Historical corpus of the Mongolian language

The Edict of Buyantu Khan X (1318)

Эдикт Буянту-хана (1318)
ID: Buy9 Date: 1318 Script: ʼPhags-pa Genre: edict Author: Buyantu khan 13 lines · 196 words
Photos of the monument (1): Edict of Buyantu Khan X (1318) Photos from the archive of D. Tumurtogoo
Bibliography
1) Ed. Chavannes, Inscriptions et pièces de chancellerie chinoise de l'époque mongole, T'P sér. 2, vol. 5, 1904, 408-409, Planche XXV; 2) M. Lewicki, Les inscriptions mongoles inédites en écriture carrée, CO 12, 1937, 23-26; 3) T. Yamazaki, A Decipherment of the Mongolian Inscription in hPhags-pa Script of 1318, JLSJ 26/27, 1954, 111-119; 4) L. Ligeti, Edit d'Ayurbarvada. Inscription sino-mongole du temple bouddhique Kouang-kouo (1318), Monuments en écriture 'Phags-pa, Budapest, 1972, 62-66; 5) Junast, The Mongolian Monuments in 'Phags-pa Script II: Collection of Monuments, Tokyo, 1991, §13:71-75 + Plate; 6) D. Tömörtogoo, Mongol dörvölžin üsegijn duraschalyn sudalgaa {= MML II}, 2002, 31-33; 7) Yo. Jančiv, Dörvölžin üsgijn mongol dursgal {= Monumenta Mongolica III}, Ulaanbaatar, 2002, 66-67; 8) Hugjiltu & Sarula, A Collection of 'Phags-pa Monuments in Mongolian, 2004, 184-193 + Plate 17; 9) Mongγol sudulul-un nebterkei toli. Üge kele, üsüg bičig, ÖMAKQ, 2004, 202; 10) D. Tumurtogoo (ed.), Mongolian Monuments in 'Phags-pa Script. Introduction, Transliteration, Transcription and Bibliography / D. Tumurtogoo, G. Cecegdari {= Language and Linguistics Monograph Series 42}, Taipei: Institute of Linguistics, Academia Sinica, 2010, 56-58
по изданию Жанчива (2002), № XXI; .orig — транслитерация Жанчива, .txt — нормализация, .mn — монгольский перевод Жанчива; Ном зүй Жанчива: C-28:IX, 1908, +pl. 26; C-97:23-26; F-32:111-119; C-105:60-64; C-106:62-66; A-10:82-83; E-30b;71-75.; Рыбацкий: Buyantu, Edict, Li72b.62-66, Junast 1991.71-77
Show: Middle Mongolian Click a word to find it in the corpus; hover over it to see the analysis. Dotted underline: no analysis.
1
translit. 1. Moŋ-(kʻe̥) (dė₁ŋ-r)i-yin kʻu-čʻun(-dur) 2. yė₁-(ke) su jḁ-li-yin ʼi-hʼen-(-dur)
khalkha Мөнх тэнгэрийн хүчинд Их суу залийн ивээлд
2
translit. 3. (q)ʼ(n) (jḁr-liq) mḁ-nu
khalkha Хаан зарлиг маань
3
translit. 4. čʻe-ri-ʼu-dun no-yḁd-dḁ 5. čʻe-rig hḁ-rḁ-nḁ 6. bḁ-lḁ-qḁ-dun dḁ-ru-qḁs-dḁ 7. no-yḁd-dḁ yor-čʻi-qun yḁ-bu-qun ʻė₁n<l>-čʻi-ne dʼul-qḁ-quė₁ 8. jḁr-liq
khalkha цэргүүдийн ноёдод, цэрэг ардад, балгадын даргаст, ноёдод, зорчин явах элч нарт дуулгах зарлиг
4
translit. 9. jiŋ-gis qḁ-nu “eo-kʻeo-deė₁ qʼ-nu 10. se-čʻen qʼ-nu “eol-jeė₁-tʻu qʼ-nu 11. kʻeu-lug qʼ-nu bḁ jḁr-liq-dur do-yid ʻė₁r-kʻe-ʼud sen-šhi-ŋud “-li-bḁ “l-bḁ qub-čʻi-ri “eu-lu “eu-jen 12. dė₁ŋ-ri-yi jḁl-bḁ-ri-ju hi-ru-ʼer “eo-gun “-tʻu-qḁyi gʼekʻ-deg-sed “-ju-ʼuė₁
khalkha Чингис ханы, Өгэдэй хааны, Сэцэн хааны, Өлзийт хааны, Хүлэг хааны ба зарлигт тойд, эрхүүд, сэншинүүд аливаа алба гувчуур үл үзэн тэнгэрийг залбирч өрөөл өгөн атугай хэмээгдэгсэд ажгуу.
5
translit. ʻė₁-du-ʼe ber beo-ʼe-su ʻu-ri-dḁ-nu 13. jḁr-li-qun yo-su-ʼr “-li-bḁ “l-bḁ qub-čʻi-ri “eu-lu “eu-jen 14. dė₁ŋ-ri-yi jḁl-bḁ-ri-ju hi-ru-ʼer “eo-gun “-tʻu-qḁyi kʻʼen hu̯uŋ “u̯en lu-yin me-de-kʻun tuŋ jiw γo yḁn hu̯e[-ne] bu-kʻun ʻu- 15. juŋ guė₁cʻiŋ zhi gu̯ḁŋ guė₁ zhi šiw šiŋ zhi kew thiw zhi yeuŋ niŋ zhi tḁy čʻḁy zhi mu bi zhi kʻi-ʼed seu-mes-dur “-qun hu̯u 16. gi̯ḁŋ jeu hḁy gei zi̯ḁŋ tḁ gi̯ḁŋ jeu juŋ gey šhi zim gi̯ḁy šhi ki̯uŋ šhi tʻe-ri-ʼu-tʻen do-yid-dḁ bḁ-ri-ju yḁ-bu-ʼyi 17. jḁr-liq “eog-beė₁
khalkha Эдүгээ бээр бөгөөс урьдны зарлигийн ёсоор аливаа алба гувчуур үл үзэн тэнгэрийг залбирч, ерөөл өгөн атугай хэмээн Фун юань лу-ийн мэдэхүн Тун жоу хэ ян шяниа бүхүн У жун гуо чин си, Гуан гуо си, Шоу шэн си, Чяо тоу си, Юн нин си, Да жа си, Му би си хийгээд сүмст ахун Фу жян жү, Хай жи шян да жян жү, Чүн жиэ ши, Шинь жиэ ши, Чюүн ши тэргүүтэн тойдод барьж явах зарлиг өгвэй.
6
translit. ʻė₁-de-nu seu-mes-dur ge-yid-dur “-nu ʻė₁l-čʻin bu bḁ-ʼu-tʻu-qḁyi
khalkha Эдний сүмст, хийдэд нь элчин бүү буутугай.
7
translit. ʻu-lʼ ši-ʼu-su bu bḁ-ri-tʻu-qḁyi
khalkha Улаа шүүс бүү барьтугай.
8
translit. cʻḁŋ tʻḁm-qḁ bu “eog- 18. tʻu-geė₁
khalkha Сан тамга бүү өгтүгэй.
9
translit. seu-me-de ʻė₁-le qḁ-ri-yḁ-tʻḁn qḁ-jḁr ʻu-sun bḁq tʻe-ger-med dė₁m kʻe-bid gi̯ḁy dė₁n kʻu qḁ-lḁ-ʼun ʻu-sun hḁ-rḁn “-du-ʼu-sun yḁ-ʼud kʻe- 19. di “-nu kʻed kʻed ber bol-ju bu-li-ju tʻḁ-tʻḁ-ju bu “b-tʻu-qḁyi
khalkha Сүмд эл харъяатан газар, ус, цэцэрлэг, тээрэм, дэн буудал, мухлаг, данж, халуун ус, ард, адгуус юу хээг нь хэд хэд бээр болж булааж татаж бүү автугай.
10
translit. kʻu-čʻu bu kʻur-ge-tʻu-geė₁
khalkha Хүч бүү хүргэтүгэй.
11
translit. ʻė₁-de bḁ-sḁ do-yid 20. jḁr-liq-tʻḁn kʻʼe-ju yo-su “eu-ge-ʼuė₁ “euė₁-les bu “euė₁-led-tʻu-geė₁
khalkha Эд бас тойд зарлигтан хэмээж ёс үгүй үйлс бүү үйлдтүгэй.
12
translit. “euė₁-le-du-ʼe-su “eu-lu-ʼu “-yu-qun
khalkha Үйлдвээс үл айх уу?.
13
translit. mud 21. jḁr-liq mḁ-nu mo-rin jil ju-nu tʻe-ri-ʼun zḁ-rḁ-yin 22. qo-rin qur-bḁ-nḁ 23. tḁy du-dḁ bu-kʻuė₁- 24. -dur bi-čʻi-beė₁.
khalkha Мөн зарлиг маань морин жил зуны тэргүүн сарын хорин гуравнаа Дайду-д бүхүй-д бичвэй.