Historical corpus of the Mongolian language

The Wall Inscription From Dunhuang

Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
Back to the text
1
ᠪᠢ ᠤᠷᠠᠰ ᠬᠦᠮᠦᠨ᠎ᠡ ᠪᠢᠴᠢᠪᠡ
01. 1. bi uras kümü:n-e bičibe.
2
ᠪᠠᠷᠰ ᠵᠢᠯ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠢᠨ ᠨᠠᠢᠮᠠᠨ ᠱᠢᠨᠢ ᠳᠡ ᠢᠷᠢᠨᠵᠢᠨ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠢᠯᠴᠢᠨ ᠲᠡᠮᠦᠷ ᠪᠤᠬᠠ ᠰᠤᠨ ᠳᠠᠯ ᠰᠡᠩᠭᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠦᠮᠡ ᠳᠦᠷ ᠪᠤᠶᠠᠨ ᠰᠡᠳᠬᠢᠵᠦ ᠮᠥᠷᠭᠦᠵᠦ ᠣᠳᠪᠠᠢ
02. 1. Bars jil jirγuγa:n sara-i:n 2. naiman šini-de 3. Irinjin köbegü:n-ü ilčin Temür-buqa sun dal[...] Sengge ene 4. süme-dür buyan sedkijü mörgüjü odbai.
3
ᠵᠠᠯᠢᠯ ᠦᠭᠡᠢ ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠲᠤᠷ ᠥᠴᠢᠭᠯᠡᠵᠦ ᠦᠵᠢᠳ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠦᠨᠡᠨ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠳᠡ ᠬᠡᠷ ᠪᠥᠭᠡᠳ ᠦᠵᠦᠭᠦᠯᠡᠳ ᠲᠡᠢᠮᠦᠨ ᠰᠠᠶᠢᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤᠵᠢᠬᠤ ᠶᠢᠨ ᠳᠬᠦᠭᠵᠤ ᠳᠠᠭᠤᠯᠠᠵᠤ ᠮᠠᠭ᠎ᠠ ᠪᠦᠯᠡᠭᠡ
03. 1. [...]jalil-ügei sansar-tur öčiglejü üjid amitan ünen sedkil-de ker böge:[d...] 2. üjügü:led teimün sayi:d qataγu:jiqu-yi:n [...]dkü[...]γju da[γu:]laju maγ-a bülege:.
4
ᠬᠠᠳᠬᠤᠵᠢ ᠭᠦᠷ ᠦᠭᠡ ᠳᠡᠴᠡ ᠭᠠᠷᠪᠠᠰᠤ ᠦᠵᠡᠯᠲᠦᠳ ᠪᠢᠳᠠ ᠱᠢᠮᠨᠤ ᠶᠢ ᠳᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠤᠷᠬᠠᠨ ᠮᠡᠲᠦ ᠱᠢᠯᠢᠭᠤᠢ᠎ᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤᠵᠢᠨ ᠪᠦᠯᠡᠭᠡ
3. qadquji gür üge-deče γarba:su üjeltüd [...] bida 4. šimnu-yi daruγsan burqan metü šiliγu:i-a qataγu:jin bülege:.
5
ᠱᠢᠲᠠᠭᠠᠨ ᠪᠦᠬᠦ ᠭᠠᠯ ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠢ ᠱᠢᠷᠭᠢᠲᠡᠯᠡ ᠰᠥᠨᠡᠭᠡᠨ ᠪᠦᠯᠡᠭᠡ
5. Šitaγa:n bükü γal sedkil-i širgitele sönege:n bülege:.
6
ᠱᠠᠵᠢᠨ ᠶᠢ ᠤᠬᠠᠪᠠᠰᠤ ᠱᠣᠷᠤᠭᠲᠤ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠶᠡᠬᠢᠦ ᠰᠦᠲᠡᠢ ᠨᠣᠣᠮᠲᠤ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠨᠡᠷᠡᠲᠦ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠢ ᠤᠬᠠᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠢ ᠣᠷᠠᠪᠠᠰᠤ ᠱᠢᠨᠲᠠᠨ ᠪᠠᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠯᠵᠢᠨ ᠲᠠ ᠪᠠᠶᠢᠬᠤ ᠲᠠᠤ ᠦᠶᠡ ᠬᠦᠷᠭᠦᠵᠢ ᠠᠬᠠ ᠳ ᠲᠠ ᠰᠦᠮᠡ ᠵᠢ ᠵᠢᠩ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠨ ᠵᠢᠯ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠳᠠᠢ ᠰᠤᠨ ᠤᠨ ᠤ ᠳᠠ ᠥᠲᠭᠦᠰ ᠥᠲᠭᠦᠰ ᠪᠠᠭᠱᠢ ᠪᠢᠴᠢᠪᠡ
04. 1. Šajin-yi uqaba:su šoruγtu kümü:n 2. [...]yekiü [...] sütei noomtu kümü:n 3. [...] neretü kümü:n bi uqan 4. kümü:n-i oraba:su šintan 05. 1. [.........] ba:n 2. surγaljin ta bayi:qu ta[...]u üye [...] 3. kürgüji aqa d[.........] 06. ta süme [.........] 07. 1. Ji jing jir[γuγa:]n jil yisün 2. [..................] 3. [..................] 4. [..................] 5. [..................] 6. [..................] dai sun 7. [..................]un 8. [..................] 9. [..................] 10. [..................] 11. [..................]u da 08. 1. ötgü[s......] 2. ötgüs baγši bičibe.
7
ᠬᠣᠶᠢᠳᠤ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠪᠤᠷᠬᠠᠨ ᠶᠢ ᠰᠥᠷᠦᠯ ᠣᠮ ᠣᠮ ᠪᠠᠳᠢᠮᠠ ᠪᠠᠳᠮᠢ ᠲᠩᠷᠢ ᠡᠴᠡ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠲᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠠᠤ ᠯᠠᠢ ᠳᠣᠲᠤᠷ᠎ᠠ ᠪᠣᠰᠤᠭᠰᠠᠨ ᠰᠠᠭᠢᠮᠤᠨᠢ ᠪᠤᠷᠬᠠᠨ᠎ᠠ ᠪᠢᠳᠠ ᠣᠩ ᠪᠠᠭᠱᠢ ᠪᠤᠶᠠᠨ ᠲᠥᠯᠡᠭ ᠲᠥᠭᠦᠰ ᠲᠡᠨ ᠰᠥᠭᠴᠦ ᠡᠴᠡ ᠮᠥᠷᠭᠦᠷ᠎ᠡ ᠢᠷᠡᠵᠦ ᠬᠠᠷᠢᠬᠤᠢ ᠳᠤᠷ ᠪᠢ ᠲᠥᠯᠡᠭ ᠲᠥᠭᠦᠰ ᠪᠡᠯᠭᠡ ᠪᠣᠯᠲᠤᠭᠠᠢ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠪᠢᠴᠢᠪᠡ
3. Qoyi:du dege:dü 4. burqan-yi sörül 5. om om badima badmi 09. 1. tngri-e:če jayaγa:tu törügsen 2. qau lai dotur-a bos[uγ]san 3. Sagimuni burqan-a bida 4. Ong baγši Buyan Töleg- 5. tögüs-ten Sögčü-e:če mörgür-e 6. irejü qariqui-dur bi Töleg- 7. tögüs belge boltuγai keme:n biči[b]e.
8
ᠵᠢ ᠵᠢᠩ ᠭᠠᠬᠠᠢ ᠵᠢᠯ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠶᠢᠨ ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ᠎ᠠ ᠲᠠᠰ ᠳᠠ ᠲᠠᠰ ᠲᠡᠮᠦᠷ ᠪᠤᠬ᠎ᠠ ᠲᠦᠯᠡᠷᠡ ᠢᠷᠡ ᠪᠤᠶᠠᠨ ᠯᠠᠮᠠ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠥᠯᠡᠭᠴᠢ ᠰᠤᠯ ᠪᠢᠴᠢᠪᠡ ᠪᠡᠶᠡᠰ ᠪ ᠬᠣᠳ ᠱᠢ ᠨᠢᠩ ᠣᠩ ᠯᠠᠵᠤ ᠬᠠᠷᠢᠬᠤᠢ ᠳᠤᠷ ᠪᠢ ᠪᠤᠶᠠᠨ ᠬᠠᠨ᠎ᠠ ᠪᠤᠷᠬᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠬᠤ ᠳᠤᠷ ᠵᠠᠩ ᠮᠥᠷᠭᠡᠭᠦᠪᠡ ᠮᠢᠭᠡᠰ ᠢᠷᠭᠡᠳ ᠦᠬᠡᠷ ᠵᠢᠯ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠶᠢᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠮᠥᠷᠭᠦᠨ ᠢᠷᠡᠵᠦ ᠡᠨᠡ ᠰᠦᠮᠡ ᠳᠦᠷ ᠴᠤᠤᠮᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠶᠡᠬᠡᠳᠡ ᠵᠢᠷᠭᠠᠪᠠ
8. Ji jing γaqai jil doluγa:n sara-yi:n 9. qorin γurban-a 10. 1. tas da[...............] 2. tas Temür buq-a [.........] 3. tülere ire buyan [.........] 4. lama ulus [............] 5. tölegči [...............] 6. sul[..................] 7. biči[be...............] 8. beyes b[...............] 11. 1. qod ši ning ong 2. [..................] 3. [...]laju qariqui-dur bi [...] 4. [..................] 5. [..................] 12. Buyan qan-a 13. 1. [......] burqan-dur 2. durasqaqu-dur jang 3. mörgegübe miges 4. [......] irged 5. üker jil tabun 6. sara-yi:n arban tabun 7. mörgün irejü ene 8. süme-dür čuuma 9. [.........] yeke 10. yekede jirγaba.
9
ᠲᠩᠷᠢ ᠡᠴ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠲᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠰᠡᠨ ᠡᠵᠡᠨ ᠬᠠᠨ ᠲᠦᠮᠡᠨ ᠲᠦᠮᠡᠨ ᠨᠠᠰᠤᠯᠠᠲᠤᠭᠠᠢ
11. Tngri-[e:čÙ] jayaγa:tu törügsen 12. ejen qan tümen tümen nasulatuγai.
10
ᠲᠦᠮᠡᠨ ᠨᠠᠰᠤᠯᠠᠲᠤᠭᠠᠢ ᠡᠭᠦᠷᠢᠳᠡ ᠵᠦᠭ ᠮᠥᠩᠬᠡ ᠲᠩᠷᠢ ᠶᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦᠨ ᠳᠦᠷ ᠲᠩᠷᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠡᠳᠬᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠵᠢᠯ ᠪᠢ ᠴᠢᠭᠡᠨ ᠮᠡᠷᠭᠦᠪᠡ ᠭᠠᠯᠳᠠᠨ ᠳᠠᠷᠵᠢᠢ ᠡᠭᠦᠨ ᠳᠦᠷ ᠢᠷᠡᠵᠡᠢ ᠴᠢᠳᠠᠢ ᠠᠷᠰᠠᠯᠠᠨ ᠵᠠᠭᠠᠨ ᠢ ᠭᠦᠷᠡᠨ ᠯᠠᠢᠴᠢᠩ ᠭᠦᠩᠭᠦᠨᠠᠪᠠᠯ ᠡᠨᠡ ᠰᠦᠮᠡ ᠳᠦᠷ ᠮᠥᠷᠭᠦᠮᠦ ᠬᠠᠷᠢᠪᠠ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠶᠢᠨ ᠬᠣᠷᠢᠨ᠎ᠠ ᠪᠢ ᠮᠥᠷᠭᠦᠪᠡ ᠭᠠᠬᠠᠢ ᠵᠢᠯ ᠶᠢᠰᠦᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠶᠢᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ᠎ᠠ ᠲᠠᠪᠤᠨ᠎ᠠ ᠪᠢᠴᠢᠪᠡᠢ
13. [......] tümen nasulatuγai 14. [......] egü:ride jüg 15. [............] 14. 1. möngke tngri-yi:n [...] 2. [küčü]n-dür 15. 1. tngri-yi:n tedkügsen 2. qorin γurban jil 3. bi čigen mergübe 16. 1. γaldan darjii egü:n-dür ireje:i 2. čidai 3. arsalan jaγa:n-i güren 17. 1. laičing günggünabal ene süme- 2. dür mörgümü qariba 18. 1. tabun sara-yi:n qorin-a 2. bi mör[gü]be 19. 1. γaqai jil yisün sara- 2. yi:n arban-a tabun-a 3. bičibei.
11
ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠨᠠᠢᠮᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠵᠢᠯ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠶᠢᠨ ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠠᠶᠤᠭ ᠣᠣᠮ ᠮᠠᠨᠢ ᠪᠠᠳᠮᠢ ᠬᠤᠩ ᠬᠤᠲᠤᠭᠲᠤ ᠮᠣᠭᠠᠢ ᠵᠢᠯ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠰᠠᠷᠠ ᠶᠢᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠱᠢᠨᠡᠳᠡ ᠰᠥᠭᠵᠦ ᠡᠴᠡ ᠢᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠ ᠰᠡᠩᠭᠡᠨᠦ ᠵᠢᠰ ᠰᠡᠩᠭᠡ ᠳᠠᠷᠤᠭᠠᠴᠢ ᠲᠦᠷᠡ ᠲᠡᠨ ᠭᠠᠵᠤ ᠶᠢᠨ ᠲᠡᠩᠭᠡᠯᠢᠭ ᠰᠦᠮᠡ ᠳᠦᠷ ᠢᠷᠡᠵᠦ ᠮᠥᠷᠭᠦᠵᠦ ᠬᠠᠷᠢᠬᠤᠢ ᠳᠤᠷ ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ ᠦᠵᠡᠬᠦᠢ᠎ᠡ ᠪᠣᠯᠲᠤᠭᠠᠢ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠪᠢᠴᠢᠵᠦ ᠣᠳᠪᠠᠢ
20. 1. [...] qorin naimaduγa:r jil doluγa:n sara-[yi:n] 2. qorin [...] 3. ayuγ[...] 4. [...] 21. 1. oom mani badmi qung 22. 1. qutuγtu moγai jil qoyar sara-yi:n 2. arban šinede Sögjü-e:če iregsen 3. ba senggenü jis Sengge daruγači 4. türe ten γaju-yi:n tenggelig 5. süme-dür irejü mörgüjü qariqui- 6. dur qoyi:na üjeküi-e 7. boltuγai keme:n bičijü odbai.
12
ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠵᠢᠯ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠶᠢᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠱᠢᠨᠡᠳᠡ ᠶᠣᠩ ᠴᠠᠩ ᠸᠦᠭᠦ ᠡᠴᠡ ᠢᠷᠡᠭᠰᠡᠳ ᠪᠢ ᠳᠣᠷᠵᠢ ᠡᠨᠡ ᠰᠦᠮᠡ ᠳᠦᠷ ᠮᠥᠷᠭᠦᠵᠦ ᠠᠭᠤᠯᠠᠨ ᠰᠦᠮᠡ ᠳᠦᠷ ᠣᠳᠪᠠᠢ
23. 1. morin jil doluγa:n sara-yi:n arban šinede 2. Yong čang vügü-e:če iregsed bi Dorji ene 3. süme-dür mörgüjü aγu:lan süme- 4. dür odbai.
13
ᠬᠣᠶᠢᠨᠠ ᠦᠵᠡᠬᠦᠢ᠎ᠡ ᠪᠣᠯᠲᠤᠭᠠᠢ ᠵᠢ ᠵᠢᠩ ᠪᠡᠴᠢᠨ ᠬᠤᠲᠤᠭᠲᠤ ᠮᠣᠷᠢᠨ ᠵᠢᠯ ᠳᠣᠯᠤᠭᠠᠨ ᠰᠠᠷᠠ ᠶᠢᠨ ᠬᠣᠷᠢᠨ ᠵᠢᠷᠭᠤᠭᠠᠨ᠎ᠠ ᠡᠯᠡᠰᠦᠨ ᠡᠴᠡ ᠪᠠ ᠵᠦᠩᠰᠦ ᠨᠡᠮᠡᠭᠡᠨ ᠭᠡᠷᠳᠢ ᠲᠣᠪᠴᠢᠲᠠᠨ ᠰᠦᠮᠡ ᠳᠦᠷ ᠮᠥᠷᠭᠦᠷᠡ ᠢᠷᠡᠪᠡ ᠪᠢ
Qoyi:na üjeküi-e boltuγai 24. Ji jing bečin 25. 1. qut[uγ]tu morin [jil] doluγa:n 2. sara-yi:n qorin jirγuγa:n-a 3. [...] elesün-e:če ba jüngsü 4. nemegen gerdi tobčitan 5. süme-dür mörgüre 6. irebe bi.
14
ᠮᠠᠳᠠᠢ ᠪᠠᠭᠱᠢ ᠪᠢᠴᠢᠪᠡ
7. Madai baγši 8. bičibe.
15
ᠬᠤᠲᠤᠭᠲᠤ ᠮᠣᠭᠠᠢ ᠵᠢᠯ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠱᠢᠨᠡᠳᠡ ᠰᠥᠭᠵᠦ ᠵᠢᠰ ᠰᠡᠩᠭᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠠᠵᠤ ᠶᠢᠨ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ ᠠᠭᠤᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠰᠦᠮᠡ ᠳᠦᠷ ᠬᠦᠷ ᠮᠥᠷᠭᠦᠵᠦ ᠬᠠᠷᠢᠬᠤᠢ ᠳᠤᠷ ᠦᠵᠡᠬᠦᠢ᠎ᠡ ᠪᠣᠯᠲᠤᠭᠠᠢ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠪᠢᠴᠢᠵᠦ ᠨᠣᠣᠮ ᠳᠤ ᠢᠲᠡᠭᠡᠮᠦᠢ ᠪᠢ ᠪᠤᠷᠬᠠᠨ ᠳᠤ ᠢᠲᠡᠭᠡᠮᠦᠢ ᠪᠢ ᠯᠠᠮ᠎ᠠ ᠢᠲᠡᠭᠡᠮᠦᠢ ᠣᠣᠮ ᠮᠠᠨᠢ ᠪᠠᠳᠮᠢ ᠬᠤᠩ ᠶᠡᠬᠡᠮᠰᠦᠭ ᠬᠠᠨᠢ ᠪᠣᠯᠲᠤᠭᠠᠢ
26. 1. qutuγtu moγai jil [...] arban 2. šinede Sögjü [...] jis 3. sengge [...] ene 4. saju-yi:n 5. erdeni [...] aγu:la-yi:n süme- 6. dür kür[...] mörgüjü qariqui-dur 7. üjeküi-e boltuγai keme:n bičijü [...] 27. 1. noom-du itegemüi bi 2. burqan-du itegemüi bi 3. lam-a itegemüi 4. oom mani badmi qung 28. 1. yekemsüg 2. qani boltuγai