Historical corpus of the Mongolian language

The Birch-Bark Letter From Golden Horde

Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
Back to the text
1
ᠠ ᠠᠭᠰᠠᠨ ᠡᠵᠡᠨ᠎ᠡ ᠢᠨᠦ ᠬᠠᠮᠤᠵᠤ ᠠ ᠬᠤᠷᠢᠶᠠᠵᠤ ᠠᠪᠲᠠᠬᠤ ᠴᠢ ᠴᠠᠭ᠎ᠠ ᠠ ᠮᠢᠨᠤ
19a1 aγsan ejen-e inü qamuju 19a2 quriya:ju abtaqu či čaγ-a: 19a3 [mi]nu.
2
ᠪᠤᠷᠠᠬᠠᠨ ᠡᠵᠡᠨ᠎ᠡ ᠢᠨᠦ ᠠ ᠬᠠᠮᠤᠵᠤ ᠬᠦᠷᠪᠡᠰᠦ ᠪᠣᠰᠠᠭ᠎ᠠ ᠳᠣᠷᠠ ᠠ ᠤᠨᠠᠵᠤ ᠥᠭ ᠪᠣᠰᠠᠭ᠎ᠠ ᠳᠣᠷᠠ ᠠ ᠤᠨᠠᠪᠠ ᠬᠡᠮᠡᠵᠦᠭᠦᠢ ᠪᠤ ᠪ ᠪ ᠪ ᠪ ᠵᠤ ᠦᠯᠡᠵᠦ ᠶᠠᠭᠤ ᠪ ᠬᠡᠪᠲᠡᠭᠳᠡᠬᠦ ᠪᠤᠳᠠᠩᠭᠠᠳᠴᠤ ᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪ ᠡᠵᠡᠨ᠎ᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠤᠳᠠᠩᠭᠠᠳᠴᠤ ᠪ ᠢᠷᠡᠵᠦ ᠠᠪᠲᠠᠬᠤ ᠴᠢ ᠴᠠᠭ᠎ᠠ ᠪ ᠮᠢᠨᠤ
Buraqan ejen[-e inü] 19a4 [qam]uju kürbe:sü bosaγ[-a dora] 19a5 [unaju ög] Bo[saγ-a dora] 19a6 [unab]a [keme:jügü:i] bu[...] 19b1 19b2 19b3 19b4 [...]ju ül[e]jü yaγu: 19b5 [ke]btegdekü budangγadču a[γsan] 19b6 ejen-e inü bu[dan]g[γad]ču 19b7 irejü abtaqu či čaγ-a: 19b8 minu.
3
ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠲᠦ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠢᠲᠡᠯᠭᠦ ᠠᠭᠤᠯᠵᠠᠯᠳᠤᠢ ᠬᠡᠮᠡᠵᠦ ᠡᠭᠦᠰᠪᠡ
Erdem-tü sayi:n itelgü [...] 20Ó1 20Ó2 20Ó3 20Ó4 20Ó5 20Ó6 aγu:ljaldui keme:jü egü:sbe.
4
ᠪ  ᠳᠠ ᠡᠭᠡᠷᠡᠵᠦ ᠬᠦᠷᠴᠦ ᠢᠷᠡᠪᠡᠰᠦ ᠪ ᠡᠭᠦᠳᠡᠨ ᠳᠣᠷᠠ ᠶᠠᠭᠤ ᠬᠣᠷᠳᠠᠬᠤ ᠪ ᠠᠨᠳᠠ ᠬᠦᠮᠦᠨ᠎ᠡ ᠪ ᠣᠳᠤᠬᠤ ᠴᠢ ᠴᠠᠭ᠎ᠠ ᠮᠢᠨᠤ ᠵᠠᠶᠠᠭ᠎ᠠ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠡᠵᠡᠨ᠎ᠡ ᠢᠨᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠯᠠᠵᠤ ᠬᠦᠷᠪᠡᠰᠦ ᠳᠣᠷᠠ ᠶᠠᠭᠤ ᠬᠣᠷᠳᠠᠬᠤ ᠵᠠᠯᠠᠭᠤᠰ ᠬᠥᠪᠡᠭᠦᠳ ᠲᠦᠷ ᠰᠠᠮᠠᠷᠭᠤᠨ ᠣᠳᠤᠬᠤ ᠴᠢ ᠴᠠᠭ᠎ᠠ ᠮᠢᠨᠤ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠵᠠᠭᠠᠯᠮᠠᠢ᠎ᠠ ᠵᠠᠵᠤ ᠬᠦᠷᠴᠦ ᠢᠷᠡᠪᠡᠰᠦ ᠵᠡᠪᠡ ᠳᠣᠷᠠ ᠤᠨᠠᠵᠤ ᠥᠭ
20b1 [...]-da ege:rejü kürčü irebe:sü 20b2 egü:den dora yaγu: qordaqu 20b3 [...] an[d]a kümü:n-e [...] 20b4 [... odu]qu či ča[γ-a: minu] 20ë1 20c2 [jayaγ]-a: sayi:n [ejen-e inü] 20c3 ja[rčila]ju [kü]rbe:sü [... dora yaγu:] 20c4 qor[da]qu jalaγu:s köbegü:d-[tür] 20ë5 samarγun oduqu či čaγ-a: mi[n]u [...] 20c6 sayi:n jaγalmai-a ja:ju kürčü irebe:[sü] 20c7 jebe dora unaju ög.
5
ᠵᠡᠪᠡ ᠳᠣᠷᠠ ᠤᠨᠠᠪᠠ ᠬᠡᠮᠡᠵᠦ ᠵᠠᠯᠢᠳᠴᠤ ᠬᠦᠷᠴᠦ ᠶᠠᠭᠤ ᠬᠡᠪᠲᠡᠭᠳᠡᠬᠦᠨ
Jebe dora unaba 20c8 [ke]me:jü jalidču kürčü yaγu: kebtegdekün.
6
ᠳ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠲᠤ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠡᠵᠡᠨ᠎ᠡ ᠢᠨᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠯᠠ ᠳ ᠵᠤ ᠡᠷᠢᠵᠦ ᠠᠪᠲᠠᠬᠤ ᠴᠢ ᠴᠠᠭ᠎ᠠ ᠮᠢᠨᠤ
20d1 Jayaγa:tu sayi:n ejen-e inü [jar]čila- 20d2 ju erijü abtaqu či čaγ-a: minu.
7
ᠳ ᠠᠯᠲᠠᠬᠠᠨ ᠭᠤᠷᠭᠤᠯᠳᠠᠢ ᠴᠠᠭ᠎ᠠ ᠢᠨᠤ ᠡᠬᠡ ᠳ ᠡᠯᠪᠦᠷ ᠡᠬᠡ ᠳᠦᠷᠢᠶᠡᠨ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤ ᠳᠠᠭᠤ ᠳᠠᠭᠤ ᠳ ᠯᠠᠷ᠎ᠠ ᠬᠦᠷᠪᠡ
20d3 Altaqan γurγuldai čaγ-a: inu eke 20d4 elbür eke-düriye:n qariγu: daγu: daγu:- 20d5 [lar-a] kürbe.
8
ᠡᠬᠡ ᠡᠯᠪᠦᠷ ᠡᠬᠡ ᠮᠢᠨᠦ ᠳ ᠭᠡᠷᠭᠡᠨ ᠬᠠ ᠳ ᠡᠪᠴᠢᠭᠦᠨ ᠦ ᠴᠢᠨᠦ ᠦᠰᠦᠬᠡᠨ ᠳ ᠬᠡᠮᠡᠯᠡ ᠠ ᠠᠴᠢᠲᠤ ᠡᠵᠡᠨ᠎ᠡ ᠱᠢᠮᠤᠷᠭᠤᠵᠤ ᠬᠦᠷᠪᠡᠰᠦ ᠠ ᠠᠷᠬᠠᠭᠤᠨ ᠳᠣᠷᠠ ᠤᠨᠠᠵᠤ ᠥᠭ
Eke elbür eke minü [...] 20d6 [...] gergen qa[...] 20d7 [ebčigü:n-ü] činü üsüke[n...] 20d8 [...] keme:le: [...] 21a1 [Ačitu] ejen-e šimurγuju kürbe:sü 21a2 arqaγu:n dora unaju ög.
9
ᠠ ᠠᠷᠬᠠᠭᠤᠨ ᠳᠣᠷᠠ ᠤᠨᠠᠪᠠ ᠬᠡᠮᠡᠵᠦᠭᠦ ᠠ ᠠᠷᠢᠶᠠᠵᠤ ᠬᠦᠷᠴᠦ ᠶᠠᠭᠤ ᠬᠡᠪᠲᠡᠭᠳᠡᠬᠦ ᠠ ᠠᠴᠢᠲᠤ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠡᠵᠡᠨ᠎ᠡ ᠢᠨᠦ ᠪ ᠠᠪᠲᠠᠬᠤ ᠴᠢ ᠴᠠᠭ᠎ᠠ ᠪ ᠮᠢᠨᠤ ᠬᠠᠷᠠᠭᠤᠨ ᠡᠵᠡᠨ᠎ᠡ ᠢᠨᠦ ᠪ ᠱᠢᠮᠤᠷᠭᠤᠵᠤ ᠬᠦᠷᠪᠡᠰᠦ ᠬᠠᠭᠠᠯᠭ ᠪ ᠠ ᠳᠣᠷᠠ ᠤᠨᠠᠵᠤ ᠥᠭ
21a3 Arqaγu:n dora unaba [keme:jügü:] 21a4 Ariya:ju kürčü yaγu: keb[tegdekü] 21a5 [ači]tu sayi:n ejen[-e inü] 21b1 [abta]qu či [čaγ-a:] 21b2 [min]u qaraγu:n ejen[-e inü] 21b3 šimurγuju kürbe:sü qaγ[a:lγ-] 21b4 a dora unaju ög.
10
ᠬᠠᠭᠠᠯᠭ ᠪ ᠠ ᠳᠣᠷᠠ ᠤᠨᠠᠪᠠ ᠬᠡᠮᠡᠵᠦᠭᠦ
Q[aγa:lγ-] 21b5 a dora unaba keme:jügü:.
11
ᠬᠠᠷᠠᠵᠤ ᠪ ᠦᠵᠡᠵᠦ ᠶᠠᠭᠤ ᠬᠡᠪᠲᠡᠭᠳᠡᠬᠦ
Qaraju 21b6 üjejü yaγu: kebtegdekü.
12
ᠬᠠᠷᠠᠵᠤ ᠠ ᠬᠡᠮᠡᠯᠡᠢ
Qaraju 22a1 keme:lei.
13
ᠡᠮᠭᠡᠭ ᠵᠣᠪᠠᠯᠠᠩ ᠳᠤᠷ ᠪᠦᠦ ᠠ ᠳᠠᠪᠠᠷᠢᠭᠳᠠ
Emgeg jobalang-dur bü[ü] 22a2 dabariγda.
14
ᠡᠭᠦᠰ ᠳᠡᠭᠳᠡ ᠴᠠᠭ᠎ᠠ ᠠ ᠮᠢᠨᠤ
Egü:s degde čaγ-a: 22a3 minu.
15
ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠢᠨ ᠴᠢᠨᠤ ᠦᠰᠦᠬᠡᠨ ᠠ ᠲᠣᠩ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠪᠣᠯᠭᠠᠰᠤ ᠬᠡᠮᠡᠯᠡ
Tobčiyi:n činu üsü[ke]n 22a4 tong altan bolγasu keme:le:.
16
ᠠ ᠲᠣᠳᠬᠠᠷ ᠠᠳᠠ ᠳᠤᠷ ᠪᠦᠦ ᠵᠣᠯᠭᠠ ᠠ ᠴᠠᠭ᠎ᠠ ᠮᠢᠨᠤ
22a5 [To]d[qa]r ada-dur büü jolγ[a] 22a6 čaγ-a: minu.
17
ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠨ ᠦ ᠴᠢᠨᠤ ᠠ ᠦᠰᠦᠨ ᠳᠡᠯᠡᠬᠡᠢ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠪᠣᠯᠭᠠᠰᠤ ᠬᠡᠮᠡᠯᠡ ᠪ ᠠᠴᠢᠲᠤ ᠰᠠᠶᠢᠨ ᠡᠵᠡᠨ᠎ᠡ ᠢᠨᠦ ᠪ ᠬᠦᠷᠪᠡᠰᠦ ᠠᠳᠠᠶᠢᠷᠲᠤ ᠲᠡᠷᠭᠡᠨ ᠳᠣᠷᠠ ᠪ ᠶᠠᠭᠤ ᠬᠣᠷᠳᠠᠬᠤ ᠠ ᠪ ᠭᠠᠷᠳᠤ ᠳᠠ ᠰᠠᠮᠠᠷᠭᠤᠨ ᠣᠳᠤᠬᠤ ᠪ ᠴᠢ ᠴᠠᠭ᠎ᠠ ᠮᠢᠨᠤ ᠠᠯᠠᠭᠠ ᠶᠤᠭᠠᠨ ᠠ ᠶᠣᠷᠴᠢᠰᠤ
[te]ri[gü:]n-ü čin[u] 22a7 üsün delekei altan bol[γasu keme:le:] 22b1 [Ačitu] s[ayi:]n ejen-e [inü...] 22b2 kürbe:sü adayi:rtu tergen dora 22b3 yaγu: qordaqu [a...] 22b4 γardu-da samarγun odu[qu] 22b5 či čaγ-a: minu alaγa-yuγa:n 23a1 yorčisu.
18
ᠡᠬᠡ ᠡᠯᠪᠦᠷ ᠡᠬᠡ ᠮᠢᠨᠦ᠎ᠡ ᠠ ᠥᠯᠡᠩᠭᠦᠨ ᠡᠪᠡᠰᠦᠨ ᠥᠯᠡᠩᠵᠢᠷᠡ ᠬᠦᠷᠪᠡ
Eke elbür eke minü-e: 23a2 ölenggü:n ebesün ölengjire kürbe.
19
ᠠ ᠥᠨᠡᠷ ᠰᠠᠳᠤᠨ ᠡᠭᠦᠰᠦᠷ᠎ᠡ ᠬᠦᠷᠪᠡ
23a3 Öner sadun egü:sür-e [kü]rbe.
20
ᠠ ᠥᠷᠦᠭ ᠨᠤᠨᠲᠤᠭ ᠲᠤᠷᠢᠶᠠᠨ ᠡᠭᠦᠰᠰᠦ ᠠ ᠡᠬᠡ ᠡᠯᠪᠦᠷ ᠡᠬᠡ ᠮᠢᠨᠦ ᠠ ᠠ ᠬᠦᠷᠪᠡ
23a4 Örüg nuntuγ-turiya:n egü:ssü 23a5 [...... ] eke elbür eke minü 23a6 [............]a kürbe.
21
ᠠ ᠢ ᠳᠠ ᠤᠭᠯᠠᠭᠠ ᠳᠤᠷ ᠬᠦᠷᠪᠡ ᠠ ᠰᠠᠭᠤᠬᠤᠢ ᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠲᠤᠷ ᠢᠶᠠᠨ ᠪ ᠠᠵᠢᠷᠠᠰᠤ ᠶᠣᠷᠴᠢᠰᠤ
23a7 i [...]da [...]uγlaγa-dur kü[rbe] 23a8 Saγu:qui [... ]i [...] γajar-tur-[iya:n] 23b1 [aji]rasu yorčisu.
22
ᠡᠬᠡ ᠡᠯᠪᠦᠷ ᠪ ᠡᠬᠡ ᠮᠢᠨᠦ
Eke elbü[r] 23b2 eke minü.
23
ᠡᠬᠡ ᠡᠯᠪᠦᠷ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠠ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤ ᠳᠠᠭᠤ ᠷᠠ ᠬᠦᠷᠪᠡ ᠪ ᠤ ᠴᠢᠨᠤ ᠦᠰᠦᠬᠡᠨ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠪ ᠪᠣᠯᠭᠠᠰᠤ ᠬᠡᠮᠡᠯᠡ
Eke elbür ek[e inü] 23a3 qariγu: daγu: r[a kürbe] 23b4 [...]u činu [ü]s[ü]ken [altan] 23b5 bolγasu keme:le:.
24
ᠠᠳᠠ ᠪ ᠠ ᠪᠦᠦ ᠳᠠᠪᠠᠷᠢᠭᠳᠠ ᠠᠵᠢᠷ᠎ᠠ ᠪ ᠴᠠᠭᠠ ᠮᠢᠨᠤ
Ada [...] 23b6 a büü dabariγda ajir-a 23b7 čaγa: minu.
25
ᠡᠪᠴᠢᠭᠦᠨ ᠦ ᠴᠢᠨᠦ ᠪ ᠦᠰᠦᠬᠡᠨ ᠡᠭᠦᠳᠮᠡᠯ ᠠᠯᠲᠠᠨ ᠪᠣᠯᠭᠠᠰᠤ ᠠ ᠠᠢᠯᠤᠨ ᠲᠡᠳᠦᠢ ᠲᠡᠵᠢᠶᠡᠰᠦᠭᠡᠢ ᠠ ᠠᠷᠤᠭ ᠤᠨ ᠲᠡᠳᠦᠢ ᠠᠯᠲᠠᠬᠠᠨ ᠠ ᠠ ᠳᠡᠭᠳᠡᠬᠦᠢ ᠴᠠᠭ ᠲᠤᠷᠢᠶᠠᠨ ᠡᠬᠡ ᠡᠯᠪᠦᠷ ᠠ ᠡᠬᠡ ᠳᠦᠷᠢᠶᠡᠨ ᠲᠡᠶᠢᠨ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠵᠤᠭᠤ
Ebčigü:n-ü činü 23b8 üsüken egü:dmel alta[n] bolγasu 24a1 Ailun tedüi [t]ejiye:süge[i...] 24a2 aruγ-un tedüi altaqa[n] 24a3 24a4 [deg]deküi čaγ-turiya:n eke elbür 24a5 eke-düriye:n teyi:n keme:n juγu:.
26
ᠠ ᠠᠭᠤᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠡᠪᠡᠰᠦᠨ ᠥᠯᠡᠩᠵᠢᠷᠡ ᠬᠦᠷᠪᠡ
24a6 Aγu:la-yi:n ebe:sün ölengjire kürbe.
27
ᠠ ᠠᠬᠠ ᠳᠡᠭᠦ ᠡᠴᠢᠷ᠎ᠡ ᠬᠦᠷᠪᠡ ᠠᠬᠤᠢ᠎ᠠ ᠠ ᠰᠠᠭᠤᠬᠤ ᠨᠤᠨᠲᠤᠭ ᠲᠤᠷᠢᠶᠠᠨ ᠠᠵᠢᠷᠠᠰᠤ
24a7 Aqa degü: ečir-e kürbe aqui-a 24a8 saγu:qu nuntuγ-turiya:n ajirasu