Historical corpus of the Mongolian language

Letter of Dalai qan

Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
Back to the text
1
ᠳᠡᠯᠡᠬᠡᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠵᠡᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠭᠡᠭᠡᠨ᠎ᠡ ᠰᠠᠵᠢᠨ ᠢ ᠪᠠᠷᠢᠭᠴᠢ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠰᠯᠠᠨ ᠥᠴᠢᠬᠦᠢ ᠢᠨᠦ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠴᠠᠭ ᠲᠤᠷ ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠠᠨ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠪᠡᠶ᠎ᠡ ᠪᠤᠮ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠤ ᠭᠡᠷᠡᠯ ᠮᠡᠲᠦ ᠵᠢᠪᠬᠤᠯᠠᠩ ᠲᠠᠶ᠎ᠠ ᠳᠡᠯᠭᠡᠷᠡᠭᠰᠡᠭᠡᠷ ᠮᠢᠩᠭᠠᠨ ᠬᠡᠭᠡᠰᠦ ᠳᠦ ᠬᠡᠭᠡᠰᠦᠲᠦ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠤᠨ ᠬᠦᠷᠳᠦᠨ ᠢ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠵᠦᠭ ᠲᠦᠷ ᠲᠦᠭᠡᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠢᠷᠠᠭᠤ ᠶᠡᠬᠡ ᠠᠯᠳᠠᠷ ᠢ ᠰᠣᠨᠤᠰᠴᠤ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠶᠡᠬᠡᠳᠡ ᠪᠠᠶᠠᠰᠪᠠ
delekei-yin ejen degedü yeke qaγan-u gegen-e sajin-i bariγči dalai qaγan tuslan öčiküi inü edüge čaγ-tur yeke qan ejen-ü bey-e bum naran-u gerel metü jibqulang-tay-a delgeregseger mingγan kegesü-dü[=kegesütü] jarliγ-un kürdün-i qamuγ jüg-tür tügegegsen iraγu yeke aldar-i sonusču sedkil yekede bayasba.
2
ᠸᠴᠢᠷ᠎ᠠ ᠳᠠᠷ᠎ᠠ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠡᠰᠢ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠢᠶᠠᠷ ᠪᠢ ᠴᠤ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠶᠢᠨ ᠣᠷᠣᠨ ᠳᠤᠷ ᠰᠠᠭᠤᠵᠤ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠡᠪᠦᠭᠡ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠶᠢᠨ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠢ ᠰᠠᠨᠠᠵᠤ ᠰᠠᠵᠢᠨ ᠲᠥᠷᠦ ᠡ ᠳᠦ ᠬᠢᠴᠢᠶᠡᠬᠦᠢ ᠠᠷᠢᠭᠤᠨ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠦᠨ ᠡᠭᠦᠳᠡᠨ ᠡᠴᠡ ᠦᠭᠦᠷᠭᠡ ᠶᠢ ᠡᠭᠦᠷᠭᠡ ᠡᠭᠡᠮ ᠳᠡᠭᠡᠷ᠎ᠡ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠭᠠᠷ ᠪᠤᠢ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠪᠣᠭᠳᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠠᠵᠢᠨ ᠢ ᠪᠠᠷᠢᠭᠴᠢ ᠨᠣᠮ ᠤᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠠᠴᠠ ᠪᠠᠷᠢᠨ ᠬᠢᠲᠠᠳ ᠲᠥᠪᠡᠳ ᠦᠨ ᠲᠥᠷᠦ ᠰᠠᠶᠢᠬᠠᠨ ᠲᠣᠭᠲᠠᠵᠤ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠡᠯᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠶᠢᠭᠰᠠᠨ ᠠᠲᠠᠯᠠ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠲᠩᠷᠢ ᠪᠣᠯᠵᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠣᠷᠤᠯᠠᠨ ᠰᠠᠭᠤᠭ᠎ᠠ ᠡᠳᠦᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠯᠠ ᠡᠯᠴᠢ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ᠡᠰᠡ ᠴᠢᠳᠠᠯᠤᠭ᠎ᠠ
wčir-a dar-a dalai blam-a-yin esi jarliγ-iyar bi ču qaγan ečige-yin oron-dur saγuju sayin ebüge ečige-yin bayiγuluγsan sayin jirum-i sanaju sajin törü-e-dü kičiyeküi ariγun sedkil-ün egüden-eče ügürge-yi[=egürge] egem deger-e abuγsaγar bui urida boγda qaγan kiged sajin-i bariγči nom-un qaγan qoyar-ača barin kitad töbed-ün törü sayiqan toγtaju altan bičig elči-yin jirum tasural ügei bayiγsan atala, qaγan ečige tngri bolji[=bolju] orulan saγuγ-a edüi-yin tula elči bičig ilegen ese čidaluγ-a.
3
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠤᠷᠢᠳᠤ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠤᠨ ᠶᠣᠰᠤᠭᠠᠷ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠢ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠦ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠠᠩ ᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠷ᠎ᠠ ᠳᠠᠶᠠᠨ ᠡᠷᠬᠡ ᠡᠳᠡᠨ ᠢ ᠢᠯᠡᠭᠡᠪᠡ
edüge uridu jirum-un yosuγar gegen-i[=gegen-ü] amuγulang-i asaγur-a dayan erke eden-i ilegebe.
4
ᠤᠷᠢᠳᠤ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠶᠣᠰᠤᠨ ᠢ ᠶᠣᠰᠤᠨ ᠤ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠢ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳ ᠴᠤ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠵᠠᠬᠢᠶ᠎ᠠ ᠦᠷᠭᠦᠯᠵᠢ ᠪᠣᠯᠬᠤᠢ ᠶᠢ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠮᠤᠢ
uridu sayin yosun-i[=yosun-u] jirum-i ayilad-ču tasural ügei jakiy-a ürgülji bolqui-yi ayiladqamui.
5
ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠤ  ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠬᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠪᠡᠯᠡᠭ ᠯᠦᠪᠴᠢ ᠬᠤᠶᠠᠭ ᠰᠠᠭᠠᠳᠠᠭ ᠨᠤᠮᠤ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠬᠡᠯᠬᠢᠶ᠎ᠡ ᠰᠢᠷᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠬᠡᠯᠬᠢᠶ᠎ᠡ ᠬᠤᠪᠠ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠪᠠᠭ ᠴᠡᠩᠮ ᠡ ᠲᠡᠢ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠰᠠᠷ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠰᠢᠨ ᠡ ᠶᠢᠨ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠡᠳᠦᠷ ᠪᠰᠠᠮ ᠭᠷᠤᠪ ᠫᠤᠸᠠ ᠪᠷᠠᠩ ᠠᠴᠠ ᠪᠠᠷᠢᠪᠠ
ayiladqu [=ayiladqaqu] bičig-ün beleg lübči quyaγ saγadaγ numu qoyar kelkiy-e sirü qoyar kelkiy-e quba, dörben baγ čengm-e-tei mongγol-un γurban sar-a-yin sin-e-yin sayin edür bsam grub puwa brang-ača bariba.