Letter of Erke bagatur 1684
Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
2
ᠲᠡᠩᠰᠡᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠨᠣᠮ ᠤᠨ ᠬᠦᠷᠳᠦᠨ ᠢ ᠣᠷᠴᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠴᠢ ᠱᠠᠬᠶᠠ ᠮᠤᠨᠢ ᠮᠡᠲᠦ ᠡᠨᠡ ᠴᠠᠭ ᠤᠨ ᠡᠵᠡᠨ ᠲᠡᠭᠰᠢ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠨ ᠵᠦᠢᠯ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠢ ᠠᠰᠠᠷᠠᠭᠴᠢ ᠬᠣᠮᠰᠢᠮ ᠪᠣᠳᠢᠰᠠᠳᠤᠠ ᠮᠡᠲᠦ ᠶᠡᠬᠡ ᠨᠢᠭᠦᠯᠰᠡᠬᠦᠢ ᠲᠦ ᠲᠡᠷᠰ ᠦᠵᠡᠯ ᠲᠦ ᠠᠳᠠ ᠲᠣᠳᠬᠠᠷ ᠢ ᠡᠪᠳᠡᠭᠴᠢ ᠸᠠᠴᠢᠷᠠ ᠪᠠᠨᠢ ᠮᠡᠲᠦ ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠦᠦᠲᠦ
tengsel ügei nom-un kürdün-i orčiγuluγči šaky-a muni metü ene čaγ-un ejen, tegsi jirγuγan jüil amitan-i asaraγči qomsim bodisadu-a metü yeke nigülseküi-tü, ters üjel-tü ada todqar-i ebdegči wačir-a bani metü yeke kücütü.
3
ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠮᠠᠨᠵᠤᠱᠷᠶᠢᠨ ᠮᠠᠨᠵᠤᠱᠷᠢ ᠶᠢᠨ ᠬᠤᠪᠢᠯᠭᠠᠨ ᠡᠰᠷᠤᠠ ᠲᠩᠷᠢ ᠮᠡᠲᠦ ᠪᠣᠭᠳᠠ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠥᠯᠮᠡᠢᠶᠢᠨ ᠥᠯᠮᠡᠢ ᠶᠢᠨ ᠳᠡᠷᠭᠡᠳᠡ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠪᠠ
degedü manjušryin[=manjušri-yin] qubilγan esru-a tngri metü boγda ejen-ü ölmeiyin[=ölmei-yin] dergede ayiladqaba.
5
ᠠᠬᠤᠷ ᠰᠠᠨᠠᠭ ᠠ ᠲᠤ ᠪᠢᠳᠡ ᠦᠯᠦ ᠮᠡᠳᠡᠬᠦ ᠮᠡᠳᠡᠬᠦᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠤᠷᠤᠭᠤ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠢᠶᠡᠨ ᠠᠯᠳᠠᠷᠰᠢᠭᠰᠠᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠭᠡᠭᠡᠨᠡ ᠭᠡᠮᠰᠢᠨ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠳᠤ ᠠᠭᠤᠳᠠᠭᠠᠷ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ᠮᠡᠲᠦ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠢᠶᠡᠷ ᠠᠭᠤᠤᠵᠢᠯᠠᠨ ᠠᠭᠤᠴᠢᠯᠠᠨ ᠬᠠᠶᠢᠷᠠᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠠᠳᠠᠯᠢᠳᠬᠠᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠶᠠᠰ ᠤᠨ ᠪᠠᠶᠠᠰᠤᠨ ᠬᠣᠯᠠᠳᠠ ᠠᠴᠠ ᠮᠥᠷᠭᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠴᠢᠷ ᠢᠶᠠᠨ ᠥᠪᠡᠷ ᠦᠨ ᠡᠯᠴᠢᠪᠡᠨ ᠡᠯᠴᠢ ᠪᠡᠨ ᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠠᠩ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠨ ᠪᠡᠯᠡᠭ ᠪᠠᠷᠢᠨ ᠣᠨᠴᠠ ᠪᠡᠶ ᠡ ᠪᠡᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠭᠡᠭᠡᠨᠡ ᠮᠥᠷᠭᠦᠨ ᠡᠰᠡ ᠴᠢᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠤᠴᠢᠷ ᠢᠶᠠᠨ ᠣᠶᠢᠷᠣᠳ ᠣᠶᠢᠷᠠᠳ ᠤᠯᠤᠰ ᠪᠢᠳᠡ ᠵᠠᠩ ᠶᠣᠰᠤ ᠦᠯᠦ ᠮᠡᠳᠡᠨ ᠪᠤᠷᠤᠭᠤ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠪᠡᠢ ᠶᠡ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠰᠠᠨᠠᠵᠤ ᠦᠨᠡᠨ ᠬᠦᠰᠡᠬᠦᠢ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠢᠶᠡᠷ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠠᠩ ᠡᠷᠢᠭᠰᠡᠨ ᠡᠯᠴᠢ ᠳᠦ ᠮᠢᠨᠤ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠪᠣᠭᠳᠠ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠥᠷᠦᠰᠢᠶᠡᠨ ᠨᠢᠭᠦᠯᠡᠰᠵᠢ ᠨᠢᠭᠦᠯᠡᠰᠴᠦ ᠳᠡᠯᠭᠡᠷ ᠠᠭᠤᠤ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠢᠶᠡᠷ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠠᠷᠠᠮᠠ ᠬᠥᠭᠡᠷᠡᠬᠦ ᠶᠢᠨ ᠵᠥᠪ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠲᠩᠷᠢ ᠮᠡᠲᠦ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠢᠶᠡᠨ ᠲᠣᠳᠤᠷᠬᠠᠶᠠ ᠦᠵᠦᠭᠦᠯ ᠦᠨ ᠳᠡᠯᠭᠡᠷᠡᠩᠭᠦᠢ ᠠᠷᠠᠰᠢᠶᠠᠨ ᠮᠡᠲᠦ ᠬᠡᠰᠢᠭ ᠢᠶᠡᠨ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠳᠤ ᠮᠠᠰᠢ ᠪᠠᠶᠠᠰ ᠤᠨ ᠬᠠᠨᠪᠠ ᠬᠠᠨᠠᠪᠠ ᠪᠢ
aqur sanaγ-a-tu bide ülü medekü medeküi-ber buruγu kigsen-iyen aldarsiγsan degedü ejen-ü gegen-e gemsin ayiladqaγsan-du, aγudaγar oγtarγui metü sedkil-iyer aγuujilan[=aγučilan] qayiralaγsan-dur, adalidqasi ügei bayas-un[=bayasun] qolada-ača mörgügsen učir-iyan: öber-ün elčiben[=elči-ben] ilegen amuγulang ayiladqan beleg barin, onča bey-e-ben degedü ejen-ü gegen-e mörgün ese čidaγsan učir-iyan: oyirod[=oyirad] ulus bide jang yosu ülü meden buruγu bolqu bei-y-e kemen sanaju, ünen küseküi sedkil-iyer amuγulang erigsen elči-dü minu: degedü boγda ejen-ü gegen örüsiyen nigülesji[=nigülesčü], delger aγuu sedkil-iyer tere barama kögerekü-yin jöb kemen tngri metü gegen-iyen todurqay-a üjügül-ün, delgerenggüi arasiyan metü kesig-iyen soyurqaγsan-du masi bayas-un qanba[=qanaba] bi.
6
ᠥᠪᠡᠷ ᠦᠨ ᠪᠡᠶ ᠡ ᠪᠡᠨ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠭᠡᠭᠡᠨᠡ ᠮᠥᠷᠭᠦᠨ ᠬᠡᠰᠢᠭ ᠳᠦ ᠬᠦᠷᠲᠡᠰᠦ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠰᠠᠨᠠᠯᠠᠢ ᠪᠢ
öber-ün bey-e-ben ejen-ü gegen-e mörgün kesig-dü kürtesü kemen sanalai bi.
7
ᠥᠰᠢᠶᠡ ᠳᠦ ᠳᠠᠶᠢᠰᠤᠨ ᠮᠢᠨᠢ ᠭᠠᠯᠳᠠᠨ ᠪᠣᠱᠣᠭ ᠲᠤ ᠮᠢᠨᠢ ᠮᠢᠨᠤ ᠬᠠᠷᠢᠶ ᠠ ᠲᠤ ᠬᠠᠷᠢᠶᠠᠲᠤ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠶᠢᠨ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ᠶᠢᠨ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠮᠡᠲᠦ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠭᠡᠭᠡᠨᠡ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠠᠴᠠ ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠨ ᠥᠪᠡᠷ ᠦᠨ ᠡᠯᠴᠢ ᠮᠢᠨᠢ ᠰᠣᠨᠤᠰ ᠤᠨ ᠰᠣᠨᠤᠰᠤᠨ ᠢᠷᠡᠭᠡᠳ ᠨᠠᠳᠤᠷ ᠬᠡᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ ᠲᠡᠷᠡ ᠤᠨᠡᠬᠡᠷ ᠥᠰᠢᠶ ᠡ ᠲᠦ ᠳᠠᠶᠢᠰᠤᠨ ᠮᠢᠨᠢ ᠡᠰᠡ ᠪᠢᠯᠦ ᠪᠢᠯᠡ ᠦᠦ
ösiye-dü dayisun mini γaldan bošoγ-tu mini[=minu] qariy-a-tu[=qariyatu] kemen oγtarγuyin[=oγtarγui-yin] naran metü degedü ejen-ü gegen-e ayiladqaγsan-ača ulamjilan öber-ün elči mini sonus-un[=sonusun] ireged nadur kelegsen qoyin-a, tere uneker ösiy-e-tü dayisun mini ese bilü[=bile üü].
8
ᠲᠩᠷᠢ ᠮᠡᠲᠦ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠭᠡᠭᠡᠨᠡ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠵᠢ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠵᠤ ᠦᠯᠦ ᠪᠠᠶᠢᠨᠤ ᠲᠩᠷᠢ ᠡᠴᠡ ᠨᠠᠳᠤᠷ ᠢᠯᠡᠳᠲᠡ ᠪᠣᠱᠣᠭ ᠮᠡᠲᠦ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠡᠰᠡ ᠢᠷᠡᠪᠦᠦ ᠢᠷᠡᠪᠡ ᠦᠦ
tngri metü degedü ejen-ü gegen-e ayiladqaji[=ayiladqaju] ülü bayinu tngri-eče nadur iledte bošoγ metü jarliγ ese irebüü[=irebe üü].
9
ᠲᠡᠷᠡ ᠨᠠᠮᠠᠶᠢ ᠠᠪᠰᠤ ᠭᠡᠵᠢ ᠭᠡᠵᠦ ᠰᠠᠨᠠᠪᠠᠴᠢᠭᠢ ᠪᠢ ᠬᠢᠴᠢᠶᠡᠨ ᠦᠵᠡᠰᠦ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠪᠠᠰᠠ ᠰᠠᠨᠠᠨᠠᠮ ᠭᠠᠯᠳᠠᠨ ᠪᠣᠱᠣᠭ ᠲᠤ ᠮᠢᠨᠢ ᠮᠢᠨᠤ ᠬᠠᠷᠢᠶ ᠠ ᠲᠤ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠪᠠᠷᠳᠠᠮ ᠢᠶᠠᠷ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠵᠢ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠵᠤ
tere namayi absu geji[=gejü] sanabačigi, bi kičiyen üjesü kemen basa sananam:: γaldan bošoγ-tu mini[=minu] qariy-a-tu kemen bardam-iyar ayiladqaji[=ayiladqaju].
10
ᠬᠠᠳᠠ ᠰᠠᠶᠢᠲᠤ ᠢᠰᠢᠭᠡᠶᠢᠨ ᠨᠢᠳᠦ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠭᠡᠭᠴᠢ ᠦᠯᠢᠭᠡᠷ ᠮᠡᠲᠦ
qada sayitu isigeyin nidü ulaγan gegči üliger metü.
11
ᠬᠠᠨ ᠡᠵᠡᠨ ᠢ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠮ ᠦᠨ ᠳᠡᠷᠭᠡᠳᠡ ᠲᠦᠰᠢᠨ ᠪᠠᠶᠢᠨᠠᠮ ᠪᠢ
qan ejen-i[=ejen-ü] altan kerem-ün dergede tüsin bayinam bi.
12
ᠬᠠᠰ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠳᠤ ᠠᠮᠠ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠭᠣᠷᠤᠬᠠᠨ ᠳᠤ ᠤᠨᠠᠵᠢ ᠤᠨᠠᠵᠤ ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠦᠯᠢᠭᠡᠷ ᠪᠡᠢ ᠪᠢᠰᠦ ᠪᠢᠰᠢ ᠦᠦ
qas dalai-du ama γaruγsan kümün γoruqan-du unaji[=unaju] gedeg üliger bei bisü[=bisi üü].
15
ᠣᠷᠤᠢ ᠠᠴᠠ ᠲᠥᠷᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠣᠮᠤᠭ ᠢᠶᠠᠷ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠤ ᠤᠨᠠᠪᠠ ᠡᠰᠡ ᠭᠡᠯᠦ ᠭᠡᠯᠡ ᠦᠦ
orui-ača törügsen qaγan omuγ-iyar γajar-du unaba ese gelü[=gele-üü].
16
ᠣᠯᠠᠨ ᠤ ᠡᠵᠡᠨ ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠮᠡᠲᠦ ᠬᠦᠴᠦᠲᠦ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠮ ᠢ ᠲᠦᠰᠢᠨ ᠪᠠᠶᠢᠨᠠᠮ ᠪᠢ
olan-u ejen činggis metü küčütü ejen-ü altan kerem-i tüsin bayinam bi.
17
ᠪᠠᠷᠳᠠᠮ ᠢᠶᠠᠷ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠭᠠᠯᠳᠠᠨ ᠪᠣᠱᠣᠭ ᠲᠤ ᠠᠴᠠ ᠠᠶᠢᠬᠤ ᠠᠶᠤᠬᠤ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠮᠢᠨᠢ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠢᠯᠡ
bardam-iyar ayiladqaγsan γaldan bošoγ-tu-ača ayiqu[=ayuqu] sedkil mini ügei bile.
18
ᠪᠠᠳᠠᠷᠠᠩᠭᠤᠢ ᠲᠩᠷᠢ ᠮᠡᠲᠦ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠡᠵᠡᠨ ᠢ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠡᠴᠡ ᠪᠰᠭᠠᠨ ᠲᠦᠳᠡᠬᠦ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠪᠠᠭᠤᠭᠰᠠᠨ ᠳᠤ ᠪᠠᠯ ᠮᠡᠲᠦ ᠠᠷᠠᠰᠢᠶᠠᠨ ᠬᠡᠰᠢᠭ ᠳᠦ ᠬᠦᠷᠲᠡᠨ ᠭᠡᠭᠡᠨᠡ ᠮᠥᠷᠭᠦᠰᠦ ᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠮᠢᠨᠢ ᠬᠣᠵᠢᠮ ᠪᠣᠯᠪᠠᠤ ᠭᠡᠵᠢ ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠠᠶᠠᠰᠬᠤ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠠᠰᠢᠳᠠ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠶᠡᠬᠡᠳᠡ ᠭᠣᠮᠤᠳᠠᠪᠠ ᠪᠢ
badarangγui tngri metü degedü ejen-i gegen-eče bsγan tüdekü jarliγ baγuγsan-du, bal metü arasiyan kesig-dü kürten gegen-e mörgüsü gegsen sedkil mini qojim bolbau geji[=gejü], bayasqu sedkil asida bui bolbaču, edüge yekede γomudaba bi.
19
ᠠᠯᠳᠠᠷᠰᠢᠭᠰᠠᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠡᠵᠡᠨ ᠢ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠢ ᠦᠵᠡᠵᠢ ᠠᠯᠢᠪᠠ ᠵᠠᠬᠢᠶᠠ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠴᠢ ᠰᠣᠨᠤᠰᠵᠤ ᠰᠣᠨᠤᠰᠴᠤ ᠢᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠢᠰᠦ ᠪᠢᠰᠢ ᠦᠦ
aldarsiγsan degedü ejen-i gegen-i üjeji, aliba jakiy-a jarliγ či sonusju[=sonusču] iregsen bisü[=bisi üü].
20
ᠠᠶᠠ ᠪᠠᠰᠠ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠠᠩ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠨ ᠵᠠᠬᠢᠶᠠ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠰᠣᠨᠤᠰᠵᠢ ᠰᠣᠨᠤᠰᠴᠤ ᠢᠷᠡ ᠭᠡᠵᠢ ᠭᠡᠵᠦ ᠠᠴᠢᠲᠤ ᠳᠠᠷᠬᠠᠨ ᠭᠠᠪᠴᠤ ᠶᠢ ᠪᠡᠶ ᠡ ᠶᠢᠨ ᠲᠥᠯᠢᠶᠡᠰᠦᠨ ᠪᠣᠯᠭᠠᠵᠤ ᠢᠯᠡᠭᠡᠪᠡ ᠪᠢ
ay-a basa ejen-ü amuγulang ayiladqan jakiy-a jarliγ sonusji[=sonusču] ir-e geji[=gejü] ačitu darqan g'abču-yi bey-e-yin töliyesün bolγaju ilegebe bi.
21
ᠲᠩᠷᠢ ᠮᠡᠲᠦ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠪᠣᠭᠳᠠ ᠡᠵᠡᠨ ᠢ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠳᠡᠯᠭᠡᠷ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ᠮᠡᠲᠦ ᠠᠭᠤᠤ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠢᠶᠡᠷ ᠲᠡᠶᠢᠮᠢ ᠲᠡᠶᠢᠮᠢ ᠲᠡᠶᠢᠮᠦ ᠲᠡᠶᠢᠮᠦ ᠤᠴᠢᠷ ᠢ ᠮᠢᠨᠢ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠤᠨ ᠪᠠᠷᠠᠮᠠ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠨᠢᠭᠦᠯᠡᠰᠬᠦᠯᠡ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠡᠴᠡ ᠦᠯᠡᠮᠵᠢ ᠪᠠᠶᠠᠰᠬᠤᠯᠠᠩ ᠨᠠᠳᠤᠷ ᠬᠠᠮᠢᠭᠠ ᠪᠣᠯᠤᠮ
tngri metü degedü boγda ejen-i gegen, delger oγtarγui metü aγuu sedkil-iyer, teyimi teyimi[=teyimü teyimü] učir-i mini ayiladun baram-a kemen nigülesküle, tegün-eče ülemji bayasqulang nadur qamiγ-a bolum.
22
ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠡᠵᠡᠨ ᠢ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠠᠩ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠬᠤ ᠶᠢᠨ ᠪᠡᠯᠡᠭ ᠳᠦ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠮᠣᠷᠢ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠲᠡᠮᠡᠭᠡ ᠡᠩᠬᠡ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠠᠩ ᠤᠨ ᠨᠠᠢᠮᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠰᠠᠷ ᠠᠶᠢᠨ ᠪᠤᠶᠠᠨ ᠳᠤ ᠡᠳᠦᠷ ᠳᠦ ᠰᠦᠰᠦᠯᠬᠦᠢ ᠪᠡᠷ ᠡᠷᠭᠦᠪᠡ
degedü ejen-i amuγulang ayiladqaqu-yin beleg-dü γurban yisün mori, yisün temege, engke amuγulang-un naimaduγar sar-ayin buyan-du edür-dü süsülküi-ber ergübe.