The mongolian inscription from Qara Qorum
Монгольская надпись из Каракорума 1
ID: Qqm1
Date: 1346
Script: Uighur-Mongolian
Genre: inscription
28 lines · 454 words
Bibliography
1) W. Radloff, Atlas der Altertümer der Mongolei, St. Petersburg, 1892, pl. XVI; 2) W. Kotwitz, Mongol’skaja nadpisi v Erdene-dzu, Sbornik Muzeja Antropologii imeni Petra Velikogo pri 3) Rossijskoj Akademii Nauk, 5, 1918, 205-214; 4) N. Poppe, Otčet o poezdke na Orchon letom 1926, Materialy MONK, 4, 1929, 1-25; 5) F. W. Cleaves, The Sino-Mongolian Inscription of 1346, HJAS 15, 1952, 1-123 Pl. I-XII; 6) L. Ligeti, Monuments Préclassiques. I. XIIIe et XIVe siècles, Budapest, 1970, 12-26; 7) L. Ligeti, Monuments Préclassiques. I. XIIIe et XIVe siècles, Budapest, 1972, 22-26; 8) C. Törbat, Char Chorumyn mongol bičeesijg dachin ügüülech n’, TS 30, 1997, 90-99; 9) Dobu, Uyiγurjin mongγol üsüg-ün durasqaltu bičig-üd, Begejing, 1983, 319-340 ;
Show:
Middle Mongolian
Click a word to find it in the corpus; hover over it to see the analysis. Dotted underline: no analysis.
1
translit. 01. [. . . . . .] 02. [. . . . . .] ging luu [jil-dür] Qorum-a saγu:qu balaγasun orošiγu:luγsan ajuγu:.
2
translit. Qoyi:n-a 03. [. . . . . .] sayi: ordo-[ba:n] bosqaγu:luγa:d tegü:ne:če ulam süm-e-yi:n ger bosqaγu:lur-un.
4
luγad yeke burqan suburγan-i bürküküi-e aγui öndür gau bosqaγultuγai kemen orad-i quraγaju bosqaγulqui-dur songγuju ulam ulam ... qadaγalaγuluγsan-u tula süm-e-yin ger ülü udan sedkil-iyer bütügsen ajuγu.
translit. 04. [. . . . . .]luγa:d ye[ke bur]qan suburγan-i bürküküi-e aγui öndür gau bosqaγu:ltuγai keme:n orad-i quraγa:ju bosqaγu:lqui-dur 05. [. . . . . .] songγuju ulam ulam [... qada]γalaγu:luγsan-u tula süm-e-yi:n ger ülü udan sedkil-iye:r bütügsen ajuγu:.
5
ene süm-e-yin ger kemebesü gen-tü keyid-i bosqaγuluγad tede dotur-a burqan-nuγudi nom-un yosuγar jergeber orošiγuluγsan ajiγui.
translit. Ene süm-e-yi:n ger keme:be:sü 06. [. . . . . .]gen-tü keyid[-i bosq]aγu:luγa:d tede dotur-a burqan-nuγu:di nom-un yosuγa:r jergebe:r orošiγu:luγsan ajiγu:i.
7
ji jing šim morin jil-dür suu-tu . . d-un joban bosqaγsan-i sedkijü jrlγ-iyar endeče budaširi-yi ilejü qorum šingun yiujing örügtemür-lüge qamtu qadaγalaju kümün nidün-i j...elkü metü čoγ-tu boljuγu.
translit. Ji jing šim morin jil-dür suu-tu 08. [. . . . . ]d-un joban bosqaγsan-i sedkijü jrlγ-iya:r endeče Budaširi-yi ile:jü Qorum šingun yiujing Örügtemür-lüge: qamtu qadaγalaju 09. [. . . . . .] kümü:n nidün-i j[...]elkü metü čoγ-tu boljuγu:.
8
süm-e-yin ger-ün dotur-a γadan-a deger-e ba dour-a jiruγsan šigüsülegsen bolγaγsan-i alin-i maγtaju baraγdaqu.
translit. Süm-e-yi:n ger-ün dotur-a γadan-a dege:r-e ba dour-a jiruγsan šigü:sülegsen 10. [. . . . . .] bolγaγsan-i alin-i maγta[ju] baraγdaqu.
10
translit. Qan-a:ča 11. [. . . . . .] böge:tele edüge:ki üyi:le [a]d[alidqaba:su] uridaqi-a:ča ülegü: boluγsan ajuγu:.
11
bing noqai jil arban nigen sara-yin doluγan šinede kemen öčibesü čingji yiu šim ... bičig-i joqiyatuγai kemen törügülkü yosun-i bi maγui uqaγ-a ügegü ker ögülekü ... kökidejü törügülün manduγulurun bügüde deger-eče dour-a kürgeyü.
translit. Bing noqai jil arban nigen sara-yi:n doluγa:n šinede 12. [. . . . . . kem]e:n öčibe:sü čingji Yiu šim [...] bičig-i joqiya:tuγai keme:n 13. [. . . . . . ] törügü:lkü [. . .] yosun-i bi maγu:i uqaγ-a: ügegü: ker ögül[ekü ...] 14. [. . . . . .] kökidejü törügü:lün manduγu:lurun bügüde dege:r-e:če dour-a kürgeyü.
12
translit. Adalidqaba:su tariya:n usulaqui-dur usun-i 15. [. . . ] ulus bayi:γu:lqui-a joqistu γajar buyu.
13
translit. Tngri-yi:n mör keme:be:sü ümer-e:če egüsüge:d tümen jüyi:l ed-i törügü:ljü manduγu:lumu.
15
adalidqabasu deger-eče dour-a öndür-eče boγuni-dur kürgeküi ger deger-eče usun-i kemekü dürbel mital ügegüi-e ulus quriγaγsan erten-ü sam γong uu di kemekün-i qoyidus ba q-an qorum-a saγuqu balaγasun orošiγuljuγu.
translit. Adalidqaba:su dege:r-e:če dour-a öndür-e:če boγuni-dur kürgeküi ger dege:r-e:če usun-i 17. [. . . . . . ] keme:kü [. . .] dürbel mital ügegü:i-e ulus quriγa:γsan erten-ü sam γong uu di keme:kün-i qoyi:dus ba Q-an 18. [. . . . . . ] Qorum-a saγu:qu balaγa[sun oroši]γu:ljuγu:.
16
ögedei qaγan möngke qaγan ayan deger-e yabubasu ber kümün-ü burqan-u sašin nom-un yosun-i čegejin doturaγan sedkir-ün.
translit. Ögedei qaγa:n Möngke qaγa:n ayan dege:r-e yabuba:su ber kümü:n-ü 19. [. . . . . . ] burqan-u sašin nom-un yosun-i čege:jin doturaγa:n sedkir-ün.
18
mungqaγ-ud sayid udumiyar oduy-a yeke kündülemtegü sedkil-iyer es-e ... ba süm-e-yi bosqaγulqu šiltaγan eyin kü büi j-e.
translit. Mungqaγ-u:d sayi:d udumiya:r oduy-a 20. [. . . ] yeke kündülemtegü: sedkil-iye:r es-e [...] ba süm-e-yi bosqaγu:lqu šiltaγa:n eyi:n kü büi j-e.
20
bi maγui boγol yiu-šim engke amuγulang čaγ-tur törügseber dotuγadu γadaγadu balaγad-tur qorum-ača iregsed ene süm-e-yin ger ... ... šamši, si-jun, gangje, vu gen, gigün γajar-a kürügsed jiči qorum-a noyalan odču qariju balaγasun-dur bükün yeke süm-e ger qorum-un ... kemeldübei.
translit. Bi maγu:i boγo:l Yiu-šim engke amuγulang čaγ-tur törügsebe:r dotuγa:du γadaγa:du balaγad-tur 22. [. . . . . . ] Qorum-a:ča iregsed ene süm-e-yi:n [ger ... ...] Šamši, Si-jun, Gangje, Vu gen, Gigün γajar-a kürügsed jiči Qorum-a noyalan odču qariju 23. [. . . . . . ] balaγasun-dur bükün yeke süm-e ger Qorum-un [...] keme:ldübei.
21
erte sagimuni burqan-u čaγ-tur nigen čitavan neretü süm-e-yin ger orčin toyid-un saγuqu keyid nigen jaγun qorin bo... qoyar kü kümün bosqaγuluγsan ajuγu.
translit. Erte Sagimuni burqan-u čaγ-tur nigen Čitavan neretü süm-e-yi:n ger orčin 24. [. . . . . .] toyid-un saγu:qu keyid nigen jaγu:n qorin bo[...] qoyar kü kümü:n bosqaγu:luγsan ajuγu:.
22
edüge ulus naran šinggeküi-dür kürtele nigedügsen-dür tere čitavan süm-e ... ... öndür yeke bögetele čoγtu uran büküi-ber aγula metü öndür bögetele kandiragud aγula-dur ber adali buyu.
translit. Edüge: ulus 25. [. . . nara]n šinggeküi-dür kürtele nigedügsen-dür tere Čitavan süm-e [... ...] öndür yeke böge:tele čoγtu uran büküi-be:r 26. [. . . ] aγu:la metü öndür böge:tele Kandiragud aγu:la-dur ber adali buyu.
23
tür... ... qing ön gau kemen nereyidčügü qing ön kemebesü yeke mongγol ulus-un suu-tan degedüs tngri-yin jrlγ-iyar törün öber-ün ulus bayiγulun ... učir ... ...- dur maši nairaldun tengčeldemü.
translit. Tür[... ...] 27. Qing ön gau keme:n nereyi:dčügü: Qing ön keme:be:sü yeke Mongγol ulus-un [. . .] 28. [suu]-tan dege:düs tngri-yi:n jrlγ-iya:r törün öbe:r-ün ulus bayi:γu:lun [...] učir [... ...]- dur maši nairaldun tengčeldemü.
27
urida suu-tan degedüs altan bey-e kürügsen balaγasun ene metü čoγ-tu yeke süm-e ... ... suu-tu qaγan-u altan čikin-dür kürgegülüged sača jrlγ-iyar ... čing ünen γayiqamšiγ sayin-a eyimün yeke buyan-tu üyile-yi ker ögülejü baraγdaqu... terigüleši-ügei čaγ-ača inaγši-da delekei ulus samaγuraγsan-u qoyin-a činggis qan törüjü delem-e qaris-un qad-i deyilejügü.
translit. Urida 30. suu-tan dege:düs altan bey-e kürügsen balaγasun ene metü čoγ-tu yeke süm-e [... ...] 31. suu-tu qaγa:n-u altan čikin-dür kürgegü:lüge:d sača jrlγ-iya:r [...] č[ing ünen] 32. γayi:qamšiγ sayi:n-a eyi:mün yeke buyan-tu üyi:le-yi ker ögülejü baraγdaq[u...] 33. terigü:leši-ügei čaγ-a:ča inaγši-da delekei ulus samaγu:raγsan-u qoyi:n-a 34. Činggis qan törüjü delem-e qaris-un qad-i deyi:lejügü:.