Historical corpus of the Mongolian language

Letter of Qorumsi taiji

Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
Back to the text
1
ᠯᠡᠳ ᠦᠨ ᠥᠭᠡᠯᠡᠳ ᠦᠨ ᠬᠣᠷᠤᠮᠰᠢ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ᠠᠴᠠ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠥᠩᠭᠡ ᠳᠦ ᠥᠩᠭᠡᠲᠦ ᠮᠠᠨᠵᠤᠰᠢᠷᠢ ᠣᠷᠴᠢᠯᠠᠩ ᠤᠨ ᠣᠯᠠᠨ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠢ ᠠᠭᠤᠳᠠ ᠥᠷᠦᠰᠢᠶᠡᠨ ᠠᠰᠠᠷᠠᠭᠴᠢ ᠤᠷᠳᠠᠬᠤᠢ ᠳᠠᠶᠢᠰᠤᠨ ᠢ ᠲᠣᠭᠤᠰᠤᠨ ᠲᠣᠪᠷᠠᠭ ᠮᠡᠲᠦ ᠪᠣᠯᠭᠠᠭᠴᠢ ᠠᠤᠭ᠎ᠠ ᠬᠦᠴᠦᠲᠦ ᠤᠮᠳᠠᠭ ᠠ ᠦᠭᠡᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠨ ᠢ ᠢᠯᠭᠠᠨ ᠴᠢᠳᠠᠭᠴᠢ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠭᠡᠭᠡᠨ᠎ᠡ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠯ ᠰᠥᠭᠦᠳᠦᠨ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠬᠤᠢ ᠶᠢᠨ ᠤᠴᠢᠷ ᠢᠨᠤ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠲᠩᠷᠢ ᠮᠡᠲᠦ ᠭᠠᠶᠢᠬᠠᠮᠰᠢᠭ ᠳᠦ ᠭᠠᠶᠢᠬᠠᠮᠰᠢᠭᠲᠤ ᠡᠵᠡᠨ ᠴᠠᠭᠯᠠᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ ᠶᠡᠬᠡᠳᠡ ᠠᠰᠠᠷᠠᠨ ᠬᠠᠶᠢᠷᠠᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠤ ᠬᠠᠶᠢᠷᠠᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠢ ᠰᠠᠨᠠᠭᠠᠳ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠡᠶ᠎ᠡ ᠬᠡᠯᠡ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠦᠨ ᠦᠢᠯᠡᠰ ᠢ ᠡᠷᠭᠦᠨ ᠡᠵᠡᠯᠡᠭᠦᠯ ᠦᠨ ᠡᠵᠡᠯᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠦᠢᠯᠡᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠣᠯᠠᠢ
ûled-ün[=ögeled-ün] qorumsi tayiji-yin ayiladqaγsan bičig, oγtarγui-ača boluγsan altan öngge-dü[=önggetü] manjusiri orčilang-un olan amitan-i aγuda örüsiyen asaraγči urdaqui dayisun-i toγusun tobraγ metü bolγaγči auγ-a küčütü umdaγ-a-ügei qoyar jayaγan-i ilγan čidaγči ejen-ü gegen-e ayiladqal sögüdün ayiladqaqui-yin učir inu urida tngri metü γayiqamsiγ-dü[=γayiqamsiγtu] ejen čaγlasi-ügei yekede asaran qayiralaγsan-u[=qayiralaγsan-i] sanaγad edüge bey-e kele sedkil-ün üiles-i ergün ejelegül-ün[=ejelegülün] üiledügsen bolai.
2
ᠥᠰᠦᠳ ᠦᠭᠡᠢ ᠴᠠᠭ ᠭᠢᠢᠨ ᠴᠠᠭ ᠤᠨ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠯ ᠶᠡᠬᠡ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠤ ᠲᠤᠯᠠ ᠥᠯᠦᠰᠦᠨ ᠤᠮᠳᠠᠭᠠᠰᠤᠭᠠᠳ ᠡᠨᠳᠡ ᠲᠡᠨᠳᠡ ᠲᠠᠷᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠦᠬᠦᠨ ᠢ ᠲᠩᠷᠢ ᠮᠡᠲᠦ ᠡᠵᠡᠨ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠶᠢ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠢ ᠮᠡᠳᠡᠭᠴᠢ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮ᠎ᠠ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠤᠨ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠢᠨᠠᠭᠰᠢ ᠴᠢᠨᠠᠭᠰᠢ ᠨᠡᠶᠢᠯᠡᠵᠦ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠥᠷᠦᠢ ᠶᠢ ᠡᠩᠬᠡᠵᠢᠭᠦᠯ ᠦᠨ ᠡᠩᠬᠡᠵᠢᠭᠦᠯᠦᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦᠢ ᠡᠶᠢᠮᠦ ᠶᠡᠬᠡ ᠲᠣᠳᠤᠷᠬᠠᠶ᠎ᠠ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠬᠠᠶᠢᠷ᠎ᠠ ᠰᠣᠨᠤᠰᠤᠭᠠᠳ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠮᠢᠨᠤ ᠮᠢᠨᠢ ᠶᠡᠬᠡᠳᠡ ᠡᠩᠬᠡᠷ ᠦᠨ ᠡᠩᠬᠡᠷᠦᠨ ᠬᠦᠰᠡᠵᠦ ᠰᠠᠨᠠᠨᠠᠮ
ösüd ügei čaγ-giin[=čaγ-un] ebderel yeke boluγsan-u tula ölüsün umdaγasuγad ende tende tarqaγsan bükün-i tngri metü ejen, qamuγ-yi[=qamuγ-i] medegči dalai blam-a qoyar-un jarliγ inaγsi činaγsi neyilejü ebderegsen törüi-yi engkejigül-ün[=engkejigülün] bütügeküi eyimü yeke todurqay-a jarliγ qayir-a sonusuγad sedkil minu[=mini] yekede engker-ün[=engkerün] küsejü sananam.
3
ᠴᠠᠭ ᠤᠨ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠷᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠠᠯᠪᠠᠲᠤᠰ ᠢ ᠮᠢᠨᠤ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠬᠡᠷ᠎ᠡ ᠦᠷᠭᠦᠯᠵᠢᠳᠡ ᠨᠤᠲᠤᠭᠯᠠᠵᠤ ᠰᠠᠭᠤᠬᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢ ᠶᠢ ᠮᠢᠨᠤ ᠮᠢᠨᠢ ᠬᠠᠶᠢᠷᠠᠯᠠᠵᠤ ᠵᠢᠭᠠᠵᠤ ᠥᠭᠬᠦ ᠠᠵᠢᠶᠠᠮᠤ
čaγ-un ebderel-dü tarqaγsan albatus-i minu nigedüger[=nigedüker-e] ürgüljide nutuγlaju saγuqu saγuri[-yi] minu[=mini] qayiralaju jiγaju ögkü ajiyamu.
4
ᠡᠩᠬᠡ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠠᠩ ᠤᠨ ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠵᠢᠷᠭᠤᠳᠤᠭᠠᠷ ᠣᠨ ᠵᠤᠨ ᠤ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠨ ᠰᠠᠷ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠶᠢᠰᠦᠨ᠎ᠡ ᠥᠭᠡᠯᠡᠳ ᠦᠨ ᠯᠤᠪᠰᠠᠩ  ᠭᠦᠮᠪᠦ ᠠᠷᠠᠪᠳᠠᠨ ᠬᠣᠷᠤᠮᠰᠢ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠲᠠᠨ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠬᠤ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠢ ᠭᠠᠳᠠᠭ ᠠ ᠳᠤ ᠭᠠᠳᠠᠭᠠᠳᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ᠶᠢ ᠵᠠᠰᠠᠬᠤ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠤᠨ ᠶᠠᠮᠤᠨ ᠤ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠭᠴᠢ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠰᠠᠮᠪᠤᠤᠵᠤ ᠫᠢᠶᠣᠣᠴᠢᠶᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠬᠦᠷᠭᠡᠵᠦ ᠢᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠢ ᠮᠥᠨ ᠬᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠳᠡᠳᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠪᠠᠶᠢᠷᠢ ᠲᠡᠮᠳᠡᠭᠯᠡᠭᠴᠢ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠮᠡᠩᠭᠡᠲᠦ ᠲᠡᠨ ᠢ ᠳᠠᠭᠤᠳᠠᠵᠤ ᠠᠪᠠᠴᠢᠵᠤ ᠣᠷᠴᠢᠭᠤᠯ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠭᠰᠠᠨ ᠢ ᠮᠥᠨ ᠬᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠣᠷᠴᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠳᠡᠳ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠯᠠᠪᠠᠭ ᠳᠤᠷ ᠯᠠᠪᠠᠭ ᠲᠤᠷ ᠵᠠᠰᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠎ᠠ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠡᠷᠬᠢᠨ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠯᠡᠳᠡᠬᠦᠨ ᠮᠢᠩᠵᠦ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠳᠡᠳ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠴᠠᠮᠪᠤ ᠤᠯᠠᠳᠠᠢ ᠡᠷᠬᠡᠲᠦ ᠱᠣᠮᠪᠠᠢ ᠦ ᠭᠢᠩ ᠰᠦ ᠰᠢᠦᠢ ᠲᠢᠩ ᠰᠢ ᠲᠠᠨ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠵᠠᠷᠯᠠᠭ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠬᠠᠶᠢᠷ ᠠ ᠳᠤ ᠬᠠᠷᠢᠶᠠᠲᠤ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠤᠨ ᠶᠠᠮᠤᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠵᠤ ᠥᠭ ᠬᠡᠮᠡᠭᠰᠡᠨ ᠢ ᠢᠵᠠᠭᠤᠷ ᠤᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠲᠡᠢ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤᠪᠠᠷ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠭᠴᠢ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠰᠠᠮᠪᠤᠤᠵᠤ ᠳᠤᠷ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠵᠤ ᠥᠭᠪᠡ
engke amuγulang-un qorin jirγuduγar on, jun-u terigün sar-a-yin arban yisün-e, ögeled-ün lubsang -gümbü-arabdan, qorumsi tayiji-tan, ayiladqaqu qoyar bičig-i γadaγ-a-du[=γadaγadu] mongγol-un törü-yi jasaqu yabudal-un yamun-u tusalaγči tüsimel sambuuju piyoočiyan-dur kürgejü iregsen-i, mön kü edür, bičig-ün dedlegsen tüsimel bayiri, temdeglegči tüsimel menggetü-ten-i daγudaju abačiju orčiγul kemen tusiyaγsan-i mön kü edür orčiγulju ded tüsimel labaγ-dur[=labaγ-tur] jasaγulju qorin qoyar-a bičig-ün erkin tüsimel ledekün, mingjü bičig-ün ded tüsimel čambu, uladai, erketü, šombai, ü ging sü, siüi ting si-tan ayiladqaγsan-dur, jarlaγ[=jarliγ] qayir-a-du[=qariyatu] yabudal-un yamun-dur tusiyaju ög kemegsen-i ijaγur-un bičigtei[=bičig-tei] qamtubar[=qamtu-bar] tusalaγči tüsimel sambuuju-dur tusiyaju ögbe.