Praise of Tara
Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
1
ᠢ ᠠᠣᠮ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠳᠠᠷᠢ ᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠲᠤᠳᠲᠠᠷᠢ ᠠᠳᠠ ᠲᠣᠳᠬᠠᠷ ᠭᠡᠭᠡᠭᠡᠨ ᠪᠣᠯᠭᠠᠭᠴᠢ ᠲᠤᠷᠢ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠬᠦᠰᠡᠯ ᠳᠠᠷᠠ ᠡᠬᠡ ᠰᠣᠸᠠᠭᠠ ᠦᠰᠦᠭ ᠲᠦᠷ ᠪᠢ ᠮᠠᠭᠲᠠᠨ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ
I.1. aom mörgümü 2. dari baγa:tur 3. tudtari ada todqar 4. gegege:n bolγaγči 5. turi qamuγ küsel 6. Dar-a eke 7. sovaγ-a üsüg-tür 8. bi maγtan mörgümü
2
ᠢᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠭᠡᠲᠦᠯᠭᠡᠭᠴᠢ ᠲᠦᠷᠭᠡᠨ ᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠭᠰᠡᠨ ᠳᠠᠬᠢ ᠭᠢᠯᠪᠡᠯᠭᠡᠨ ᠮᠡᠲᠦ ᠨᠢᠳᠦᠲᠡᠢ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠶᠢᠷᠲᠢᠨᠴᠦ ᠶᠢᠨ ᠢᠲᠡᠭᠡᠯ ᠦᠨ ᠯᠢᠨᠬᠤᠠ ᠨᠢᠭᠤᠷ ᠤᠨ ᠨᠡᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠴᠡᠴᠡᠭ ᠴᠡᠴᠡᠭ ᠡᠴᠡ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨᠠ
II.1. mörgümü getülgegči 2. türgen baγa:tur 3. gsen daki gilbelge:n 4. metü nidütei 5. γurban yirtinčü-yi:n 6. itegel-ün linqu-a 7. niγu:r-un nege:gsen 8. čečeg [=čečeγ]-e:če boluγsan-a
3
ᠢᠢᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠤᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠠᠴᠠ ᠳᠦᠭᠦᠷᠦᠭᠰᠡᠨ ᠵᠠᠭᠤᠨ ᠳᠠᠪᠬᠤᠷ ᠴᠢᠷᠠᠢ ᠲᠠᠢ ᠮᠢᠩᠭᠠᠨ ᠲᠣᠭᠠᠲᠠᠨ ᠣᠳᠤᠳ ᠴᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠠᠶᠢᠲᠤᠷ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠮᠠᠱᠢ ᠪᠠᠳᠠᠷᠠᠬᠤᠢ ᠭᠡᠷᠡᠯ ᠲᠡᠢᠡ
III.1. mörgümü namur-un 2. sar-a qamuγ-a:ča 3. dügü:rügsen jaγu:n 4. dabqur čirai-tai 5. mingγan toγa:tan odud 6. čiγu:luγsan-iya:r 7. sayi:tur nege:gdegsen maši 8. badaraqui gerel-tei-e
4
ᠢᠸ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠬᠥᠬᠡ ᠤᠰᠤᠨ ᠠᠴᠠ ᠲᠥᠷᠦᠭᠰᠡᠨ ᠯᠢᠨᠬᠤᠰ ᠢᠶᠠᠷ ᠭᠠᠷ ᠲᠠᠭᠠᠨ ᠮᠠᠭᠠᠳ ᠢᠶᠠᠷ ᠴᠢᠮᠡᠭᠲᠡᠢ ᠥᠭᠯᠢᠭᠡ ᠬᠢᠴᠢᠶᠡᠩᠭᠦᠢ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤᠵᠢᠯ ᠠᠮᠤᠷᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠬᠦᠯᠢᠴᠡᠬᠦᠢ ᠳᠢᠶᠠᠨ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠲᠠᠢᠠ
IV.1. mörgümü altan köke 2. usun-a:ča törügsen 3. linqus-iyar γar-taγa:n 4. maγad-iya:r čimegtei 5. öglige kičiye:nggüi 6. qataγu:jil amurliγsan 7. küličeküi diyan 8. yabudal-tai-a
5
ᠸ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠢᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠦ ᠤᠰᠨᠢᠷ ᠠᠨᠤ ᠬᠢᠵᠢᠭᠠᠯᠠᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠢᠯᠭᠠᠬᠤᠢ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠴᠣᠷᠯᠢ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠠᠮᠢᠳ ᠢ ᠣᠯᠠᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠢᠯᠠᠭᠤᠭᠰᠠᠳ ᠤᠨ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠳ ᠲᠡ ᠮᠠᠱᠢ ᠳᠤᠯᠳᠤᠶᠢᠳᠠᠭᠰᠠᠨᠠ
V.1. mörgümü tegü:nčilen 2. iregsen-ü usnir anu 3. qijiγa:lal ügei 4. ilγaqui yabudal-tai 5. qočorli ügei 6. baramid-i olaγaγsan 7. ilaγu:γsad-un köbegü:d-te 8. maši dulduyi:daγsan-a
6
ᠸᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠲᠤᠳᠲᠠᠷᠠ ᠬᠤᠩ ᠦᠰᠦᠭ ᠢᠶᠡᠷ ᠬᠦᠰᠡᠬᠦᠢ ᠵᠦᠭ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠣᠭᠲᠣᠷᠭᠤ ᠶᠢ ᠳᠦᠭᠦᠷᠭᠡᠭᠴᠢ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠶᠢᠷᠲᠢᠨᠴᠦ ᠶᠢ ᠬᠥᠯ ᠢᠶᠡᠷᠶᠡᠨ ᠳᠠᠷᠤᠵᠤ ᠬᠣᠴᠣᠷᠯᠢ ᠦᠭᠡᠢ ᠢᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠴᠢᠳᠠᠭᠴᠢ ᠳᠠ
VI.1. mörgümü tudtar-a 2. qung üsüg-iyer 3. küseküi jüg kige:d 4. oγtorγu-yi dügü:rgegči 5. doluγa:n yirtinčü-yi 6. köl-iye:rye:n daruju 7. qočorli ügei 8. iregü:lün čidaγči-da
7
ᠸᠢᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠬᠤᠷᠮᠤᠰᠲᠠ ᠭᠠᠯ ᠲᠩᠷᠢ ᠱᠢᠷᠤᠠ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠬᠡᠢ ᠲᠩᠷᠢ ᠲᠡᠨ ᠡᠯᠳᠡᠪ ᠡᠷᠬᠡᠲᠡᠨᠡ ᠲᠠᠬᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠳᠢ ᠸᠢᠳᠠᠷ ᠭᠠᠨᠳᠠᠷᠢᠰ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠶᠠᠭᠰᠠᠰ ᠤᠨ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨᠠ ᠡᠮᠦ ᠡᠴᠡᠭᠡᠨ ᠮᠠᠭᠲᠠᠭᠲᠠᠭᠰᠠᠨᠠ
VII.1. mörgümü qurmusta γal 2. tngri širu-a kige:d 3. kei tngri-ten eldeb 4. erketen-e taqiγdaγsan 5. bodi vidar 6. gandaris kige:d 7. yagsas-un čiγu:lγan-a 8. emü-e:čege:n maγtaγtaγsan-a
8
ᠸᠢᠢᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠲᠷᠠᠲ ᠬᠡᠮᠡᠭᠡᠳ ᠪᠠᠲ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦᠢ ᠪᠡᠷ ᠴᠢᠨᠠᠳᠤᠰ ᠤᠨ ᠵᠠᠰᠠᠯ ᠢ ᠮᠠᠱᠢ ᠳᠠ ᠡᠪᠳᠡᠭᠴᠢ ᠪᠠᠷᠠᠭᠤᠨ ᠬᠣᠷᠢᠶᠠᠨᠵᠡᠭᠦᠨ ᠵᠢᠶᠢᠭᠰᠡᠨ ᠬᠥᠯ ᠢᠶᠡᠷ ᠳᠠᠷᠤᠵᠤ ᠱᠢᠲᠠᠮᠠᠯ ᠭᠠᠯ ᠬᠦᠷᠦᠯᠭᠡᠬᠦᠢ ᠮᠠᠱᠢᠳᠠ ᠪᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠴᠢ ᠳᠠ
VIII.1. mörgümü trat keme:ge:d 2. bat keme:küi ber 3. činadus-un jasal-i 4. maši-da ebdegči 5. baraγu:n qoriya:njegü:n 6. jiyi:g[s]en köl-iye:r daruju 7. šitamal γal kürülgeküi 8. mašida badaraγči-da
9
ᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠳᠤᠷᠢ ᠶᠡᠬᠡ ᠠᠶᠤᠯ ᠲᠠᠢ ᠱᠢᠮᠨᠤᠰ ᠤᠨ ᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠳ ᠢ ᠮᠠᠭᠠᠳ ᠢᠶᠠᠷ ᠳᠠᠷᠤᠵᠤ ᠤᠰᠤᠨ ᠠᠴᠠ ᠲᠥᠷᠦᠭᠰᠡᠨ ᠴᠢᠷᠠᠢᠪᠠᠨ ᠠᠭᠤᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠦᠬᠦ ᠳᠠᠶᠢᠰᠤᠨ ᠢ ᠬᠣᠴᠣᠷ ᠯᠢ ᠦᠭᠡᠢ ᠠᠯᠠᠭᠴᠢ ᠳᠠ
IX.1. mörgümü duri 2. yeke ayul-tai 3. šimnus-un baγa:tud-i 4. maγad-iyar daruju 5. usun-a:ča törügsen 6. čiraiban aγu:riγu:lju 7. bükü dayi:sun-i qočor- 8. li ügei alaγči-da
10
ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠡᠷᠳᠢᠨᠢᠰ ᠦᠨ ᠪᠡᠯᠭᠡ ᠶᠢᠨ ᠮᠤᠲᠤᠷ ᠤᠨ ᠬᠤᠷᠤᠭᠤᠨ ᠢᠶᠠᠷ ᠵᠢᠷᠦᠬᠡᠨ ᠳᠡᠭᠡᠨ ᠮᠠᠭᠠᠳ ᠢᠶᠠᠷ ᠴᠢᠮᠡᠭᠲᠡᠢ ᠬᠣᠴᠣᠷᠯᠢ ᠦᠭᠡᠢ ᠵᠦᠭ ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠳᠦᠳ ᠢ ᠴᠢᠮᠡᠭᠰᠡᠨ ᠥᠪᠡᠷ ᠦᠨ ᠭᠡᠷᠡᠯ ᠦᠨ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠢ ᠬᠦᠷᠦᠯᠭᠡᠭᠴᠢ ᠳᠡ
X.1. mörgümü γurban erdinis- 2. ün belge-yi:n mutur-un 3. quruγu:n-iyar jirüken-4. dege:n maγad-iyar čimegtei 5. qočorli ügei jüg-ün 6. kürdüd-i čimegsen 7. öber-ün gerel-ün 8. čiγu:lγan-i kürülgegči-de
11
ᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠮᠠᠱᠢ ᠪᠠᠶᠠᠰᠬᠤᠢ ᠵᠢᠪᠬᠤᠯᠠᠩ ᠲᠠᠢ ᠲᠢᠲᠢᠮ ᠦᠨ ᠭᠡᠷᠡᠯ ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠡᠷᠢᠬᠡᠲᠡᠢ ᠢᠨᠡᠬᠡᠨ ᠮᠠᠱᠢ ᠦᠨᠢᠶᠡᠬᠦᠢ ᠲᠤᠳᠲᠠᠷᠠ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦᠢ ᠪᠡᠷ ᠱᠢᠮᠨᠤᠰ ᠶᠢᠷᠲᠢᠨᠴᠦᠰ ᠢ ᠡᠷᠬᠡᠪᠡᠷ ᠪᠣᠯᠭᠠᠭᠰᠠᠨᠠ
XI.1. mörgümü maši bayasqui 2. jibqulang-tai 3. titim-ün gerel-ün 4. jergelegsen eriketei 5. ineken maši üniye:küi 6. tudtar-a keme:küi ber 7. šimnus yirtinčüs-i 8. erkebe:r bolγaγsan-a
12
ᠢᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠳᠡᠯᠡᠬᠡᠢ ᠶᠢ ᠰᠠᠬᠢᠭᠴᠢᠨ ᠠᠢᠮᠠᠭᠤᠳ ᠢ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠶᠢ ᠪᠥᠭᠡᠳ ᠢᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠴᠢᠳᠠᠭᠴᠢ ᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠲᠤ ᠶᠢ ᠦᠶᠢᠯᠡᠳᠴᠦ ᠬᠤᠩ ᠦᠰᠦᠭ ᠢᠶᠡᠷ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠦᠭᠡᠭᠦᠰ ᠢ ᠲᠡᠶᠢᠨ ᠪᠥᠭᠡᠳ ᠲᠣᠨᠢᠯᠭᠠᠭᠴᠢ ᠳᠠ
XII.1. mörgümü delekei-yi 2. saqiγčin aimaγu:d-i 3. bügüde-yi böge:d 4. iregü:lün čidaγči 5. aγu:riltu-yi üyi:ledčü 6. qung üsüg-iye:r 7. qamuγ ügegü:s-i teyi:n 8. böge:d tonilγaγči-da
13
ᠢᠢᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠱᠢᠨᠢ ᠰᠠᠷᠠ ᠪᠡᠷ ᠲᠢᠲᠢᠮᠯᠡᠵᠦ ᠴᠢᠮᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠮᠠᠱᠢᠳᠠ ᠪᠠᠳᠠᠷᠠᠬᠤᠢ ᠲᠠᠢ ᠦᠰᠦᠨ ᠦ ᠳᠣᠲᠤᠷᠠ ᠠᠪᠢᠳᠠ ᠠᠴᠠ ᠨᠠᠰᠤ ᠮᠠᠱᠢᠳᠠ ᠭᠡᠷᠡᠯ ᠢ ᠰᠠᠶᠢᠲᠤᠷ ᠭᠠᠷᠭᠠᠭᠴᠢ ᠳᠠ
XIII.1. mörgümü šini sar-a 2. ber titimlejü 3. čimegsen bügüde 4. mašida badaraqui-tai 5. üsün-ü dotur-a 6. abida-a:ča 7. nasu mašida gerel-i 8. sayi:tur γarγaγči-da
14
ᠢᠸ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠭᠠᠯᠠᠪ ᠤᠯᠤᠰ ᠤᠨ ᠭᠠᠯ ᠮᠡᠲᠦ ᠪᠠᠳᠠᠷᠠᠬᠤᠢ ᠡᠷᠢᠬᠡᠰ ᠦᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠷᠠᠭᠤᠨ ᠵᠢᠶᠢᠨ ᠵᠡᠭᠦᠨ ᠬᠣᠷᠢᠶᠠᠨ ᠬᠠᠷᠮᠤᠭ ᠠᠴᠠ ᠪᠦᠵᠢᠮᠦ ᠳᠠᠶᠢᠰᠤᠨ ᠤ ᠥᠮᠥᠭᠡ ᠶᠢ ᠮᠠᠭᠠᠳ ᠢᠶᠠᠷ ᠳᠠᠷᠤᠭᠴᠢ ᠳᠠ
XIV.1. mörgümü galab ulus- 2. un γal metü 3. badaraqui erikes-ün 4. dumda aγsan 5. baraγu:n jiyin jegü:n 6. qoriya:n qarmuγ-a:ča büjimü 7. dayi:sun-u ömöge-yi 8. maγad-iyar daruγči-da
15
ᠸ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠭᠠᠵ ᠠᠷ ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠤᠷ ᠢ ᠭᠠᠷ ᠤᠨ ᠠᠯᠠᠭᠠᠪᠠᠷ ᠳᠡᠯᠡᠳᠦᠨ ᠬᠥᠯ ᠢᠶᠡᠷᠡᠨᠵᠠᠨᠴᠢᠭᠴᠢ ᠠᠭᠤᠷᠢᠯ ᠲᠤ ᠶᠢ ᠦᠢᠯᠡᠳᠴᠦ ᠬᠤᠩ ᠦᠰᠦᠭ ᠢᠶᠡᠷ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠶᠢ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠶᠢ ᠬᠠᠭᠠᠯᠤᠭᠴᠢ ᠳᠠ
XV.1. mörgümü γaj ar-un 2. niγu:r-i γar-un 3. alaγaba:r deledün 4. köl-iye:re:njančiγči 5. aγu:ril-tu-yi üiledčü 6. qung üsüg-iyer 7. doluγa:n jerge-yi bügüde- 8. yi qaγaluγči-da
16
ᠸᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠠᠮᠤᠷ ᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠵᠢᠷᠭᠠᠯᠠᠩ ᠲᠠᠢ ᠭᠠᠰᠠᠯᠠᠩ ᠠᠴᠠ ᠨᠥᠬᠴᠢᠨ ᠠᠮᠤᠷᠯᠢᠨ ᠶᠠᠪᠤᠭᠴᠢ ᠵᠢᠭᠠ ᠦᠨᠡᠨ ᠰᠣᠸᠠᠬᠠ ᠣᠣᠮ ᠦᠰᠦᠭ ᠢᠶᠡᠷ ᠶᠡᠬᠡ ᠨᠢᠭᠦᠯ ᠢ ᠪᠥᠭᠡᠳ ᠳᠠᠷᠤᠭᠴᠢ ᠳᠠ
XVI.1. mörgümü sayi:n amur- 2. liγsan jirγalang-tai 3. γasalang-a:ča nökčin 4. amurlin yabuγči 5. jiγ-a: ünen sovaq-a 6. oom üsüg-iye:r 7. yeke nigül-i böge:d 8. daruγči-da
17
ᠸᠢᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠠᠴᠠ ᠪᠦᠵᠢᠬᠦ ᠶᠢ ᠲᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠠᠳ ᠳᠠᠶᠢᠰᠤᠳ ᠤᠨ ᠪᠡᠶᠡᠰ ᠢ ᠦᠯᠡᠮᠵᠢ ᠬᠠᠭᠠᠯᠤᠭᠴᠢ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠦᠰᠦᠭ ᠲᠦ ᠦᠭᠡ ᠶᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠭᠰᠠᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠬᠤᠩ ᠠᠴᠠ ᠭᠡᠲᠦᠯᠭᠡᠭᠴᠢ ᠳᠡ
XVII.1. mörgümü qamuγ-a:ča 2. büjikü-yi taγa:laγa:d 3. dayi:sud-un beyes-i 4. ülemji qaγa:luγči 5. arban üsüg-tü 6. üge-yi joqiya:γsan 7. uqaγa:n qung-a:ča 8. getülgegči-de
18
ᠸᠢᠢᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠳᠣᠤᠷ ᠬᠥᠯ ᠢᠶᠡᠨ ᠵᠠᠨᠴᠢᠯᠠᠳᠤᠭᠰᠠᠨ ᠢᠶᠠᠷ ᠬᠤᠩ ᠳᠦᠷᠢ ᠲᠦ ᠦᠷᠡ ᠦᠰᠦᠭ ᠲᠡᠢ ᠰᠤᠮᠤᠷ ᠠᠭᠤᠯᠠ ᠮᠠᠨᠳᠢᠷᠠ ᠭᠢᠯᠠᠰᠠ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠶᠢᠷᠲᠢᠨᠴᠦᠰ ᠢ ᠬᠥᠳᠦᠯᠭᠡᠭᠴᠢ ᠳᠡ
XVIII.1. mörgümü dour köl-iye:n 2. jančiladuγsan-iya:r 3. qung düri-tü 4. ür-e üsüg-tei 5. sumur aγu:la mandir-a 6. gilas-a ki:ge:d 7. γurban yirtinčüs-i 8. ködülgegči-de
19
ᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠲᠩᠷᠢᠰ ᠦᠨ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠲᠠᠬᠢ ᠳᠦᠷᠢᠲᠡᠢ ᠭᠥᠷᠦᠭᠡᠰᠦᠨᠪᠡᠯᠭᠡᠲᠦ ᠶᠢ ᠭᠠᠷ ᠲᠠᠭᠠᠨ ᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠲᠡᠷᠡ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠢ ᠥᠭᠦᠯᠦᠭᠡᠳ ᠪᠠᠲ ᠦᠰᠦᠭ ᠢᠶᠡᠷ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠬᠣᠷᠣᠰ ᠢ ᠬᠣᠴᠣᠷᠯᠢ ᠦᠭᠡᠢ ᠡᠲᠡᠭᠴᠢ ᠳᠡ
XIX.1. mörgümü tngris-ün 2. naγu:r-taqi düritei 3. görüge:sünbelgetü-yi 4. γar-taγa:n aγu:luγsan 5. tere qoyar-i ögülüge:d 6. bat üsüg-iyer 7. qamuγ qoros-i qočorli 8. ügei etegči-de
20
ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠲᠩᠷᠢᠰ ᠦᠨ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠬᠠᠳ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠲᠩᠷᠢᠰᠡ ᠬᠢᠨᠠᠷᠢᠰᠠ ᠳᠤᠯᠳᠤᠳᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠠᠴᠠ ᠬᠤᠶᠠᠭᠯᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠲᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ ᠴᠣᠬ ᠢᠶᠠᠷᠠᠨ ᠲᠡᠮᠡᠴᠡᠯ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠮᠠᠭᠤ ᠵᠡᠭᠦᠳᠡᠨ ᠢ ᠡᠲᠡᠭᠴᠢ ᠳᠡ
XX.1. mörgümü tngris-ün 2. čiγu:lγan qad kige:d 3. tngris-e kinaris-a 4. dulduddaγsan 5. qamuγ-a:ča quyaγlaqu-yi 6. taγa:laqu čoq-iya:ra:n 7. temečel kige:d maγu: 8. jegü:den-i etegči-de
21
ᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠠᠷᠠ ᠳᠡᠯᠭᠡᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠨᠢᠳᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠨ ᠭᠡᠭᠡᠭᠡᠨ ᠭᠡᠷᠡᠯ ᠲᠡᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠬᠢ ᠠ ᠶᠢ ᠥᠭᠦᠯᠡᠭᠡᠳ ᠲᠤᠳᠲᠠᠷᠠ ᠪᠡᠷ ᠮᠠᠱᠢ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤᠢ ᠬᠢᠵᠢᠭ ᠡᠪᠡᠳᠴᠢᠨ ᠢ ᠡᠲᠡᠭᠴᠢ
XXI.1. mörgümü naran kige:d 2. sar-a delgeregsen 3. qoyar nidün-dege:n 4. gegege:n gerel-tei 5. qoyar q[...]i-a-yi 6. ögülege:d tudtar-a ber 7. maši qataγu:i kijig 8. ebedčin-i etegči
22
ᠢᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠮᠥᠨ ᠴᠢᠨᠠᠷ ᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠭᠰᠠᠨ ᠠᠮᠤᠷᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠬᠦᠴᠦᠨ ᠵᠢᠭᠠ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠲᠡᠢ ᠠᠳᠠ ᠸᠢᠳᠠᠷ ᠶᠠᠭᠰᠠᠰ ᠤᠨ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠢ ᠳᠠᠷᠤᠬᠤᠢ ᠦᠯᠡᠮᠵᠢ ᠣᠬᠢ ᠲᠤᠷᠢ ᠦᠰᠦᠭ ᠲᠡᠢᠡ
XXII.1. mörgümü γurban mön 2. činar-i joqiya:γsan 3. amurliγsan küčün 4. jiγ-a büküi-tei 5. ada vidar yagsas- 6. un čiγu:lγan-i 7. daruqui ülemji oki 8. turi üsüg-tei-e
23
ᠢᠢᠢ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠲᠠᠷᠨᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠨᠡ ᠮᠠᠭᠲᠠᠯ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠥᠬᠢᠨ ᠲᠩᠷᠢ ᠳᠦᠷ ᠵᠢᠭᠠ ᠪᠦᠱᠢᠷᠡᠯᠲᠡᠨ ᠦᠳᠡ ᠮᠠᠨᠠᠭᠠᠷ ᠪᠣᠰᠴᠤ ᠳᠤᠷᠠᠳᠤᠭᠰᠠᠨ ᠢᠶᠠᠷ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠨᠢᠭᠦᠯ ᠮᠠᠱᠢᠳᠠ ᠠᠮᠤᠷᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠡᠭᠦᠨᠡᠴᠡ ᠶᠡᠬᠡ ᠶᠢ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠦᠷᠦᠨ ᠦᠳᠲᠡᠷ ᠠᠪᠢᠱᠢᠭ ᠢ ᠥᠭᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠳ
XXIII.1. ündüsün tarni-yi:n ene maγta:l kige:d 2. ökin tngri-dür jiγ-a büširelten 3. üde manaγar bosču duraduγsan-iya:r 4. qamuγ nigül mašida amurliγsan 5. egü:ne:če yeke-yi küčü bürün. 6. Üdter abišig-i ögkü boluγa:d
24
ᠢᠸ ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠮᠥᠷᠭᠦᠯ ᠨᠦᠭᠦᠳ ᠢᠶᠡᠷ ᠣᠶᠢᠲᠠᠨ ᠬᠡᠳ ᠪᠡᠷ ᠰᠦᠰᠦᠭ ᠢᠶᠡᠷ ᠤᠩᠱᠢᠨ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠠᠶᠤᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠶᠢ ᠰᠠᠶᠢᠲᠤᠷ ᠥᠭᠬᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠮᠠᠭᠤᠢ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠢ ᠳᠠᠷᠤᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠶᠤ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠬᠥᠯᠲᠢ ᠢᠯᠠᠭᠤᠭᠰᠠᠳ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡᠭᠡᠷ ᠪᠤᠷᠬᠠᠨ ᠤ ᠬᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤᠷ ᠬᠦᠷᠲᠡᠯᠡ ᠣᠳᠤᠶᠤ
XXIV.1. qorin nigen mörgül-nügü:d-iye:r 2. oyi:tan ked ber süsüg-iye:r ungšin 3. qamuγ ayul ügei-yi sayi:tur ögkü 4. qamuγ maγu:i törül-i daruqu boluyu. 5. Doluγa:n költi ilaγu:γsad bügüdege:r 6. burqan-u qutuγ-tur kürtele oduyu.
25
ᠸ ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠡᠭᠦᠨᠦ ᠬᠣᠷᠤᠨ ᠢᠳᠡᠭᠡᠨ ᠪᠠ ᠲᠠᠬᠢ ᠤᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠥᠭᠡᠰᠦ ᠠᠳᠠ ᠬᠢᠵᠢᠭ ᠡᠪᠡᠳᠴᠢᠨ ᠬᠣᠷᠤ ᠲᠠᠨ ᠨᠡᠷᠪᠡᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠲᠠ ᠢᠯᠡᠲᠡ ᠢᠷᠡᠪᠡᠰᠦ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠬᠦᠰᠡᠭᠴᠢᠨ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠣᠯᠤᠭᠠᠳ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠬᠦᠰᠡᠭᠳᠡᠬᠦᠨ ᠢ ᠣᠯᠵᠤ ᠪᠦᠷᠦᠨ
XXV.1. Yeke qataγu: tegü:nü qorun 2. idege:n ba taqi uuγsan böge:sü 3. ada kijig ebedčin qoru-tan nerbegdegsen 4. qoyar γurban doluγa:n-ta ilete irebesü 5. köbegü:n küsegčin köbegü:n oluγa:d 6. qamuγ küsegdekün-i olju bürün.
26
ᠸᠢ ᠣᠷᠣᠱᠢᠨ ᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠ ᠪᠤᠰᠤ ᠪᠠ ᠶᠠᠪᠤᠨ ᠳᠤᠷᠠᠳᠤᠭᠰᠠᠨ ᠢᠶᠠᠷ ᠰᠠᠶᠢᠲᠤᠷ ᠠᠷᠢᠯᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠶᠤ
XXVI.1. Orošin aγsan ba busu ba yabun 2. duraduγsan-iya:r sayi:tur arilqu boluyu.
28
ᠪᠤᠰᠤ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯᠲᠡᠨ ᠳᠦᠷ ᠪᠡᠷ ᠲᠡᠶᠢᠨ ᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠳ ᠡᠳ ᠬᠦᠰᠡᠭᠴᠢᠨ ᠡᠳ ᠢ ᠣᠯᠵᠤ ᠶᠠᠳᠠᠭᠴᠢ ᠦᠭᠡᠭᠦᠢ ᠥᠪᠡᠷ ᠥᠪᠡᠷᠡ ᠲᠠᠷᠤᠶᠤ
4. Busu sedkilten-dür ber teyi:n kü boluγa:d 5. ed küsegčin ed-i olju 6. yadaγči ügegü:i öbe:r öbe:r-e taruyu.