Historical corpus of the Mongolian language

A Fragment From A Book Of Buddhist Teachings

Reconstruction, not a copy of the monument: the Mongolian-script text is generated automatically from the transcription in modern Unicode spelling. The orthography of pre-classical documents differed; consult the facsimile and the edition.
Back to the text
1
ᠠᠶᠤᠪᠠᠰᠤ ᠥᠷᠢ ᠱᠢᠷᠬ᠎ᠠ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠥᠭᠡᠰᠦ ᠲᠥᠯᠡᠨ ᠶᠠᠳᠠᠪᠠᠰᠤ ᠦᠬᠦᠵᠦ ᠥᠷᠢ ᠱᠢᠷᠬ ᠠ ᠶᠢ ᠲᠥᠯᠡᠵᠦ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠯᠤᠶᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠯᠤᠨ ᠡᠰ᠎ᠡ ᠴᠢᠳᠠᠪᠠᠰᠤ ᠬᠠᠷᠢᠵᠤ ᠠᠲᠤᠭᠠᠢ
01. [............] ayuba:su öri širq-a ügei [...] 02. [.........] böge:sü tölen yadaba:su üküjü [...] 03. [......... ö]ri širq-a-yi tölejü qariγu:luyu 04. [...] ügei bolju qariγu:lun es-e čidaba:su qariju atuγai.
2
ᠷᠤᠵᠤ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠲᠥᠯᠡᠶᠦ
05. [...]ruju qariγu:lju töleyü.
3
ᠠᠨᠠᠨᠳᠠ ᠴᠢ ᠡᠶᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡ
Ananda či eyi:n mede.
4
ᠬᠡᠷ ᠪᠡᠷ ᠡᠳ ᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠪᠡᠰᠦ ᠬᠦᠴᠦᠨ ᠢᠶᠡᠨ ᠵᠠᠷᠤᠬᠤ ᠪᠥᠭᠡᠰᠦ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠦᠢ ᠴᠡᠨᠡᠭᠡ ᠪᠡᠷ ᠪᠥᠭᠡᠳ ᠥᠭᠴᠦ ᠨᠥᠭᠴᠢᠶᠡᠨ ᠡᠭᠦᠨ ᠦ ᠳᠣᠲᠤᠷ᠎ᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠦᠨ ᠪᠡᠶᠡ ᠠᠮᠢᠨ ᠢ ᠠᠯᠠᠵᠤ ᠮᠢᠬᠠᠨ ᠢᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠥᠭᠡᠰᠦ ᠲᠡᠷᠡ ᠮᠡᠲᠦ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠰᠤᠨ ᠤ ᠲᠣᠭᠣᠪᠠᠷ ᠭᠠᠯᠪ ᠤᠳ ᠠᠯᠠᠯᠳᠤᠬᠤᠢ ᠢᠳᠡᠯᠳᠦᠬᠦᠢ ᠠᠨᠤ ᠬᠦᠷᠳᠦᠨ ᠢ ᠣᠷᠴᠢᠭᠤᠯᠬᠤᠢ ᠳᠤᠷ ᠠᠳᠠᠯᠢ ᠣᠷᠴᠢᠯᠳᠤᠵᠤ ᠠᠮᠤᠬᠤ ᠦᠯᠦ ᠪᠣᠯᠤᠶᠤ
Ker ber ed-i [...] 06. kereglebe:sü küčün-iye:n jaruqu [böge:sü] ba tedüi čenege:-be:r böge:d ögčü [...] 07. nögčiye:n egü:n-ü dotur-a tedege:r-ün beye amin-i alaju miqan 08. idegsen böge:sü tere metü nari:n toγo:sun-u toγo:ba:r γalb-u:d [...] 09. alalduqui ideldüküi anu kürdün-i orčiγu:lqui-dur adali [...] 10. orčilduju amuqu ülü boluyu:.
5
ᠱᠢᠮᠨᠤᠰ ᠳᠢᠶᠠᠨ ᠢ ᠶᠢᠷᠲᠢᠨᠴᠦ ᠳᠦᠷ ᠲᠥᠷᠦᠬᠦᠢ ᠡᠴᠡ ᠠᠩᠭᠢᠳᠠ  ᠠᠩᠭᠢᠳᠠ ᠲᠥᠷᠢᠳᠬᠦᠢ ᠠᠮᠤᠭᠤᠯᠬᠤ ᠲᠠ ᠪᠦᠷᠦᠨ
Šimnus diyan-i [.........] 11. yirtinčü-dür törüküi-e:če anggida [=angγida] töridküi amuγ[u:lqu] 12. ta bürün.
6
ᠡᠳᠦᠭᠡᠳ ᠲᠦᠷ ᠡᠶᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡᠳᠬᠦᠨ
Edüge:d-tür eyi:n mededkün.
7
ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠤᠤᠯᠢ ᠥᠷᠢ ᠱᠢᠷᠬ ᠠ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠭᠤᠰᠪᠠᠰᠤ ᠪᠡᠶᠡ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠭᠦᠳᠬᠡᠵᠦ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠦ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠥᠷᠦᠪᠡᠰᠦ ᠬᠠᠱᠠᠩ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠥᠷᠦᠶᠦ
Tedege:r uuli [...] 13. öri širq-a-ba:n daγu:sba:su beye-be:n yegü:dkejü kümü:n-ü jayaγa:n-dur törübe:sü qašang 14. [ami]tan-dur törüyü.
8
ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠪᠣᠯᠤᠶᠤ
Amitan boluyu.
9
ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠨᠢᠭᠦᠯ ᠬᠢᠯᠢᠨᠴ ᠤᠨ ᠠᠴᠢ ᠦᠷ ᠡ ᠶᠢ ᠨᠠᠮᠠᠨᠴᠢᠯᠠᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦᠢ
Tedege:r nigül qilinč-un ači ür-e-yi namančilan öčimüi.
10
ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠮᠠᠭᠤᠢ ᠢᠷᠤ ᠪᠡᠯᠭᠡ ᠶᠢ ᠦᠵᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢᠳ ᠦᠨ ᠥᠷᠢ ᠱᠢᠷᠬ ᠠ ᠶᠢ ᠪᠠᠰᠠ ᠪᠡᠶᠡ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠭᠦᠳᠬᠡᠵᠦ ᠪᠥᠭᠡᠰᠦ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠦ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠥᠷᠦᠪᠡᠰᠦ ᠤᠵᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤᠷ ᠲᠥᠷᠦᠶᠦ
15. Tedege:r maγu:i iru belge-yi üjegü:lügčid-ün öri širq-a-yi [...] 16. basa beye-be:n yegü:dkejü böge:sü kümü:n-ü jayaγa:n-dur törübe:sü 17. ujaγu:r-tur törüyü.
11
ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠨᠢᠭᠦᠯ ᠬᠢᠯᠢᠨᠴ ᠤᠨ ᠦᠷ ᠡ ᠶᠢ ᠨᠠᠮᠠᠨᠴᠢᠯᠠᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦᠢ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠦᠨᠡᠭᠡᠨ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠲᠡᠨ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠲᠥᠷᠦᠬᠦᠢ ᠥᠷᠢ ᠱᠢᠷᠬ᠎ᠠ ᠪᠡᠶᠡ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠭᠦᠳᠬᠡᠵᠦ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠦ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠥᠷᠦᠪᠡᠰᠦ ᠲᠥ ᠪᠣᠯᠤᠶᠤ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠨᠢᠭᠦᠯ ᠬᠢᠯᠢᠨᠴ ᠤᠨ ᠠᠴᠢ ᠦᠷ ᠡ ᠶᠢ ᠨᠠᠮᠠᠨᠴᠢᠯᠠᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦᠢ
Tedege:r nigül qilinč-un ür-e-yi namančilan [öčimüi] 18. Tedege:r ünegen terigü:ten amitan [törü]küi öri širq-a [...] 19. beye-be:n yegü:dkejü kümü:n-ü jayaγa:n-dur törübe:sü tö[...] 20. boluyu: Tedege:r nigül qilinč-un ači ür-e-yi namančilan öčimüi.
12
ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠬᠣᠷᠤᠲᠤ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠲᠠᠮᠤ ᠳᠤᠷ ᠤᠨᠠᠵᠤ ᠵᠣᠪᠠᠭᠠᠳ ᠥᠷᠢ ᠱᠢᠷᠬ ᠠ ᠪᠠᠨ ᠲᠥ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠦ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠥᠷᠦᠪᠡᠰᠦ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠳᠣᠭᠱᠢᠨ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠪᠣᠯᠤᠶᠤ
21. Tedege:r qorutu amitan tamu-dur unaju jobaγa:d öri širq-a-ba:n tö[...] 22. kümü:n-ü jayaγa:n-dur törübe:sü qataγu: doγšin 23. amitan boluyu.
13
ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠨᠢᠭᠦᠯ ᠬᠢᠯᠢᠨᠴ ᠤᠨ ᠠᠴᠢ ᠦᠷ ᠡ ᠶᠢ ᠨᠠᠮᠠᠨᠴᠢᠯᠠᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦᠢ
Tedege:r nigül qilinč-un ači ür-e-yi namančilan öčimüi.
14
ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠬᠡᠪᠡᠯᠢ ᠬᠡᠭᠡᠯᠢ ᠳᠡᠬᠢ ᠬᠣᠷᠤᠬᠠᠢ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠲᠡᠨ ᠪᠠᠰᠠ ᠪᠡᠶᠡ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠭᠦᠳᠬᠡᠵᠦ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠦ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠥᠷᠦᠪᠡᠰᠦ ᠥᠴᠦᠬᠡᠨ ᠭᠤᠲᠤᠮᠱᠢᠭ ᠤᠵᠠᠭᠤᠷ ᠲᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠥᠷᠦᠶᠦ
24. Tedege:r kebeli kege:li deki qoruqai terigü:ten [...] 25. basa beye-be:n yegü:dkejü kümü:n-ü jayaγ[a:n-dur törübe:sü] 26. öčü:ken γutumšiγ ujaγu:r-tan-dur törüyü.
15
ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠢᠳᠡᠭᠴᠢ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠲᠡᠨ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠥᠷᠢ ᠱᠢᠷᠬᠠ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠦ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠥᠷᠦᠪᠡᠰᠦ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠤᠨᠤᠭᠳᠠᠬᠤᠢ ᠵᠠᠷᠤᠭᠳᠠᠬᠤᠢ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠲᠡᠨ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠦ ᠵᠠᠶᠠᠭᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠲᠥᠷᠦᠪᠡᠰᠦ ᠤᠵᠠᠭᠤᠷ ᠲᠠᠨ ᠳᠤᠷ ᠪᠣᠯᠤᠶᠤ ᠲᠥᠷᠦᠶᠦ
27. Tedege:r idegči terigü:ten amitan öri širq[a...] 28. kümü:n-ü jayaγa:n-dur törübe:sü [...] 29. tedege:r unuγdaqui jaruγdaqui terigü:ten amitan [...] 30. kümü:n-ü jayaγa:n-dur törübe:sü [...] 31. ujaγu:r-tan-dur boluyu törüyü.
16
ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠨᠢᠭᠦᠯ ᠬᠢᠯᠢᠨᠴ ᠤᠨ ᠠᠴᠢ ᠦᠷᠡ ᠶᠢ ᠨᠠᠮᠠᠨᠴᠢᠯᠠᠨ ᠥᠴᠢᠮᠦᠢ
Tedege:r nigül [qilinč-un ači] üre-yi namančila[n öčimüi]