Letter of Qorumsi taiji
Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
1
ᠯᠡᠳ ᠦᠨ ᠥᠭᠡᠯᠡᠳ ᠦᠨ ᠬᠣᠷᠤᠮᠰᠢ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ᠠᠴᠠ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠥᠩᠭᠡ ᠳᠦ ᠥᠩᠭᠡᠲᠦ ᠮᠠᠨᠵᠤᠰᠢᠷᠢ ᠣᠷᠴᠢᠯᠠᠩ ᠤᠨ ᠣᠯᠠᠨ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠢ ᠠᠭᠤᠳᠠ ᠥᠷᠦᠰᠢᠶᠡᠨ ᠠᠰᠠᠷᠠᠭᠴᠢ ᠤᠷᠳᠠᠬᠤᠢ ᠳᠠᠶᠢᠰᠤᠨ ᠢ ᠲᠣᠭᠤᠰᠤᠨ ᠲᠣᠪᠷᠠᠭ ᠮᠡᠲᠦ ᠪᠣᠯᠭᠠᠭᠴᠢ ᠠᠤᠭᠠ ᠬᠦᠴᠦᠲᠦ ᠤᠮᠳᠠᠭ ᠠ ᠦᠭᠡᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠨ ᠢ ᠢᠯᠭᠠᠨ ᠴᠢᠳᠠᠭᠴᠢ ᠡᠵᠡᠨ ᠦ ᠭᠡᠭᠡᠨᠡ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠯ ᠰᠥᠭᠦᠳᠦᠨ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠬᠤᠢ ᠶᠢᠨ ᠤᠴᠢᠷ ᠢᠨᠤ ᠤᠷᠢᠳᠠ ᠲᠩᠷᠢ ᠮᠡᠲᠦ ᠭᠠᠶᠢᠬᠠᠮᠰᠢᠭ ᠳᠦ ᠭᠠᠶᠢᠬᠠᠮᠰᠢᠭᠲᠤ ᠡᠵᠡᠨ ᠴᠠᠭᠯᠠᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ ᠶᠡᠬᠡᠳᠡ ᠠᠰᠠᠷᠠᠨ ᠬᠠᠶᠢᠷᠠᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠤ ᠬᠠᠶᠢᠷᠠᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠢ ᠰᠠᠨᠠᠭᠠᠳ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠪᠡᠶᠡ ᠬᠡᠯᠡ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠦᠨ ᠦᠢᠯᠡᠰ ᠢ ᠡᠷᠭᠦᠨ ᠡᠵᠡᠯᠡᠭᠦᠯ ᠦᠨ ᠡᠵᠡᠯᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠦᠢᠯᠡᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠣᠯᠠᠢ
ûled-ün[=ögeled-ün] qorumsi tayiji-yin ayiladqaγsan bičig, oγtarγui-ača boluγsan altan öngge-dü[=önggetü] manjusiri orčilang-un olan amitan-i aγuda örüsiyen asaraγči urdaqui dayisun-i toγusun tobraγ metü bolγaγči auγ-a küčütü umdaγ-a-ügei qoyar jayaγan-i ilγan čidaγči ejen-ü gegen-e ayiladqal sögüdün ayiladqaqui-yin učir inu urida tngri metü γayiqamsiγ-dü[=γayiqamsiγtu] ejen čaγlasi-ügei yekede asaran qayiralaγsan-u[=qayiralaγsan-i] sanaγad edüge bey-e kele sedkil-ün üiles-i ergün ejelegül-ün[=ejelegülün] üiledügsen bolai.
2
ᠥᠰᠦᠳ ᠦᠭᠡᠢ ᠴᠠᠭ ᠭᠢᠢᠨ ᠴᠠᠭ ᠤᠨ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠯ ᠶᠡᠬᠡ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠤ ᠲᠤᠯᠠ ᠥᠯᠦᠰᠦᠨ ᠤᠮᠳᠠᠭᠠᠰᠤᠭᠠᠳ ᠡᠨᠳᠡ ᠲᠡᠨᠳᠡ ᠲᠠᠷᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠦᠬᠦᠨ ᠢ ᠲᠩᠷᠢ ᠮᠡᠲᠦ ᠡᠵᠡᠨ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠶᠢ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠢ ᠮᠡᠳᠡᠭᠴᠢ ᠳᠠᠯᠠᠢ ᠪᠯᠠᠮᠠ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠤᠨ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠢᠨᠠᠭᠰᠢ ᠴᠢᠨᠠᠭᠰᠢ ᠨᠡᠶᠢᠯᠡᠵᠦ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠥᠷᠦᠢ ᠶᠢ ᠡᠩᠬᠡᠵᠢᠭᠦᠯ ᠦᠨ ᠡᠩᠬᠡᠵᠢᠭᠦᠯᠦᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦᠢ ᠡᠶᠢᠮᠦ ᠶᠡᠬᠡ ᠲᠣᠳᠤᠷᠬᠠᠶᠠ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠬᠠᠶᠢᠷᠠ ᠰᠣᠨᠤᠰᠤᠭᠠᠳ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠮᠢᠨᠤ ᠮᠢᠨᠢ ᠶᠡᠬᠡᠳᠡ ᠡᠩᠬᠡᠷ ᠦᠨ ᠡᠩᠬᠡᠷᠦᠨ ᠬᠦᠰᠡᠵᠦ ᠰᠠᠨᠠᠨᠠᠮ
ösüd ügei čaγ-giin[=čaγ-un] ebderel yeke boluγsan-u tula ölüsün umdaγasuγad ende tende tarqaγsan bükün-i tngri metü ejen, qamuγ-yi[=qamuγ-i] medegči dalai blam-a qoyar-un jarliγ inaγsi činaγsi neyilejü ebderegsen törüi-yi engkejigül-ün[=engkejigülün] bütügeküi eyimü yeke todurqay-a jarliγ qayir-a sonusuγad sedkil minu[=mini] yekede engker-ün[=engkerün] küsejü sananam.
3
ᠴᠠᠭ ᠤᠨ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠷᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠠᠯᠪᠠᠲᠤᠰ ᠢ ᠮᠢᠨᠤ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠬᠡᠷᠡ ᠦᠷᠭᠦᠯᠵᠢᠳᠡ ᠨᠤᠲᠤᠭᠯᠠᠵᠤ ᠰᠠᠭᠤᠬᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢ ᠶᠢ ᠮᠢᠨᠤ ᠮᠢᠨᠢ ᠬᠠᠶᠢᠷᠠᠯᠠᠵᠤ ᠵᠢᠭᠠᠵᠤ ᠥᠭᠬᠦ ᠠᠵᠢᠶᠠᠮᠤ
čaγ-un ebderel-dü tarqaγsan albatus-i minu nigedüger[=nigedüker-e] ürgüljide nutuγlaju saγuqu saγuri[-yi] minu[=mini] qayiralaju jiγaju ögkü ajiyamu.
4
ᠡᠩᠬᠡ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠠᠩ ᠤᠨ ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠵᠢᠷᠭᠤᠳᠤᠭᠠᠷ ᠣᠨ ᠵᠤᠨ ᠤ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠨ ᠰᠠᠷ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠶᠢᠰᠦᠨᠡ ᠥᠭᠡᠯᠡᠳ ᠦᠨ ᠯᠤᠪᠰᠠᠩ ᠭᠦᠮᠪᠦ ᠠᠷᠠᠪᠳᠠᠨ ᠬᠣᠷᠤᠮᠰᠢ ᠲᠠᠶᠢᠵᠢ ᠲᠠᠨ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠬᠤ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠢ ᠭᠠᠳᠠᠭ ᠠ ᠳᠤ ᠭᠠᠳᠠᠭᠠᠳᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ᠶᠢ ᠵᠠᠰᠠᠬᠤ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠤᠨ ᠶᠠᠮᠤᠨ ᠤ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠭᠴᠢ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠰᠠᠮᠪᠤᠤᠵᠤ ᠫᠢᠶᠣᠣᠴᠢᠶᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠬᠦᠷᠭᠡᠵᠦ ᠢᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠢ ᠮᠥᠨ ᠬᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠳᠡᠳᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠪᠠᠶᠢᠷᠢ ᠲᠡᠮᠳᠡᠭᠯᠡᠭᠴᠢ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠮᠡᠩᠭᠡᠲᠦ ᠲᠡᠨ ᠢ ᠳᠠᠭᠤᠳᠠᠵᠤ ᠠᠪᠠᠴᠢᠵᠤ ᠣᠷᠴᠢᠭᠤᠯ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠭᠰᠠᠨ ᠢ ᠮᠥᠨ ᠬᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠣᠷᠴᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠳᠡᠳ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠯᠠᠪᠠᠭ ᠳᠤᠷ ᠯᠠᠪᠠᠭ ᠲᠤᠷ ᠵᠠᠰᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷᠠ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠡᠷᠬᠢᠨ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠯᠡᠳᠡᠬᠦᠨ ᠮᠢᠩᠵᠦ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠦᠨ ᠳᠡᠳ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠴᠠᠮᠪᠤ ᠤᠯᠠᠳᠠᠢ ᠡᠷᠬᠡᠲᠦ ᠱᠣᠮᠪᠠᠢ ᠦ ᠭᠢᠩ ᠰᠦ ᠰᠢᠦᠢ ᠲᠢᠩ ᠰᠢ ᠲᠠᠨ ᠠᠶᠢᠯᠠᠳᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠵᠠᠷᠯᠠᠭ ᠵᠠᠷᠯᠢᠭ ᠬᠠᠶᠢᠷ ᠠ ᠳᠤ ᠬᠠᠷᠢᠶᠠᠲᠤ ᠶᠠᠪᠤᠳᠠᠯ ᠤᠨ ᠶᠠᠮᠤᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠵᠤ ᠥᠭ ᠬᠡᠮᠡᠭᠰᠡᠨ ᠢ ᠢᠵᠠᠭᠤᠷ ᠤᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠲᠡᠢ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤᠪᠠᠷ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠭᠴᠢ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠰᠠᠮᠪᠤᠤᠵᠤ ᠳᠤᠷ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠵᠤ ᠥᠭᠪᠡ
engke amuγulang-un qorin jirγuduγar on, jun-u terigün sar-a-yin arban yisün-e, ögeled-ün lubsang -gümbü-arabdan, qorumsi tayiji-tan, ayiladqaqu qoyar bičig-i γadaγ-a-du[=γadaγadu] mongγol-un törü-yi jasaqu yabudal-un yamun-u tusalaγči tüsimel sambuuju piyoočiyan-dur kürgejü iregsen-i, mön kü edür, bičig-ün dedlegsen tüsimel bayiri, temdeglegči tüsimel menggetü-ten-i daγudaju abačiju orčiγul kemen tusiyaγsan-i mön kü edür orčiγulju ded tüsimel labaγ-dur[=labaγ-tur] jasaγulju qorin qoyar-a bičig-ün erkin tüsimel ledekün, mingjü bičig-ün ded tüsimel čambu, uladai, erketü, šombai, ü ging sü, siüi ting si-tan ayiladqaγsan-dur, jarlaγ[=jarliγ] qayir-a-du[=qariyatu] yabudal-un yamun-dur tusiyaju ög kemegsen-i ijaγur-un bičigtei[=bičig-tei] qamtubar[=qamtu-bar] tusalaγči tüsimel sambuuju-dur tusiyaju ögbe.