The mongolian inscription in memory of Jigüntei
ID: Jig
Date: 1338
Script: Uighur-Mongolian
Genre: inscription
46 lines · 985 words
Photos of the monument (1):
Photos from the archive of D. Tumurtogoo
Photos from the archive of D. Tumurtogoo
Bibliography
1) F. W. Cleaves, The Sino-Mongolian Inscription of 1338 in Memory of Jigüntei, HJAS 14, 1951, 1-104; 2) L. Ligeti, Monuments Préclassiques. I. XIIIe et XIVe siècles, Budapest, 1970, 31-160; 3) L. Ligeti, Monuments Préclassiques. I. XIIIe et XIVe siècles, Budapest, 1972, 51-58; 4) Dobu, Uyiγurjin mongγol üsüg-ün durasqaltu bičig-üd, Begejing, 1983, 269-306;
Show:
Middle Mongolian
Click a word to find it in the corpus; hover over it to see the analysis. Dotted underline: no analysis.
1
jrlγ-iyar bayiγuldaγsan ž-in-seng sunggon-vuu-yin daruγači jigüntei-yin yabuγuluγsan sayid üyiles-i uqaγulqui bii tas buyu.
translit. I. jrlγ-iya:r bayi:γu:ldaγsan ž-in-seng sunggon- II. vuu-yi:n daruγači Jigüntei-yi:n yabuγu:luγsan III. sayi:d üyi:les-i uqaγu:lqui bii tas buyu
2
dai-ön kemekü yeke mongγol ulus-un čaγ-tur jrlγ-iyar bayiγuldaγsan jung šün daivu juu sai ž-in sang duu sunggon vuu-yin daruγači jigüntei-yin bii tas buyu.
translit. 01. Dai-Ön keme:kü yeke Mongγol ulus-un čaγ-tur 02. jrlγ-iya:r bayi:γu:ldaγsan jung šün daivu juu sai ž-in sang duu sunggon vuu-yi:n daruγači Jigüntei-yi:n bii tas buyu.
3
jigüntei kemebesü ujaγur sengge aq-a-da injes bolun ögtejü luu qari-dur kürbesü divubal-a ong imayi maši dotunalun asaraquibar anu yasun-daγan qongγirad bolγaju sön ningvuu balγasun-dur saγulγaγsan ajuγu.
translit. Jigüntei keme:be:sü ujaγu:r Sengge aq-a-da injes bolu[n] ögtejü Luu qari-dur kürbe:sü Divubal-a ong imayi maši dotunalun asaraquiba:r anu 03. yasun-daγa:n Qongγirad bolγaju Sön ningvuu balγasun-dur saγu:lγaγsan ajuγu:.
4
ečige inü ejen neretü aγali aburi yabudal inu sayin-u tula-da olan qari-yin irgen imayi ečige metü kündülen ajuγu.
translit. Ečige inü Ejen neretü aγa:li aburi yabudal inu sayi:n-u tula-da olan qari-yi:n irgen imayi ečige [m]etü kündülen ajuγu:.
5
jigüntei bürün morid, üked, qonid, aduγun-a jeber büküiber sayin kümün manaγulsun bolγan tüšijü ebesün usun daγan aduγun-i belčigejü es-e ber joγsaγulbasu ende tende ülü butaran kedün tümed-te kürtele öskegülügsen ajuγu.
translit. Jigüntei bürün morid, üked, qonid, aduγu:n-a jeber 04. büküibe:r sayi:n kümü:n manaγu:lsun bolγan tüšijü ebesün usun daγan aduγu:n-i belčige:jü es-e ber joγsaγu:lba:su ende tende ülü butaran kedün tümed-te kürtele öskegü:lügsen ajuγu:.
7
mön nasu büri ögüler-ün namayi irgen medegülün tüšibesü mön ene kü metü jasan čidaqu bülege bi kemen ajuγu.
translit. Mön nasu büri ögüler-ün namayi irgen medegü:lün 05. tüšibe:sü mön ene kü metü jasan čidaqu bülege: bi keme:n ajuγu:.
8
anu ordo dotur-a bürün imayi sayišiγan maγtaγdaju erdem-tü büküi-yin tula divubala ong imayi yeke üyile qadaγalan čidamu j-a kemen nasuda deger-e üjegülsü kemebesü jiči mön odun barabasu bidan-u ordo dotur-a yambar ba üyile bolbasu jaruγdaqu keregtü kümün ügei boljuγu kemen öčijü bürün.
translit. Anu ordo dotur-a bürün imayi sayi:šiγa:n maγtaγdaju erdem-tü büküi-yi:n tula Divubala ong imayi yeke üyi:le qadaγalan čidamu j-a keme:n nasuda 06. dege:r-e üjegü:lsü keme:be:sü jiči mön odun baraba:su bidan-u ordo dotur-a yambar ba üyi:le bolba:su jaruγdaqu keregtü kümü:n ügei boljuγu: keme:n öčijü bürün.
9
imayi gon ling sui luu dabu ying vang juu sai ž-in sang ding qu sen lang duu sunggon vuu-yin vu daruγači bolγaγad čau le daivu sangon-iyar sön soyurqaγuluγsan ajuγu.
translit. Imayi gon ling sui luu dabu [y]ing [v]ang juu sai ž-in sang ding qu sen lang duu sunggon vuu-yi:n vu daruγači bolγaγa:d 07. čau le daivu sangon-iya:r sön soyurqaγu:luγsan ajuγu:.
10
qoyina basa iγduriγulju jungšun daivu sangon-iyar mön sunggon vuu-yin daruγači bolγan sön ögkegüljügü.
translit. Qoyi:na basa iγduriγu:lju jungšun daivu sangon-iya:r mön sunggon vuu-yi:n daruγači bolγan sön ögkegü:ljügü:.
11
teyin yabuγad arban ülegü od bolju qadaγalaγsan ed sang-un oraqu γarqu üyile-yi joqis-iyar bolγan qadaγalaγad od büri nijiged tümen ülegü sükes arbidqan ülegülen anu ordo-dur kereglekü ed sükes-i tügetele güyičegen bögetele irgen-i ber ülü aljiyaγulun ajuγu.
translit. Teyi:n yabuγa:d arb[a]n ülegü: od bolju qadaγalaγsan ed sang-un oraqu γarqu üyi:le-yi joqis-iya:r bolγan 08. qadaγalaγa:d od büri nijige:d tümen ülegü: sükes arbidqan ülegü:len anu ordo-dur kereglekü ed sükes-i tüge:tele güyi:čege:n böge:tele irgen-i ber ülü aljiya:γu:lun ajuγu:.
12
teyin ber bögesü divubala ong erdem uqaγan inu daγustala jaruγdaqu üyile ügei kemen nasu qairalan aqui-dur jii-ji γutuγar on γurban sara-yin arban šinede döčin qoyar nasun-daγan daidu balγasun-dur jöb es-e boljuγu.
translit. Teyi:n ber bö[ge:]sü Divubala ong erdem uqaγa:n inu daγu:stala jaruγdaqu üyi:le ügei keme:n nasu qairalan 09. aqui-dur Jii-ji γutuγa:r on γurban sara-yi:n arban šinede döčin qoyar nasun-daγa:n Daidu balγasun-dur jöb es-e boljuγu:.
13
anu ordo dotur-a aq-a degü-yügen aldaγsan metü medel-ün irgen inü ečige eke-yügen keküdeglečegsen šitü emgenin ajuγu.
translit. Anu ordo dotur-a aq-a degü:-yüge:n aldaγsan metü med[el]-ün irgen inü ečige eke-yüge:n keküdeglečegsen šitü emgenin ajuγu:.
14
kedün ödür-ün qoyina anu balγasun-u γadana emün-e örün-e jüg qon ši ling dabaγan-u uγ-tur buγuγsan ajuγu.
translit. Kedün ödür-ün 10. qoyi:na anu balγasun-u γadana emün-e örün-e jüg Qon ši ling dabaγa:n-u uγ-tur buγu:γsan ajuγu:.
15
edügeki tai γong-taiγiu luu gui γong guu qui vun yi vuu jin šiu dai jang gungju sengge aq-a-yin ökin büyü.
translit. Edüge:ki 11. tai γong-taiγiu Luu gui γong guu qui vun yi vuu jin šiu dai jang gungju Sengge aq-a-yi:n ökin büyü.
16
türün jayaγatu qaγan-a ögtegsen-ü qoyin-a qaγan asaγur-un jigüntei-yin köbegüd inü buyuγu kemebesü sargesgeb neretü köbegün büi kemegdejü ečige inü sečen sayin bülege.
translit. Türü:n 12. jayaγa:tu qaγa:n-a ögtegsen-ü qoyi:n-a 13. qaγa:n asaγu:r-un: Jigüntei-yi:n köbegü:d inü buyuγu: keme:be:sü Sargesgeb neretü köbegü:n büi keme:gdejü ečige inü sečen sayi:n bülege:.
17
köbegün ber inü sečen sayin kü büyü j-e kemen injes bolγan γuyuju abču kešig medegülüged yeke or-a saγuγsan-u qoyina vungčin ku-yin titem tüšigsen nökügedte šang gung šuling qoyina jišing šešin edüge gung sang vuu-yin vu sunggon bolγan vungkün daivu sangon-iyar sön soyurqaju ögčügü.
translit. Köbegü:n ber inü sečen sayi:n kü büyü j-e keme:n in[je]s bolγan γuyuju abču kešig medegü:lüge:d 14. yeke or-a saγu:γsan-u qoyi:na vungčin ku-yi:n titem tüšigsen nöküge:dte šang gung šuling qoyi:na jišing šešin edüge: gung sang vuu-yi:n vu sunggon bolγan vungkün dai[v]u sangon-iya:r sön soyurqaju ögčügü:.
18
edüge qaγan düled soyurqaγad ečige-yin inü yabuγuluγsan sayid üyiles-i olan-i daγuriγaγulun kegür-tür inü bii tas bayiγultuγai.
translit. Edüge: 15. qaγa:n düled soyurqaγa:d ečige-yi:n inü yabuγu:luγsan sayi:d üyi:les-i olan-i daγu:riγa:γu:lun kegür-tür inü bii tas bayi:γu:ltuγai.
20
bi onubasu suu-tan degedüs nigülesküi örüšiyeküi sedkil-iyer ulus-iyan aγui-a dölegen-e bariγsan-u tula olan qari-yi oraγuluγad nigedkekü šiltaγan ene kü büi j-e.
translit. Bi onuba:su 17. suu-tan dege:düs nigü:lesküi [örü]šiye:küi sedkil-iye:r ulus-iya:n aγui-a dölege:n-e bariγsan-u tula olan qari-yi oraγu:luγa:d nigedkekü šiltaγa:n ene kü büi j-e.
21
edügeki mongγol irgen bičig erdem es-e ber surbasu nigeken üge ögülekü dutum üyile üyiledkü dutum erten-ü sečed sayid-un üyile-dür toqiyaldun neyilmü.
translit. Edüge:ki Mongγol irgen bičig erdem es-e ber surba:su nigeken üge ögülekü dutum üyi:le üyi:[l]edkü dutum erten-ü sečed sayi:d-[un] 18. üyi:le-dür toqiya:ldun neyi:lmü.
23
translit. Jigüntei bürün sayi:d üyi:les-i taγa:laju üyi:ledügči böge:tele ögiye:mür aγsan ajuγu:.
24
ölösküleng-dür budaγan daγaraγsan-dur degel qubčasun nasun-dur kürügsed-te beri baγulqui öki be γarγaqui-dur nemesün ükügsed-te yasun bariqu küčün nemejü ögün ajuγu.
translit. Öl[ös]küleng-dür budaγa:n daγa:raγsan-dur dege:l qubčasun nasun-dur kürügsed-te beri ba[γu:lqui] 19. öki be γarγaqui-dur neme:sün ükügsed-te yasun bariqu küčün nemejü ögün ajuγu:.
26
jigüntei-yin ene metü sayin joriγ-tur inu adali imayi ker-be tngri nigülešigejü nasun urtu bolγaγad üjügür qijaγar-un üyile qadaγalaγulun es-e bögesü šing tai-yin yeke üyile qadaγalaγuluγsan bögesü ülügü bolqu bülege.
translit. Jigüntei-yi:n ene metü sayi:n joriγ-tur inu [a]dali imayi ker-be tngri nigü:lešige:jü nasun urtu bolγaγa:d üjügü:r qijaγa:r-[un üyi:le] 20. qadaγalaγu:lun es-e böge:sü šing tai-yi:n yeke üyi:le qadaγalaγu:luγsan böge:sü ülügü: bolqu bülege:.
28
qayiran-tai gergei inü adar neretei nasun jalaγu-duriyan ere-yügen jöb es-e bolbasu önöčin köbegün-iyen manduγulju asaraγad čing joriγ-iyaran beyeben ariγun-a saqiju saγun ajiγai.
translit. Qayi:ran-tai gergei inü Adar neretei nasun jalaγu:-duriya:n ere-yüge:n jöb es-e bolba:su önöčin köbegü:n-iye:n manduγu:lju asaraγa:d 21. čing joriγ-[iya:ra:n] beyebe:n ariγu:n-a saqiju saγu:n ajiγa:i.
29
köbegün inü ber nilq-a büküi-degen ečige-yügen keküdeglečejü önöčin qočorbasu kičigen amaraγuluγsabar ečige-yin jalγamji abun čidajuγu.
translit. Köbegü:n inü ber nilq-a büküi-dege:n ečige-yüge:n keküdeglečejü önöčin qočorba:su kičige:n amaraγu:luγsaba:r ečige-yi:n jal[γamji abu]n čidajuγu:.
30
ečige-eče inü ulam köbegün inü sargesgeb degedüs-e ene metü taγalaγdan soyurqaγdaγad imadača ulam basa süyidügsen ečige-yin inü urida yabuγuluγsan sayid üyiles-i geyigülün degedüs-e soyurqaγdaju bii tas bayiγulju ögtekü inü ötögü boγod-un uruγ-ača ülegü ülükü büi.
translit. Ečige-e:če inü ulam köbegü:n inü Sargesgeb 22. dege:düs-e ene metü t[aγa:la]γdan soyurqaγdaγa:d imadača ulam basa süyi:dügsen ečige-yi:n inü urida yabuγu:luγsan sayi:d üyi:les-i geyi:gü:lün 23. dege:düs-e soyurqaγdaju bii tas bayi:γu:lju ögtekü inü ötögü boγo:d-un uruγ-a:ča ülegü: ülükü büi.
31
jigüntei degedüs-e jüg-iyer belgetei-e küčü ögügsen-ü tula soyurqaju ögtegsen ed sükes-ün toγan dai dii γurban on-dur yeke taiγiu soyurqaju tabun menggü sükes nigen qas büs-e ögügsen ajuγu.
translit. Jigüntei 24. dege:düs-e jüg-iye:r belgetei-e küčü ögügsen-ü tula soyurqaju ögtegsen ed sükes-ün toγa:n Dai dii γurban on-dur 25. yeke taiγiu soyurqaju tabun menggü sükes nigen qas büs-e ögügsen ajuγu:.
32
jin dai terigün on-dur külüg qaγan soyurqaju tanatu tomuγ-a nigen menggü süke tabun sükes čau nigen qas ayaγ-a ögügsen ajuγu.
translit. Jin dai terigü:n on-dur 26. Külüg qaγa:n soyurqaju tanatu tomuγ-a nigen menggü süke tabun sükes čau nigen qas ayaγ-a ögügsen ajuγu:.
33
γong king terigün on-dur dai jang gungju senggeragi aq-a šining medelün yau qoo bu-a γajar-a bükü γajad-tača tabin king γajad-i soyurqaju ögüged basa nijigeged altan ba qas ayaγ-a sabas ögügsen ajuγu.
translit. γong king terigü:n on-dur dai jang gungju Senggeragi aq-a Šining medelün [Yau] qoo bu-a γajar-a bükü γajad-tača tabin king γajad-i soyurqaju 27. ögüge:d basa nijigege:d altan ba qas ayaγ-a sabas ögügsen ajuγu:.
34
buyan-tu qaγan soyurqaju tabin sükes čau qorin kibutan törges yeke tai γong taiγiu soyurqaju nigen altan süke tabun menggü süke basa qorin qibutan törges ögügsen ajuγu.
translit. 28. Buyan-tu qaγa:n soyurqaju tabin sükes čau qorin kibutan törges 29. yeke tai γong taiγiu soyurqaju nigen altan süke tabun menggü süke basa qorin qibutan törges ögügsen ajuγu:.
35
ji-jii terigün on-dur gegegen qaγan soyurqaju nigen mingγan sükes čau arban qibutan törges ögügsen ajuγu ten li terigün on-dur jayaγatu qaγan soyurqaju qoyar mingγan sükes čau ögügsen ajuγu.
translit. Ji-jii terigü:n on-dur 30. Gegege:n qaγa:n soyurqaju nigen mingγan sükes čau arban qibutan törges ögügsen ajuγu: Ten li terigü:n on-dur 31. Jayaγa:tu qaγa:n soyurqaju qoyar mingγan sükes čau ögügsen ajuγu:.
39
bi ge qioši onubasu tngri γajar-un aγur yeke delger büküiber tümen jüyil ed-i öber-e öber-e nigen üyile-dür joqistai-a törügülün ajuγu.
translit. Bi Ge qioši onuba:su [tngri γ]ajar-un aγu:r yeke delger büküibe:r tümen jüyi:l ed-i öbe:r-e öbe:r-e nigen 32. üyi:le-dür joqistai-a törügü:lün ajuγu:.
40
adalidqabasu morin-i anjasun ülü tataγulun üker-i ülü unuqu metü öčüken mod-i quγur egüdkü yeke mod-i niruγun tulγ-a bolγaqui-a jayaγaγsan metü yeke-yi keregleküi-dür öčüken-i kereglebesü sečed-te erügdekü.
translit. Adalidqaba:su morin-i anjasun ülü tataγu:lun üker-i ülü unuqu metü öčü:ken mod-i quγur egü:dkü yeke mod-i niruγu:n tulγ-a bolγaqui-a jayaγa:γsan metü yeke-yi keregleküi-dür öčü:ken-i kereglebe:sü sečed-te erügdekü.
42
jigüntei kemebesü sayin külüg morin-dur adali bögetele maγuqan našiγai morid-luγ-a qamtu yabuγsan metü narasun čigüresün yeke mod-tur adali bögetele öčüken ed-i egüdküi-e kereglekü metü tüšigdegsen- dür-i öber-iyen ülü omuγšin tus-yuγan emüne aqui büküi sedkil-iyer küčü ögügsen ajuγu.
translit. Jigüntei keme:be:sü sayi:n külüg morin-dur adali böge:tele maγu:qan našiγai morid-luγ-a: qamtu yabuγsan metü narasun čigü:resün yeke mod-tur adali böge:tele öčü:ken ed-i egü:dküi-e kereglekü metü tüšigdegsen- 34. dür-i öbe:r-iye:n ülü omuγšin tus-yuγa:n emüne aqui büküi sedkil-iye:r küčü ögügsen ajuγu:.
43
amidui-dur-iyan uqaγan bilig-tür inü adali es-e kereglegdebesü ber jöb es-e boluγsan-u qoyina degedüs-e ene metü soyurqaγdaqu inu köbegüd ačinar inu sayid törügsen-ü tula boljuγu j-a.
translit. Amidui-dur-iya:n uqaγa:n bilig-tür inü adali es-e kereglegdebe:sü ber jöb es-e boluγsan-u qoyi:na 35. dege:düs-e ene metü soyurqaγdaqu inu köbegü:d ačinar inu sayi:d törügsen-ü tula boljuγu: j-a.
44
translit. Ene bayi:γu:luγsan bii tas egü:ri urtu-da eši boluγa:d uruγ-un uruγ anu öbe:de ü[...]üskü boltuγai.
45
jrlγ-iyar ga yi daivu daidu luu duu sunggon vuu-yin sangon gem tai šing vuu-yin jeuju qitad-un ayalγus-ača mongγol-un ayalγus-tur nayiraγulγan orčiγuluγad manglai-yin bičig selte bičijü tegüskebe.
translit. 36. Jrlγ-iya:r ga yi daivu Daidu luu duu sunggon vuu-yi:n sangon gem tai šing vuu-yi:n jeuju qitad-un ayalγus-a:ča Mongγol-un ayalγus-tur nayi:raγu:lγan orčiγu:luγa:d manglai-yi:n bičig [sel]te bičijü tegüskebe.