Chronicle of Tugultur Toboev
Летопись Тугултура Тобоева
ID: BurTob
Date: 1863
Script: Uighur-Mongolian
Genre: chronicle
Author: Tugultur Toboev
439 lines · 7 607 words
Bibliography
Транслитерация из PDF «Тобоев_Летопись Тугултура Тобоева (транслитерация).pdf» (кто выполнил транслитерацию, не установлено). В строках .orig: / — конец строки рукописи, (с. N) — страница издания, (вар. …) — разночтения списков; в поисковом слое пометки издателя убраны.
Show:
Middle Mongolian
Click a word to find it in the corpus; hover over it to see the analysis. Dotted underline: no analysis.
251
50 nasun-ača doγoγči küdülmürši 12070 düüši-yin čaγasu-bar 6-6 tü yasaγ alba jokiyaγad tere yosuγar edüge kürtele tölüjü bayimui
translit. 50 nasun-ača doγoγči küdülmürši 12070 düüši-yin čaγasu-bar 6-6 tü yasaγ alba jokiyaγad tere / yosuγar edüge kürtele tölüjü bayimui:
252
tendeče 1835 on-a qori-yin γalabnui tayiša jigjid dambaduγar-un ber qaliju urida-yin tayiša γalcang-u köbegün rinčin dorji dengpil-ün tegüni jarim ulus γalabnui tayiša-du sungγaγad
translit. tendeče 1835 on-a qori-yin γalabnui tayiša jigjid dambaduγar-un ber qaliju / urida-yin tayiša γalcang-u köbegün rinčin dorji dengpil-ün tegüni jarim ulus γalabnui tayiša-du sungγaγad:
253
jarim ulus anu dura ügei siltaγan-ača qori-yin sayid-nar jon ber qoyar anggi sanal-tai bolju eb ügei bolalcaju bayitala
translit. jarim / ulus anu: dura ügei siltaγan-ača qori-yin sayid-nar jon ber qoyar anggi sanal-tai bolju eb ügei bolalcaju / bayitala:
258
siltaγan-ača ülü jokildun qori-yin jarim ulus-nar γomudal-tai bolju aqamad-tu γuyilγ-a kürgegüljü qori-yin jon dotura jaraγu kelen aman delgeren jobanibaču yambarba qangγalta ese boljuqui
translit. siltaγan-ača / ülü jokildun qori-yin jarim ulus-nar γomudal-tai bolju aqamad-tu γuyilγ-a kürgegüljü qori-yin jon dotura jaraγu kelen / aman delgeren jobanibaču yambarba qangγalta ese boljuqui:
260
yeke degedü ejen imperatur niqulai pablobisi qaγan-a baraγalqan 1842 on-a gegen ugiyal-du kürtejü kereseleged niqulai kemen nereyidegdejü jasaγul kergem kürteged busaju irebei
translit. yeke degedü ejen imperatur niqulai pablobisi qaγan-a baraγalqan 1842 on-a gegen ugiyal-du kürtejü / kereseleged niqulai kemen nereyidegdejü jasaγul kergem kürteged busaju irebei:
261
translit. tendeče 1849 on-u diqabri-yin 26-u / süni qori-yin stepnui düm-e ber γal-iyar sitaγad:
262
tegün tus degereki tayisa dengpil-ün nöküs-tei sejiglegdejü noyan erküün-ün γarjidangsqui gübirnatur-un jakirulta-bar noyan erküün-ün ökürüg-ün posilieni-ner-ün smotritel jayičikob un müskilge üyiledküi-dür tayisa dempil-ün ba
translit. tegün tus degereki tayisa dengpil-ün nöküs-tei sejiglegdejü / noyan erküün-ün γarjidangsqui gübirnatur-un jakirulta-bar noyan erküün-ün ökürüg-ün posilieni-ner-ün smotritel jayičikob-/un müskilge üyiledküi-dür tayisa dempil-ün ba:
263
kereselegsen peter milintib niqulai oolqu-yin stipan soobolib tede ber qori-yin stepnui dümeyin dotur-a quriyaγsan alba tatari-yin caγan-iyar 11636 tü 43 mü 1 pül eldeb nekeberi-yin 233 tü 51 mü 1 pül-i qulaγayilaju qubiyaju abuγad
translit. kereselegsen peter milintib niqulai oolqu-yin stipan soobolib tede / ber qori-yin stepnui dümeyin dotur-a quriyaγsan alba tatari-yin caγan-iyar 11636 tü 43 mü 1 pül eldeb / nekeberi-yin 233 tü 51 mü 1 pül-i qulaγayilaju qubiyaju abuγad:
265
qojim anu gineral-nud üdituur-un siidkeberi-ber tayisa dimbil-un inu ros orun-u küdülmüri-dü jaruγdaγad nöküd inu jabayiqalski bayiγal činaduki okruujinui süd-ün siidkeberi-ber nirčiu-giin jabud-un küdülmüri-dü jaruγdabai
translit. qojim anu gineral-nud üdituur-un siidkeberi-ber tayisa dimbil-un inu ros orun-u küdülmüri-dü jaruγdaγad / nöküd inu jabayiqalski bayiγal činaduki okruujinui süd-ün siidkeberi-ber nirčiu-giin jabud-un küdülmüri-dü jaruγdabai:
266
uridayin nögčigsen tayiša jigjid damba duγar-un köbegün jasadatil tarba jigjid-un ber 1851 on-du γalabnui tayiša boljuqui
translit. / uridayin nögčigsen tayiša jigjid damba duγar-un köbegün jasadatil tarba jigjid-un ber 1851 on-du γalabnui tayiša / boljuqui:
267
translit. ene tayiša jigjid-un jidkümjitei-yin tula urida jasadatil bayiqu-daγan 1850 on-du mönggün midal:
268
tayiša boluγsan qoyina 1852 on-du kündü-tü qabtan qayira kürteged 1857 on-a qolličesqui rigistaratur kergem kürtebei
translit. tayiša / boluγsan qoyina 1852 on-du kündü-tü qabtan qayira kürteged 1857 on-a qolličesqui rigistaratur kergem kürtebei:
269
ene tayiša jigjid-un ber ros mongγul nom bičig medekü erdem-tei sayin aγači-tai medel-ün jon anu amurjin atala edüü tedüü ulus-nar tayiša jigjid-un-dur γomudal-tai bolju eldeb učir ilerkeyilen noyan jabayiqalski oblusti-yin čerig-ün gübernatur-tu γuyilγ-a kürgegsen anu müskiberi boluγad
translit. / ene tayiša jigjid-un ber ros mongγul nom bičig medekü erdem-tei sayin aγači-tai medel-ün jon anu amurjin / atala edüü tedüü ulus-nar tayiša jigjid-un-dur γomudal-tai bolju eldeb učir ilerkeyilen noyan jabayiqalski oblusti-yin / čerig-ün gübernatur-tu γuyilγ-a kürgegsen anu müskiberi boluγad:
270
jokis ügei-dü adaγlaγdaju noyan sibiiri-yin gineral gubernator-un jakirulta-bar daγaγsan kereg-eče 1857 on-du qoriγdubai
translit. jokis ügei-dü adaγlaγdaju noyan sibiiri-yin gineral / gubernator-un jakirulta-bar daγaγsan kereg-eče 1857 on-du qoriγdubai:
271
tendeče qori stipnui düm-e-yin jasadatil quvacai otuγ-un siülingge badm-a včirun ber qori-yin jon-u sungγalta-bar jegün sibiiri-yin gineral gubernator-un batulalγ-a 1857 on-a γalabnui tayiša boluγad qori-yin jon amurjin edüge kürtele bayinam
translit. tendeče qori stipnui düm-e-yin jasadatil / (c. 32) quvacai otuγ-un siülingge badm-a včirun ber qori-yin jon-u sungγalta-bar jegün sibiiri-yin gineral gubernator-un batulalγ-a / 1857 on-a γalabnui tayiša boluγad qori-yin jon amurjin edüge kürtele bayinam:
276
translit. / qori-yin jon ulam ösčü aγuyin buriyad-ača tusuγar 1850 on-u ribiije-ber arban nayman mingγ-a:
277
nayman jaγun arban er-e düüsi 1858 on-u ribiije-ber arban yisün mingγ-a nayman jaγun γučin er-e düüsi bolbai
translit. nayman / jaγun arban er-e düüsi 1858 on-u ribiije-ber arban yisün mingγ-a nayman jaγun γučin er-e düüsi bolbai:
280
ros-un γajar qubiyaldaju kileyin temdeg talbiγsan-u segül-iyer negügseger nirčiu-giin ökürüg-ün engidei siti γoul-ud ba tende-eče jarim anu ulam negügseger ülüngge tur-a γoriqon kiged
translit. ros-un γajar qubiyaldaju kileyin temdeg talbiγsan-u / segül-iyer negügseger nirčiu-giin ökürüg-ün engidei siti γoul-ud ba tende-eče jarim anu ulam negügseger ülüngge / tur-a γoriqon kiged:
281
busu-ču tere šidar negüjü ulam damjilaγsaγar jarim anu deger-e ilerkeyilegdegsen 1703 on-u martayin 22 edür-ün γarmotai-yin yosuγar ejen ügei bayiγsan aγu γoul kiged onong mürün-ü köbege-ber ba
translit. busu-ču tere šidar negüjü ulam damjilaγsaγar jarim anu deger-e ilerkeyilegdegsen 1703 on-u / martayin 22 edür-ün γarmotai-yin yosuγar ejen ügei bayiγsan aγu γoul kiged onong mürün-ü köbege-ber ba:
283
ene üy-e-dü qaraγan-a kiged quvacai ba γaljuud kiged čaγan ba šarayid kiged kübdüd bodungγud luγ-a aγuyin doluγan otuγ kemen aldarsiγsan
translit. ene üy-e-dü qaraγan-a kiged quvacai ba γaljuud kiged čaγan ba šarayid / kiged kübdüd bodungγud luγ-a aγuyin doluγan otuγ kemen aldarsiγsan:
285
jarim otuγ-ud-tu siülingge jasaγul kemekü sayid-iyar jakirulγ-a-tai bayiγsan bolbaču qori-yin buriyad-luγ-a qamtu qori-yin tayiša nar-tu medel-tei bayijuqui
translit. jarim otuγ-ud-tu siülingge jasaγul kemekü sayid-iyar jakirulγ-a-tai bayiγsan bolbaču qori-yin buriyad-luγ-a qamtu qori-yin tayiša-/ (c. 33) nar-tu medel-tei bayijuqui:
288
1780 on tuqai-ača ekilen qori-yin tayiša-nar-un batulγ-a-bar aγuyin γalabnui jayisang-ud kemen nereyidegden terigülen jakiruju bayiqu boljiqui
translit. 1780 on tuqai-ača ekilen qori-yin tayiša-nar-un batulγ-a-bar aγuyin γalabnui jayisang-ud kemen nereyidegden / terigülen jakiruju bayiqu boljiqui:
289
terigüsi-yin γalabnui jayisang-ud anu quvacai otuγ-un jayisang qosiγui bayantu-yin šarayid otuγ-un jayisang barimad möngke-giin boluγad teden-ü ebügen bolqui-dur 1788 on tuqai-du γaljud otuγ-un jasaγul jaγan rence-yin kübdüd otuγ-un jayisang nasin sanjin-u qaraγan-a otuγ-un jayisang dong amancayin
translit. terigüsi-yin γalabnui jayisang-ud anu quvacai otuγ-un jayisang qosiγui bayantu-yin / šarayid otuγ-un jayisang barimad möngke-giin boluγad teden-ü ebügen bolqui-dur 1788 on tuqai-du γaljud otuγ-un / jasaγul jaγan rence-yin kübdüd otuγ-un jayisang nasin sanjin-u qaraγan-a otuγ-un jayisang dong amancayin:
293
translit. / egün-eče uriγčida ba: ene-čü üy-e-dü aγuyin buriyad dotura tübed nom medekü kümün ügei böged:
294
mongγul nom baγ-a medekü kümün edüi tedüi cöken bayibaču bičig daγudaqu ba baγ-a jerge bičikü-eče busu nom-un udq-a medekü ba mörgül üyiledkü ba nigül čederlekü ba buyan üyiledkü kümün ügei bügüde böge-e-giin mörgül-i sitüdeg aγsan ajuγu
translit. mongγul / nom baγ-a medekü kümün edüi tedüi cöken bayibaču [bičig] (вар. В) daγudaqu ba baγ-a jerge bičikü-eče busu nom-un udq-a / medekü ba mörgül üyiledkü ba nigül čederlekü ba buyan üyiledkü kümün ügei bügüde böge-e-giin mörgül-i sitüdeg / aγsan ajuγu:
295
ene üy-e-dü deger-e-ki γalabnui jasaγul rence-yin ber qamniγan 15 otuγ-un blam-a-nar-ača jiγalγaqu nom-un udq-a sonusču süsüg-tei bolun šišin-dü oruju uridu sitüjü bayiγsan ongγud-iyan uγuraγun aγu-du dačang bariqu-yi durlaju nöküd-iyen durlaγul-un yadaju bayiqu-yin jabsar-a noyan qori-yin γalabnui tayiša dambaduγar rinčin-u-dur γalabnui jasaγul rince-yin ber aγu-dur dačang bariγad öber-e tayisa bolqu arγ-a egüskejü bayiqu ajuqu kemen busu kümün qoblun medegülügsen-i tayiša rinčin-u itigemjilejü kilinglejü
translit. ene üy-e-dü deger-e-ki γalabnui jasaγul rence-yin ber qamniγan 15 otuγ-un blam-a-nar-ača jiγalγaqu / nom-un udq-a sonusču süsüg-tei bolun šišin-dü oruju uridu sitüjü bayiγsan ongγud-iyan uγuraγun? aγu-du / dačang bariqu-yi durlaju nöküd-iyen durlaγul-un yadaju bayiqu-yin jabsar-a noyan qori-yin γalabnui tayiša dambaduγar / (c. 34) rinčin-u-dur γalabnui jasaγul rince-yin ber aγu-dur dačang bariγad öber-e tayisa bolqu arγ-a egüskejü bayiqu ajuqu kemen / busu kümün qoblun medegülügsen-i tayiša rinčin-u itigemjilejü kilinglejü:
296
γalabnui jasaγul rince-yin-dur joriuta-yi talbin daγudaγsan-a tere γalabnui jasaγul rince-yin anu jugdaju oldul ügei bayiγsaγar
translit. γalabnui jasaγul rince-yin-dur joriuta-yi talbin / daγudaγsan-a tere γalabnui jasaγul rince-yin anu jugdaju oldul ügei bayiγsaγar:
298
tendeče qori-yin γalabnui tayiša rinčin-u jakirulγ-a-bar aγu onon-u buriyad-nar-tu γalabnui bayiju teden-i tariyalang-un üyiledberi-dü surγaqu-yin tula čaγan otuγ-un jayisang tetilyarnui sobiitniγ moquu unaγan-u ber 1803 on-du tügnü γoul-ača olan nöküd-tei negüjü aγu γoul-du iriged
translit. tendeče qori-yin γalabnui tayiša rinčin-u jakirulγ-a-bar aγu onon-u buriyad-nar-tu γalabnui bayiju teden-i tariyalang-un / üyiledberi-dü surγaqu-yin tula čaγan otuγ-un jayisang tetilyarnui sobiitniγ moquu unaγan-u ber 1803 on-du tügnü / γoul-ača olan nöküd-tei negüjü aγu γoul-du iriged:
300
translit. / 1802 on tuqai-du öndürlegči-yin jarliγ-iyar noyan statsqui sobidniγ liba (вар. В, С liba) morilaju iriged:
302
ülüngge tura γoul-i bayiγal-un emüne nituγlaqu pošilšiγ-ud-tu ügtüged tegün-eče qoyinaγsida tere γajar-a bayiγsan qori-yin buriyad-un olangki anu aγu onong γoul-ud kiged
translit. ülüngge tura γoul-i bayiγal-un emüne nituγlaqu pošilšiγ-ud-tu ügtüged tegün-eče qoyinaγsida / tere γajar-a bayiγsan qori-yin buriyad-un olangki anu aγu onong γoul-ud kiged:
305
translit. terigüši-yin 7 otuγ / luγ-a 9 otuγ bolju qori-yin jon ber 2 anggi bolju degedü üde-yin ba:
308
tendeče 1811 on-a qori-yin γalabnui tayiša γalsang mardai-yin nöküstei aγu γajar-a morilaju irigsen ildar-a
translit. / (c. 35) tendeče 1811 on-a qori-yin γalabnui tayiša γalsang mardai-yin nöküstei aγu γajar-a morilaju irigsen / ildar-a:
309
aγu-du čilaγun dačang bosqaqu-yi jidküqüljü jayisang titilirnui sobiitniγ unaγan-u busu sayid-nar-tai luγ-a jübleldün dačang bosqaqu γajar anu ene boltuγai kemen modun-a qadaγ uyaju γajar-tu qadqaγad jiγaγsan-iyar tere γajar deger-e anu tere jil-degen dačang-un saγuri yender deledden egüskebei
translit. aγu-du čilaγun dačang bosqaqu-yi jidküqüljü jayisang titilirnui sobiitniγ unaγan-u busu sayid-nar-tai-/ luγ-a jübleldün dačang bosqaqu γajar anu ene boltuγai kemen modun-a qadaγ uyaju γajar-tu qadqaγad jiγaγsan-iyar / tere γajar deger-e anu tere jil-degen dačang-un saγuri yender deledden egüskebei:
311
titilirnui sobiitniγ unaγan-u γuyilγ-a-bar tegün-ü tala köbegün inu namjil moquu-yin γalabnui jayisang boljuqui
translit. / titilirnui sobiitniγ unaγan-u γuyilγ-a-bar tegün-ü tala köbegün inu namjil moquu-yin γalabnui jayisang boljuqui:
312
translit. tere / üy-e-dü aγuyin buriyad dotur-a er-e kümün-eče čoyidur püngsüg-ün kemekü nigen quvaraγ:
313
translit. ekener-eče dorjima / albiiqan-u kemekü nigen šimaγanca bui ača busu blam-a quvaraγ yerü ügei böged:
315
tendeče degedü üdeyin okrug-un tügnü-yin dačang-ača gelüng jimsu baγ-a-yin gecül vangdan jodba-yin nöküs-tei jalaju 1811 on-du olan köbegün-tei kümün-eče nijiged köbegün-i čuγlaγulju quvaraγ bolγaγad
translit. tendeče degedü üdeyin okrug-un tügnü-yin dačang-ača gelüng jimsu baγ-a-yin gecül vangdan jodba-yin / nöküs-tei jalaju 1811 on-du olan köbegün-tei kümün-eče nijiged köbegün-i čuγlaγulju quvaraγ bolγaγad:
317
ene üy-e-dü qori-yin γalabnui tayiša mardai-yin ber öber-ün jögeri-ber tübed yüm jalaju ilegeged dačang bütütele
translit. ene üy-e-dü qori-yin γalabnui tayiša mardai-yin ber öber-ün jögeri-ber tübed yüm jalaju / ilegeged dačang bütütele:
320
tendeče süsüg-ten-e badar-iyar ergüce-yi quriyan bayan čidal-tan-u jidkümji-ber qamsaγul dačang-iyan bosqaγsaγar 1816 on-du daγusqan tegüskeged
translit. tendeče süsüg-ten-e badar-iyar ergüce-yi quriyan bayan / čidal-tan-u jidkümji-ber qamsaγul dačang-iyan bosqaγsaγar 1816 on-du daγusqan tegüskeged:
321
selengge-yin dačang-un tungγalaγ siregetü rinčin kemekü blam-a-yi jalaju rabnai bütügen dačang-un ner-e-yi dičin lhüngdübling kemen nereyidbei
translit. selengge-yin dačang-un / tungγalaγ siregetü rinčin kemekü blam-a-yi jalaju rabnai bütügen dačang-un ner-e-yi dičin lhüngdübling kemen nereyidbei:
322
tere rabnai-yin üy-e-dü aγuyin cidal-tan bayan anu 60-ača ülemji ulus ger-iyer baγuγad 130 blam-a-nar qural quraju mörgül üyiledkü ba
translit. / (c. 36) tere rabnai-yin üy-e-dü aγuyin cidal-tan bayan anu 60-ača ülemji ulus ger-iyer baγuγad 130 blam-a-nar qural / quraju mörgül üyiledkü ba:
324
2-duγar tayiša badm-a pabel-un 4-düger tayiša jigjid dambaduγar-un olan sayid-nar nöküd-lüge morilaju iriged
translit. 2-duγar tayiša badm-a pabel-un 4-düger / tayiša jigjid dambaduγar-un olan sayid-nar nöküd-lüge morilaju iriged:
325
translit. tegünče γadan-a 3000-ača ülemji ulus- / nar čiγulju 2 edür bayasqulang-un qurim bolbai:
326
terigüši qurim-un süni inu γalabnui tayiša γalcang-u nöküs-tei morin-iyar morilun ger büri kesün yabuju üjegsen kümün bügüde-yi tasuγur-iyar cokiγad
translit. terigüši qurim-un süni inu γalabnui tayiša γalcang-u nöküs-tei / morin-iyar morilun ger büri kesün yabuju üjegsen kümün bügüde-yi tasuγur-iyar cokiγad:
327
translit. tegüneče ayuju nayir-tu / bayiγsan ulus bosonin dutaγaju keger-e qada jilγ-a oi siγui-bar qonujuqui:
328
qori-yin γalabnui tayiša mardai-yin ber 1814 on-a qaliju köbegün anu dengbil γalcang-u ber 1815 on-a γalabnui tayiša boluγsan ajuγu
translit. qori-yin γalabnui tayiša mardai-yin ber / 1814 on-a qaliju köbegün anu dengbil γalcang-u ber 1815 on-a γalabnui tayiša boluγsan ajuγu:
329
translit. tendenče 1816 on-u / ribiiji-ber aγuyin buriyad-nar doluγan mingγ-a nayman jaγun er-e düüsi bolbai:
330
translit. basa 1816 on-a degedü üde-yin / jimsqui sparabniγ-un jakirulta-bar aγu-du qarγui-tu-yin ba:
332
translit. qojim 1820 on-du noyan sibiiri-yin gineral gübernatur-un jakirulta-bar saritai-yin ba:
333
translit. tabtanai-yin / miirsqui ijaba-nar anu joγsuγaγdaju γaγča qaraγui-tu-yin miirsqui ijaba boljuqui:
334
1816 on-du qori-yin γalabnui tayiša γalcang-u aγu γoul-du morilaju iriged bayiqu üy-e-degen kübdüd otuγ-un čečeg-tü nilbeng-ü dür sayin jiroγ-a mori bui kemen sonusču tere mori ben nadur ögtügei kemen kümün-i ilegejü jakiγsan-a nilbeng-ü ber jübsiyel ügei tere miriban unuγad buruγudan qoladaju kile γoul-ača činaγsi bayirlaγsan-i bederegülejü oluγad
translit. 1816 on-du qori-yin / γalabnui tayiša γalcang-u aγu γoul-du morilaju iriged bayiqu üy-e-degen kübdüd otuγ-un čečeg-tü nilbeng-ü- / dür sayin jiroγ-a mori bui kemen sonusču tere mori ben nadur ögtügei kemen kümün-i ilegejü jakiγsan-a nilbeng-ü ber / jübsiyel ügei tere miriban unuγad buruγudan qoladaju kile γoul-ača činaγsi bayirlaγsan-i bederegülejü oluγad:
335
nilbeng-ü-yi qolooda modun-a kül-iyer inu qabšiju doluγan qonuγ-tu bayilγaγad looja-bar yekede cokiju kesegen tere jiroγ-a mori-yi abčuqui tere üy-e-dü degedü üde-yin jimsqui süd-ün jasedatil resiitnikob ber aγuyin 21 mangγaji üjekü-yin tula morilaγsan-a γalabnui tayiša γalcang-u ber degereki nilbeng-ü adaγun-ača sungγaγulju 4 mori öggüqülüged tegün degree aγuyin jon-ača 4000 tü olja ögčü morilaγulbai
translit. / (c. 37) nilbeng-ü-yi qolooda modun-a kül-iyer inu qabšiju doluγan qonuγ-tu bayilγaγad looja-bar yekede cokiju kesegen tere / jiroγ-a mori-yi abčuqui tere üy-e-dü degedü üde-yin jimsqui süd-ün jasedatil resiitnikob ber aγuyin 21 mangγaji / üjekü-yin tula morilaγsan-a γalabnui tayiša γalcang-u ber degereki nilbeng-ü adaγun-ača sungγaγulju 4 mori öggüqülüged / tegün degree aγuyin jon-ača 4000 tü olja ögčü morilaγulbai:
336
mön jasedatil resiitnikob tere jil-ün ebül mön mangγaji üjekü-yin kereg-iyer aγu-du morilaγad 2000 tü mü 4 qonin-u arisun degel olja abuγad busaju morilabai
translit. mön jasedatil resiitnikob tere jil-ün [ebül] (вар. В) mön / mangγaji üjekü-yin kereg-iyer aγu-du morilaγad 2000 tü [mü] (вар. В) 4 qonin-u arisun degel olja abuγad busaju / morilabai:
337
mön on-a γalabnui tayiša γalcang-u aγu-du morilaγad jayisang morquu jandaγ-un du čaγan ba altan mönggün bui-yi sanusču čaγan otuγ-un arsulan möngke-yin tegün-e yeke tasiγur ögčü jayisang jandaγ-un-ača čaγan ba altan mönggü yeke-ber abču iritügei
translit. mön on-a γalabnui tayiša γalcang-u aγu-du morilaγad jayisang morquu jandaγ-un- (вар. В, С: jandaγ-un; вар. А: čandaγ-un) du čaγan ba altan / mönggün bui-yi sanusču čaγan otuγ-un arsulan möngke-yin tegün-e yeke tasiγur ögčü jayisang jandaγ-un-ača čaγan ba / altan mönggü yeke-ber abču iritügei:
338
kerbe ülü ögbesü anu ene tasiγur-iyar cokiγad bey-e-yi anu tusiyatuγai kemen qataγuta jakirun yabuγuluγsan-a jayisang jandaγ anu ayiju čaγan-u 60 tü
translit. kerbe ülü ögbesü anu ene tasiγur-iyar cokiγad bey-e-yi anu tusiyatuγai / kemen qataγuta jakirun yabuγuluγsan-a jayisang jandaγ anu ayiju čaγan-u 60 tü:
340
tegün cilen kübdüd otuγ-un bordiina mončuki-yin-dur jayisang dalai doγba-yin tegüni yabuγulju čaγan-iyar 150 tü degereki čečegtü nilbeng-ü-dür jayisang čimung dünün-ü-yi yabuγulju čaγan-iyar 150 tü qaraγan-a otuγ-un eada-a dabang-u-dur öberün moriluju čaγan-iyar 200 tü abčuqui
translit. tegün / cilen kübdüd otuγ-un bordiina mončuki-yin-dur jayisang dalai doγba-yin tegüni yabuγulju čaγan-iyar 150 tü degereki / čečegtü nilbeng-ü-dür jayisang čimung dünün-ü-yi yabuγulju čaγan-iyar 150 tü qaraγan-a otuγ-un eada-a dabang-u-dur / öberün moriluju čaγan-iyar 200 tü abčuqui:
342
qojim 1818 on-a qori-yin jon ber tayiša γalcang-u-dur γomudal-tai bolju aqamad-tu γuyilγ-a kürgelceküi-dur
translit. qojim 1818 on-a qori-yin jon ber / (c. 38) tayiša γalcang-u-dur γomudal-tai bolju aqamad-tu γuyilγ-a kürgelceküi-dur:
343
nekeberi bolju tayiša γalcang jögeri yi oopislaγsan-ača cengnegiiljü maγu ed tavar-iyar bucaγaju abuγsan bolai
translit. nekeberi bolju tayiša γalcang jögeri- /yi oopislaγsan-ača cengnegiiljü maγu ed tavar-iyar bucaγaju abuγsan bolai:
345
magaji-du talbiqu jil büri-yin γaruja-yin tariy-a-yi qudalduju abču γaruja-yin oruγsan-a ilerkeyilen degedü üde-yin jimsqui isparabniγ-iyar damjiγulan noyan erküün-ün γarjidangsqui gübernatur-tur 6600 tü mönggü γaruja-tai-bar γuyilγ-a kürgegsen inu noyan minister-ud-un qomited-iyer siidkegdejü 1817 on-ača egüsken magaji-du tariy-a talbiqu anu joγsuγaγdajuqui
translit. magaji-du talbiqu jil büri-yin γaruja-yin tariy-a-yi qudalduju abču γaruja-yin oruγsan-a / ilerkeyilen degedü üde-yin jimsqui isparabniγ-iyar damjiγulan noyan erküün-ün γarjidangsqui gübernatur-tur 6600 tü / mönggü γaruja-tai-bar γuyilγ-a kürgegsen inu noyan minister-ud-un qomited-iyer siidkegdejü 1817 on-ača egüsken / magaji-du tariy-a talbiqu anu joγsuγaγdajuqui:
346
mön 1817 on-a aγuyin γalabnui jayisang namjil moquu-yin ber altan midal qayir-a-du kürtekü čaγ-tu tere midal-i kürtekü kiged
translit. mön 1817 on-a aγuyin γalabnui jayisang namjil moquu-yin ber / altan midal qayir-a-du kürtekü čaγ-tu tere midal-i kürtekü kiged:
347
magaji üjekü-yin kereg-iyer degedü üdeyin jimsqui isparabniγ gidengstorom ber aγu-du morilaγsan-a 4000 tü mönggü kiged
translit. magaji üjekü-yin kereg-iyer degedü üdeyin / jimsqui isparabniγ gidengstorom ber aγu-du morilaγsan-a 4000 tü mönggü kiged:
349
mön 1817 on-a segül-iyar qori-yin γalabnui tayiša γalcang-u ber aγu-du morilaγad nutuγ-un sayid nar kiged jon-du sonusqal ügei ba jöbšiyel ügei ber aγuyin γalabnui jayisang nomjil moquu-yin tegüni aγuyin γalabnui tayiša bolγaqu biibur bütügen
translit. mön 1817 on-a segül-iyar qori-yin γalabnui tayiša γalcang-u ber aγu-du morilaγad nutuγ-un sayid-/nar kiged jon-du sonusqal ügei ba jöbšiyel ügei ber aγuyin γalabnui jayisang nomjil moquu-yin tegüni aγuyin / [γalabnui] (вар. В) tayiša bolγaqu biibur bütügen:
351
noyan erküün-ün γarjidangsqui gübirnatur-tu kürgegsen-iyer jayisang moquu-yin ber aγuyin tayiša bolγan 1818 duγar on-a batulaγdabai
translit. noyan erküün-ün γarjidangsqui gübirnatur-tu kürgegsen-iyer jayisang moquu-yin ber aγuyin tayiša bolγan 1818 / (c. 39) duγar on-a batulaγdabai:
352
tendenče qori-yin γalabnui tayiša γalcang-u-dur olan jüyil γomudal-tai bolju mön 1818 on-a degedü üde-yin jimsqui sparabniγ-tu ba
translit. tendenče qori-yin γalabnui tayiša γalcang-u-dur olan jüyil γomudal-tai bolju mön 1818 on-a degedü üde-yin jimsqui sparabniγ-tu ba:
353
noyan erküün-un γarjidangsqui gübernatur-tur γuyilγ-a bariqu üy-e-dü aγuyin jarim sayid jon ber aγyuyin tayiša moquu-giin qaγurmaγ biibur-iyar batulaγdaγsan kiged
translit. noyan erküün-un γarjidangsqui gübernatur-tur γuyilγ-a bariqu üy-e-dü / aγuyin jarim sayid jon ber aγyuyin tayiša moquu-giin qaγurmaγ biibur-iyar batulaγdaγsan kiged:
354
tayiša moquu-giin ber uridayin jon-ača tataburi abuγsan očir-ud-i kürgelcegsen-iyer erküün-ün gübirnsqui parabitilstava-yin jakirulγ-a-bar aγuyin tayiša-ača joγsuγaγdaγad qori-yin qantoori-yin diputad-nar deleg γanpul-un buyan-tu dayidqai yin ber aγu-du irijü jayisang moquu-giin-luγ-a toocaγulqui-dur 16500 tü jon-du tölükü bolju podpisq-a batulabai
translit. tayiša moquu-giin ber: uridayin jon-ača tataburi abuγsan očir-ud-i kürgelcegsen-iyer erküün-ün gübirnsqui parabitilstava-yin jakirulγ-a-bar / aγuyin tayiša-ača joγsuγaγdaγad qori-yin qantoori-yin diputad-nar deleg γanpul-un buyan-tu dayidqai-(вар. В dayibaqai) yin ber aγu-du / irijü jayisang moquu-giin-luγ-a toocaγulqui-dur 16500 (вар. А: 1650) tü jon-du tölükü bolju podpisq-a batulabai:
356
jarim-i jon anu abul ügei-čü orkiγsan ajuγu ene üy-e-eče egüsken qori-yin jon dotura jaruγu kele aman delgerejü jobuγsan-ača qojim 1820 on-a amurjiγsan anu degereki qori-yin jon-u taγuji dur todurqai bui
translit. jarim-i jon anu abul ügei-čü orkiγsan ajuγu ene üy-e-eče egüsken qori-yin / jon dotura jaruγu kele aman delgerejü jobuγsan-ača qojim 1820 on-a amurjiγsan anu degereki qori-yin jon-u taγuji-/ dur todurqai bui:
357
1818 on-ača ekilen degereki jayisang moquu-giin γalabnui-ača joγsuγaγdaju kübdüd otuγ-un jayisang semüng način-u quvacai otuγ-un jayisang tudqulai jirantai-yin 2 γalabnui jayisang boluγad
translit. 1818 on-ača ekilen degereki jayisang moquu-giin γalabnui-ača joγsuγaγdaju kübdüd otuγ-un / jayisang semüng način-u quvacai otuγ-un jayisang tudqulai jirantai-yin 2 γalabnui jayisang boluγad:
358
egünče ekilen a jon dotura jaruγu kele aman delgerejü jobuγsan-ača qojim 1820 on-a amurjiγsan anu degereki qori-yin jon-u taγuji dur todurqai bui
translit. egünče ekilen / a/ jon dotura jaruγu kele aman delgerejü jobuγsan-ača qojim 1820 on-a amurjiγsan anu degereki qori-yin jon-u taγuji-/ dur todurqai bui:
359
1818 on-ača ekilen degereki jayisang moquu-giin γalabnui-ača joγsuγaγdaju kübdüd otuγ-un jayisang semüng način-u quvacai otuγ-un jayisang tudqulai jirantai-yin 2 γalabnui jayisang boluγad
translit. 1818 on-ača ekilen degereki jayisang moquu-giin γalabnui-ača joγsuγaγdaju kübdüd otuγ-un / jayisang semüng način-u quvacai otuγ-un jayisang tudqulai jirantai-yin 2 γalabnui jayisang boluγad:
361
mön 1823 on-u ribiiji-ber aγuyin buriyad-nar uridayin-ača ösčü doluγan mingγ-a nayman jaγun γučin er-e düüši bolbai
translit. mön 1823 on-u ribiiji-ber / (c. 40) aγuyin buriyad-nar uridayin-ača ösčü doluγan mingγ-a nayman jaγun γučin er-e düüši bolbai:
362
yeke degedü ejin imperatur ilaγsandar pabulubiši qaγan ber 1822 on-u eyili-yin 22-un edür-e sibiiri-yin busu törülten-i jakiruqu toγtuγal sine-ber batulaγad
translit. yeke degedü ejin / imperatur ilaγsandar pabulubiši qaγan ber 1822 on-u eyili-yin 22-un edür-e sibiiri-yin busu törülten-i jakiruqu toγtuγal / sine-ber batulaγad:
364
erküün-ün gübernsqui sobiid-un 1824 on-u aprili-yin 28-u edür-e jirunal toγtuγaγsan-i noyan jegün sibiri-yin gineral gübernatur-un batulaγsan-iyar 1824 on-ača egüsken aγuyin γalabnui inorodnui üpraba kiged 37 rodubui üprablini ner boluγad
translit. / erküün-ün gübernsqui sobiid-un 1824 on-u aprili-yin 28-u edür-e jirunal toγtuγaγsan-i noyan jegün sibiri-yin / gineral gübernatur-un batulaγsan-iyar 1824 on-ača egüsken aγuyin γalabnui inorodnui üpraba kiged 37 rodubui üprablini-/ ner boluγad:
365
translit. γalabnui jayisang tegülder toba-yin inorodnui üpraba-du γoluva tusiyali daγaju bayibai:
366
jegün sibiiri-yin busutörölten-i jakirqu toγtuγal-un 68 duγar paraγrab-un küčüber erküün-ün γourud-tu gübirnsqui qomited bolju ködügen-ü qauli bütügeküi-dür 1823 on-u segül
translit. jegün / sibiiri-yin busutörölten-i jakirqu toγtuγal-un 68 duγar paraγrab-un küčüber erküün-ün γourud-tu gübirnsqui qomited / bolju ködügen-ü qauli bütügeküi-dür 1823 on-u segül:
367
1824 on-u ekin-ü üy-e-ber mön γalabnui jayisang toba-yin sirayid otuγ-un jayisang qobitu baramid-un diputad bolju tere qomitiid-tu bayilcabai
translit. 1824 on-u ekin-ü üy-e-ber mön γalabnui jayisang / toba-yin sirayid otuγ-un jayisang qobitu baramid-un diputad bolju tere qomitiid-tu bayilcabai:
371
qori-yin stepnui dümeyin medel-eče salju nirčiu-yin okrug-tu qamjiqu-yi edüi tedüi ulus duralabaču aγuyin olangki sayid jon kiged qori-yin tayiša-nar-un duran ügei siltaγan-ača boluγsan ügei böged
translit. qori-yin stepnui dümeyin medel-eče salju nirčiu-yin okrug-tu qamjiqu-yi edüi tedüi / ulus duralabaču aγuyin olangki sayid jon kiged qori-yin tayiša-nar-un duran ügei siltaγan-ača boluγsan ügei böged:
372
erküün-ün gübirnsqui qomitiid-un 1824 on-u aprili-yin 28 edür-e toγtuγaγsan jirunal-i noyan jegün sibiiri-yin gineral gübirnatur-un batulaγsan-iyar poliica-yin ba
translit. / erküün-ün gübirnsqui qomitiid-un 1824 on-u aprili-yin 28 edür-e toγtuγaγsan jirunal-i noyan jegün sibiiri-yin / gineral gübirnatur-un batulaγsan-iyar poliica-yin ba:
373
müškilge-yin ba sigübüri-yin kereg-üd anu nirčiu-a-giin aqamad-un medel-dü oruγad qojiistva-yin kereg anu qori-yin dümeyin medel-dü bayiγsaγar aγsan ajuγu
translit. müškilge-yin ba: sigübüri-yin kereg-üd anu nirčiu-a-giin / (c. 41) aqamad-un medel-dü oruγad qojiistva-yin kereg anu qori-yin dümeyin medel-dü bayiγsaγar aγsan ajuγu:
374
tendenče γoluba jayisang toba-yin ülber bolju γuyuγsan-iyar 1826 on-ača ekilen bodongγud otuγ-un jayisang janggiy-a danjin-u γoluba bolbai
translit. tendenče / γoluba jayisang toba-yin ülber bolju γuyuγsan-iyar 1826 on-ača ekilen bodongγud otuγ-un jayisang janggiy-a danjin-u / γoluba bolbai:
375
tendenče sibiiri-yin busu törülten-ü alba sine-ber jokiyaγči qomiica irijü 1831 on-u ribiiji bolqui-dur aγuyin busu törülten urida-yin-ača ösčü nayman mingγ-a doluγan jaγun jaran doluγan er-e düüsi teden dotur-a tübkinegsen 64 düüsi 18 ača 60 kürtele nasutu küdülmürči 4054 düüsi bolju 6-6 tü alba jokiyaγdajuqui
translit. / tendenče sibiiri-yin busu törülten-ü alba sine-ber jokiyaγči qomiica irijü 1831 on-u ribiiji / bolqui-dur aγuyin busu törülten urida-yin-ača ösčü nayman mingγ-a doluγan jaγun jaran doluγan (вар. В: 8797) er-e düüsi teden / dotur-a tübkinegsen 64 düüsi 18 ača 60 kürtele nasutu küdülmürči 4054 düüsi bolju 6-6 tü alba jokiyaγdajuqui:
376
tendeče aγuyin medel-ün olangki jon anu burqan-u sasin-a ulam baγ-a jerge oruju onong cügel aγu sidar-un jayisang-ud quyaγ luba-yin tegülder toba-yin ber busu otuγ-un sayid-nar kiged jon-luγ-a jübleldejü ene γajar-a burqan-u sasin delgeregülkü čidal-tai blam-a jalaraγulqu-yin tus
translit. / tendeče aγuyin medel-ün olangki jon anu burqan-u sasin-a ulam baγ-a jerge oruju onong cügel aγu sidar-un / jayisang-ud quyaγ luba-yin tegülder toba-yin ber busu otuγ-un sayid-nar kiged jon-luγ-a jübleldejü ene γajar-a burqan-u sasin / delgeregülkü čidal-tai blam-a jalaraγulqu-yin tus:
377
translit. bayiγal emüneki sigemüni-yin sasin-tan-u γalabnui blam-a bandida mkanbuva-du / γuyuγsan-a:
378
bandida mkanbuva-yin jarliγ-iyar qudun-u dačang-un singzodba lubcang lhüngdüb dangdar-un jalaran irijü nom-un surγaγuli kiged
translit. bandida mkanbuva-yin jarliγ-iyar qudun-u dačang-un singzodba lubcang lhüngdüb dangdar-un jalaran irijü / nom-un surγaγuli kiged:
379
burqan-u sasin ulam delgeregüljü onong mürün-ü köbege cügel γoriqon-u adaγ-tu 1831 on-ača egüsken dačang bosqaju 1834 on-a daγusan orsiγulju dačang-un ner-e-yi dasi čoyingblling kemen nereyidbei
translit. burqan-u sasin ulam delgeregüljü onong mürün-ü köbege cügel γoriqon-u adaγ-tu 1831 on-ača / egüsken dačang bosqaju 1834 on-a daγusan orsiγulju dačang-un ner-e-yi dasi čoyingblling kemen nereyidbei:
380
ene dačang bütügekü-yin tus noyan erküün-ün γarjidangsqui gübernatur ber 1831 on-u may-yin 15-u edür batulaγsan ajuγu
translit. ene dačang / bütügekü-yin tus noyan erküün-ün γarjidangsqui gübernatur ber 1831 on-u may-yin 15-u edür batulaγsan ajuγu:
381
ene dačang-un rabnai oršiγulqu üy-e-dü qoyar jaγun-ača ülemji blam-a-nar nom ungsiju 3000 tuqai ulus-nar čiγulaju mörgül üyiledčü
translit. (c. 42) ene dačang-un rabnai oršiγulqu üy-e-dü qoyar jaγun-ača ülemji blam-a-nar nom ungsiju 3000 tuqai ulus-nar / čiγulaju mörgül üyiledčü:
383
ene dasi čoyingblling dačang-un siregetü lubcang ldüngdüb ber nom-un surγuli-du bolbasuran suduluγsan
translit. ene dasi čoyingblling dačang-un siregetü / lubcang ldüngdüb ber nom-un surγuli-du bolbasuran suduluγsan:
384
ariγun siγsibad-tai šasin amitan-u tusa-du kičiyenggüi-tei ene blam-a ber šasin amitan-u tusa-du jidkümji-tei-yin tula yeke degedü-eče 1832 on-a küjügün-ü altan midal 1842 on-a qarmang-u altan midal qayer-a kürteged
translit. ariγun siγsibad-tai: šasin amitan-u tusa-du / kičiyenggüi-tei ene blam-a ber šasin amitan-u tusa-du jidkümji-tei-yin tula yeke degedü-eče 1832 on-a küjügün-ü / altan midal 1842 on-a qarmang-u altan midal ?qayer-a kürteged:
386
ene blam-a kemebesü degereki qori-yin tüüke dotur-a ilerkeyilegsen γaljud otuγ-un jayisang batan turaki-yin-eče inaγsi tabuduγar üy-e-yin ürejigsen uγ-tai ajuγu
translit. ene blam-a kemebesü degereki qori-yin tüüke dotur-a ilerkeyilegsen γaljud otuγ-un jayisang batan / turaki-yin-eče inaγsi tabuduγar üy-e-yin ürejigsen uγ-tai ajuγu:
389
mön dačang-a ene γajar-a urida ügei mca vvon surγuli 1845 on-ača egüsken boluγad tegün-e selengge-yin ba qori-yin ba barγujing-u ba aγuyin ba qamniγad-un dačang-ud-ača sayin sayin blam-a-nar olan-iyar čiγulju surulcaqu kiged sisin amitan-u tusa ulam degegči arbiduγsaγar bui ene kemebesü erte čaγ-tu boγda bančin biuvang las rnam rgil-un gegen-ten ber nomči covas rči dki slovang colgrims-dur isi üjegülügsen-lüge niilekü metü ajuγu
translit. mön dačang-a ene γajar-a urida / ügei mca vvon? Surγuli 1845 on-ača egüsken boluγad tegün-e selengge-yin ba qori-yin ba barγujing-u ba aγuyin / ba qamniγad-un dačang-ud-ača sayin sayin blam-a-nar olan-iyar čiγulju surulcaqu kiged sisin amitan-u tusa ulam / degegči arbiduγsaγar bui ene kemebesü erte čaγ-tu boγda bančin biuvang las rnam rgil-un gegen-ten ber nomči covas / rči dki slovang colgrims-dur isi üjegülügsen-lüge niilekü metü ajuγu:
392
translit. ene kiid ber burqan-u sasin-u γoul bolju amitan-u tusa aqui yekede delgeremüi kemegsen amui:
393
tendenče aγuyin buriyad-nar ber aγuyin γalabnui inorodnui üpraba-ača γadan-a degedü üde-yin okrug-un medel-ün qori-yin onorodnui üpraba-nar-tu medel-tei bayidaγ böged
translit. tendenče / (c. 43) aγuyin buriyad-nar ber aγuyin γalabnui inorodnui üpraba-ača γadan-a degedü üde-yin okrug-un medel-ün qori-yin / onorodnui üpraba-nar-tu medel-tei bayidaγ böged:
396
degedü üdeyin okrujinui sobiid dotur-a 1835 on-a abgüstayin 15-u edür-e 139 toγatu-bar toγtuγaγsan jirunal-i noyan erküün-ün γarjidangsqui gübirnatur-un batulaγsan iyar 1832 on-ača egüsken degedü üde-yin okrug-un qori-yin medel-ün inorodnui üprava-nar-un medel-dü-eče salaju γaγča aγuyin inorodnui üpraba-yin medel-dü bayiqu boljuqui
translit. degedü üdeyin okrujinui sobiid dotur-a 1835 on-a / abgüstayin 15-u edür-e 139 toγatu-bar toγtuγaγsan jirunal-i noyan erküün-ün γarjidangsqui gübirnatur-un batulaγsan-/iyar 1832 on-ača egüsken degedü üde-yin okrug-un qori-yin medel-ün inorodnui üprava-nar-un medel-dü-eče / salaju γaγča aγuyin inorodnui üpraba-yin medel-dü bayiqu boljuqui:
398
qori-yin busu jon-ača qola nirčiu-giin okrug dotur-a negüdeg tula ülemji γasalang-tai očir-i ilerkeyilejü 1835 on-a noyan jegün sibiri-yin gineral gübirnatur-iyar batulaγsan-iyar nayiman mingγ-a nayiman jaγun qoyar er-e düüsi ekener bülener-tey-e degedü üde-yin okrug-ača ba
translit. qori-yin busu jon-ača qola nirčiu-giin okrug dotur-a negüdeg tula ülemji γasalang-tai očir-i / ilerkeyilejü 1835 on-a noyan jegün sibiri-yin gineral gübirnatur-iyar batulaγsan-iyar nayiman mingγ-a nayiman jaγun qoyar er-e düüsi / ekener bülener-tey-e degedü üde-yin okrug-ača ba:
399
qori-yin stepnui düme-yin medel-eče salaju nirčiu-giin okrug-tu ba aγuyin γalabnui inorodnui üpraba-yin medel-dü qamjibai
translit. qori-yin stepnui düme-yin medel-eče salaju nirčiu-giin / okrug-tu ba aγuyin γalabnui inorodnui üpraba-yin medel-dü qamjibai:
400
tendenče γoluba jayisang dančin-u γuyuγsan-iyar jayisang toba-yin ber noyan erküün-ün γarjidangsqui gübernatur-un batulaγsan-i erküün-ün gübiirnsqui prablini-yin 1839 on-u ginabari-yin 21-ü edür-e 83 toγatu darumar čaγaja-bar γoluba boljuqui
translit. / (c. 44) tendenče γoluba jayisang dančin-u γuyuγsan-iyar jayisang toba-yin ber noyan erküün-ün γarjidangsqui gübernatur-un / batulaγsan-i erküün-ün gübiirnsqui prablini-yin 1839 on-u ginabari-yin 21-ü edür-e 83 toγatu darumar čaγaja-bar / γoluba boljuqui:
402
γaγča inorodnui üprava-yin medel-dü bayiqu daγan ülemju köndü boluγsan-a ter-e učir-i ilerkeyilen 1838 on-a noyan nirčiu-giin okrujinui nasilniγ-iyar damjiγulju noyan erküün-ün γarjidangsqui gübernatur-tur jon-u priγoboor 1 stepnui düm-e ba
translit. γaγča inorodnui üprava-yin medel-dü bayiqu-/ daγan ülemju köndü boluγsan-a ter-e učir-i ilerkeyilen 1838 on-a noyan nirčiu-giin okrujinui nasilniγ-iyar / damjiγulju noyan erküün-ün γarjidangsqui gübernatur-tur jon-u priγoboor 1 stepnui düm-e ba:
403
6 inorodnui üpraba sine ber batulaju ögkü-yi kürgegsen-iyer erküün-ün gübernsqui sobiid dotur-a jübsiyen 1839 on-a marta-yin 2 edür-e 21 toγatu-bar jirunal toγtuγaγsan-i noyan jegün sibiri-yin gineral gübernatur-un batulaγsan yosuγar aγuyin stepnui düme kiged 6 inorodnui üpraba-nar nerelebesü
translit. 6 inorodnui üpraba / sine ber batulaju ögkü-yi kürgegsen-iyer erküün-ün gübernsqui sobiid dotur-a jübsiyen 1839 on-a marta-yin 2 / edür-e 21 toγatu-bar jirunal toγtuγaγsan-i noyan jegün sibiri-yin gineral gübernatur-un batulaγsan yosuγar aγuyin stepnui / düme kiged 6 inorodnui üpraba-nar nerelebesü:
407
basa tegüneče qoyina erküün-ün gübernsqui sobiid-un 1846 on-u noyabri-yin 7-u edür-e 56 toγatu-bar jirunal toγtuγaγsan-i noyan sibiiri-yin γalabnui üprabliini-yin sobiid dotur-a yamulaγči-yin batulaγsan-iyar tüürge-yin inorodnui üprava bolbai
translit. basa tegüneče qoyina erküün-ün / gübernsqui sobiid-un 1846 on-u noyabri-yin 7-u edür-e 56 toγatu-bar jirunal toγtuγaγsan-i noyan sibiiri-yin / γalabnui üprabliini-yin sobiid dotur-a yamulaγči-yin batulaγsan-iyar tüürge-yin inorodnui üprava bolbai:
408
ene stepnui düm-e bolqui-dur noyan nirčiu-giin okrug-un nasilniγ-un 1839 on-u eyuli-yin 16-u edür-e 120 toγan-u jakirulta-bar γoluba jayisang toba-yin ber bridsidatil boluγad
translit. ene stepnui / düm-e bolqui-dur noyan nirčiu-giin okrug-un nasilniγ-un 1839 on-u eyuli-yin 16-u edür-e 120 toγan-u jakirulta-bar γoluba / jayisang toba-yin ber bridsidatil boluγad:
410
tendenče aγuyin jon-u sungγulta-bar noyan jegün sibiri-yin gineral gübirnatur-un batulaγsan-i erküün-ün γarjidangsqui gübirnatur-un sintebri-yin 9-ü edür-e 3717 toγan-u jakirulta-bar sonusqaγsan-iyar 1842 on-a jayisang janggiy-a dančin-u ber γalabnui tayisa pridsidatil bayiγsan jayisang toba-yin ber 2 duγar tayiša kiged
translit. tendenče aγuyin jon-u sungγulta-bar noyan jegün sibiri-yin gineral gübirnatur-un batulaγsan-i / (c. 45) erküün-ün γarjidangsqui gübirnatur-un sintebri-yin 9-ü edür-e 3717 toγan-u jakirulta-bar sonusqaγsan-iyar 1842 on-a / jayisang janggiy-a dančin-u ber γalabnui tayisa pridsidatil bayiγsan jayisang toba-yin ber 2 duγar tayiša kiged:
412
tendenče yeke degedü ejen imperatur niqulai pablobisi qaγan ber 1842 on-a noyabri-yin 21-ü edür-e öberün motor talbilγ-a-tai γaramoti-tai yisün tuγ qayir-a kürtegebei
translit. tendenče yeke degedü ejen imperatur niqulai pablobisi qaγan ber / 1842 on-a noyabri-yin 21-ü edür-e öberün motor talbilγ-a-tai γaramoti-tai yisün tuγ qayir-a kürtegebei:
413
yeke degedü-yin batulaju qayiralaγsan-i noyan nirčiu-giin okrujinui nasilniγ-un 1849 on-a singtebri-yin 9-ü edür-e 2132 toγatu jakirulta-tai-bar qabsurγaγsan-iyar γalabnui tayisa dančin-u
translit. yeke degedü-yin batulaju / qayiralaγsan-i noyan nirčiu-giin okrujinui nasilniγ-un 1849 on-a singtebri-yin 9-ü edür-e 2132 toγatu jakirulta-tai-bar / qabsurγaγsan-iyar γalabnui tayisa dančin-u:
414
translit. 2-duγar tayisa toba-yin jasedatil buyan-u-dur nijiged mönggün qoortiγ qayir-a / kürtegebei:
415
1858 on-u bügüde-yin ribiiji-ber toγalaqui-dur aγuyin buriyad-nar uridayin-ača ulam ösčü arban qoyar mingγ-a γurban jaγun nayan dörben er-e düüsi bolbai
translit. 1858 on-u bügüde-yin ribiiji-ber toγalaqui-dur aγuyin buriyad-nar uridayin-ača ulam ösčü arban / qoyar mingγ-a γurban jaγun nayan dörben (вар. В: 12324) er-e düüsi bolbai:
417
ebügen nasutai bolba kemen γuyuγsan anu jöbsiyegden daγaγaγsan tusiyal-ača talbiγdaju tegün-ü tula jegün jüg-ün sibiiri-yin gineral gübernatur-un 1858 on-u diqabri-yin 1 edür-e batulalγ-a-bar 2 duγar tayisa qolliisqui rigistaratur ba
translit. ebügen nasutai bolba kemen γuyuγsan anu jöbsiyegden daγaγaγsan tusiyal-ača talbiγdaju / tegün-ü tula jegün jüg-ün sibiiri-yin gineral gübernatur-un 1858 on-u diqabri-yin 1 edür-e batulalγ-a-bar / 2 duγar tayisa qolliisqui rigistaratur ba:
419
tegün-ü tula noyan jabayiqalski oblasti-yin čerig-ün gübirnatur-un 1859 on-u pibrali-yin 3-u edür-e 378 toγan-u batulalγ-a-bar aγuyin stepnui düm-e-yin jasedatil borongsiu bordiina-yin ber 2 duγar tayisa boljuqui
translit. tegün-ü / tula noyan jabayiqalski oblasti-yin čerig-ün gübirnatur-un 1859 on-u pibrali-yin 3-u edür-e / (c. 46) 378 toγan-u batulalγ-a-bar aγuyin stepnui düm-e-yin jasedatil [borongsiu] (вар. А: отсутствует) bordiina-yin ber 2 duγar / tayisa boljuqui:
420
yeke degedü-yin 1860 on-u diqabri-yin 22-un edür-e batulaγsan-u küčüber daγaγsan tusiyal daγan jidkümji-tei-yin tula aγuyin otuγ-ud-un 2-duγar tayiša borongsiu bordiinu kiged tayiša qandidat dorji ubaši-yin 2-tur küjigün-ü mönggün midal
translit. yeke degedü-yin 1860 on-u diqabri-yin 22-un edür-e batulaγsan-u küčüber daγaγsan tusiyal-/ daγan jidkümji-tei-yin tula aγuyin otuγ-ud-un 2-duγar tayiša borongsiu bordiinu kiged tayiša qandidat dorji / ubaši-yin 2-tur küjigün-ü mönggün midal:
422
cügel ün inorodnui upraba-yin γoluba bayar kölüng-ün čilaγutai-yin inorodnui üprava-yin γoluba yümsüng cemüng-ü
translit. cügel-/ün inorodnui upraba-yin γoluba bayar kölüng-ün čilaγutai-yin inorodnui üprava-yin γoluba yümsüng cemüng-ü:
424
tüürge-yin inorodnui üpravayin γoluba jodaba morčigin-u tabun-dur küjügün-ü mönggün midal kürtegebei
translit. tüürge-yin inorodnui üpravayin γoluba jodaba morčigin-u / tabun-dur küjügün-ü mönggün midal kürtegebei:
425
translit. qori kiged: aγuyin buriyad-nar ber angqan-daγan yambar siltaγan-iyar / kerkijü boluγsan kiged:
430
irege edüi qoyitu üy-e-yin kümün-nügüd ülü umartaqu-yin tusa-tai bolqu bolbau kemen aγuyin buriyad-nar-un aqalaγči tayisa qollisqui registaratur kiged
translit. irege edüi qoyitu üy-e-yin kümün-nügüd ülü umartaqu-yin tusa-tai bolqu bolbau kemen / aγuyin buriyad-nar-un aqalaγči tayisa qollisqui registaratur kiged:
431
kavaliir tegülder toba-yin busu ner-e-ber mgüvanbuvaskinbs kemegdekü ber qori-yin buriyad-nar-un blam-a sanvar-tan-u aqalaγči covarji cereng-ü ber 1843 on-u toγorbiγsan bičig kiged
translit. kavaliir tegülder toba-yin: busu ner-e-ber / mgüvanbuvaskinbs kemegdekü ber qori-yin buriyad-nar-un blam-a sanvar-tan-u aqalaγči covarji cereng-ü ber 1843 on-u / (c. 47) toγorbiγsan bičig kiged:
432
translit. qori-yin emši baγsi vangsig sa-a-ki-yin ber 1845 on-u toγorbiγsan bičig-üd-i / γoul bolγaju:
433
translit. urida üy-e-yin jarim kümün ber bičigsen ekirsikir bičig-lüge sigün tokiyoldaγulju dutaγuu-yi / anu:
434
qori-yin kiged aγuyin stipnui düm-e-ner-ün kereg-üd-eče tegün abču basa oros-iyar 1815 on-ača inaγsi öber-iyen sonusuγsan üjegsen-lüge niilegülen güyigejü
translit. qori-yin kiged: aγuyin stipnui düm-e-ner-ün kereg-üd-eče tegün abču basa oros-iyar 1815 on-ača / inaγsi öber-iyen sonusuγsan üjegsen-lüge niilegülen güyigejü:
435
arban dürbedüger rabjung-un doturki doγsin kemeg dekü temür bičin jil-eče egüsken toγorbiγsan bolbaču daγusqaqu segül-i inu
translit. arban dürbedüger rabjung-un doturki doγsin kemeg-/dekü temür bičin jil-eče egüsken toγorbiγsan bolbaču daγusqaqu segül-i inu:
436
ba burin-ü burqan baγsi-yin lümbini-yin čečeglig-tür bey-e mandulagsan-ača 2823 duγar-un on-u usun em-e γaqai jil-ün modun baras sar-a-yin arba duγar er-e sirui morin edür-e
translit. ba burin-ü burqan baγsi-yin lümbini-yin / čečeglig-tür bey-e mandulagsan-ača 2823 duγar-un on-u usun em-e γaqai jil-ün modun baras sar-a-yin arba-/duγar er-e sirui morin edür-e:
437
oros-iyar 1863 on-u pibrali sar-a-yin arban jirγuduγar edür-e daγusun bičijü sigüküi-lüge selte-yi tegüskebei
translit. oros-iyar 1863 on-u pibrali sar-a-yin arban jirγuduγar edür-e daγusun bičijü / sigüküi-lüge selte-yi tegüskebei:
439
endegüregsen terigüten γurban-i ali medekü kümün bolun merged ber sigün jasabarilaqu-yi üčin ayiladqamui
translit. endegüregsen terigüten γurban-i ali medekü / [kümün bolun] (вар. В) merged ber sigün jasabarilaqu-yi üčin ayiladqamui: