Historical corpus of the Mongolian language

Letter of Lazang qan 1714a

Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
Back to the text
1
ᠯᠠᠽᠠᠩ ᠬᠠᠨ ᠤ ᠬᠥᠬᠦ ᠬᠥᠬᠡ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠤᠨ ᠲᠠᠢᠵᠢ ᠨᠠᠷ ᠲᠤᠷ ᠢᠯᠡᠭᠡᠬᠦ ᠪᠢᠳᠾᠡ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠭᠠᠯᠳᠠᠨ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ ᠵᠢᠨᠣᠩ ᠡᠬᠢᠯᠡᠨ ᠨᠣᠶᠠᠳ ᠤᠳ ᠪᠦᠭᠦᠳᠡᠭᠡᠷ ᠲᠦ ᠥᠭᠪᠡ
lazang qan-u kökü[=köke] naγur-un taiji nar-tur ilegekü bidhe[=bičig] g'aldan erdeni jinong ekilen noyad-ud bügüdeger-tü ögbe.
2
ᠲᠠ ᠪᠦᠬᠦᠨ ᠠᠮᠤᠷ ᠪᠠᠢ ᠵ᠎ᠠ ᠪᠢᠳᠠ ᠴᠤ ᠠᠮᠤᠷ ᠪᠠᠶᠢᠨᠠᠢ ᠳᠡᠭᠡᠷ᠎ᠡ ᠪᠤᠷᠬᠠᠨ ᠤ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠢᠯᠠᠩᠬᠤᠶ᠎ᠠ ᠽᠣᠸᠠᠩᠬᠠ ᠫᠠ ᠶᠢᠨ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ ᠶᠢ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡᠯ ᠦᠨ ᠳᠡᠯᠭᠡᠷᠡᠯ ᠦᠨ ᠦᠢᠯᠡᠳᠦᠭᠴᠢ ᠲᠥᠷᠦᠯᠬᠢᠲᠦ ᠶᠡᠬᠡ ᠤᠯᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠ ᠴᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠢᠯᠠᠭᠤᠭᠰᠠᠨ ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮ ᠠ ᠶᠢ ᠦᠵᠡᠮᠵᠢ ᠪᠠᠷᠢᠨ ᠭᠡᠭᠡᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠥᠪᠡᠷ ᠦᠨ ᠪᠡᠶ᠎ᠡ ᠦᠷ᠎ᠡ ᠦᠨᠳᠦᠰ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠣᠯᠵᠠ ᠪᠦᠬᠦᠨ ᠢᠶᠡᠨ ᠴᠥᠲᠡᠢ ᠪᠠᠷᠢᠭᠰᠠᠨ ᠠᠴᠠ ᠢᠨᠠᠭᠰᠢ ᠬᠦ ᠷᠲᠡᠯ᠎ᠡ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠴᠤ ᠳᠡᠯᠭᠡᠷᠡᠨ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠴᠤ ᠵᠢᠷᠭᠠᠨ ᠪᠥᠭᠡᠲᠡᠯ᠎ᠡ ᠳᠢᠪᠠ ᠪᠢᠳᠠ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠡᠰ ᠡ ᠡᠰᠡ ᠵᠣᠬᠢᠯᠳᠤᠨ ᠳᠢᠪᠠ ᠶᠢ ᠠᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠵᠠᠩᠭᠠᠩ ᠵᠠᠮᠵᠤ ᠶᠢ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠶᠢᠨ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠠᠴᠠ ᠬᠠᠭᠠᠴᠠ ᠨ ᠮᠠᠭᠤ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠲᠠᠢ ᠽᠣᠸᠠᠩᠬᠠ ᠫᠠ ᠶᠢᠨ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠳᠤᠷ ᠬᠣᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠵᠦ ᠡᠵᠡᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠥᠭᠴᠢ ᠥᠭᠴᠦ ᠢᠯᠡᠭᠡ ᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠳᠦᠷ ᠫᠠᠸᠠᠵᠢᠨ ᠪᠠᠨᠴᠴᠨ ᠬᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ ᠬᠤᠲᠤᠶᠲᠤ ᠯᠠᠮᠤ ᠴᠣᠶᠢᠵᠦᠩ ᠳᠦᠷ ᠮᠡᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠢ ᠯᠦᠩᠳᠡᠨ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠳ ᠫᠠᠸᠠᠵᠢᠨ ᠪᠠᠨᠴᠡᠨ ᠬᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ ᠬᠤᠲᠤᠭᠲᠤ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠢ ᠤᠴᠢᠷ ᠨᠣᠶᠠᠳ ᠢ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠲᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠪᠢᠴᠢᠭᠯᠡᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠯᠡᠨ ᠥᠭᠭᠦᠭᠰᠡᠨ ᠲᠡᠷ ᠡ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠢᠯᠡᠢ ᠲᠡᠭᠦᠨ  ᠦ ᠬᠣᠶᠢᠨ᠎ᠠ ᠡᠨᠡ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮ ᠠ ᠶᠢ ᠡᠵᠡᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠡᠰᠢ ᠡᠰᠢ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠨ ᠫᠠᠸᠵᠢᠨ ᠪᠠᠨᠴᠡᠨ ᠬᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ ᠬᠤᠲᠤᠭᠲᠤ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠳ ᠯᠠᠮᠤ ᠣᠶᠢᠵᠦᠩ ᠦᠨ
ta bükün amur bai j-a: bida ču amur bayinai: deger-e: burqan-u šajin ilangquy-a: zowangk'a pa-yin šajin erdeni-yi degerel-ün[=delgerel-ün] üiledügči törülkitü yeke ula bolba ču[=bolbaču]: ilaγuγsan ečige köbegün erkilegsen: dalai blama[=blam-a]-yi üjemji barin: gegen qaγan öber-ün bey-e ür-e ündüs[=ündüsü] qamuγ olja bükün-iyen čötei bariγsan-ača inaγsi kü rtel-e: šajin ču delgeren amitan ču jirγan bögetel-e: diba bida qoyar es-e[=ese] jokildun: diba-yi alaγsan: jangγang jamju-yi degedü-yin yabudal-ača qaγača n maγu yabudal-tai: zowangk'a pa-yin šajin-dur qoor-tai gejü ejen qaγan ögči[=ögčü] ilege gegsen[=gesen]-dür: pawajin[=banččn] qutuγ tu[=qutuytu]: lamu čoyijüng-dür medegülügsen-i lüngden boluγad: pawajin[=bančen] qutuγ-tu[=qutuγtu]-yin jarliγ boluγsan-i učir noyad-i: urida tan-dur bičiglen[=bičiglen] öggügsen ter-e[=tere] bilei: tegün -ü qoyin-a ene jirγuγaduγar: dalai blama[=blam-a]-yi: ejen qaγan esi[=esi] soyurqan: pawjin[=bančen] qutuγ-tu[=qutuγtu] boluγad: lamu coyijüng-ün [...
3
ᠶᠣᠰᠤᠪᠠᠷ ᠶᠣᠰᠤᠭᠠᠷ ᠲᠠ ᠪᠦᠬᠦᠨ ᠳᠠᠭᠠᠨ ᠪᠠᠷᠢᠵᠢ ᠪᠠᠷᠢᠵᠤ ᠤᠷᠢᠳᠤ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠶᠣᠰᠤᠭᠠᠷ
] yosubar[=yosuγar]: ta bükün daγan bariji[=bariju] uridu dalai blama[=blam-a]-yin yosuγar [...
4
ᠪᠦᠬᠦᠨ ᠴᠥᠮ ᠢ ᠮᠡᠳᠡᠬᠦ ᠪᠢᠱᠢᠦ ᠪᠢᠰᠢ ᠦᠦ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠳᠡᠷᠭᠡ ᠡᠴᠡ ᠵᠠᠩᠭᠠᠩ ᠵᠠᠮᠵᠤ
] bükün čöm-i medekü bišiü[=bisi üü]: edüge derge-eče jangγang jamju [...
5
ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠮᠥᠨ ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮ᠎ᠠ ᠪᠠᠷᠢᠬᠤ ᠭᠡᠵᠢᠭᠡᠵᠦ ᠰᠣᠨᠤᠰᠪᠠ ᠶᠡᠷᠦ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠽᠣᠸᠠᠩᠬᠠ ᠫᠠ ᠶᠢᠨ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ ᠶᠢ ᠠᠮᠤᠷ ᠳᠡᠯᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠬᠦᠢ ᠳᠦᠷ ᠥᠭᠯᠢᠭᠡ
] dalai blama[=blama] mön gejü blama[=blam-a] bariqu geji[gejü] sonusba: yerü amitan zowangk'a pa-yin šajin erdeni-yi amur delgeregülküi-dür öglige [...
6
ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠲᠡ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠴᠤ ᠳᠡᠯᠭᠡᠷᠡᠬᠦ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠵᠢᠷᠭᠠᠬᠤ ᠲᠡᠶᠢᠨ ᠪᠤᠰᠤ ᠪᠣᠯᠬᠤᠯ᠎ᠠ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠳ ᠤ ᠷ ᠬᠣᠣᠷ ᠲᠠ ᠶᠢ ᠨ  ᠬᠣᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠶᠢᠨ
] üile kiged sedkil nigen-te bolbasu: šajin ču delgerekü amitan […] jirγaqu: teyin busu bolqul-a amitan šajin-d u r qoor ta-yi n [=qoor-tai-yin] [...
7
ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠠᠴᠠ ᠪᠤᠱᠤ ᠪᠤᠰᠤ ᠶᠠᠭᠤᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠ ᠴᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮ᠎ᠠ ᠲᠣᠭᠠᠯᠱᠢ ᠲᠣᠭᠠᠯᠠᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠠᠯᠠᠪ ᠤᠨ ᠤᠢᠳᠠ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠵᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠤ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠪᠤᠶᠠᠨ ᠬᠤᠷᠢᠶᠠᠨ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠤ ᠲᠤᠰᠠᠶᠢ ᠨ ᠲᠤᠰᠠ ᠶᠢᠨ
] bolqu-ača bušu[=busu] yaγun: bolba ču[=bolbaču]: degedü dalai blama[=blam-a] toγalši[=toγalasi] ügei g'alab-un u1ida qoyar jiγulγan-u[=čiγulγan] buyan quriyan amitan-u tusayi n[=tusa- yin] [...
8
ᠢᠷᠦᠭᠡᠯ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠰᠠᠨ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤᠢ ᠴᠠᠭ ᠲᠤᠷ ᠡᠭᠡᠯ ᠮᠠᠨᠤ ᠮᠡᠲᠦ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ
] irügel talbigsan[=talbiγsan] bolbasuraqui čaγ-tur: egel manu metü amitan [...
9
ᠶᠠᠬᠢᠨ ᠬᠢᠬᠦ ᠬᠣᠣᠷ ᠴᠤ ᠶᠠᠬᠢᠨ ᠬᠢᠬᠦ ᠨᠠᠷᠠᠨ ᠤᠷᠭᠤᠬᠤᠢ ᠴᠠᠭ ᠲᠤᠷ ᠠᠯᠢᠬᠠᠨ ᠢᠶᠠᠷ
] yakin kikü: qoor- ču yakin kikü: naran urγuqui čaγ-tur aliqan-iyar [...
10
ᠬᠠᠶᠠᠵᠢ ᠬᠠᠶᠠᠵᠤ ᠴᠢᠳᠠᠬᠤ ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠮᠤᠩᠬᠠᠭ ᠣᠶᠤᠲᠠᠨ ᠢ ᠣᠶᠤᠲᠠᠨ ᠢ ᠯᠠᠾᠽᠠᠩ ᠯᠠᠽᠠᠩ ᠤᠨ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮ᠎ᠠ
] qayaji[=qayaju] čidaqu: tegünčilen mungqaγ oyutan-i[=oyutan-i] lahzang[=lazang]­ un dalai blama[=blam-a]: [...
11
ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮ᠎ᠠ ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠠᠷᠢᠭᠴᠢ ᠢᠨᠤ ᠠᠲᠠᠭᠠᠷᠬᠠᠬᠤ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠡᠴᠡ ᠪᠤᠰᠤ ᠶᠠᠭᠤᠨ ᠡᠵᠡᠨ ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠡᠱᠢ ᠡᠰᠢ ᠰᠣᠶᠤᠷᠬᠠᠨ ᠫᠠᠸᠵᠢᠨ ᠪᠠᠨᠴᠡᠨ ᠬᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ ᠯᠠᠮᠤ ᠣᠶᠢᠵᠦ ᠩ ᠦᠨ ᠯᠦᠩᠳᠡᠨ ᠪᠡᠷ ᠯᠦᠩᠳᠡᠨ ᠢᠶᠡᠷ ᠲᠠᠨᠢᠭᠰᠠᠨ ᠲᠠᠨᠢᠭᠰᠠᠨ ᠠᠴᠠ ᠪᠤᠰᠤ ᠪᠢ ᠡᠭᠡᠯ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠶᠠᠬᠢᠨ ᠲᠠᠨᠢᠬᠤ ᠪᠢ ᠡᠨᠡ ᠽᠸᠠᠩᠬᠠ ᠫᠠ ᠶᠢᠨ ᠽᠣᠸᠠᠩᠬᠠ ᠫᠠ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠢ ᠪᠠᠷᠢᠭᠴᠢ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮ ᠠ ᠶᠢ ᠦᠭᠦᠷᠦᠮᠵᠢᠯᠡᠨ ᠡᠷᠭᠦᠮᠵᠢᠯᠡᠨ ᠮᠢᠨᠢᠢ ᠮᠢᠨᠦ ᠵᠢᠨᠢᠢ ᠴᠢᠨᠦ ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠡᠨ ᠴᠢᠳᠠᠬᠤ ᠡᠭᠡᠯ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠥᠪᠡᠷ ᠦᠨ ᠳᠤᠷᠠᠨ ᠢᠶᠠᠷ ᠬᠢᠪᠡᠰᠦ ᠯᠠᠪᠲᠠ ᠥᠪᠡᠷ ᠵᠠᠭᠤᠷᠠ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᠭᠤᠷ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠯ ᠦᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠭᠡᠵᠦ ᠰᠠᠨᠠᠨᠠᠢ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠵᠤ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠴᠤ ᠯᠢᠲᠠᠩ ᠳᠤᠷ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠯ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠵᠦ ᠴᠦ ᠵᠢᠩ ᠢᠩ ᠸᠠᠩ ᠥᠭᠡᠳᠡ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠢᠶᠠᠷ ᠪᠣᠯᠬᠤᠯ᠎ᠠ ᠶᠢᠷᠲᠢᠨᠴᠦ ᠳᠦᠷ ᠪᠡᠯᠡᠭ ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠦᠨ
] dalai blama[=blam-a] gejü bariγči inu ataγarqaqu sedkil-eče busu yaγun: ejen qaγan eši[=esi] soyurqan: pawjin[=bančen] qutuγ-tu: lamu coyijü ng-ün lüngden­ ber[=lüngden-iyer] tanigsan[=taniγsan]-ača busu: bi egel kümün yakin taniqu bi: ene zwangk'a pa­ yin[=zowangk'a pa] šajin-i bariγči dalai blama[=blam-a]-yi ügürümjilen[ ergümjilen] minii[=minü) jinii[=činü] gejü ken čidaqu: egel kümün öber-ün duran-iyar kibesü: labta öber jaγura-yin[=jaγur-a-yin] ebderel-ün ündüsün bolqu gejü sananai: urida ju[=urida ču] litang-dur ebderel boluγsan: edüge jü[=čü] jing[=cing] wang ögede boluγsan-iyar bolqul-a: yirtinčü-dür beleg gedeg-ün [...
12
ᠲᠤᠯᠠᠳᠠ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠪᠣᠯᠤᠯᠲᠠᠢ ᠶᠢ ᠢᠨᠤ ᠰᠠᠨᠠᠭ ᠠ ᠲᠠᠨ ᠪᠦᠬᠦᠨ ᠮᠡᠳᠡᠯ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠶᠢᠨᠠᠢ
] tulada sayin bolultai-yi inu: sanaγ-a-tan bükün medel-tei bayinai: [...
13
ᠡᠭᠦᠨ ᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠪᠯᠠᠮ᠎ᠠ ᠪᠠᠷᠢᠬᠤ ᠭᠡᠵᠢ ᠭᠡᠵᠦ ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠤᠰᠠ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠬᠡᠨ ᠬᠡᠨ ᠢ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠢᠶᠠᠷ ᠡᠶᠢᠮᠦ ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠶᠢ ᠢᠨᠤ
] egün-i blama[=blam-a] bariqu geji[=gejü] šajin amitan-dur tusa-tai bolqu kemen ken ken-i jarliγ-iyar eyimü üile kigsen bolba: niγta-yi inu [...
14
ᠪᠡᠯᠡᠭ ᠲᠡᠢ ᠪᠡᠯᠭᠡᠲᠡᠢ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠡᠳᠦᠷ᠎ᠡ
] beleg-tei[=belgetei] sayin edür-e: