Letter of Jasi bagatur 1703
Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
1
ᠢᠨ ᠸᠠᠩ ᠵᠠᠰᠢ ᠪᠠᠲᠤᠷ ᠶᠢᠨ ᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠤᠨ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠬᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠭᠦᠦᠰᠢ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠠᠬᠠ ᠳᠡᠭᠦᠦ ᠲᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠠ ᠨᠢᠭᠡ ᠥᠬᠢᠨ ᠳᠡᠭᠦᠦ ᠲᠡᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠡ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠡᠴᠡ ᠲᠥᠷᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠯᠣᠸᠠᠪᠽᠠᠩ ᠪᠰᠣᠸᠠᠳᠠᠮ ᠲᠡᠷᠡ ᠵᠡ ᠡ ᠪᠡᠨ ᠰᠡᠴᠡᠨ ᠬᠤᠩ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠭᠡᠭᠴᠢ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠨ ᠥᠭᠴᠢ ᠥᠭᠴᠦ ᠪᠯᠣᠸᠠᠪᠽᠠᠩ ᠪᠰᠣᠸᠠᠳᠠᠮ ᠦᠷᠡ ᠦᠷᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠳ ᠰᠡᠨᠠ ᠮᠳᠣᠸᠠᠪᠠ ᠬᠣᠶᠠᠭᠤ ᠯᠠ ᠶᠢ ᠭᠦᠦᠰᠢ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠪᠯᠣᠸᠠᠪᠽᠠᠩ ᠪᠰᠣᠸᠠᠳᠠᠮ ᠳᠤ ᠮᠢᠨᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷᠠ ᠭᠠᠵᠠᠷᠠ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠶᠠᠭᠤᠮᠠ ᠦᠢᠯᠡᠳᠦᠶᠦ ᠥᠪᠡᠷ ᠢᠶᠡᠨ ᠮᠡᠳᠡ ᠭᠡᠵᠦ ᠥᠭᠭᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠤᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ ᠲᠡᠮᠦᠷ ᠦᠬᠡᠷ ᠵᠢᠯ ᠦᠨ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠳᠤ ᠳᠠᠶᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠰᠡᠴᠡᠨ ᠬᠤᠩ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠠᠴᠢ ᠪᠠᠲᠤᠷ ᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠭᠤᠷᠪᠠᠭᠤᠯᠠ ᠲᠠᠩᠬᠤ ᠲᠠᠩᠭᠤᠳ ᠤᠯᠤᠰ ᠢᠶᠠᠨ ᠬᠤᠪᠢᠶ ᠠ ᠪᠠ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠪᠠ ᠲᠡᠷᠡ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢ ᠳᠤ ᠮᠳᠣᠸᠠᠪᠠ ᠰᠡᠨᠠ ᠬᠣᠶᠠᠭᠤᠯᠠ ᠶᠢ ᠪᠯᠣᠸᠠᠪᠽᠠᠩ ᠪᠰᠣᠸᠠᠳᠠᠮ ᠮᠡᠳᠡᠬᠦ ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠰᠤᠯᠠ ᠭᠠᠷᠭᠠᠵᠤ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠰᠠᠨ ᠰᠡᠴᠡᠨ ᠬᠤᠩ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠥᠭᠬᠦᠳᠦ ᠥᠭᠬᠦ ᠳᠦ ᠪᠯᠣᠸᠠᠪᠽᠠᠩ ᠪᠰᠣᠸᠠᠳᠠᠮ ᠰᠡᠴᠡᠨ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠶᠢ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠴᠢᠯᠡᠭᠡᠳ ᠮᠳᠣᠸᠠᠪᠠ ᠶᠢ ᠥᠭᠴᠦ ᠨᠡᠶᠢᠯᠡᠪᠡ ᠡᠴᠡᠨ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠦᠷᠡ ᠦᠷᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠳ ᠪᠣᠯ ᠤᠭᠠᠳ ᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠ ᠪᠠᠰᠠ ᠲᠡᠷᠡ ᠤᠯᠤᠰ ᠢ ᠮᠡᠷᠭᠡᠨ ᠬᠤᠩ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠵᠣᠷᠢᠭ ᠲᠤ ᠳᠠᠶᠢᠴᠢᠩ ᠬᠣᠶᠠᠭᠤᠯᠠ ᠬᠤᠪᠢᠶ ᠠ ᠪᠠ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠪᠠ ᠰᠡᠴᠡᠨ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠤᠯᠤᠰ ᠠᠴᠠ ᠪᠯᠣᠸᠠᠪᠽᠠᠩ ᠪᠰᠣᠸᠠᠳᠠᠮ ᠢ ᠳᠡᠭᠡᠵᠢ ᠠᠪ ᠭᠡᠬᠦᠳᠦ ᠭᠡᠬᠦ ᠳᠦ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠢᠶᠡᠷ ᠶᠠᠬᠠᠨᠠᠮ ᠶᠠᠭᠠᠬᠢᠨᠠᠮ ᠤᠷᠢᠳᠤ ᠥᠭᠭᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠳᠣᠸᠠᠪᠠ ᠶᠢ ᠠᠪᠤᠬᠤᠢ ᠠᠪᠬᠤᠢ ᠪᠢ ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠡᠯᠡᠵᠢ ᠬᠡᠯᠡᠵᠦ ᠲᠡᠭᠡᠳ ᠪᠯᠣᠸᠠᠪᠽᠠᠩ ᠪᠰᠣᠸᠠᠳᠠᠮ ᠮᠳᠣᠸᠠᠪᠠ ᠶᠢ ᠠᠪᠤᠬᠤᠢ ᠶᠢ ᠠᠪᠬᠤᠢ ᠶᠢ ᠵᠣᠷᠢᠭ ᠲᠤ ᠳᠠᠶᠢᠴᠢᠩ ᠳᠤ ᠥᠭᠰᠦᠬᠠᠢ ᠥᠭᠰᠦᠭᠡᠢ
cin wang jasi batur-yin[=baγatur-un] ayiladqaqu bičig: güüsi qaγan aq-a degüü tabuγula nige ökin degüü-tei tegünče[=tegün-eče] törügsen blowabzang bsowadam tere je-e-ben sečen qung tayiji gegči köbegün-degen ögči[=ögčü] blowabzang bsowadam üre[=ür-e] ügei boluγad sena mdowaba qoyaγu la-yi güüsi qaγan blowabzang bsowadam-du mini γajara[=γajar-a] yambar yaγum-a üiledüyü öber-iyen mede gejü öggügsen bui tegüni[=tegün-ü] qoyin-a temür üker jil-ün čiγulγan-du dayan qaγan sečen qung tayiji ači batur[=baγatur] tayiji γurbaγula tangqu[=tangγud] ulus-iyan qubiy-a ba[=qubiyaba] tere qubiyari-du mdowaba sena qoyaγula-yi blowabzang bsowadam medekü gejü qubiyal ügei sula γarγaju talbiγsan sečen qung tayiji γurban köbegün-degen ömči ögküdü[=ögkü-dü] blowabzang bsowadam sečen tayiji-yi köbegüčileged mdowaba-yi ögčü neyilebe: ečen tayiji üre[=ür-e] ügei boluγad[=bol uγad] aqu bolba: basa tere ulus-i mergen qung tayiji joriγ-tu dayičing qoyaγula qubiy-a ba[=qubiyaba] sečen tayiji-yin ulus-ača blowabzang bsowadam-i degeji ab geküdü[=gekü-dü] tegün-iyer yaqanam[=yaγakinam] uridu öggügsen mdowaba-yi abuqui[=abqui] bi gejü keleji[=kelejü] teged blowabzang bsowadam mdowaba-yi abuqui-yi[=abqui-yi] joriγ-tu dayičing-du ögsüqai[=ögsügei].
2
ᠪᠢ ᠰᠡᠨᠠ ᠶᠢ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡ ᠰᠠᠩ ᠳᠤ ᠪᠠᠷᠢᠬᠠᠢ ᠪᠢ
bi sena-yi deger-e degere[=deger-e] sang-du bariqai bi.
3
ᠭᠡᠵᠦ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠬᠤᠩ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠳᠤ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠳᠤ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠬᠤᠩ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠰᠡᠨᠠ ᠶᠢ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡ ᠰᠠᠩ ᠳᠤ ᠪᠠᠷᠢᠬᠤ ᠪᠤᠷᠤᠭᠤ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ ᠬᠤᠩ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠳᠤ ᠪᠠᠶᠢᠲᠤᠭᠠᠢ
gejü dalai qung tayiji-du ayiladqaγsan-du dalai qung tayiji sena-yi degere[=deger-e] sang-du bariqu buruγu erdeni qung tayiji-du bayituγai.
4
ᠮᠳᠣᠸᠠᠪᠠ ᠶᠢ ᠵᠣᠷᠢᠭ ᠲᠤ ᠥᠭᠭᠦᠭᠰᠡᠨ ᠵᠴᠢᠨᠢ ᠵᠥᠪ ᠭᠡᠵᠢ ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠢᠯᠡ ᠲᠡᠭᠦᠨᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ ᠬᠤᠩ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠮᠢᠨᠤ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠪᠡᠷ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠪᠯᠣᠸᠠᠪᠽᠠᠩ ᠪᠰᠣᠸᠠᠳᠠᠮ ᠢ ᠦᠷᠡ ᠪᠡᠨ ᠦᠷ ᠡ ᠪᠡᠨ ᠬᠢ ᠭᠡᠵᠢ ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠢᠯᠡ ᠪᠢ ᠢᠳᠡᠬᠦ ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠤᠯᠢᠶᠠᠯᠳᠤᠪᠠ ᠲᠡᠭᠦᠨᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤ ᠳᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭ ᠲᠤ ᠳᠠᠶᠢᠴᠢᠩ ᠤᠨ ᠦᠭᠡ
mdowaba-yi joriγ-tu öggügsen jčini jöb geji[=gejü] bile: tegüni[=tegün-ü] qoyin-a erdeni qung tayiji minu ečige ber gegen blowabzang bsowadam-i üre-ben[=ür-e-ben] ki geji[=gejü] bile: bi idekü gejü buliyalduba: tegüni[=tegün-ü] qariγu-du joriγ-tu dayičing-un üge.
6
ᠡᠨᠡ ᠰᠡᠴᠡᠨ ᠬᠤᠩ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠪᠢᠰᠢ ᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠳᠦ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠡᠨᠡ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠮᠥᠨ ᠪᠣᠯᠤᠯᠲᠠᠢ ᠬᠡᠨ ᠴᠦ ᠪᠣᠯᠪᠠ
ene sečen qung tayiji-yin köbegün bisi gegsen-dü gegen ene köbegün mön bolultai ken čü bolba.
7
ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠦᠭᠡᠢ ᠦᠯᠦ ᠪᠠᠶᠢᠬᠤ ᠡᠨᠡ ᠴᠦ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠪᠠᠶᠢᠬᠠᠢ
köbegün ügei ülü bayiqu: ene čü sayin köbegün bayiqai.
8
ᠦᠷᠡ ᠪᠡᠨ ᠦᠷ ᠡ ᠪᠡᠨ ᠬᠢᠬᠦᠯᠡ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠡᠴᠡ ᠥᠪᠡᠷᠡ
üre-ben[=ür-e-ben] kikül-e bolqu gegsen-eče öber-e.
9
ᠪᠯᠣᠸᠠᠪᠽᠠᠩ ᠪᠰᠣᠸᠠᠳᠠᠮ ᠤᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠢᠳᠡ ᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠶᠠᠭᠤᠮᠠ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠢᠰᠢᠦ ᠲᠡᠷᠡ ᠴᠠᠭ ᠲᠤ ᠡᠭᠦᠨ ᠢᠶᠡᠷ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠦ ᠪᠢ ᠬᠢ ᠬᠢᠬᠦ ᠪᠠᠶᠢᠲᠤᠭᠠᠢ
blowabzang bsowadam-un ömči ide gegsen yaγum-a ügei bisiü: tere čaγ-tu egün-iyer köbegüü bi ki kikü bayituγai.
10
ᠪᠢᠳᠠ ᠬᠣᠶᠠ ᠷ ᠤ ᠨ ᠡᠬᠡ ᠶᠢ ᠠᠪᠤᠭᠠᠳ ᠡᠳᠦᠢ ᠠᠪᠤᠭᠠ ᠡᠳᠦᠢ ᠪᠢᠰᠢᠦ ᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠳᠦ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠬᠤᠩ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠵᠣᠷᠢᠭ ᠲᠤ ᠳᠠᠶᠢᠴᠢᠩ ᠳᠤ ᠵᠠᠷᠭᠤ ᠥᠭᠪᠡ ᠭᠯᠤ ᠯᠤᠤ ᠵᠢᠯ ᠮᠣᠭᠠᠢ ᠵᠢᠯ ᠬᠣᠶᠠᠭᠤ ᠯᠠᠨ ᠳ ᠤ ᠡᠵᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠶᠢᠭᠠᠳ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠵᠢᠯ ᠪᠤᠯᠢᠶᠠᠯᠳᠤᠭᠠᠳ ᠴᠡᠷᠢᠭᠯᠡᠯᠳᠦᠪᠡ ᠲᠡᠭᠡᠳ ᠪᠠᠰᠠ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠬᠤ ᠩ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠳᠤ ᠵᠠᠭᠠᠯᠳᠤᠭᠰᠠᠨ ᠵᠣᠷᠢᠭ ᠲᠤ ᠳᠠᠶᠢᠴᠢᠩ ᠤᠨ ᠵᠥᠪ ᠥᠭ ᠭᠡᠬᠦᠳᠦ ᠭᠡᠬᠦ ᠳᠦ ᠮᠡᠷᠭᠡᠨ ᠳᠠᠶᠢᠴᠢᠩ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ ᠪᠡᠶᠢᠯᠡ ᠬᠣᠶᠠᠭᠤᠯᠠ ᠭᠦᠦᠰᠢ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠤ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠲᠣᠭᠠ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ
bida qoya r-u n eke-yi abuγad edüi[=abuγ-a edüi] bisiü gegsen-dü dalai qung tayiji joriγ-tu dayičing-du jarγu ögbe: glu[=luu] jil moγai jil qoyaγu lan-d u ejelejü bayiγad morin jil buliyalduγad čerigleldübe: teged basa dalai qu ng tayiji-du jaγalduγsan joriγ-tu dayičing-un jöb ög geküdü[=gekü-dü] mergen dayičing erdeni beyile qoyaγula güüsi qaγan-u jarliγ toγ-a ügei boluγsan qoyin-a.
11
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠲᠠᠨᠢ ᠵᠠᠷᠭᠤ ᠳᠤ ᠣᠷᠤᠬᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠡᠪᠡ ᠲᠡᠷᠡ ᠳᠠᠷᠤᠢ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠬᠤᠩ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠪᠤᠷᠬᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠ ᠬᠣᠨᠢᠨ ᠵᠢᠯ ᠵᠣᠷᠢᠭ ᠲᠤ ᠳᠠᠶᠢᠴᠢᠩ ᠮᠠᠭᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ ᠰᠡᠴᠡᠨ ᠳᠠᠶᠢᠴᠢᠩ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠨᠠᠰᠤ ᠲᠠᠢ ᠳᠤ ᠮᠢᠨᠢ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ ᠪᠡᠶᠢᠯᠡ ᠬᠦᠮᠦ ᠮᠢᠨᠤ ᠠᠯᠠᠭᠠᠳ ᠮᠳᠣᠸᠠᠪᠠ ᠶᠢ ᠪᠤᠯᠢᠶᠠᠵᠤ ᠠᠪᠤᠪᠠ ᠭᠡᠵᠦ ᠸᠠᠩ ᠡᠬᠢᠯᠡᠨ ᠪᠠᠷᠠᠭᠤᠨ ᠵᠡᠭᠦᠨ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡᠭᠡᠷ ᠲᠦ ᠵᠠᠭᠠᠯᠳᠤᠭᠰᠠᠨ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠤ ᠨᠣᠶᠠᠳ ᠡᠬᠢᠯᠡᠨ ᠳᠠᠮ ᠳᠠᠮ ᠥᠭᠭᠦᠭᠰᠡᠨ ᠵᠠᠷᠭᠤ ᠦᠯᠦ ᠪᠠᠶᠢᠬᠤ
edüge tani jarγu-du oruqu ügei gebe: tere darui dalai qung tayiji burqan bolba: qonin jil joriγ-tu dayičing maγu bolba: tegün-i[=tegün-ü] qoyin-a sečen dayičing yisün nasu-tai-du mini erdeni beyile kümü minu alaγad mdowaba-yi buliyaju abuba gejü wang ekilen baraγun jegün bügüdeger-tü jaγalduγsan: urida ču noyad ekilen dam dam öggügsen jarγu ülü bayiqu.
12
ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠢᠳᠠ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡᠭᠡᠷ ᠵᠥᠪ ᠭᠡᠵᠦ ᠡᠴᠡᠨ ᠳᠠᠶᠢᠴᠢᠩ ᠳᠤ ᠥᠭᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠳ ᠡᠯᠴᠢ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠥᠭᠪᠡ ᠪᠢᠳᠠ ᠲᠡᠭᠡᠲᠡᠯᠡ ᠲᠡᠭᠡᠲᠡᠯᠡ ᠡᠳᠡ ᠥᠭᠭᠦᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠶᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠤᠢ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠵᠡᠭᠦᠨ ᠲᠣᠭᠤᠲᠤ ᠡᠭᠦᠨᠢ ᠪᠯᠣᠸᠠᠪᠽᠠᠩ ᠪᠰᠣᠸᠠᠳᠠᠮ ᠤᠨ ᠦᠭᠡ ᠪᠡᠷ ᠡᠰᠡ ᠥᠭᠬᠦᠯᠡ ᠵᠡᠭᠦᠨ ᠪᠢᠳᠠ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡᠭᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢᠶ ᠠ ᠵᠤ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠵᠤ ᠢᠳᠡᠬᠦ ᠪᠢᠰᠢᠦ ᠮᠳᠣᠸᠠᠪᠠ
edüge bida bügüdeger jöb gejü ečen dayičing-du ögkü boluγad elči bičig ögbe: bida tegetele[=tegetel-e] ede öggül ügei bayiγsan bui: edüge jegün toγutu egüni blowabzang bsowadam-un üge-ber ese ögkül-e jegün bida bügüdeger qubiy-a-ju[=qubiyaju] idekü bisiü: mdowaba.