Letter of Lazang qan 1714a
Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
1
ᠯᠠᠽᠠᠩ ᠬᠠᠨ ᠤ ᠬᠥᠬᠦ ᠬᠥᠬᠡ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠤᠨ ᠲᠠᠢᠵᠢ ᠨᠠᠷ ᠲᠤᠷ ᠢᠯᠡᠭᠡᠬᠦ ᠪᠢᠳᠾᠡ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠭᠠᠯᠳᠠᠨ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ ᠵᠢᠨᠣᠩ ᠡᠬᠢᠯᠡᠨ ᠨᠣᠶᠠᠳ ᠤᠳ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡᠭᠡᠷ ᠲᠦ ᠥᠭᠪᠡ
lazang qan-u kökü[=köke] naγur-un taiji nar-tur ilegekü bidhe[=bičig] g'aldan erdeni jinong ekilen noyad-ud bügüdeger-tü ögbe.
2
ᠲᠠ ᠪᠦᠬᠦᠨ ᠠᠮᠤᠷ ᠪᠠᠢ ᠵᠠ ᠪᠢᠳᠠ ᠴᠤ ᠠᠮᠤᠷ ᠪᠠᠶᠢᠨᠠᠢ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡ ᠪᠤᠷᠬᠠᠨ ᠤ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠢᠯᠠᠩᠬᠤᠶᠠ ᠽᠣᠸᠠᠩᠬᠠ ᠫᠠ ᠶᠢᠨ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ ᠶᠢ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡᠯ ᠦᠨ ᠳᠡᠯᠭᠡᠷᠡᠯ ᠦᠨ ᠦᠢᠯᠡᠳᠦᠭᠴᠢ ᠲᠥᠷᠦᠯᠬᠢᠲᠦ ᠶᠡᠬᠡ ᠤᠯᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠ ᠴᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠢᠯᠠᠭᠤᠭᠰᠠᠨ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮ ᠠ ᠶᠢ ᠦᠵᠡᠮᠵᠢ ᠪᠠᠷᠢᠨ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠥᠪᠡᠷ ᠦᠨ ᠪᠡᠶᠡ ᠦᠷᠡ ᠦᠨᠳᠦᠰ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠣᠯᠵᠠ ᠪᠦᠬᠦᠨ ᠢᠶᠡᠨ ᠴᠥᠲᠡᠢ ᠪᠠᠷᠢᠭᠰᠠᠨ ᠠᠴᠠ ᠢᠨᠠᠭᠰᠢ ᠬᠦ ᠷᠲᠡᠯᠡ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠴᠤ ᠳᠡᠯᠭᠡᠷᠡᠨ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠴᠤ ᠵᠢᠷᠭᠠᠨ ᠪᠥᠭᠡᠲᠡᠯᠡ ᠳᠢᠪᠠ ᠪᠢᠳᠠ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠡᠰ ᠡ ᠡᠰᠡ ᠵᠣᠬᠢᠯᠳᠤᠨ ᠳᠢᠪᠠ ᠶᠢ ᠠᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠵᠠᠩᠭᠠᠩ ᠵᠠᠮᠵᠤ ᠶᠢ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠶᠢᠨ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠠᠴᠠ ᠬᠠᠭᠠᠴᠠ ᠨ ᠮᠠᠭᠤ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠲᠠᠢ ᠽᠣᠸᠠᠩᠬᠠ ᠫᠠ ᠶᠢᠨ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠳᠤᠷ ᠬᠣᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠵᠦ ᠡᠵᠡᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠥᠭᠴᠢ ᠥᠭᠴᠦ ᠢᠯᠡᠭᠡ ᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠳᠦᠷ ᠫᠠᠸᠠᠵᠢᠨ ᠪᠠᠨᠴᠴᠨ ᠬᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ ᠬᠤᠲᠤᠶᠲᠤ ᠯᠠᠮᠤ ᠴᠣᠶᠢᠵᠦᠩ ᠳᠦᠷ ᠮᠡᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠢ ᠯᠦᠩᠳᠡᠨ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠳ ᠫᠠᠸᠠᠵᠢᠨ ᠪᠠᠨᠴᠡᠨ ᠬᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ ᠬᠤᠲᠤᠭᠲᠤ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠢ ᠤᠴᠢᠷ ᠨᠣᠶᠠᠳ ᠢ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠲᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠪᠢᠴᠢᠭᠯᠡᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠯᠡᠨ ᠥᠭᠭᠦᠭᠰᠡᠨ ᠲᠡᠷ ᠡ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠢᠯᠡᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ ᠡᠨᠡ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮ ᠠ ᠶᠢ ᠡᠵᠡᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠡᠰᠢ ᠡᠰᠢ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠨ ᠫᠠᠸᠵᠢᠨ ᠪᠠᠨᠴᠡᠨ ᠬᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ ᠬᠤᠲᠤᠭᠲᠤ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠳ ᠯᠠᠮᠤ ᠣᠶᠢᠵᠦᠩ ᠦᠨ
ta bükün amur bai j-a: bida ču amur bayinai: deger-e: burqan-u šajin ilangquy-a: zowangk'a pa-yin šajin erdeni-yi degerel-ün[=delgerel-ün] üiledügči törülkitü yeke ula bolba ču[=bolbaču]: ilaγuγsan ečige köbegün erkilegsen: dalai blama[=blam-a]-yi üjemji barin: gegen qaγan öber-ün bey-e ür-e ündüs[=ündüsü] qamuγ olja bükün-iyen čötei bariγsan-ača inaγsi kü rtel-e: šajin ču delgeren amitan ču jirγan bögetel-e: diba bida qoyar es-e[=ese] jokildun: diba-yi alaγsan: jangγang jamju-yi degedü-yin yabudal-ača qaγača n maγu yabudal-tai: zowangk'a pa-yin šajin-dur qoor-tai gejü ejen qaγan ögči[=ögčü] ilege gegsen[=gesen]-dür: pawajin[=banččn] qutuγ tu[=qutuytu]: lamu čoyijüng-dür medegülügsen-i lüngden boluγad: pawajin[=bančen] qutuγ-tu[=qutuγtu]-yin jarliγ boluγsan-i učir noyad-i: urida tan-dur bičiglen[=bičiglen] öggügsen ter-e[=tere] bilei: tegün -ü qoyin-a ene jirγuγaduγar: dalai blama[=blam-a]-yi: ejen qaγan esi[=esi] soyurqan: pawjin[=bančen] qutuγ-tu[=qutuγtu] boluγad: lamu coyijüng-ün [...
3
ᠶᠣᠰᠤᠪᠠᠷ ᠶᠣᠰᠤᠭᠠᠷ ᠲᠠ ᠪᠦᠬᠦᠨ ᠳᠠᠭᠠᠨ ᠪᠠᠷᠢᠵᠢ ᠪᠠᠷᠢᠵᠤ ᠤᠷᠢᠳᠤ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠶᠣᠰᠤᠭᠠᠷ
] yosubar[=yosuγar]: ta bükün daγan bariji[=bariju] uridu dalai blama[=blam-a]-yin yosuγar [...
4
ᠪᠦᠬᠦᠨ ᠴᠥᠮ ᠢ ᠮᠡᠳᠡᠬᠦ ᠪᠢᠱᠢᠦ ᠪᠢᠰᠢ ᠦᠦ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠳᠡᠷᠭᠡ ᠡᠴᠡ ᠵᠠᠩᠭᠠᠩ ᠵᠠᠮᠵᠤ
] bükün čöm-i medekü bišiü[=bisi üü]: edüge derge-eče jangγang jamju [...
5
ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠮᠥᠨ ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠠᠷᠢᠬᠤ ᠭᠡᠵᠢᠭᠡᠵᠦ ᠰᠣᠨᠤᠰᠪᠠ ᠶᠡᠷᠦ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠽᠣᠸᠠᠩᠬᠠ ᠫᠠ ᠶᠢᠨ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ ᠶᠢ ᠠᠮᠤᠷ ᠳᠡᠯᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠬᠦᠢ ᠳᠦᠷ ᠥᠭᠯᠢᠭᠡ
] dalai blama[=blama] mön gejü blama[=blam-a] bariqu geji[gejü] sonusba: yerü amitan zowangk'a pa-yin šajin erdeni-yi amur delgeregülküi-dür öglige [...
6
ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠲᠡ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠴᠤ ᠳᠡᠯᠭᠡᠷᠡᠬᠦ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠵᠢᠷᠭᠠᠬᠤ ᠲᠡᠶᠢᠨ ᠪᠤᠰᠤ ᠪᠣᠯᠬᠤᠯᠠ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠳ ᠤ ᠷ ᠬᠣᠣᠷ ᠲᠠ ᠶᠢ ᠨ ᠬᠣᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠶᠢᠨ
] üile kiged sedkil nigen-te bolbasu: šajin ču delgerekü amitan […] jirγaqu: teyin busu bolqul-a amitan šajin-d u r qoor ta-yi n [=qoor-tai-yin] [...
7
ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠠᠴᠠ ᠪᠤᠱᠤ ᠪᠤᠰᠤ ᠶᠠᠭᠤᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠ ᠴᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠲᠣᠭᠠᠯᠱᠢ ᠲᠣᠭᠠᠯᠠᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠠᠯᠠᠪ ᠤᠨ ᠤᠢᠳᠠ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠵᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠤ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠪᠤᠶᠠᠨ ᠬᠤᠷᠢᠶᠠᠨ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠤ ᠲᠤᠰᠠᠶᠢ ᠨ ᠲᠤᠰᠠ ᠶᠢᠨ
] bolqu-ača bušu[=busu] yaγun: bolba ču[=bolbaču]: degedü dalai blama[=blam-a] toγalši[=toγalasi] ügei g'alab-un u1ida qoyar jiγulγan-u[=čiγulγan] buyan quriyan amitan-u tusayi n[=tusa- yin] [...
8
ᠢᠷᠦᠭᠡᠯ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠰᠠᠨ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤᠢ ᠴᠠᠭ ᠲᠤᠷ ᠡᠭᠡᠯ ᠮᠠᠨᠤ ᠮᠡᠲᠦ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ
] irügel talbigsan[=talbiγsan] bolbasuraqui čaγ-tur: egel manu metü amitan [...
9
ᠶᠠᠬᠢᠨ ᠬᠢᠬᠦ ᠬᠣᠣᠷ ᠴᠤ ᠶᠠᠬᠢᠨ ᠬᠢᠬᠦ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠤᠷᠭᠤᠬᠤᠢ ᠴᠠᠭ ᠲᠤᠷ ᠠᠯᠢᠬᠠᠨ ᠢᠶᠠᠷ
] yakin kikü: qoor- ču yakin kikü: naran urγuqui čaγ-tur aliqan-iyar [...
10
ᠬᠠᠶᠠᠵᠢ ᠬᠠᠶᠠᠵᠤ ᠴᠢᠳᠠᠬᠤ ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠮᠤᠩᠬᠠᠭ ᠣᠶᠤᠲᠠᠨ ᠢ ᠣᠶᠤᠲᠠᠨ ᠢ ᠯᠠᠾᠽᠠᠩ ᠯᠠᠽᠠᠩ ᠤᠨ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮᠠ
] qayaji[=qayaju] čidaqu: tegünčilen mungqaγ oyutan-i[=oyutan-i] lahzang[=lazang] un dalai blama[=blam-a]: [...
11
ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠠᠷᠢᠭᠴᠢ ᠢᠨᠤ ᠠᠲᠠᠭᠠᠷᠬᠠᠬᠤ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠡᠴᠡ ᠪᠤᠰᠤ ᠶᠠᠭᠤᠨ ᠡᠵᠡᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠡᠱᠢ ᠡᠰᠢ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠨ ᠫᠠᠸᠵᠢᠨ ᠪᠠᠨᠴᠡᠨ ᠬᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ ᠯᠠᠮᠤ ᠣᠶᠢᠵᠦ ᠩ ᠦᠨ ᠯᠦᠩᠳᠡᠨ ᠪᠡᠷ ᠯᠦᠩᠳᠡᠨ ᠢᠶᠡᠷ ᠲᠠᠨᠢᠭᠰᠠᠨ ᠲᠠᠨᠢᠭᠰᠠᠨ ᠠᠴᠠ ᠪᠤᠰᠤ ᠪᠢ ᠡᠭᠡᠯ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠶᠠᠬᠢᠨ ᠲᠠᠨᠢᠬᠤ ᠪᠢ ᠡᠨᠡ ᠽᠸᠠᠩᠬᠠ ᠫᠠ ᠶᠢᠨ ᠽᠣᠸᠠᠩᠬᠠ ᠫᠠ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠢ ᠪᠠᠷᠢᠭᠴᠢ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮ ᠠ ᠶᠢ ᠦᠭᠦᠷᠦᠮᠵᠢᠯᠡᠨ ᠡᠷᠭᠦᠮᠵᠢᠯᠡᠨ ᠮᠢᠨᠢᠢ ᠮᠢᠨᠦ ᠵᠢᠨᠢᠢ ᠴᠢᠨᠦ ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠡᠨ ᠴᠢᠳᠠᠬᠤ ᠡᠭᠡᠯ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠥᠪᠡᠷ ᠦᠨ ᠳᠤᠷᠠᠨ ᠢᠶᠠᠷ ᠬᠢᠪᠡᠰᠦ ᠯᠠᠪᠲᠠ ᠥᠪᠡᠷ ᠵᠠᠭᠤᠷᠠ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᠭᠤᠷ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠯ ᠦᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠭᠡᠵᠦ ᠰᠠᠨᠠᠨᠠᠢ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠵᠤ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠤ ᠯᠢᠲᠠᠩ ᠳᠤᠷ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠯ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠵᠦ ᠴᠦ ᠵᠢᠩ ᠢᠩ ᠸᠠᠩ ᠥᠭᠡᠳᠡ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠢᠶᠠᠷ ᠪᠣᠯᠬᠤᠯᠠ ᠶᠢᠷᠲᠢᠨᠴᠦ ᠳᠦᠷ ᠪᠡᠯᠡᠭ ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠦᠨ
] dalai blama[=blam-a] gejü bariγči inu ataγarqaqu sedkil-eče busu yaγun: ejen qaγan eši[=esi] soyurqan: pawjin[=bančen] qutuγ-tu: lamu coyijü ng-ün lüngden ber[=lüngden-iyer] tanigsan[=taniγsan]-ača busu: bi egel kümün yakin taniqu bi: ene zwangk'a pa yin[=zowangk'a pa] šajin-i bariγči dalai blama[=blam-a]-yi ügürümjilen[ ergümjilen] minii[=minü) jinii[=činü] gejü ken čidaqu: egel kümün öber-ün duran-iyar kibesü: labta öber jaγura-yin[=jaγur-a-yin] ebderel-ün ündüsün bolqu gejü sananai: urida ju[=urida ču] litang-dur ebderel boluγsan: edüge jü[=čü] jing[=cing] wang ögede boluγsan-iyar bolqul-a: yirtinčü-dür beleg gedeg-ün [...
12
ᠲᠤᠯᠠᠳᠠ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠪᠣᠯᠤᠯᠲᠠᠢ ᠶᠢ ᠢᠨᠤ ᠰᠠᠨᠠᠭ ᠠ ᠲᠠᠨ ᠪᠦᠬᠦᠨ ᠮᠡᠳᠡᠯ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠶᠢᠨᠠᠢ
] tulada sayin bolultai-yi inu: sanaγ-a-tan bükün medel-tei bayinai: [...
13
ᠡᠭᠦᠨ ᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠠᠷᠢᠬᠤ ᠭᠡᠵᠢ ᠭᠡᠵᠦ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠤᠰᠠ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠬᠡᠨ ᠬᠡᠨ ᠢ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠢᠶᠠᠷ ᠡᠶᠢᠮᠦ ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠶᠢ ᠢᠨᠤ
] egün-i blama[=blam-a] bariqu geji[=gejü] šajin amitan-dur tusa-tai bolqu kemen ken ken-i jarliγ-iyar eyimü üile kigsen bolba: niγta-yi inu [...