Praise of 16 Arkhad
Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
1
ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠠᠷᠬᠠᠳ ᠭᠡᠱᠢᠭᠦᠨ ᠡᠴᠡ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ ᠤ ᠮᠠᠭᠲᠠᠭᠠᠯ
1. [Nigedüge:r arqad gešigü:n-e:če γaruγsan-u maγtaγa:l]
2
ᠬᠣᠲᠤᠯ ᠠᠴᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠴᠠᠰᠤᠲᠤ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠮᠢᠩᠭᠠᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠵᠠᠭᠤᠨ ᠠᠷᠬᠠᠳ ᠢᠶᠠᠷ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠶᠢᠨ ᠬᠦᠯᠢᠰ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠱᠢᠷᠪᠢᠭᠦᠯ ᠪᠠᠷᠢᠭᠰᠠᠨᠠ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ
1. qotul-a:ča yeke časut[u...] 2. [.....................] 3. [...] nigen mingγan γurban jaγu:n arqad-iya:r küriye:legü:l[ügse]n [...] 4. [...]-yi:n külis ki:ge:d širbigü:l bariγsan-a mörgümü
4
ᠠᠷᠱᠢ ᠠᠭᠤᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠥᠯᠭᠡ ᠳᠦᠷ ᠠᠨᠤ ᠰᠠᠭᠤᠭᠴᠢ ᠠᠳᠠᠯᠢᠳᠬᠠᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠬᠤᠲᠤᠭ ᠲᠠᠨ ᠤ ᠣᠷᠤᠨ ᠤ ᠱᠢᠲᠦᠭᠡᠨ ᠦᠯᠦ ᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠭᠴᠢ ᠠᠷᠬᠠᠳ ᠢᠶᠠᠷ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠠᠯᠭᠠᠰᠠᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠭᠠᠷ ᠢᠶᠠᠨ ᠲᠡᠭᠱᠢ ᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨᠠ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ
1. arši aγu:la-yi:n ölge-dür anu saγu:γči 2. adalidqal ügei qutuγ-tan-u orun-u šit[ü]g[e:n] ülü ilaγdaγči 3. [...] arqad-iya:r küriye:legü:lügsen 4. alγasal-ügei qo[ya]r [γa]r-iya:n tegši aγu:luγsan-a mörgümü
5
ᠵᠢᠷᠭᠤᠳᠤᠭᠠᠷ ᠠᠷᠬᠠᠳ ᠪᠠᠳᠠᠷᠠ ᠰᠡᠩᠪᠦᠦ ᠶᠢᠨ ᠮᠠᠭᠲᠠᠭᠠᠯ
3. [Jirγuduγa:r arqad badara (sengbüü)-yi:n maγtaγa:l]
6
ᠡᠬᠢ ᠶᠠᠮᠤᠨᠠ ᠮᠥᠷᠡᠨ ᠦ ᠢᠷᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠢᠪ ᠲᠦᠷ ᠬᠤᠲᠤᠭᠲᠤ ᠪᠠᠲᠤ ᠠᠭᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣ ᠪᠠᠳᠢᠷᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠭᠡᠨᠡᠭᠲᠡ ᠮᠢᠩᠭᠠᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠵᠠᠭᠤᠨ ᠠᠷᠬᠠᠳ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠢᠶᠡᠷ ᠢᠯᠡᠳᠲᠡ ᠨᠣᠮᠯᠠᠬᠤᠢ ᠮᠤᠲᠤᠷ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠲᠡᠭᠱᠢ ᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨᠠ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ
1. eki Yamuna mören-ü iri-yi:n tib-tür 2. [...] qutuγtu [... bat]u aγči-yi:n so[...] badira-ba:r 3. egenegte mingγan qoyar jaγu:n arqad küriye:legü:lügsen-iye:r 4. iledte nomlaqui mutur ki:ge:d tegši aγu:luγsan-a mörgümü
8
ᠵᠠᠮᠪᠤ ᠲᠢᠪ ᠦᠨ ᠵᠢᠰ ᠬᠣᠤᠢ ᠶᠢᠨ ᠣᠷᠤᠨ ᠳᠤᠷ ᠠᠭᠰᠠᠨ ᠴᠠᠭᠯᠠᠱᠢ ᠦᠭᠡᠢ ᠬᠤᠲᠤᠭᠲᠠᠨ ᠣᠷᠤᠨ ᠲᠤ ᠮᠢᠩᠭᠠᠨ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠬᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠴᠣᠬᠢᠨ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠰᠦᠶᠢᠬᠡ ᠳᠦᠷ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ
1. jambu tib-ün jis qoui-yi:n orun-dur aγsan 2. čaγ[laši ü]gei qu[t]uγt[an] orun [...] 3. [...]tu mingγan nigen [...] külügsen 4. čoqin [...] altan süyi:ke-[dür] mörgümü
9
ᠲᠠᠪᠤᠳᠤᠭᠠᠷ ᠠᠷᠬᠠᠳ ᠸᠴᠢᠷ ᠥᠬᠢᠨ ᠦ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠮᠠᠭᠲᠠᠭᠠᠯ
5. [Tabuduγa:r arqad včir ökin-ü köbegü:n-ü maγtaγa:l]
10
ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠱᠢᠩ ᠲᠦᠷ ᠠᠨᠤ ᠲᠡᠮᠳᠡᠭᠲᠡᠢᠡ ᠠᠬᠤᠢ ᠶᠢᠨ ᠱᠢᠲᠦᠭᠡᠨ ᠸᠴᠢᠷᠠ ᠸᠠᠨᠢ ᠢᠨᠤ ᠢᠶᠠᠨ ᠳᠡᠭᠢᠭᠦᠷ ᠪᠠᠷᠢᠭᠰᠠᠨᠠ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ
1. dege:dü šing[...] tür anu 2. temd[eg]t[ei]-e a[qu]i-yi:n šitüge:n včir-a vani inu 3. [.....................] 4. [...]-iya:n degigü:r bariγsan-a mörgümü
12
ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠬᠠᠰᠮᠢᠷ ᠦᠨ ᠣᠷᠣᠨ ᠳᠤᠷ ᠠᠨᠤ ᠲᠡᠮᠳᠡᠭᠲᠡᠢᠡ ᠬᠤᠲᠤᠭᠲᠠᠨ ᠤ ᠨᠥᠬᠦᠷ ᠰᠤᠸᠠᠷᠠᠨ ᠪᠢᠸᠦ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠵᠠᠭᠤᠨ ᠠᠷᠬᠠᠳ ᠢᠶᠠᠷ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠲᠡᠶᠢᠨ ᠲᠡᠶᠢᠨ ᠪᠥᠭᠡᠳ ᠡᠷᠳᠢᠨᠢ ᠰᠡᠯᠮᠡ ᠪᠠᠷᠢᠭᠰᠠᠨᠠ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ
1. dege:dü Kasmir-ün oron-dur anu 2. tem[d]eg[t]ei-e [qutuγ]tan-u nökür suvaran bivü 3. tabun jaγu:n arqad-iya:r küriye:legü:lügsen teyi:n 4. teyi:n b[öge:]d erdini s[e]lm-e bariγsan-a mörgümü
14
ᠲᠢᠪ ᠲᠦᠷ ᠰᠠᠭᠤᠭᠰᠠᠨ ᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠶᠢᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠪᠠᠷᠢᠭᠰᠠᠨᠠ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ
1. [t]ib-tür saγu:γsan 2. [...]gd[e]gsen 3. [............] 4. [...]-yi:n jerge bariγsan-a mörgümü
16
ᠮᠥᠩᠳᠡᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠦᠨᠡᠨ ᠪᠢᠯᠭᠡ ᠢᠶᠡᠷ ᠲᠡᠭᠦᠰ ᠨᠠᠶᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠤᠷᠬᠠᠨ ᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠠᠴᠠ ᠢᠶᠠᠷ ᠨᠣᠮ ᠢ ᠰᠠᠶᠢᠲᠤᠷ ᠮᠥᠩᠬᠡ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠨ ᠠᠷᠬᠠᠳ ᠶᠢᠨ
1. möngdel ügei ünen bilge-iye:r tegüs nayi:raγu:luγsan burqan-u ulus-a:ča 2. [............... ] 3. [...]-iya:r nom-i sayi:tur [...] 4. möngke arban jirγuγa:n arqa[d]-yi:n [...]
18
ᠰᠠᠶᠢᠪᠠᠷ ᠣᠳᠤᠭᠰᠠᠳ ᠤᠨ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠢᠶᠠᠷ ᠱᠠᠱᠢᠨᠢ ᠰᠠᠬᠢᠰᠤᠭᠠᠢ ᠬᠡᠮᠡᠭᠰᠡᠨ ᠰᠠᠶᠢᠲᠤᠷ ᠥᠪᠡᠷ ᠦᠨ ᠲᠤᠰᠠ ᠪᠠᠨ ᠣᠭᠣᠷᠤᠨ ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠤᠨ ᠣᠢ ᠶᠢᠨ ᠴᠡᠴᠡᠭᠯᠢᠭ ᠲᠦᠷ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠴᠢ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠨ ᠰᠠᠭᠠᠷ ᠦᠭᠡᠢ ᠰᠠᠬᠢᠯ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠢᠶᠠᠷ ᠨᠢᠭᠦᠯᠡᠰᠬᠦᠢ ᠪᠠᠷ ᠢᠷᠡᠨ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠ
1. sayi:bar oduγ[sa]d-un jarliγ-iya:r [...] šašini saqisuγai keme:gsen 2. sayi:tur öbe:r-ün tusa-ba:n oγo:r[un] sansar-un oi-yi:n čečeglig-tür 3. [...] bütüge:gči arban jirγuγa:n [...] 4. saγa:r [ü]gei sa[qil] abuγsan-iya:r nigü:lesküi [...] bar iren soyurq-a
20
ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠵᠦᠭ ᠦᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠴᠠᠭ ᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠤᠭᠰᠠᠨᠠ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ
1. arban jüg-ün γurban čaγ-un ilaγu:γsan-[a] mörgümü
21
ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠤ ᠨᠢᠰᠸᠠᠨᠢᠰᠢ ᠥᠷᠦᠱᠢᠶᠡᠩᠭᠦᠢ ᠪᠡᠷ ᠰᠠᠶᠢᠲᠤᠷ ᠨᠢᠭᠦᠯᠡᠰᠦᠨ ᠢᠶᠡᠷ ᠠᠷᠢᠭᠤᠨ ᠡᠭᠦᠯᠡᠰ ᠦᠨ ᠲᠠᠬᠢᠯ ᠤᠨ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠶᠢᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠣᠷᠣᠱᠢᠭᠰᠠᠨ ᠢᠶᠠᠷ
amitan 2. amitan-u nisvanisi ör[üši]ye:nggüi-be:r sayi:tur nigü:les[ü]n [...]-iye:r 3. [........................] 4. ariγu:n egü:les-ün taqi[l]-un dalai-yi:n dumda orošiγsan-iya:r
23
ᠭᠠᠷ ᠤᠨ ᠠᠯᠠᠭᠠ ᠮᠡᠲᠦ ᠲᠡᠭᠱᠢ ᠡᠷᠳᠢᠨᠢᠰ ᠢᠶᠡᠷ ᠵᠣᠬᠢᠰᠲᠠᠢᠠ ᠨᠠᠶᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠠᠨᠤᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠮᠣᠳᠤᠨ ᠳᠡᠯᠡᠬᠡᠢ ᠶᠢᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠡᠷᠳᠢᠨᠢᠰ ᠢᠶᠡᠷ ᠪᠦᠲᠦᠭᠰᠡᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠬᠠᠭᠠᠯᠭᠠ ᠭᠠᠶᠢᠬᠠᠮᠱᠢᠭ ᠯᠢᠨᠬᠤᠠ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ᠤ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡ ᠰᠠᠭᠤᠭᠰᠠᠨ
1. γar-un alaγa metü tegši erdinis-iye:r joqistai-a nayi:raγu:luγsan 2. qanul-ügei dalai modun delekei-yi:n dumda aγsan 3. qamuγ erdinis-iye:r bütügsen dörbeljin dörben qaγa:lγa [...] 4. γayi:qamšiγ linqu-a naran saran-u dege:r-e saγu:γsan
25
ᠶᠡᠬᠡ ᠨᠢᠭᠦᠯᠡᠰᠦᠭᠴᠢ ᠢ ᠮᠠᠭᠲᠠᠭᠰᠠᠨ ᠲᠤᠷ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠶᠢ ᠶᠢᠷᠲᠢᠨᠴᠦ ᠳᠠᠬᠢᠨ ᠤ ᠢᠲᠡᠭᠡᠯ ᠦᠨᠡᠨ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠬᠤᠢ ᠮᠥᠷ ᠲᠦᠷ ᠭᠡᠲᠦᠯᠭᠡᠭᠴᠢ ᠶᠢ ᠶᠡᠭᠦᠳᠬᠡᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠠᠬᠢᠮᠤᠨᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠶᠡᠬᠡ ᠠᠷᠬᠠᠳ ᠲᠤᠷ ᠢ ᠶᠡᠷᠦ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠨᠥᠬᠦᠳ ᠢᠶᠡᠷ ᠢᠶᠡᠨ ᠡᠨᠳᠡ ᠢᠷᠡᠨ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠭᠳᠠᠬᠤᠢ
1. [yek]e nigü:lesügči-i maγtaγsan [...] tur amitan bügüde-yi 2. yirtinčü-daqin-u itegel ünen joqiya:qui mör-tür getülgegči-yi 3. yegü:dkel ügei dege:dü sakimuni ki:ge:d yeke arqad-tur-i 4. yerü bügüde nöküd-iye:r-iye:n ende iren soyurqaγdaqui
27
ᠭᠡᠷ ᠬᠢᠵᠦ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠭᠰᠠᠨ
1. [............] 2. [............] 3. [............] 4. ger ki:jü [...] soyurqaγsan [...]