Quriyangγui Altan tobči (Brief Golden Summary)
Хураангуй Алтан тобчи (Краткое Золотое сказание)
ID: HAT
Date: 1600–1700
Script: Uighur-Mongolian
Genre: chronicle
2109 lines · 15 961 words
Bibliography
Хаадын үндсэн хураангуй Алтан товч / Монгол бичгээс хөрвүүлж, оршил бичиж, хаягуулан тайлбар хийсэн Ш. Чоймаа. Улаанбаатар, 2006.
Латинский галиг «shin-e-ber oldaγsan huriyangγui altan tobči-yin sudur eke-yin latin γaliγ» из файла Huraangui altan towch-Galig.doc (составитель галига не установлен). В строках .orig: [1a 01] — лист и строка рукописи, / — конец строки, [=…] — исправления составителя галига; в поисковом слое использованы исправленные формы (кроме исправлений с вопросом).
Show:
Middle Mongolian
Click a word to find it in the corpus; hover over it to see the analysis. Dotted underline: no analysis.
2
translit. [1a 02] erkin bodisüg-nar- / -un törülten-i : erdem-ten [=erdemten] / degedü qad-un ijaγur-i :
12
translit. [1a 20] tegünü [=tegün-ü] / köbegün namayi köke-i [=kökei] kemekü / dörben tib-i ejelegči / altan kürdü-tü [=kürdütü] qaγan :
13
translit. [1a 24] tegünü [=tegün-ü] köbegün üjesküleng- / -tü [=üjeskülengtü] γurban tib-i ejeleg- / -či [=ejelegči] mönggün kürdü-tü [=kürdütü] / qaγan :
14
translit. [1a 27] tegünü [=tegün-ü] köbegün / masi üjesküleng-tü [=üjeskülengtü] qoyar / tib-i ejelegči jes kürdü- / [2a] -tü [=kürdütü] qaγan :
15
translit. [2a 01] tegünü [=tegün-ü] / köbegün sayin üjesküleng-tü [=üjeskülengtü] / nigen tib-i ejelegči temür / kürdü-tü [=kürdütü] qaγan buyu :
16
translit. [2a 05] tegünü [=tegün-ü] köbegün tegüs üjes- / -küleng-tü [=üjeskülengtü] qaγan buyu :
18
translit. [2a 09] tegüs üjesküleng-tü [=üjeskülengtü] qaγan- / -u köbegün talbiγči qaγan / buyu :
26
translit. [2a 22] tere qaγan- / -ača ulam jerge-ber saluγ- / -san [=saluγsan] qad-un ečüs arsalan [=arslan] / oγuči-tu [=oγučitu] qaγan buyu :
30
translit. [2b 02] ariγun idege-tü [=idegetü] qaγan-u / köbegün burqan baγsi üjeskü- / -leng-tü [=üjeskülengtü] nandi qoyar buyu :
31
translit. [2b 05] čaγan idege-tü [=idegetü] qaγan-u / köbegün nasun-a tegülder ila- / -γuγči [=ilaγuγči] kiged tegüs sayin / qoyar buyu :
32
translit. [2b 08] tangsuγ / idegetü qaγan-u köbegün / nasun-a tegülder yeke neretü [=neretü] / kiged ülü türidügči / qoyar buyu :
38
translit. [2b 20] burqan nirwan- / -tur [=nirwan-dur] nögčijü mingγan ilegü [=ilegüü] / jil boluγsan-u qoyina [=qoyin-a] :
39
translit. [2b 22] maq-a / samadi qaγan-u altan uruγ - / -ača dorun-a časutu-yin [=časutu-yin] bel- / -dür delgeregsen inu eyin / buyu :
42
translit. [2b 29] odqan inu törülki / [3a] köke keris üsütü / γar köl inu qabtaγai / nidün inu dotur-a-ača / degegside aniqu buyu :
46
translit. [3a 11] balbu töbed qoyar-un / jabsar-a töbed-ün üker / aduγuluγči ebügen mören-ü / kijaγar-ača qaγurčaγ-i / oluγad :
47
translit. [3a 15] negejü [=negegejü] üjebesü / γow-a üjesküleng-tü [=üjeskülengtü] / köbegün ajuγu :
50
translit. [3a 20] {oγtarγui-dur} quru- / -γu-bar [=quruγu-bar] jiγabai : ene tengri- / -yin [=tngri-yin] köbegün buyu :
55
translit. [3a 27] časutu sambu aγula dörben / ker-i [=kir-a] {γajar-i} uqaju nutuγlay-a gejü / iretele :
56
translit. [3a 29] töbed-ün kümün / [3b] učiraju [=učaraju] qamiγ-a-ača irekü / kümün buyu gejü asaγba :
57
degegside jiγabai ene keüken tngri-eče jayaγatu buyu man-u töbed ulus-tur qan ügei buyu gejü küjügün-dür-iyen ergün abču irebei
translit. [3b 03] degegside jiγabai : ene keüken / tenggri-deče [=tngri-eče] jayaγatu buyu / man-u töbed ulus-tur / qan ügei buyu gejü küjügün- / -dür-iyen ergün abču irebei :
60
translit. [3b 11] kümün sandali-tu [=sandalitu] tegünü [=tegün-ü] / köbegün kiy-a jarbu sibaγun / sandali-tu [=sandalitu] qaγan :
61
translit. [3b 13] tegünü [=tegün-ü] / köbegün ayitulγ-a arbai sandali- / -tu [=sandalitu] qaγan :
62
translit. [3b 15] tegünü [=tegün-ü] köbegün / güri külüg γal bolur sandali- / -tu [=sandalitu] qaγan :
63
translit. [3b 17] tegünü [=tegün-ü] köbegün / gün söbin [=sobin] morin sandali-tu [=sandalitu] / qaγan :
64
translit. [3b 19] tegünü [=tegün-ü] köbegün / dalai söbin [=sobin] altan sandali- / -tu [=sandalitu] qaγan :
67
translit. [3b 25] öber jaγuraban [=jaγur-a-ban] maγulaldu- / -ju [=maγulalduju] börün [=börte] činu-a umar-a / jüg tenggis dalai getül- / -jü [=getüljü] jad-un γajar-a ire- / -ged [=ireged] :
69
translit. [4a 02] jad-un γajar-tur nütuγ- / -lan [=nutuγlan] saγuju mongγol omuγ- / -tan [=omuγtan] bolba :
72
translit. [4a 07] tegünü [=tegün-ü] köbegün tamančan [=tama(n)ča(n)] : / tegünü [=tegün-ü] köbegün qoričal [=qoričar] / mergen :
77
translit. [4a 14] tegünü [=tegün-ü] köbegün qaračüg [=qaračuγ] : / tegünü [=tegün-ü] köbegün böjirgidei [=borjigidai] / mergen :
81
translit. [4a 20] borul- / -dai [=boruldai] qulabi jalaγu-tu [=jalaγutu] : / dayir boru qoyar külüg-üd / mori-tu [=moritu] :
87
translit. [4b 02] düireng / girüdi-eče : tengkelig γoru- / -qan [=γoruqan] uruγu irekü negüdeli [=negüdel-i] :
88
translit. [4b 05] duwa soqur üjejü : degü- / -degen [=degüü-degen] dobu mergen-tü [=mergen-dü] kelebe :
89
translit. [4b 07] tengkelig γoruqun [=γuruqan] uruγu / irekü negüdel-ün tergen-ü / önjigen [=öljigen] dotur-a nigen ökin / saγunam :
93
translit. [4b 14] degü [=degüü] inu ečijü üjebesü / tergen-ü önjigen [=öljigen] dotur-a / nigen biy-e-tür [=bey-e-dür] kürügsen / ökin bui ajuγu :
95
translit. [4b 20] tere ökin qori / tümed-ün γorildai [=qorildai] mergen- / -ü barγujin γow-a aγ-a- / -ača ariγ usun-a törügsen :
97
translit. [4b 25] dobu / mergen duw-a soqur aq-a- / -taγan [=aq-a-daγan] ečijü ünengkü [=ünenkü] aldar / čab [=čau] yeketei :
102
translit. [5a 06] dobu mergen / tegüni [=tegün-i] abču begter / begünetei neretü qoyar / köbegün törügülbe :
104
ügei boluγsan qoyin-a alung γow-a er-e ügei yabuju buqu qatagi buquči salči bodunčur neretü γurban köbegün törübe
translit. [5a 11] ügei boluγsan qoi- / -na [=qoyin-a] alung γow-a er-e ügei / yabuju buqu qatagi / buquči salči bodunčur / neretü γurban köbegün / törübe :
108
translit. [5a 21] kenei [=ken-ü] yaγunai [=yaγun-u] bolba gejü / kemeldüküi-yi eke ni alung / γow-a medejü :
109
translit. [5a 23] ta qoyar / köbegün mini namai [=namayi] serekü tan-i [=tani] / jöb gejü keleged :
112
translit. [5a 28] qoyina [=qoyin-a] / tabuγad mösü ögbe quγul- / [5b] -ju [=quγulju] ese čidaba :
114
translit. [5b 04] qara [=qar-a] söni sira [=sir-a] / čeügen köbegün bolji [=bolju] oru- / -ju [=oruju] ireküdü [=irekü-dü] gerte [=ger-tü] mini / ger-e orum :
115
kebeli minu iliged γarqui čaγ-tur sir-a qaljan noqai bolju silabalčaju baraγun egüde-ber kelen ama-ban doliyaju γarum bile
translit. [5b 07] kebeli minu / iliged : γarqui čaγ-tur / sira [=sir-a] qaljan noqai bolju / silabalčaju baraγun egüde-ber / kelen amaban [=ama-ban] doliyaju γarum / bile :
116
translit. [5b 12] tegüber [=tegün-iyer] sanaqula : / tengri-deče [=tngri-eče] jayaγatai / köbegün buyu gejü sananam bi :
117
translit. [5b 15] kerbe qoyina [=qoyin-a] qara [=qar-a] terigütü / kümün-ü ejen bolqu medege ügei :
118
translit. [5b 17] yaγun bolbasu qoyina [=qoyin-a] ta / qoyar-un minu nökür boltuγai / kemen ügülebe :
126
translit. [6a 02] činu-a maral-i qada-yin qonggil- / -tu [=qonggil-du] qorγudaγulji [=qorγudaγulju] bayiqui- / -yi üjejü :
129
translit. [6a 07] onun mören-i [=mören-ü] ekin-dü ebesün / ömbüle [=embüle] neretü ger-i bariju / saγutala :
133
translit. [6a 14] tere qarčaγai-yin bariγsan / qung čeng nuγud γalaγun- / -iyar jiran [=iyan?] nigen jamu tegüsgen / yabun atala :
138
translit. [6a 24] tegüni [=tegün-ü] / qoyina [=qoyin-a] aqa [=aq-a] ni buqu qata- / -gi [=qatagi] onun mören ögede / maγu nigen degüü ečile :
140
translit. [6a 29] tere ülus-tur [=ulus-tur] / [6b] oruju ende nigen {sarγul} [=sirγal] daγ-a- / -tai keüken-i üjebeü [=üjebe üü] gejü / asaγba :
141
translit. [6b 03] tere ulus ende / činu suraqui-tur [=suraqui-dur] ada- / -li [=adali] nigen köbegün bayinam :
142
translit. [6b 06] nigen sarγul [=sirγal] mori-tai [=moritai] / nigen boruγčin qarčaγai- / -tai :
145
translit. [6b 13] činggitele üde bolqu čaγ- / -tu egülen ügei bayiγsar [=bayiγsaγar] / boruγun [=boruγan] baγ-a baγ-a oruba :
147
činggitele bodunčur irebe tere sibaγun-i bariγsan ödün ni salkin bolqula onun mörün uruγu sibaγun-u ödü burγaniγ času keyiskü metü butaraju keyisčü irem
translit. [6b 17] činggi- / -tele [=činggitele] bodunčur irebe : / tere sibaγun-i bariγsan / ödün-i [=ödün ni] salkin bolqula onun / mörün uruγu sibaγun-i [=sibaγun-u] / ödü burγaniγ času / keyiskü metü butaraju / keyisčü irem :
149
translit. [6b 26] bodunčur / ügüler-ün [=ügülerün] : minu ebesün / embüle mör degere [=deger-e] bayinam :
150
translit. [6b 29] qarčaγai-yuγar bariγuluγ- / [7a] -san [=bariγuluγsan] : sibaγun-i [=sibaγun-u] miqan belen / bui idegesi [=idegeči (idegesei?] :
152
translit. [7a 05] bodunčur ügü- / -ler-ün [=ügülerün] : γaγčaγar saγuqui- / -tur [=saγuqui-dur] :
154
translit. [7a 09] qung čeng-iyer / naγadbasu : qubitu nökür / oldamu kemen naγaduγsan / bülüge :
156
translit. [7a 15] uγuqu [=uuγuqu] idekü oldabasu / kereg inu tere buyu kemeged / embüle-tür [=embüle-dür] orubasu :
158
translit. [7a 20] bodunčur / ügüler-ün [=ügülerün] : qoγulai-tur [=qoγulai-dur] / jayaγan ügei sidün-tür [=sidün-dür] / torba :
159
translit. [7a 23] qoyimur-a-dur [=qoyimur-tur] / jayaγan ügei bosuγan-tur [=bosuγan-dur] / unaba :
160
translit. [7a 25] kemeged tengri-dür [=tngri-dür] / mörgübe : aq-a inu či maγu / teneg čimadur [=čim-a-dur] eyimü üge / ülü jokiqu kemeged :
168
translit. [7b 11] degüü inu ügüler-ün [=ügülerün] : / ene ulus sayin maγu yeke / baγ-a ügei dumda bayinam :
177
translit. [7b 28] tegüni [=tegün-i] bariju abuγsan em-e- / -eče törügsen baγaridai / [8a] nereyidčü qaračus bolba :
184
translit. [8a 12] bodunčur / boγda qabči külüg-eče / busu ayimaγ-un ulus-i / čöm qaračus bolγaγsan / yosun eyimü bülüge -:-
188
translit. [8a 20] tegünü [=tegün-ü] köbegün / sayidu [=qayidu] : tegünü [=tegün-ü] köbegün / bayisongqur doγsin :
192
translit. [8a 26] tegünü [=tegün-ü] köbegün / yisükii [=yisükei] baγatur nekün tayisi / daritai očuγun qoyar / degüüben [=degüü-ben] abču anglan [=angnan] yabu- / [8b] -qui-tur [=yabuqui-dur] :
193
translit. [8b 01] nigen čindaγ-a / biyu geji [=gejü] qaγaba qaγaγsan-i [=qaγaγsan-ni] / nigen ekener sigegsen ajuγu :
195
translit. [8b 05] yisükei degüü- / -tegen [=degüü-degen] tere em-e-eče sayin / köbegün törükü giji [=gejü] keleged :
197
translit. [8b 09] merkid-ün ere [=er-e] / čiledü ögelen eke-yi / olqunud-ača abču qari- / -qui-tur [=qariqui-dur] :
198
translit. [8b 12] nekejü güiče- / jü [=güičejü] yisükei qoyar degüü- / tegen [=degüü-degen] kelebe :
199
translit. [8b 14] egüni [=egün-i] dauliy-a / gejü ečiküi-yi medeged / ögelen eke ere-tegen [=er-e-degen] čiledü- / -tü [=čiledü-dü] kelebe :
200
či medebe üü tuγar-un γurban köbegün-ü jang-ni ču maγuqai či γar gejü emüsügsen čamča-ban tayilju ögtele
translit. [8b 17] či medebeü [=medebe üü] / tuγar-un γurban köbegün-i [=köbegün-ü] / jang-yi [=jang-ni] či [=ču] maγuqai či / γar gejü emüsügsen čamča- / -ban tayilju ögtele :
207
translit. [9a 02] ögelen qatun uyilaju [=ukilaju] yabu- / -qui-tur [=yabuqui-dur] daritai očuγun / üge öčir-ün [=öčirün] :
209
translit. [9a 06] qayiba- / -su [=qayibasu] mör ügei : qarabasu / baraγ-a ügei qayilabasu / ülü sonusum gebe :
212
translit. [9a 13] ögelen ekese [=eke-eče] / tatar temüjin-i qori buq-a- / -yi talaγ-a talaji [=talaju] ireküdü [=irekü-dü] / nigen niγun [=nuγun] köbegün törübe :
214
translit. [9a 18] temür ölügei-tür [=ölügei-dür] / ölügeyidügsen-i [=ölügeyidügsen-ü] külin-i [=külis-i] küü / qajiγu-yi inu γaγča / tülkigsen-ü beleg-iyer [=belge-ber] :
215
translit. [9a 22] qasbuw-a altan tamaγ-a / jayaγabai [=jayaγabar] učiraγsan [=učaraγsan] bülü- / -ge [=bülüge] -:-
217
translit. [9a 26] yisükei köbegün-iyen / temüjin-i abču naγačunar- / -tur [=naγaču-nar-tur] olqunud-tu em-e / eriy-e geji [=gejü] ečiküi-dür :
218
qonggirad-un dei sečen dongqur čegčir qoyaγula-yin qoγur dumdaki čorγu usun deger-e aduγu-ban usulaju bayiqui-dur
translit. [9b 01] qonggirad-un dei sečen / dongqur čegčir qoyaγu- / -la-yin [=qoyaγula-yin] qoγur dumdaki / čorγu usun degere [=deger-e] adu- / -γuban [=aduγu-ban] usulaju bayiqui- / -dur :
220
translit. [9b 08] kiyud yasutu borjigin / omuγtan quda köbegün / qamiγasi yabunam geji [=gejü] / asaγuqui-dur :
221
translit. [9b 11] yisükei / ügülebe : γanča [=γaγča] köbegün- / -iyen temüjin-i olqunud- / -tu kürge erir-ün [=erirün] odui / geji [=gejü] keleküdü [=kelekü-dü] :
222
translit. [9b 15] dei sečen / ügülerün : ene söni qota- / -la-yin [=qotala-yin] čaγan songqur [=šongqur] bolju :
224
translit. [9b 19] terekü / jegüdün minu kiyud yasu- / -tu [=yasutu] borjigin omuγtu / tanuqu [=tanu kü] sülde ajuγu :
225
translit. [9b 23] minu gerte [=ger-tü] yabu börte nere- / -tei [=neretei] yisün nasutai ökin / bi [=bui] öggüy-e :
226
translit. [9b 25] erte bidan-u / γajar-un yosun (qačar) γow-a / ökin-iyen qasaγ tergen- / -dü saγulγaju :
227
translit. [9b 28] qara [=qar-a] buγu- / -ra [=buur-a] kölgelejü : qamuγ-un ejen / [10a] qatun bolγam bile :
232
ökin inu üjebesü nidün-dür-iyen γaltai niγur-tur-iyan gerel-tei man-dur beri bolju bolqu ökin bayinam kemebe
translit. [10a 08] ökin inu üje- / -besü [=üjebesü] nidün-tür-iyen [=nidün-dür-iyen] γaltai / niγur-tur-iyan gerel-tei / mandur [=man-dur] beri bolju bolqu / ökin bayinam kemebe :
233
translit. [10a 12] dei sečen / köbegün-iyen kürged-de [=kürgen-dür] talbi- / -ji [=talbiju] qarimu kemebe :
234
translit. [10a 14] yisükei / baγatur γaγča köbegün-iyen / dei sečen-dü qos morin- / -yin [=morin-iyan] ögčü :
235
translit. [10a 17] temüjin-i talbi- / -ju [=talbiju] ečiküi-tegen [=ečiküi-degen] köbegün minu / noqai-ača ayimtaγai bi [=bui] :
243
translit. [10b 02] amta-tu [=amtatu] idegen- / -tegen [=idegen-degen] qour-a qoliju ögči [=ögčü] / bayinam geji [=gejü] :
244
translit. [10b 04] amin-iyan / mengdeküdü [=mengdekü-dü] mengqalig-i [=mengkelig-i] ire / gejü mengqalig-tü [=mengkelig-tü] kelebe :
245
translit. [10b 07] qonggirad-un dei sečen- / -tü [=sečen-dü] γaγča köbegün-iyen / temüjin-i talbiji [=talbiju] irele :
250
translit. [10b 14] uq-a- / -γatu [=uqaγatu] törügsen köbegün-iyen / urγuγsan manggir-iyar ürgül- / -jü [=ürgülji] tejigejü :