ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠣᠨ ᠢᠷᠡ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠷᠢᠨ ᠶᠢᠨ ᠦᠵᠦᠭᠦᠯᠦᠨ ᠬᠠᠢᠱᠢ ᠶᠢᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠱᠠᠩᠰᠢ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠ ᠥᠭ ᠮᠥᠩᠭᠦ ᠱᠢᠵᠢᠷ
Edüge: 3. bi nar bi jerge-yi edüge: on ir-e aγu:ljarin-yi:n 4. üjügü:lün qaiši-yi:n kümü:n šangsi bügüde soyurq-a 5. ög mönggü šijir.
26
ᠪᠢ ᠨᠠᠷ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠶᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠪᠠᠷ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠮᠥᠩᠭᠦ ᠱᠢᠵᠢᠷ ᠵᠣᠬᠢᠰᠲᠠᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠪ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
bi nar jerge-yi qauli-ba:r 6. öčimü γuyu:n mönggü šijir joqistai 7. yambar-iya:r 08b. 1. soyurqaqu-yi 2. jrlγ medemü j-e.
29
ᠪᠢ ᠡᠪᠦᠭᠡ ᠰᠠᠯᠤ ᠴᠢᠩ ᠱᠢᠳᠤᠷᠭᠤ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠰᠠᠴᠠᠭᠤ ᠤᠢᠬᠠᠨᠠ ᠮᠥᠨ ᠯᠠᠣᠳᠣᠩ ᠬᠠᠮ ᠰᠦᠩᠪᠢᠩ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠴᠤ ᠴᠡᠷᠢᠭ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠭᠠᠷ ᠬᠢᠵᠠᠭᠠᠷ ᠭᠠᠳᠠᠨᠠ ᠴᠠᠭ ᠠᠪᠤᠵᠤ ᠪᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠪᠦᠭᠡ ᠠᠯᠠᠪᠠ
Bi ebüge salu 3. čing šidurγu sayi:n kümü:n sačaγu: uiqan-a mön 4. laodong qam süngbing uduridču čerig morin 5. γar qijaγa:r γadan-a čaγ abuju bi-yi:n ebüge 6. alaba.
30
ᠡᠶᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠵᠠᠯᠪᠠᠷᠢᠨ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠴᠣᠯᠠ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠣᠯᠣᠨ ᠪ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Eyi:n küčü edüge: boγo:l jalbarin γuyu:n ner-e 7. nemen čola öčimü olon 09b. 1. jrlγ medemü j-e.
31
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠠᠣᠯᠠᠩᠭᠤ ᠤᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠰᠠᠬᠠᠳᠠ ᠠᠴᠢ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠱᠢᠯᠳᠡ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠪᠦᠢ ᠪᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠪᠦᠭᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
10a. 1. Qaγa:n-u suu-du qaolangγu ui todu tungji saqada 2. ači köbegü:n šilde öčimü büi bi-yi:n ebüge ügei 3. baraba.
32
ᠬᠣᠩᠵᠢ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠣᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ ᠲᠥᠷᠦᠨ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠢ ᠵᠠᠯᠪᠠᠷᠢᠨ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠡᠪᠦᠭᠡ ᠶᠢᠨ ᠴᠣᠯᠠ ᠱᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠪ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Qongji dörben on qoyar sara törün 4. doluγa:n neren tüšijü urida čola edüge: bi 5. jalbarin γuyu:n ečige ebüge-yi:n čola ši yambar- 6. iya:r 7. soyurqaqu-yi 10b. 1. jrlγ medemü j-e.
33
ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠨ ᠬᠤᠸᠡ ᠤᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠠᠰᠠᠩᠬᠠ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠳᠠᠶᠢᠰᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠪᠦᠢ ᠪᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠣᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ ᠲᠥᠷᠦᠨ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠢ ᠵᠠᠯᠪᠠᠷᠢᠨ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠴᠣᠯᠠ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
11. 1. Qaγa:n-u suu-du Ajin quw-e ui jiqui samši asangq-a 2. köbegü:n dayi:sun öčimü büi bi-yi:n ečige čingquu-a 3. arban tabun on qoyar sara törün yisün neren 4. tüšijü urida čola edüge: bi jalbarin γuyu:n 5. ečige čola yambar-iya:r 6. soyurqaqu-yi 7. jrlγ medemü j-e.
34
ᠠ ᠨᠡᠷᠡ ᠬᠤᠸᠡ ᠤᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠰᠠᠬᠠ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠪᠦᠢ ᠪᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠣᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠲᠥᠷᠦᠨ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ ᠵᠢᠩᠳᠡ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠣᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠪᠡᠯᠡᠨ ᠨᠡᠭᠡ ᠤᠵᠠᠭᠤᠷ ᠪᠠᠯᠠᠭᠠᠰᠤᠨ ᠠᠪᠤᠵᠤ ᠤᠵᠠᠭᠤᠷ ᠵᠥᠯᠡᠨ ᠴᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠴᠢᠱᠤᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠠᠪᠠ
12a. 1. Nere quw-e ui jiqui tungji saqa köbegü:n ečige 2. öčimü büi bi-yi:n ečige čingquu-a γurban on 3. γurban sara törün doluγa:n neren tüšijü urida 4. čola Jingde arban dörben on arban nigen sara 5. arban dörben neren belen nege ujaγu:r balaγasun 6. abuju ujaγu:r jölen čola-yi:n 7. čišuu aldaraba.
37
ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠦᠵᠡ ᠰᠤᠣ ᠦᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠬᠠᠯᠢᠭᠠ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠰᠡᠯᠦᠭᠡ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠪᠦᠢ ᠪᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠣᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠵᠠᠯᠪᠠᠷᠢᠨ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠴᠣᠯᠠ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
13. 1. Qaγa:n-u suu-du Üje suo üi jiqui samši qaliγ-a 2. köbegü:n selüge öčimü büi bi-yi:n ečige čingquu-a 3. arban on qoyar sara arban doluγa:n neren tüšijü 4. urida čola edüge: boγo:l jalbarin γuyu:n ečige 5. čola yambar-iya:r 6. soyurqaqu-yi 7. jrlγ medemü j-e.
38
ᠠ ᠳᠤᠯᠤᠮ ᠤᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠲᠤᠬᠤᠴᠢ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠢᠨᠠᠭᠠ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠪᠦᠢ ᠪᠢ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠪᠡᠯᠡᠨ ᠨᠡᠭᠡ ᠤᠵᠠᠭᠤᠷ ᠪᠠᠯᠠᠭᠠᠰᠤᠨ ᠠᠪᠤᠵᠤ ᠵᠥᠯᠡᠨ ᠴᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠴᠢᠱᠤᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠠᠪᠠ
14a. 1. Dulum ui jiqui tungji tuquči köbegü:n 2. inaγ-a öčimü büi bi ečige belen nege ujaγu:r 3. balaγasun abuju jölen čola-yi:n 4. čišuu aldaraba.
39
ᠡᠨᠡ ᠠᠯᠳᠠᠷᠠᠪᠠ ᠶᠢᠨ ᠴᠢᠱᠤᠤ ᠪᠡᠯᠡᠨ ᠲᠤᠨ ᠬᠤᠸᠠ ᠤᠢ ᠶᠢᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠭᠠᠷ ᠲᠤᠷ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠵᠠᠯᠪᠠᠷᠢᠨ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠶᠢᠨ ᠴᠢᠱᠤᠤ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠣᠯᠣᠨ ᠪ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Ene aldaraba-yi:n 5. čišuu belen Tun quw-a ui-yi:n kümü:n γar-tur edüge: 6. boγo:l jalbarin γuyu:n ečige-yi:n 7. čišuu öčimü olon 14b. 1. jrlγ medemü j-e.
40
ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠦᠵᠡ ᠦᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠶᠡᠬᠡ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
15. 1. Qaγa:n-u suu-du üje üi todu yeke emiye:ge:d ayun 2. öčimü.
41
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠵᠠᠯᠪᠠᠷᠢᠨ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠪᠦᠰᠡ ᠪᠦᠷᠬᠡ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Edüge: boγo:l jalbarin γuyu:n altan büs-e 3. bürke köbegü:n yambar-iya:r 4. soyurqaqu-yi 5. jrlγ medemü j-e.
42
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠡᠨᠵᠢᠦ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠥᠯᠵᠡᠶᠢᠲᠡᠮᠦᠷ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
16a. 1. Qaγa:n-u suu-du kenjiü oi todu Öljeyi:temür 2. emiye:ge:d ayun öčimü.
43
ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠣᠨ ᠪᠡᠯᠡᠨ ᠳᠣᠷᠤᠨᠠ ᠬᠢᠵᠠᠭᠠᠷ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠬᠠᠷᠪᠤ ᠠᠪᠠᠴᠢᠨ ᠡᠷᠢ ᠣᠯᠣᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠪᠠᠭᠤᠯ ᠱᠢᠩᠬᠣᠷ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠳᠤᠢ ᠮᠡᠷᠭᠡᠨ ᠭᠢᠮ ᠬᠤᠨ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠦᠯᠦ ᠪᠥᠭᠡᠳ ᠥᠪᠡᠰᠦᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠵᠣᠷᠢᠨ ᠵᠠᠷᠤᠵᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠯᠢ ᠸᠤᠤ ᠬᠢᠩ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠷᠢᠨ ᠢᠶᠠᠨ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠡᠭᠡᠷᠡᠨ ᠪ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦᠰ ᠦᠨ ᠡᠨᠡᠷᠢᠬᠦᠢ ᠬᠤᠷᠢᠶᠠᠪᠠ
Boγo:l edüge: on belen 3. dorun-a qijaγa:r γajar dörbeljin qarbu abačin 4. eri olon čaγa:n baγu:l šingqor nigen dui 5. mergen gim qun boγo:l ülü böge:d öbe:sün 6. kereg jorin jaruju jiqui sali vuu king 7. aγu:ljarin-iya:n üjegü:lün ege:ren 16b. 1. dege:düs-ün eneriküi quriya:ba.
45
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠡᠨᠵᠢᠦ ᠰᠤᠤ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠲᠥᠯᠦᠭᠡᠨ ᠪᠠᠤᠯᠠᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠪᠦᠢ ᠪᠦᠲᠦᠨ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠶᠠᠰᠤ ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠣᠨ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
17a. 1. Qaγa:n-u suu-du kenjiü suu oi todu samši 2. tölügen baulan öčimü büi bütün oi todu jiqui 3. samši yasu čingquu-a dörben on doluγa:n sara 4. arban nigen neren tüšijü urida čola edüge: 5. ügei baraba.
46
ᠪᠤᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠢᠯᠠᠬᠠ ᠠᠪ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠴᠣᠯᠠ ᠪᠠᠰᠠ ᠪᠤᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠢᠯᠠᠬᠠ ᠬᠣᠩᠵᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠣᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠪ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ ᠬᠦᠴᠦ ᠥᠭᠭᠦᠨ ᠣᠯᠠᠨ ᠣᠨ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
Bui tegü:n-ü köbegü:n ilaq-a ab 6. jalγamji ečige čola basa bui jiqui tungji 7. ilaq-a qongji qoyar on γurban sara arban 17b. 1. qoyar neren tüšijü urida čola küčü öggün 2. olan on baraba.
47
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠲᠣᠳᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠴᠣᠯᠠ ᠱᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Edüge: γuyu:n ner-e nemen todu jiqui 3. samši čola ši yambar-iya:r 4. soyurqaqu-yi 5. jrlγ medemü j-e.
48
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠡᠨᠵᠢᠦ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠥᠯᠵᠡᠶᠢᠲᠦ ᠥᠴᠢᠮᠦ
18a. 1. Qaγa:n-u suu-du kenjiü oi todu öljeyi:tü öčimü.
49
ᠰᠠᠨ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠪᠦᠲᠦᠨ ᠣᠢ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠠᠭᠤᠨ ᠠᠷᠪᠤᠨ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠷᠢᠨ ᠢᠶᠠᠨ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠢᠷᠡ ᠴᠠᠭ ᠪᠦᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠱᠢ ᠬᠦᠯᠦ ᠨᠡᠷᠡᠲᠦ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠤᠢ ᠰᠤᠪᠤᠳ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠬᠦᠦᠡ ᠬᠤᠳᠠᠯᠳᠤ ᠥᠭ ᠶᠡᠬᠡ ᠪᠠᠰᠠᠷ ᠨᠢ ᠰᠤᠣ ᠨᠡᠷᠡᠲᠦ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠬᠡᠯᠡ ᠨᠥᠭᠴᠢᠨ ᠥᠭ ᠪᠦᠰ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠠᠭᠤᠨ ᠪᠠ ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ ᠡᠰᠡ ᠥᠭ
2. San urida boγo:l bütün oi nigen jaγu:n arbun 3. tabun kümü:n aγu:ljarin-iya:n üjegü:lün ir-e čaγ 4. büi todu jiqui ši külü neretü kümü:n bui subud 5. köbegü:n qoyar küü-e qudaldu ög yeke basar 6. Ni suo neretü kümü:n kele nögčin ög büs nigen 7. jaγu:n ba qoyi:n-a es-e ög.
50
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠡᠭᠡᠷᠡᠨ ᠪ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦᠰ ᠦᠨ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠡᠨᠡᠷᠢᠬᠦᠢ ᠵᠦᠶᠢᠯᠡᠵᠦ ᠲᠦᠯᠦᠬᠦ ᠤᠵᠠᠭᠤᠷ ᠡᠳ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
edüge: ege:ren 18b. 1. dege:düs-ün yambar-iya:r eneriküi jüyi:lejü tülükü 2. ujaγu:r ed-yi:n 3. soyurqaqu-yi 4. jrlγ medemü j-e.
51
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠲᠣᠩᠬᠤᠤᠱᠠᠨ ᠤᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠲᠡᠯᠦᠭᠡ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠲᠠᠨ ᠱᠦᠨ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠣᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ ᠲᠥᠷᠦᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ
19a. 1. Qaγa:n-u suu-du Tongquušan ui jiqui tungji 2. telüge emiye:ge:d ayun öčimü tan šün doluγa:n 3. on arban qoyar sara törün γurban neren tüšijü 4. urida čola.
53
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠶᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠪᠠᠷ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠱᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠪ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
5. edüge: jerge-yi: qauli-ba:r γuyu:n ner-e nemen 6. jiqui ši yambar-iya:r 7. soyurqaqu-yi 19b. 1. jrlγ medemü j-e.
54
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠡᠨᠵᠢᠦ ᠶᠢᠦ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠰᠠᠩᠬᠠ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
20a. 1. Qaγa:n-u suu-du kenjiü yiü oi todu sangqa emiye:ge:d 2. ayun öčimü.
55
ᠪᠦᠢ ᠪᠦᠲᠦᠨ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠯᠠᠬᠠ ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠣᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠲᠥᠷᠦᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ ᠬᠣᠩᠵᠢ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠣᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
büi bütün oi todu samši laqa 3. čingquu-a arban dörben on arban sara törün 4. γurban neren tüšijü urida čola qongji tabun 5. on arban qoyar sara arban qoyar neren ügei 6. baraba.
56
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠠᠤᠯᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠯᠠᠤᠴᠠ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠲᠣᠳᠤ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠵᠣᠬᠢᠰᠲᠠᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠪ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Edüge: baulan tegü:n-ü köbegü:n lauča jalγamji 7. tegü:n-ü ečige todu samši joqistai yambar- 20b. 1. iya:r 2. soyurqaqu-yi 3. jrlγ medemü j-e.
57
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠡᠨᠵᠢᠦ ᠰᠤᠤ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠲᠣᠯᠤᠤᠨ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
21a. 1. Qaγa:n-u suu-du kenjiü suu oi todu toluun emiye:ge:d 2. ayun öčimü.
58
ᠲᠠᠨ ᠱᠦᠨ ᠨᠠᠢᠮᠠᠨ ᠣᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠰᠠᠷᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠨᠠᠢᠮᠠᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠮᠠ ᠮᠤᠳᠤᠨ ᠬᠢᠵᠦ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠨ ᠣᠨ ᠳᠠᠯᠠᠨ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠢᠵᠠᠭᠠᠷ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠪᠠ ᠬᠤᠶᠠᠭ ᠨᠠᠢᠮᠠᠨ ᠸᠤᠤ ᠠᠪᠤᠵᠤ ᠡᠨᠡ ᠮᠠ ᠮᠣᠳᠤᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠦᠷᠪᠡ ᠭᠦᠨ ᠨᠢᠩ ᠪᠠᠯᠠᠭᠠᠰᠤᠨ ᠬᠤᠷᠢᠶᠠᠪᠠ
tan šün naiman on qubi sara arban 3. naiman neren tüšijü Ma mudun ki:jü tuu jiqui 4. čingquu-a terigü:n on dalan erči qijaγa:r dege:r-e 5. arban yisün kümü:n morin arban ba quyaγ naiman 6. vuu abuju ene ma modun üde kürbe Gün ning balaγasun 7. quriya:ba.
59
ᠡᠨᠡ ᠮᠠ ᠮᠣᠳᠤᠨ ᠣᠯᠠᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠥᠭᠭᠦᠨ ᠪᠦᠢ ᠢᠷᠡ ᠪ ᠲᠡᠭᠦᠪᠡᠷ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠠᠤᠯᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠮᠠᠭᠠᠳᠠ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠱᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Ene ma modun olan küčü öggün büi ir-e 21b. 1. tegü:be:r edüge: baulan tegü:n-ü köbegü:n maγada 2. jalγamji ečige tuu jiqui ši yambar-iya:r 3. soyurqaqu-yi 4. jrlγ medemü j-e.
60
ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠠᠵᠠᠮᠢ ᠬᠤᠸᠠ ᠤᠢ ᠲᠣᠳᠤᠠ ᠵᠢᠭᠡ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
22. 1. Qaγa:n-u suu-du ajami quw-a ui todu-a jige emiye:ge:d 2. ayun öčimü.
61
ᠪᠦᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠲᠠᠬᠢᠯᠤ ᠯᠠᠬᠠ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠮᠤᠩ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦᠰ ᠦᠨ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠤ ᠥᠭ ᠪᠦᠷᠬᠡ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠪᠦᠰᠡ ᠪᠦᠢ ᠢ ᠷᠡ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠶᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠪᠠᠷ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠪᠦᠷᠬᠡ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠪᠦᠰᠡ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
büi todu takilu laq-a bügüde mung 3. dege:düs-ün soyurqu ög bürke altan büs-e büi i-re 4. edüge: boγo:l jerge-yi qauli-ba:r öčimü γuyu:n 5. bürke altan büs-e yambar-iya:r 6. soyurqaqu-yi 7. jrlγ medemü j-e.
62
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠡᠨᠵᠢᠦ ᠶᠢᠦ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠪᠠᠤᠯᠠᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
23a. 1. Qaγa:n-u suu-du kenjiü yiü oi todu kümü:n ki:ge:d 2. baulan öčimü.
63
ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠣᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠠᠯᠠᠬᠠ ᠬᠢᠵᠦ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ
čingquu-a arban tabun on γurban 3. sara arban jirγuγa:n neren tüšijü alaq-a ki:jü 4. tuu jiqui samši.
64
ᠪᠦᠢ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠨᠣᠶᠠᠨ ᠶᠢᠨ ᠴᠢᠱᠤᠤ ᠮᠥᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠴᠡᠷᠢᠭ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠳᠠᠯᠠᠨ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
büi ner-e nemen noyan-yi:n 5. čišuu mön yeke čerig morin dalan baraba.
65
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠠᠤᠯᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠬᠤᠳᠠᠬᠠ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ
edüge: baulan 6. tegü:n-ü köbegü:n qudaq-a jalγamji ečige urida 7. čola.
66
ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠣᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠪ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠠᠳᠠᠬᠤ ᠬᠢᠵᠦ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠪᠦᠢ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠨᠣᠶᠠᠨ ᠶᠢᠨ ᠴᠢᠱᠤᠤ ᠲᠠᠬᠠᠢ ᠮᠥᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠴᠡᠷᠢᠭ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠳᠠᠯᠠᠨ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠦᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠮᠡᠲᠡ ᠠᠪ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠴᠣᠯᠠ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
čingquu-a arban tabun on γurban sara 23b. 1. arban jirγuγa:n neren tüšijü adaqu ki:jü tuu 2. jiqui samši büi ner-e nemen noyan-yi:n 3. čišuu taqai mön yeke čerig morin dalan baraba edüge: 4. büi tegü:n-ü köbegü:n mete ab jalγamji ečige čola 5. yambar-iya:r 6. soyurqaqu-yi 7. jrlγ medemü j-e.
67
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠦᠵᠡ ᠰᠠᠨ ᠤᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠪᠤᠬᠠ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠪᠦᠢ ᠪᠦᠲᠦᠨ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠲᠦᠯᠢ ᠭᠡᠩᠲᠠᠢ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠨ ᠣᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ ᠵᠢᠷᠦᠬᠡᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠥᠭᠭᠦᠨ ᠶᠠᠪᠤ ᠵᠠᠭᠤᠷᠠ ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ ᠲᠠᠨ ᠰᠦᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠣᠨ ᠤᠮᠠᠷᠠᠳᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠬᠢᠵᠦ ᠬᠤᠯᠠᠭᠠᠢ ᠠᠪᠤᠵᠤ ᠡᠨᠡ ᠲᠣᠳᠤ ᠲᠦᠯᠢ ᠳᠠᠯᠠᠨ ᠡᠷᠴᠢᠪᠡ
24a. 1. Qaγa:n-u suu-du Üje san ui todu buq-a emiye:ge:d 2. ayun öčimü büi bütün oi todu tüli gengtai 3. terigü:n on arban sara arban nigen neren tüšijü 4. urida čola jirüken küčü öggün yabu jaγu:r-a 5. qoyi:n-a tan sün qoyar on umaradu mongγol 6. köbegü:n ki:jü qulaγai abuju ene todu tüli 7. dalan erčibe.
68
ᠪᠤᠢᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠤᠬᠠᠲᠤ ᠲᠠᠨ ᠰᠦᠨ ᠪ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠣᠨ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠷᠢᠨ ᠶᠢᠨ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠴᠠᠭ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠲᠣᠳᠤ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠴᠣᠯᠠ ᠶᠢ ᠬᠦᠴᠦ ᠥᠭᠭᠦᠨ ᠶᠠᠪᠤ ᠵᠠᠭᠤᠷᠠ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
Buii tegü:n-ü köbegü:n Uqatu tan sün 24b. 1. γurban on aγu:ljarin-yi:n üjegü:lün čaγ jalγamji 2. baraba tegü:n-ü ečige todu samši čola-yi küčü 3. öggün yabu jaγu:r-a ügei baraba.
69
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠦᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠨᠠᠬᠠᠴᠤ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠲᠣᠳᠤ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Edüge: büi 4. tegü:n-ü köbegü:n naqaču jalγamji ečige todu 5. samši yambar-iya:r 6. soyurqaqu-yi 7. jrlγ medemü j-e.
70
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠦᠯᠡ ᠬᠤᠸᠠ ᠤᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠱᠢ ᠲᠠᠪᠢᠨᠠ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
25a. 1. Qaγa:n-u suu-du Üle quw-a ui jiqui ši tabin-a 2. emiye:ge:d ayun öčimü.
71
ᠪᠢ ᠰᠠᠨ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠡᠪᠦᠭᠡ ᠠᠬᠠᠳᠠ ᠪᠡᠯᠡᠨ ᠬᠢᠵᠠᠭᠠᠷ ᠣᠯᠠᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠥᠭᠭᠦᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠱᠢ ᠬᠦᠴᠦ ᠥᠭᠴᠦ ᠶᠠᠪᠤ ᠵᠠᠭᠤᠷᠠ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
Bi san bui boγo:l ebüge 3. aqada belen qijaγa:r olan küčü öggün ner-e 4. nemen baraba jiqui ši küčü ögčü yabu jaγu:r-a 5. ügei baraba.
74
ᠲᠠᠨ ᠰᠦᠨ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠣᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠲᠠᠪᠢᠨᠠ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠪ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
Tan sün tabun on dörben 7. sara arban qoyar neren boγo:l tabin-a jalγamji 25b. 1. baraba.
76
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠮᠥᠷᠭᠦ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠷᠢᠨ ᠶᠢᠨ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠢᠷᠡᠪᠡ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
2. Edüge: mörgü aγu:ljarin-yi:n üjegü:lün irebe 3. γuyu:n ner-e nemen tuu jiqui samši yambar- 4. iya:r 5. soyurqaqu-yi 6. jrlγ medemü j-e.
77
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠡᠨᠵᠢᠦ ᠶᠢᠦ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠰᠠᠩᠬᠠ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
26a. 1. Qaγa:n-u suu-du kenjiü yiü oi todu sangqa 2. emiye:ge:d ayun öčimü.
78
ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠣᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠮᠥᠩᠬᠡ ᠬᠢᠵᠦ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ ᠮᠥᠨ ᠸᠤᠤ ᠱᠦᠨ ᠰᠤᠣ ᠨᠣᠶᠠᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠠᠯᠠᠪᠠ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
Čingquu-a arban dörben 3. on tüšijü möngke ki:jü tuu jiqui tungji qoyi:n-a 4. mön Vuu šün suo noyan kümü:n alaba baraba.
80
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠠᠤᠯᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠪᠠᠢᠰᠤᠨ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠪ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Edüge: baulan tegü:n-ü köbegü:n Baisun 7. jalγamji ečige tuu jiqui tungji yambar- 26b. 1. iya:r 2. soyurqaqu-yi 3. jrlγ medemü j-e.
81
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠦᠵᠡ ᠣᠢ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠮᠠᠳᠠᠬᠠ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠰᠠᠳᠤᠬᠠ ᠥᠴᠢᠮᠦ
27a. 1. Qaγa:n-u suu-du üje oi tuu jiqui samši madaq-a 2. köbegü:n saduq-a öčimü.
82
ᠪᠢ ᠰᠠᠨ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠴᠣᠯᠠ ᠱᠢ ᠪᠤᠢ ᠴᠢᠱᠤᠤ ᠮᠥᠨ ᠲᠠᠶᠢᠱᠢᠨ ᠳᠠᠯᠠᠨ ᠡᠷᠴᠢᠪᠡ
Bi san boγo:l jalγamji 3. ečige čola ši bui 4. čišuu mön Tayišin dalan erčibe.
83
ᠪᠢ ᠰᠠᠨ ᠪᠤᠢ ᠮᠠ ᠱᠢᠯᠡᠩ ᠳᠠᠱᠢᠨ ᠡᠷᠴᠢ ᠢᠯᠰᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠴᠠᠭ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠲᠠᠭᠠ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠥᠭᠭᠦᠨ ᠡᠵᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠮᠥᠷᠭᠦ ᠢᠷᠡᠪᠡ
Bi san bui ma šileng 5. Dašin erči ilsegü:lün čaγ boγo:l taγ-a tegü:n-ü 6. küčü öggün 7. ejen kümü:n urida mörgü irebe.
85
ᠴᠣᠯᠠ ᠱᠢ ᠲᠦᠷᠢᠳᠭᠡ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠡᠰᠡ ᠣᠯᠣᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠶᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠪᠠᠷ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠴᠣᠯᠠ ᠱᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
čola ši türidge boγo:l es-e 2. olon ner-e nemen edüge: jerge-yi qauli-ba:r γuyu:n 3. ner-e nemen čola ši yambar-iya:r 4. soyurqaqu-yi 5. jrlγ medemü j-e.
86
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠡᠨᠵᠢᠦ ᠣᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠱᠢ ᠲᠡᠭᠰᠠᠬᠠ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
28a. 1. Qaγa:n-u suu-du kenjiü oi jiqui ši tegsaq-a 2. emiye:ge:d ayun öčimü.
87
ᠲᠠᠨ ᠰᠦᠨ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠨ ᠣᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠷᠢᠨ ᠢᠶᠠᠨ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠪᠠ ᠮᠥᠷᠭᠦ ᠢᠷᠡᠪᠡ
Tan sün jirγuγa:n on 3. tüšijü urida čola edüge: aγu:ljarin-iya:n üjegü:lün 4. morin ba mörgü irebe.
88
ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠪᠠᠰᠠ ᠪᠤᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠰᠠᠬᠠᠳᠠ ᠲᠠᠨ ᠰᠦᠨ ᠨᠠᠢᠮᠠᠨ ᠣᠨ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠴᠣᠯᠠ
γuyu:n ner-e nemen tuu jiqui 5. samši basa bui jiqui samši saqada tan sün naiman 6. on jalγamji baraba ečige čola.
90
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠪᠠᠰᠠ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠪ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠪᠤᠷᠬᠠ ᠲᠠᠨ ᠰᠦᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠣᠨ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
edüge: 7. γuyu:n ner-e nemen tuu jiqui tungji basa jiqui 28b. 1. tungji burq-a tan sün qoyar on jalγamji baraba.
93
ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠱᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
γuyu:n ner-e nemen jiqui ši 4. yambar-iya:r 5. soyurqaqu-yi 6. jrlγ medemü j-e.
94
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠡᠨᠵᠢᠦ ᠰᠤᠤ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠲᠣᠯᠤᠤᠨ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠪᠠᠤᠯᠠᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
29a. 1. Qaγa:n-u suu-du kenjiü suu oi todu toluun emiye:ge:d 2. ayun baulan öčimü.
95
ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠣᠨ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠶᠠᠰᠤ ᠬᠢᠵᠦ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
čingquu-a dörben on doluγa:n 3. sara arban nigen neren tüšijü yasu ki:jü tuu 4. jiqui samši edüge: ügei baraba.
96
ᠪᠤᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠢᠷᠠᠬᠠ ᠠᠪ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠴᠣᠯᠠ ᠪᠠᠰᠠ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠮᠠᠬᠠᠮᠤ ᠲᠠᠨ ᠰᠦᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠣᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ ᠣᠯᠠᠨ ᠣᠨ ᠪ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
Bui tegü:n-ü köbegü:n 5. iraq-a ab jalγamji ečige čola basa jiqui 6. tungji maqamu tan sün qoyar on γurban sara 7. arban yisün neren tüšijü urida čola olan on 29b. 1. baraba.
97
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Edüge: γuyu:n ner-e nemen tuu jiqui samši 2. yambar-iya:r 3. soyurqaqu-yi 4. jrlγ medemü j-e.
98
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠰᠠᠯᠤ ᠬᠤᠸᠠ ᠤᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠲᠤᠸᠠ ᠥᠴᠢᠮᠦ
30a. 1. Qaγa:n-u suu-du Salu quw-a ui jiqui tungji 2. tuva öčimü.
99
ᠪᠢ ᠰᠠᠨ ᠢᠯᠰᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠨᠦᠷᠭᠡᠨ ᠣᠷᠭᠠᠨ ᠪᠤᠢ ᠬᠦᠩ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠥᠭ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠪᠠᠰᠠ ᠪᠤᠢ ᠸᠤᠳᠢ ᠤᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠢᠳᠠᠬᠠ ᠥᠴᠢᠮᠦ
Bi san ilsegü:lün Nürgen orγan bui 3. küng ner-e nemen ög jiqui tungji basa bui 4. Vudi ui jiqui tungji idaq-a öčimü.
102
ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠪ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Yambar-iya:r 7. soyurqaqu-yi 30b. 1. jrlγ medemü j-e.
103
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠪᠤᠬᠤᠯᠢ ᠤᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠥᠯᠡᠭᠡ ᠥᠴᠢᠮᠦ
31a. 1. Qaγa:n-u suu-du Buquli ui jiqui samši ölege 2. öčimü.
104
ᠲᠠᠨ ᠰᠦᠨ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠣᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠬᠣᠯᠠ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠷᠢᠨ ᠢᠶᠠᠨ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠪᠤᠯᠤᠭᠠᠨ ᠠᠷᠠᠰᠤᠨ ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠵᠡᠩ ᠮᠥᠷᠭᠦ ᠢᠷᠡᠪᠡ
Tan sün tabun on tüšijü urida čola 3. edüge: qola γajar dörbeljin aγu:ljarin-iya:n üjegü:lün 4. buluγan arasun qorin jeng mörgü irebe.
105
ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠴᠣᠯᠠ ᠱᠢ ᠪᠠᠰᠠ ᠪᠤᠢ ᠬᠢᠲᠠ ᠬᠤᠸᠠ ᠤᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠯᠢ ᠰᠡᠩᠡ ᠲᠠᠨ ᠰᠦᠨ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠣᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ ᠣᠯᠠᠨ ᠣᠨ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ ᠬᠦᠴᠦ ᠥᠭᠴᠦ
γuyu:n 5. ner-e nemen čola ši basa bui Kita quw-a ui jiqui 6. samši li senge tan sün tabun on tüšijü 7. urida čola olan on baraba küčü ögčü.
107
ᠪᠠᠰᠠ ᠪᠤᠢ ᠸᠤᠳᠢ ᠣᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠶᠠᠰᠤ ᠲᠤᠩᠬᠤᠤᠰᠠᠨ ᠣᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠶᠢᠩᠭᠡ ᠰᠠᠯᠢ ᠤᠢ ᠸᠤᠤ ᠰᠠᠮᠬᠤ ᠠᠬᠠ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠨᠠᠷ ᠬᠣᠯᠠ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠷᠢᠨ ᠢᠶᠠᠨ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠢᠷᠡᠪᠡ
Basa bui vudi oi jiqui 2. tungji yasu tungquusan oi jiqui samši yingge 3. Sali ui vuu samqu aq-a ki:ge:d edüge: boγo:l nar 4. qola γajar dörbeljin aγu:ljarin-iya:n üjegü:lün irebe.
110
ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠲᠠᠢᠨᠢᠩ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠤᠢ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠬᠣᠷᠢᠴᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠵᠠᠭᠤᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠷᠢᠨ ᠢᠶᠠᠨ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠬᠦᠷᠪᠡ
32. 1. Qaγa:n-u suu-du Taining ki:ge:d γurban ui mongγol 2. köbegü:n qoriči ki:ge:d γurban jaγu:n kümü:n aγu:ljarin- 3. iya:n üjegü:lün kürbe.
112
ᠲᠦᠮᠡᠨ ᠨᠠᠰᠤᠲᠠᠢ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠥᠳᠦᠷ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠷᠢᠨ ᠢᠶᠠᠨ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠠᠭᠲᠠ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠪᠠ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
4. Tümen nasutai sayi:n ödür bügüde aγu:ljarin-iya:n üjegü:lün 5. aγta morin nigen ba yambar-iya:r 6. soyurqaqu-yi 7. jrlγ medemü j-e.
113
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠡᠨᠵᠢᠦ ᠶᠢᠦ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠰᠠᠩᠬᠠ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
33a. 1. Qaγa:n-u suu-du kenjiü yiü oi todu sangq-a emiye:ge:d 2. ayun öčimü.
114
ᠪᠤᠢ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠠᠯᠠᠬᠠ ᠭᠡᠷ ᠳᠣᠤᠷᠠ ᠭᠡᠷᠭᠡᠢ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠠᠮᠠᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠮᠥᠨ ᠴᠢᠨ ᠳᠣᠤ ᠲᠠᠩ ᠠᠯᠠᠪᠠ
bui tuu jiqui alaq-a ger dour-a 3. gergei köbegü:n yisün aman kümü:n mön Čin dou tang 4. alaba.
115
ᠪᠤᠢ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠨᠣᠶᠠᠨ ᠶᠢᠨ ᠴᠢᠱᠤᠤ ᠮᠥᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠳᠠᠯᠠᠨ ᠡᠷᠴᠢᠪᠡ
Bui ner-e nemen noyan-yi:n 5. čišuu mön kümü:n dalan erčibe.
116
ᠰᠠᠨ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠪᠤᠢ ᠠᠯᠳᠠᠷᠠᠪᠠ ᠴᠢᠱᠤᠤ ᠶᠢᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠲᠦᠭᠡᠵᠦ ᠥᠭᠴᠦ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
San urida bui aldaraba 6. čišuu-yi:n kümü:n qoyi:n-a bügüde tüge:jü ögčü baraba.
117
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠪᠠᠤᠯᠠᠨ ᠡᠨᠡ ᠠᠯᠠᠬᠠ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠲᠤᠤ ᠪ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠴᠢᠱᠤᠤ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
7. Edüge: boγo:l baulan ene alaq-a öčimü γuyu:n tuu 33b. 1. jiqui 2. čišuu yambar-iya:r 3. soyurqaqu-yi 4. jrlγ medemü j-e.
118
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠡᠨᠵᠢᠦ ᠰᠤᠤ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠲᠤᠯᠤᠤᠨ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
34a. 1. Qaγa:n-u suu-du kenjiü suu oi todu tuluun emiye:ge:d 2. ayun öčimü.
119
ᠲᠠᠨ ᠰᠦᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠣᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠲᠤᠨᠢᠴᠢ ᠬᠢᠵᠦ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠠᠤᠯᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠢᠵᠦ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠨ ᠣᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠲᠠᠶᠢᠬᠠᠨ ᠬᠢᠵᠦ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠲᠤᠩᠵᠢ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠠᠤᠯᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠢᠵᠦ ᠲᠤᠤ ᠪ ᠱᠢ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠵᠢᠩᠬᠤᠸᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠣᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠲᠥᠷᠦᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠲᠦᠱᠢᠵᠦ ᠰᠠᠤᠴᠠ ᠬᠢᠵᠦ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
Tan sün dörben on arban qoyar 3. sara arban qoyar neren tüšijü tuniči kijü 4. tuu jiqui samši edüge: baulan tegü:n-ü kijü 5. tuu jiqui tungji čingquu-a terigü:n on qoyar 6. sara yisün neren tüšijü tayi:qan kijü 7. jiqui tungji edüge: baulan tegü:n-ü kijü tuu 34b. 1. ši jiqui jingquw-a arban dörben on arban sara 2. törün γurban neren tüšijü sauča kijü tuu jiqui 3. samši edüge: ügei baraba.
120
ᠪᠠᠤᠯᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠠᠩᠭᠦᠨ ᠵᠠᠯᠭᠠᠮᠵᠢ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠣᠯᠠ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Baulan tegü:n-ü köbegü:n 4. anggün jalγamji ečige urida čola yambar-iya:r 5. soyurqaqu-yi 6. jrlγ medemü j-e.
121
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠲᠤᠶᠠᠨ ᠣᠢ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠮᠥᠩᠬᠡᠲᠡᠮᠦᠷ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
35a. 1. Qaγa:n-u suu-du tuyan oi tuu jiqui möngketemür 2. emiye:ge:d ayun öčimü.
122
ᠪᠢ ᠰᠠᠨ ᠪᠤᠢ ᠪᠢ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠡᠪᠦᠭᠡ ᠬᠠᠲᠠᠭᠠᠯᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠴᠣᠯᠠ ᠱᠢ ᠪᠤᠢ ᠢᠷᠡ
Bi san bui bi ečige ebüge 3. qataγal-a yeke čola ši bui ir-e.
123
ᠣᠯᠠᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠥᠭᠭᠦᠨ ᠦᠶᠡ ᠦᠶᠡ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠷᠢᠨ ᠢᠶᠠᠨ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠬᠦᠷᠪᠡ ᠬᠢᠩ
Olan küčü 4. öggün üy-e üy-e aγu:ljarin-iya:n üjegü:lün kürbe 5. king.
125
ᠲᠦᠮᠡᠨ ᠨᠠᠰᠤᠲᠠᠢ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠦᠳᠦᠷ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠷ ᠢᠶᠠᠨ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠠᠭᠲᠠ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠵᠣᠷᠢᠨ ᠵᠠᠷᠤᠵᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠦᠯᠡᠲᠡᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦ ᠪ ᠡᠷᠴᠢᠪᠡ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠬᠥᠬᠡ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠯᠡᠵᠢᠨ ᠴᠠᠴᠢᠷ ᠵᠢᠭᠠᠰᠤᠨ ᠭᠥᠯᠮᠢ ᠬᠠᠶᠢᠴᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠵᠦᠶᠢᠯ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
6. tümen nasutai sayi:n üdür aγu:ljar-iya:n üjegü:lün aγta 7. morin jorin jaruju jiqui ületei mörgü 35b. 1. erčibe öčimü γuyu:n köke ulaγa:n ülejin čačir 2. jiγasun gölmi qayi:či ki:ge:d jüyi:l yambar- 3. -iya:r 4. soyurqaqu-yi 5. jrlγ medemü j-e.
126
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠠᠨᠳᠣᠩ ᠰᠤᠣ ᠤᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠵᠢᠭᠡ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠨᠠᠷ ᠪᠡᠯᠡᠨ ᠬᠢᠵᠠᠭᠠᠷ ᠭᠠᠳᠠᠨᠠ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠥᠭᠭᠦᠨ ᠪᠤᠢ ᠰᠠᠮᠬᠤ ᠠᠷᠭᠢᠨᠠ ᠪᠡᠯᠡᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠪᠦᠢ ᠲᠦᠷᠭᠡᠨ ᠦᠶᠢᠯᠡ ᠵᠠᠷᠤᠵᠤ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠴᠤ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠮᠠᠨᠵᠢᠨ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠣᠯᠠᠨ ᠪᠤᠢ ᠭᠣᠩᠯᠠᠣ ᠲᠡᠭᠦ ᠪᠡᠷ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠪᠠᠤᠯᠠᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠴᠣᠯᠠ ᠱᠢ ᠡᠭᠡᠷᠡᠨ ᠪ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦᠰ ᠦᠨ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠡᠨᠡᠷᠢᠬᠦᠢ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠥᠭ
36a. 1. Qaγa:n-u suu-du Qandong suo ui todu jige öčimü 2. boγo:l nar belen qijaγa:r γadan-a γajar dörbeljin 3. küčü öggün bui samqu argin-a belen γajar 4. dörbeljin büi türgen üyi:le jaruju tegü:n-ü 5. uduridču kümü:n morin manjin tegü:n-ü olan bui 6. Gonglao tegü:-be:r edüge: boγo:l baulan ner-e nemen 7. tegü:n-ü čola ši ege:ren 36b. 1. dege:düs-ün yambar-iya:r eneriküi ner-e nemen ög.
127
ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠴᠣᠯᠠ ᠱᠢ ᠱᠢ ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠥᠭᠭᠦᠨ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
2. Tegü:n-ü čola ši ši qoyi:na kümü:n sayi:n küčü 3. öggün yambar-iya:r 4. soyurqaqu-yi 5. jrlγ medemü j-e.
128
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠲᠤᠶᠠᠨ ᠣᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠠᠷᠭᠢᠮᠠᠯ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ
37a. 1. Qaγa:n-u suu-du tuyan oi todu argimal emiye:ge:d 2. ayun öčimü.
129
ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠬᠦᠨᠳᠦᠯᠡᠨ ᠳᠠᠭᠠᠨ ᠲᠩᠷᠢ ᠶᠢᠨ ᠠᠭᠤᠷ ᠢ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦᠰ ᠦᠨ ᠴᠢᠩ ᠵᠢᠷᠦᠬᠡᠨ ᠴᠢᠩ ᠱᠢᠳᠤᠷᠭᠤ ᠬᠦᠴᠦ ᠥᠭᠭᠦᠨ ᠶᠠᠪᠤ ᠭᠦᠶᠦ ᠮᠤᠩ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦᠰ ᠦᠨ ᠥᠭ ᠪᠠᠷᠠᠪᠠ
Boγo:l kündülen daγan 3. tngri-yi:n aγu:r-i erkilen 4. dege:düs-ün čing jirüken čing šidurγu küčü öggün 5. yabu güyü: mung 6. dege:düs-ün ög baraba.
132
ᠪ ᠲᠦᠮᠡᠨ ᠨᠠᠰᠤᠲᠠᠢ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠦᠳᠦᠷ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠷᠢᠨ ᠢᠶᠠᠨ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠠᠭᠲᠠ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠠ ᠲᠡᠮᠡᠭᠡᠨ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠢ ᠵᠠᠷᠤᠵᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠨᠣᠬᠠᠢ ᠲᠡᠮᠦᠷ ᠮᠥᠷᠭᠦ ᠡᠷᠴᠢᠪᠡ
37b. 1. Tümen nasutai sayi:n üdür aγu:ljarin-iya:n üjegü:lün aγta 2. qoyar ba temege:n nigen ji jaruju jiqui noqai 3. temür mörgü erčibe.
133
ᠪᠠᠰᠠ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠮᠥᠨ ᠲᠠᠶᠢᠱᠢᠨ ᠳᠠᠯᠠᠨ ᠪᠦᠯᠢᠶᠠᠨ ᠶᠠᠳᠠᠩᠭᠢ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠴᠠᠴᠢᠷ ᠨᠡᠬᠡᠮᠡᠯ ᠠᠯᠲᠠᠲᠤ ᠳᠡᠭᠡᠯ ᠬᠤᠪᠴᠠᠰᠤᠨ ᠬᠢᠰᠠᠬᠤ ᠬᠥᠬᠡ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠪᠦᠰ ᠬᠠᠶᠢᠴᠢ ᠵᠢᠭᠠᠰᠤᠨ ᠭᠥᠯᠮᠢ ᠡᠮᠡᠭᠡᠯ ᠱᠢ ᠬᠠᠵᠠᠭᠠᠷ ᠠᠷᠴᠢᠭᠤᠷ ᠡᠩᠭᠡᠰᠬᠡ ᠣᠣᠠ ᠵᠡᠭᠦᠦ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Basa öčimü boγo:l mön 4. tayi:šin dalan büliya:n yadanggi öčimü γuyu:n čačir 5. nekemel altatu dege:l qubčasun Qisaqu köke ulaγa:n 6. büs qayi:či jiγasun gölmi emege:l ši qajaγa:r arčiγu:r 7. enggeske oo-a jegüü yambar-iya:r 8. soyurqaqu-yi jrlγ medemü j-e.
134
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠬᠡᠨᠵᠢᠦ ᠰᠤᠤ ᠣᠢ ᠲᠤᠤ ᠵᠢᠬᠤᠢ ᠱᠢ ᠬᠠᠤᠳᠠᠩ ᠡᠮᠢᠶᠡᠭᠡᠳ ᠠᠶᠤᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠣᠨ ᠪᠤᠢ ᠯᠢᠰᠠᠭ ᠨᠡᠷᠡᠲᠦ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠳᠤᠲᠠᠪᠠ ᠪᠡᠯᠡᠨ ᠪᠢ ᠨᠡᠷ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠪᠢ ᠬᠠᠨᠳᠠᠩ ᠠᠪᠤᠵᠤ ᠡᠨᠡ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠷᠢ ᠵᠤ ᠦᠳᠡ ᠬᠦᠷᠪᠡ ᠬᠠᠮ ᠰᠣᠩᠪᠢᠩ ᠵᠦᠭ ᠬᠤᠷᠢᠶᠠᠪᠠ
38a. 1. Qaγa:n-u suu-du kenjiü suu oi tuu jiqui ši qaudang 2. emiye:ge:d ayun öčimü čingquu-a tabun on bui lisaγ neretü 3. kümü:n dutaba belen bi ner γajar dörbeljin bi qandang 4. abuju ene kümü:n bari ju üde kürbe qam songbing 5. jüg quriya:ba.
135
ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠣᠨ ᠪᠤᠢ ᠲᠤᠶᠠᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠣᠢ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠢᠷᠡ ᠸᠤᠤ ᠱᠦᠨ ᠰᠤᠣ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠳᠠᠯᠠᠨ ᠪᠦᠯᠢᠶᠠᠨ ᠴᠠᠭ ᠪᠢ ᠨᠡᠷ ᠥᠭ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠠᠳᠬᠤᠯᠳᠤᠨ ᠠᠯᠠᠪᠠ
čingquu-a yisün on bui tuyan γurban 6. oi mongγol köbegü:n ir-e Vuu šün suo γajar dörbeljin 7. dalan büliya:n čaγ bi ner ög tegü:n-ü qadquldun alaba.
136
ᠪ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠦᠳᠡ ᠥᠭ ᠬᠢᠵᠠᠭᠠᠷ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡ ᠥᠭ ᠲᠠᠱᠢᠨ ᠥᠭ
38b. 1. Tegü:n-ü nigen kümü:n üde ög qijaγa:r dege:re ög 2. tašin ög.
137
ᠴᠢᠩᠬᠤᠤᠠ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠣᠨ ᠪᠤᠢ ᠣᠩ ᠴᠢᠩ ᠨᠡᠷᠡᠲᠦ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠳᠤᠲᠠᠪᠠ ᠪᠡᠯᠡᠨ ᠪᠢ ᠨᠡᠷ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠪᠠᠷᠢ ᠵᠤ ᠦᠳᠡ ᠬᠦᠷᠪᠡ ᠪᠢᠩᠪᠤ ᠮᠠ ᠲᠠᠱᠢᠨ ᠵᠦᠭ ᠪᠦᠢ ᠢᠷᠡ ᠪᠣᠭᠣᠯ ᠪᠤᠢ ᠡᠶᠢᠨ ᠬᠦᠩᠯᠡᠦ
čingquu-a arban qoyar on bui ong čing 3. neretü kümü:n dutaba belen bi ner γajar dörbeljin 4. bari ju üde kürbe Bingbu ma tašin jüg büi ir-e 5. boγo:l bui eyi:n küngleü.
139
ᠭᠤᠶᠤᠨ ᠨᠡᠷᠡ ᠨᠡᠮᠡᠨ ᠲᠣᠳᠤ ᠰᠠᠮᠱᠢ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
γuyu:n ner-e 6. nemen todu samši yambar-iya:r 7. soyurqaqu-yi jrlγ medemü j-e.
140
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠸᠤᠶᠤᠷ ᠤᠢ ᠲᠣᠳᠤ ᠳᠥᠯᠦᠭᠡᠨ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠮᠥᠷᠭᠦ ᠥᠴᠢᠮᠦ
39a. 1. Qaγa:n-u suu-du vuyur ui todu dölüge:n ki:ge:d mörgü 2. öčimü.
141
ᠪᠤᠢ ᠤᠮᠠᠷᠠᠳᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠪᠢᠭᠡᠰᠯᠠᠨ ᠲᠠᠢᠱᠢ ᠠᠪᠤᠵᠤ ᠪᠢ ᠨᠡᠷ ᠳᠠᠯᠠᠨ ᠠᠯᠠ ᠪᠦᠢ ᠨᠡᠷ ᠶᠢᠨ ᠣᠶᠢᠷᠠ ᠨᠡᠷᠡᠨ ᠱᠢᠲᠦᠵᠦ ᠮᠥᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦᠰ ᠦᠨ ᠬᠢᠵᠠᠭᠠᠷ ᠶᠣᠬᠤᠷᠬᠠ ᠰᠠᠭᠤᠬᠤ ᠮᠣᠩ ᠬᠢᠵᠦ ᠬᠤᠳᠠᠯᠳᠤᠵᠤ ᠠᠪ ᠬᠤᠳᠠᠯᠳᠤ ᠪᠢ ᠨᠡᠷ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠣᠢ ᠪ ᠲᠠᠤᠮᠤ ᠮᠠᠱᠢ ᠬᠤᠨ ᠪᠠᠶᠠᠰᠪᠠ
Bui umaradu mongγol köbegü:n Bigeslan taiši 3. abuju bi ner dalan ala büi ner-yi:n oyi:r-a neren 4. šitüjü mön 5. dege:düs-ün qijaγa:r Yoqurq-a saγu:qu mong 6. ki:jü qudalduju ab qudaldu bi ner γurban oi 39b. 1. taumu maši qun bayasba.
143
ᠪᠢ ᠨᠡᠷ ᠰᠣᠨᠣᠰ ᠣᠯᠣᠨ ᠡᠶᠢᠨ ᠪᠢᠱᠢᠷᠡᠭᠦᠯ ᠵᠠᠷᠤᠵᠤ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦᠰ ᠦᠨ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠥᠴᠢᠮᠦ ᠬᠡᠯᠡ
Bi ner sonos olon eyi:n biširegü:l jaruju 3. kümü:n 4. dege:düs-ün urida öčimü kel-e.
145
ᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠰᠤᠤ ᠳᠤ ᠸᠤᠶᠤᠷ ᠣᠢ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠴᠦᠬᠡᠨ ᠲᠠᠤᠮᠤ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠮᠥᠷᠭᠦ ᠥᠴᠢᠮᠦ
40a. 1. Qaγa:n-u suu-du vuyur oi yeke öčü:ken taumu kümü:n 2. ki:ge:d mörgü öčimü.
146
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠢ ᠨᠡᠷ ᠵᠦᠭ ᠪᠦᠢ ᠵᠤᠯᠠ ᠪᠠᠳᠠᠷ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠣᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠵᠠᠭᠤᠷᠠ ᠥᠳᠦᠨ ᠤᠮᠠᠷᠠᠳᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠵᠦᠭ ᠭᠥᠪᠱᠢ ᠰᠣᠨᠣᠰ ᠦᠰᠦᠭ ᠵᠤᠯᠤᠵᠢ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠳᠣᠲᠤᠷᠠ ᠬᠠᠷᠢ ᠢᠷᠡᠪᠡ
Edüge: bi ner jüg büi jul-a badar 3. ki:ge:d edüge: on γurban sara jaγu:r-a ödün umaradu 4. mongγol köbegü:n jüg göbši sonos üsüg juluji 5. tabun sara dotur-a qari irebe.
150
ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠢᠶᠠᠷ ᠪ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠵᠷᠯᠭ ᠮᠡᠳᠡᠮᠦ ᠵᠡ
Yambar-iya:r 40b. 1. soyurqaqu-yi 2. jrlγ medemü j-e.