Historical corpus of the Mongolian language

A Mongolian Version of Subhâṣitaratnanidhi

Монгольская версия Subhāsitaratnanidhi
ID: Srn Date: 1300–1400 Script: Uighur-Mongolian Genre: Buddhist text (буддийская литература) Author: Sa Skya Pandita? 1190 lines · 9 305 words
Search in this text Edition (PDF) In Mongolian script (reconstruction)
Photos of the monument (1): Subhasitaratnanidhi Photos from the archive of D. Tumurtogoo
Bibliography
1) G. J. Ramstedt, A Fragment of Mongolian “Quadratic” Script, C. G. E. Mannerheim, Across Asia from West to East in 1906-1908, Helsinki 1940, 1-5; 2) L. Ligeti, Le Subhāsitaratnanidhi mongol, un document du moyen mongol, Partie Ire. Le manuscript tibéto-mongol en reproduction phototypique avec une introduction.{Bibliotheca Orientalis Hungarica VI}, Budapest, 1948, XIII+124; 3) P. Aalto, A Second Fragment of the Subhāsitaratnanidhi in Mongolian Quadratic Script, JS FOu LVII, 1953/1954, 1-5; 4) P. Aalto, Fragmente des mongolischen Subhāsitaratnanidhi in Quadratschrift, MIO Bd. II,
Berlin, 1955, 279-290; 5) T. F. Carter, Fragmente des mongolischen Subhāsitaratnanidhi in Quadratschrift, MIO, 3:2, 1955, 379-390; 6) J. E. Bosson, A Rediscovered Xylograph Fragment from the Mongolian ‘Phags-pa Version of the Subhāsitaratnanidhi, CAJ 6, 1961, 85-102; 7) J. E. Bosson, A Treasury of Aphoristic Jewels. The Subhāsitaratnanidhi of Sa-Skya Pandita in Tibetan and Mongolian.{= Uralic and Altaic Series 92}, Indiana University Publications. Bloomington, 1969, 398 pp.; 8) L. Ligeti, Tr’sor des sentences. Subhāsitaratnanidhi de Sa-skya pandita. Traduction de Sonom gara, Budapest, 1973, 146 pp.; 9) D. Cėrėnsodnom, Mongol uran zochiol (XIII-XX zuuny ėch), UB., 1987, 237-241
Show: Middle Mongolian Click a word to find it in the corpus; hover over it to see the analysis. Dotted underline: no analysis.
251
ed-i quriyaγčin mungqaγ-ud aran-dur sadun-i taqi sedkiküi-e qamiγ-a bui
translit. [III 9b] Ed-i quriya:γčin mungqaγ-u:d aran-dur sadun-i taqi sedkiküi-e qamiγ-a: bui
252
nigül jobalang maγui ner-e-dür oruγad quluγan-a metü jögen baraju ükümüi.
translit. Nigül jobalang maγu:i ner-e-dür oruγa:d quluγan-a metü jöge:n baraju ükümüi.:.
253
maγui aran čiγuluγsan dotur-a erdem-tü be kümün-i qamiγ-a kündülekün qourutu moγai aqu γajar-a gegen ber jula gerel-ün yadayu.
translit. Maγu:i aran čiγu:luγsan dotur-a erdem-tü be kümü:n-i qamiγ-a: kündülekün qourutu moγai aqu γajar-a gege:n ber jula gerel-ün yadayu.:.
254
γutaγar
translit. [III 10a] γutaγa:r
255
arban ed-tü ber bolbasu nigül-ün küčün-iyer qataγurqaju jaruqui-a erke inü ügei üsüm bolju idekü čaγ-tur kerige nasuda qošiγuban ebedüyü.
translit. arban: Ed-tü ber bolba:su nigül-ün küčün-iye:r qataγu:rqaju jaruqui-a erke inü ügei üsüm bolju idekü čaγ-tur kerige nasuda qošiγu:ba:n ebedüyü.:.
256
nasuda busud-ta tejigegülün yabuγčin aran kejiy-e ber bögesü maγad šingtarayu
translit. Nasu[da] busud-ta tejige:gü:lün yabuγčin aran kejiy-e: ber böge:sü maγad šingtarayu
257
qong keriy-e-de ergügülküi yasutu menekei kösör-e unajuγui gekü.
translit. Qong keriy-e:-de ergügü:lküi yasutu menekei kösör-e unajuγu:i gekü.:.
258
sayin maγui ülü uqan ači umurtaγči tangsuγ üge-yi ülü γayiqar-un
translit. [III 10b] Sayi:n maγu:i ülü uqan ači umurtaγči tangsuγ üge-yi: ülü γayi:qar-un
259
ile üjeged bögetele basa asaγuγči doruyitan daγaγčin mungqaγ-ud-un belges.
translit. Ile üjege:d böge:tele basa asaγu:γči doruyi:tan daγaγčin mungqaγ-u:d-un belges.:.
260
yadaγaγa dayisud-i amabar daruyu
translit. Yadaγaγa: dayi:sud-i amaba:r daruyu
261
üjebesü qola-ača kü daγun γarγayu
translit. Üjebe:sü qola-a:ča kü daγu:n γarγayu
262
kürülčen barabasu jalbarin sögüdüyü
translit. Kürülčen baraba:su jalbarin sögüdüyü
263
ger-tegen kürbesü omurqan ögüleyü.
translit. Ger-tege:n kürbe:sü omurqan ögüleyü.:.
264
γutaγar
translit. [III 11a] γutaγa:r
265
arban nigen aγuliqai kümün eyetüküi-dür baγaturqayu
translit. arban nigen: Aγu:liqai kümü:n eyetüküi-dür baγa:turqayu
266
alban kürbesü ed-iyen sanayu
translit. Alban kürbe:sü ed-iye:n sanayu
267
yabuy-a kemebesü ebedčin ködölüyü
translit. Yabuy-a keme:be:sü ebedčin ködölüyü
268
bayilduγan-dur qola-ača qayilan ungšiyu.
translit. Bayi:lduγa:n-dur qola-a:ča qayi:lan ungšiyu.:.
269
ciqul oyutan öčügüken γarbasu qanuyu
translit. Ciqul oyutan öčügü:ken γarba:su qanuyu
270
kerbe γartabasu nöküd-tegen čimaduyu
translit. Kerbe γartaba:su nöküd-tege:n čimaduyu
271
ey-e-dür čiγulbasu keregür egüsküyü
translit. Ey-e-dür čiγu:lba:su keregü:r egü:sküyü
272
ičireg üges-i doriγun keleleyü.
translit. Ičireg üges-i doriγu:n kele[le]yü.:.
273
bayilduγan-dur jebes-iyen sürčilen arčiyu
translit. [III 11b] Bayi:lduγa:n-dur jebes-iye:n sürčilen arčiyu
274
dayisun-luγ-a kürülčebesü öber-iyen niγuyu
translit. Dayi:sun-luγ-a: kürülčebe:sü öbe:r-iye:n niγu:yu
275
nöküčebesü dayisun-ača ber nökür ayultu meses-i dayisun-u γar-tur oγoruyu.
translit. Nöküčebe:sü dayi:sun-a:ča ber nökür ayultu meses-i dayi:sun-u γar-tur oγo:ruyu.:.
276
cerig yabur-un qoyina qočoruyu
translit. Cerig yabur-un qoyi:na qočoruyu
277
qaribasu terigülen urida manglayilayu
translit. Qariba:su terigü:len urida manglayi:layu
278
ideküi-dür uuqui-dur kürbesü šinuyu
translit. Ideküi-dür uuqui-dur kürbe:sü šinuyu
279
berke-yi üjebesü arγ-a-barbultariyu.
translit. Berke-[y]i: üjebe:sü arγ-a-ba:rbultariyu.:.
280
γutaγar
translit. [III 12a] γutaγa:r
281
arban qoyar maγui aran-u yosun-dur inigegdekü maši olan aji j-a
translit. arban qoyar: Maγu:i aran-u yosun-dur inige:gdekü maši olan aji j-a
282
bögeljigsen töküm-i ken j-e aγudalqu
translit. Böge:ljigsen töküm-i ken j-e aγu:dalqu
283
bögeljigsen-i mergen kümün qamiγ-a amsaqu.
translit. Böge:ljigsen-i mergen kümü:n qamiγ-a: amsaqu.:.
284
urul-iyan ködelgen imleyü
translit. Uru:l-iya:n ködelgen imleyü
285
ögülegdebesü nidüben čabčilaγad aldar-iyan sonosbasu inčaγlaγči ken-dür be bögesü maγui-yin belge.
translit. Ögülegdebe:sü nidübe:n čabčilaγa:d aldar-iya:n sonosba:su inčaγlaγči ken-dür be böge:sü maγu:i-yi:n belge.:.
286
translit. [III 12b]
287
translit. [IV 1a]
288
dötüger
translit. [IV 1b] Dötüge:r
289
nigen sayin üge-tü erdeni-yin sang neretü sastir-ača qoyar-i qolban onuqui dötüger jüyil.
translit. nigen: Sayi:n üge-tü erdeni-yi:n sang neretü sastir-a:ča qoyar-i qolban onuqui dötüge:r jüyi:l.:.
290
dorudu kümün bayan ber bolbasu ujuγur-tu ügegün aran-a daruγdayu
translit. Dorudu kümü:n bayan ber bolba:su ujuγu:r-tu ügegü:n aran-a daruγdayu
291
ölösügsen bars-un kürkireküi daγun-iyar bečin modun-u oqi-ača unajuγui.
translit. Ölösügsen bars-un kürkireküi daγu:n-iya:r bečin modun-u oqi-a:ča unajuγu:i.:.
292
dötüger
translit. [IV 2a] Dötüge:r
293
qoyar mungqaγ-ud erdem-iyen omurqan keleleyü
translit. qoyar: Mungqaγ-u:d erdem-iye:n omurqan keleleyü
294
merged erdem-iyen dotura niγuyu
translit. Merged erdem-iye:n dotura niγu:yu
295
ebesün usun-u deger-e kölbegeyü
translit. Ebesün usun-u dege:r-e kölbege:yü
296
erdeni-yi degere ber talbibasu šinggeyü.
translit. Erdeni-yi dege:re ber talbiba:su šinggeyü.:.
297
öčügüken erdem-ten omuγ-tu bolui
translit. Öčügü:ken erdem-ten omuγ-tu bolui
298
mergen bolbasu nomuqan bolumui
translit. Mergen bolba:su nomuqan bolumui
299
öčüken möred nasu daγu-tu yeke dalai-dur daγun qamiγ-a bui.
translit. Öčü:ken möred nasu daγu:-tu yeke dalai-dur daγu:n qamiγ-a: bui.:.
300
dorudus aran sayid-i dorumjilayu
translit. [IV 2b] Dorudus aran sayi:d-i dorumjilayu
301
sayid dorudus-i ülü dorumjila<b>ai
translit. Sayi:d dorudus-i ülü dorumjila<b>ai
302
arslan ünegen-i tejigen bögetele ünegen kü ünegen-i üjen yadayu.
translit. Arslan ünegen-i tejige:n böge:tele ünegen kü ünegen-i üjen yadayu.:.
303
sayid ayimasbasu ber mörgübesü jalirayu
translit. Sayi:d ayi:masba:su ber mörgübe:sü jalirayu
304
maγun mörgügdebesü düled örilčeyü
translit. Maγu:n mörgügde[be:]sü düled örilčeyü
305
altan qatangγu bögetele geskebesü boluyu
translit. Altan qatangγu böge:tele geskebe:sü boluyu
306
noqai-yin sangγasun geskebesü ömekei γarui.
translit. Noqai-yi:n sangγasun geskebe:sü ömekei γarui.:.
307
dötüger
translit. [IV 3a] Dötüge:r
308
γurban merged-tür tegüs erdem boluyu
translit. γurban: Merged-tür tegüs erdem boluyu
309
mungqaγ-ud-tur γaγča kü gem-üd büi
translit. Mungqaγ-u:d-tur γaγča kü gem-ü:d büi
310
erdeni-eče bügüde kereg γaruyu
translit. Erdeni-e:če bügüde kereg γaruyu
311
qoru-tu moγai-ača gem-üd törümüi.
translit. Qoru-tu moγai-a:ča gem-ü:d törümüi.:.
312
nigül kigčin aγlaγ oi-dur ber γutuyu
translit. Nigül ki:gčin aγlaγ oi-dur ber γutuyu
313
sayid balγasun-dur bögetele nomuqaduyu
translit. Sayi:d balγasun-dur böge:tele nomuqaduyu
314
ariγatu görügen oi-dur bögötele kiling-tü, sayin morin ger-tür bögetele nomuqan.
translit. Ariγa:tu görüge:n oi-dur bögö:tele kiling-tü, sayi:n morin ger-tür böge:tele nomuqan.:.
315
boγda sayid öber-ün gem-iyen üjeyü
translit. [IV 3b] Boγda sayi:d öbe:r-ün gem-iye:n üjeyü
316
maγui kümün busud-un gem-i eriyü
translit. Maγu:i kümü:n busud-un gem-i eriyü
317
taγus öber-ün beyeben šingjileyü
translit. Taγus öbe:r-ün beyebe:n šingjileyü
318
uγuli busud-tur maγui iru talbiyu.
translit. Uγu:li busud-tur maγu:i iru talbiyu.:.
319
sayid jögelen-iyer-iyen bügüde-yi tejigeyü
translit. Sayi:d jöge:len-iye:r-iye:n bügüde-yi tejige:yü
320
maγun örilčegsen bügüde-yi jobaγayu
translit. Maγu:n örilčegsen bügüde-yi jobaγa:yu
321
jimis-tü modun öber-i busud sakiyu
translit. Jimis-tü modun öbe:r-i busud sakiyu
322
qoγosun modun öber-i busud-ta tülegülüyü.
translit. Qoγo:sun modun öbe:r-i busud-ta tülegü:lüyü.:.
323
dötüger
translit. [IV 4a] Dötüge:r
324
dörben büküi-tü čaγ-tur bügüdeger sadun bolai
translit. dörben: Büküi-tü čaγ-tur bügüdege:r sadun bolai
325
ker ber šintarabasu qotola dayisun bolui
translit. Ker ber šintaraba:su qotola dayi:sun bolui
326
erdeni-tü qui-dur qolakin ber qurayu
translit. Erdeni-tü qui-dur qolakin ber qurayu
327
sirgigsen naγur-i ken ber bögesü tebčiyü
translit. Sirgigsen naγu:r-i ken ber böge:sü tebčiyü
328
mungqaγ-ud ed-i olbasu bayasuyu
translit. Mungqaγ-u:d ed-i olba:su bayasuyu
329
boγda sayid qamuγ-iyan tebčibesü bayasuyu
translit. Boγda sayi:d qamuγ-iya:n tebčibe:sü bayasuyu
330
maγui küjigüten maγajibasu jirγaqui-ača sedkiyü
translit. Maγu:i küjigü:ten maγa:jiba:su jirγaqui-a:ča sedkiyü
331
merged maγui küjigün-eče ayuyu.
translit. Merged maγu:i küjigü:n-e:če ayuyu.:.
332
sayid-ta qour kürgegči böged nökür bolui
translit. [IV 4b] Sayi:d-ta qour kürgegči böge:d nökür bolui
333
maγun-a qour kürgegči qour kü boluyu
translit. Maγu:n-a qour kürgegči qour kü boluyu
334
tüyimer γal-i keyikü šitaγuluyu
translit. Tüyi:mer γal-i keyi:kü šitaγu:luyu
335
mön kei öčügüken jula-yi sönegeyü.
translit. Mön kei öčügü:ken jula-yi sönege:yü.:.
336
ene amaraγ minu ene dayisun minu kemen čiqul oyutan angγida ilγamui
translit. Ene amaraγ minu ene dayi:sun minu keme:n čiqul oyutan angγida ilγamui
337
tegši sayin sedkil-tü kümün-dür tus-a kigči ken be bolqui-a medege ügei.
translit. Tegši sayi:n sedkil-tü kümü:n-dür tus-a ki:gči ken be bolqui-a medege: ügei.:.
338
dötüger
translit. [IV 5a] Dötüge:r
339
tabun erdem erdem-ten erdem-i kü taγalayu
translit. tabun: Erdem erdem-ten erdem-i kü taγa:layu
340
erdem ügegün qamiγ-a taγalaqun
translit. Erdem ügegü:n qamiγ-a: taγa:laqun
341
jöges čečeg-i taγalamu j-a
translit. Jöges čečeg-i taγa:lamu j-a
342
köke terigütü qamiγ-a taγalaqu.
translit. Köke terigü:tü qamiγ-a: taγa:laqu.:.
343
mergen merged-ün jaγur-a joqiyu
translit. Mergen merged-ün Jaγu:r-a: joqiyu
344
mungqaγ-ud merged-i qamiγ-a medekün
translit. Mungqaγ-u:d merged-i qamiγ-a: medekün
345
altan-ača degere ünetü čindan-i mungqaγ-ud negüresün bolγaγsan-i üjedkün.
translit. Altan-a:ča dege:re ünetü čindan-i mungqaγ-u:d negü:resün bolγaγsan-i üjedkün.:.
346
merged öber-iyen onun čidayu
translit. [IV 5b] Merged öbe:r-iye:n onun čidayu
347
mungqaγ-ud aldar-i kü daγan bui
translit. Mungqaγ-u:d aldar-i kü daγan bui
348
ötegü noqai-a qučaγdabasu öd ügei busud güyüldümüi.
translit. Ötegü noqai-a qučaγdaba:su öd ügei busud güyü:ldümüi.:.
349
boγda merged maši šingtarabasu ber sayin üges-iyer busud-i bayasqaγuluyu
translit. Boγda merged maši šingtaraba:su ber sayi:n üges-iye:r busud-i bayasqaγu:luyu
350
mungqaγ-ud ed-tü boluγsan čaγ-tur ber temečeldüküi ber kü öber busud-i barayu.
translit. Mungqaγ-u:d ed-tü boluγsan čaγ-tur ber temečeldüküi be:r kü öbe:r busud-i barayu.:.
351
dötüger
translit. [IV 6a] Dötüge:r
352
jirγuγan nigen nigen ügeber kü bütügeküi-e sedkiyü
translit. jirγuγa:n: Nigen nigen ügebe:r kü bütüge:küi-e sedkiyü
353
jarim-ud sem-iyer üyile-dür kičigeyü
translit. Jarim-u:d sem-iye:r üyi:le-dür kičige:yü
354
maγui noqai dayisun-dur qučayu
translit. Maγu:i noqai dayi:sun-dur qučayu
355
oqar miγui sem-iyer mariyamui.
translit. Oqar miγu:i sem-iye:r mariya:mui.:.
356
sayid aran daγariγdabasu ber tus-a kürgeyü
translit. Sayi:d aran daγa:riγdaba:su ber tus-a kürgeyü
357
maγun-luγ-a amaraldubasu qour kürgeyü
translit. Maγu:n-luγ-a: amaralduba:su qour kürgeyü
358
burqad qiling-iyaran amitan-i saqiyu
translit. Burqad qiling-iya:ra:n amitan-i saqiyu
359
yam-a inigebesü busud-i alayu.
translit. Yam-a inige:be:sü busud-i alayu.:.
360
boγda sayid aran erdeni metü kejiy-e ber bögesü ülü urbayu
translit. [IV 6b] Boγda sayi:d aran erdeni metü kejiy-e: ber böge:sü ülü urbayu
361
maγui kümün teng-ün modun metü edüiken-iyer deged dorud bolun bui.
translit. Maγu:i kümü:n teng-ün modun metü edüiken-iye:r dege:d dorud bolun bui.:.
362
nigen duratu qola taqi bögesü tusatu, busu duratu dergede bögesü maγad qaγačayu
translit. Nigen duratu qola taqi böge:sü tusatu, busu duratu dergede böge:sü maγad qaγačayu
363
šibara ülü qaldaqu lingqu-a-yi naran qola-ača öskeyü.
translit. Šibara ülü qaldaqu lin[g]qu-a-yi naran qola-a:ča öskeyü.:.
364
dötüger
translit. [IV 7a] Dötüge:r
365
doluγan kejiyede ičegüritü bolbasu ele tejiyede erdem čimeg-ün degedü ičegüri aldabasu erdem-i böged barimtalaju maγui aldar nemeyü.
translit. doluγa:n: Kejiye:de ičegü:ritü bolba:su ele tejiye:de erdem čimeg-ün dege:dü ičegü:ri aldaba:su erdem-i böge:d barimtalaju maγu:i aldar nemeyü.:.
366
boγda sayid buruγuda uqaγuluyu
translit. Boγda sayi:d buruγu:da uqaγu:luyu
367
maγun asaγdabasu ber bušičar keleleyü
translit. Maγu:n asaγdaba:su ber bušičar keleleyü
368
bodisug-yi daγaribasu ber nigülesüyü
translit. Bodisug-yi daγa:riba:su ber nigü:lesüyü
369
ükül-ün ejen-i taqibasu ber ükügülüyü.
translit. Ükül-ün ejen-i taqiba:su ber ükügü:lüyü.:.
370
jarim-ud-tur tus-a bolqu üyile jarim-ud-tur qour ber bolumui
translit. [IV 7b] jarim-u:d-tur tus-a bolqu üyi:le Jarim-u:d-tur qour ber bolumui
371
saran urγubasu gümüda čečeg delgereyü
translit. Saran urγuba:su gümüda čečeg delgereyü
372
linqu-a ömöriyü
translit. Linqu-a ömöriyü
373
aljiyas üyile-ber üyile bütügebesü ber tegün-i merged qamiγ-a küsekün
translit. Aljiya:s üyi:le-be:r üyi:le bütüge:be:sü ber tegü:n-i merged qamiγ-a: küsekün
374
yosutu üyile-dür ber gem bolui
translit. Yosutu üyi:le-dür ber gem bolui
375
tegün-i merged ülü sonjimui.
translit. Tegü:n-i merged ülü sonjimui.:.
376
dötüger
translit. [IV 8a] Dötüge:r
377
naiman jarimud-un olja olja kü bolui
translit. naiman: Jarimu:d-un olja olja kü bolui
378
jarimud-un olja dayisun bolui
translit. Jarimu:d-un olja dayi:sun bolui
379
gegün boγosabasu adaγun nemeyü
translit. Gegü:n boγo:saba:su adaγu:n nemeyü
380
laus-a boγosabasu ükül olumui.
translit. Laus-a boγo:saba:su ükül olumui.:.
381
sayid-i qaγačaγulqui-a berke, joqilduγulqui-a qilbar
translit. Sayi:d-i qaγačaγu:lqui-a berke, joqilduγu:lqui-a qilbar
382
dorudus qilbar-a qaγačayu
translit. Dorudus qilbar-a qaγačayu
383
joqilduγulqu berke modun negüresün-i oγtolqui kiged niγalduγulqu-yin ilγal-i üjedkün.
translit. Joqilduγu:lqu berke modun negü:resün-i oγtolqui ki:ge:d niγa:lduγu:lqu-yi:n ilγal-i üjedkün.:.
384
yadaγan-a ber bögesü serejü yabubasu küčüten-e be yaγun j-a ilaγdaqun
translit. [IV 8b] Yadaγan-a ber böge:sü serejü yabuba:su küčüten-e be yaγu:n J-a ilaγdaqun
385
yekes taqi bögesü nutalabasu ele yadaγana aran-a baraγdaγsan olan bui.
translit. Yekes taqi böge:sü nutalaba:su ele yadaγana aran-a baraγdaγsan olan bui.:.
386
ed-iyer bayajibasu küčün ber nemeyü
translit. Ed-iye:r bayajiba:su küčün ber nemeyü
387
ed baraγdabasu küčün taqi baγuramui
translit. Ed baraγdaba:su küčün taqi baγu:ramui
388
erdeni-tü quluγan-a ed-iyen buliγdaju qulaγqu küčün inü baγurajuγui kemeldüd.
translit. Erdeni-tü quluγan-a ed-iye:n buliγdaju qulaγqu küčün inü baγu:rajuγu:i keme:ldüd.:.
389
dötüger
translit. [IV 9a] Dötüge:r
390
yisün buyan-u küčun-iyer yabuγči kümün ögbesü ber qura metü orumui
translit. yisün: Buyan-u küčun-iye:r yabuγči kümü:n ögbe:sü ber qura metü orumui
391
ed buyan ügegün-ü quriyaγsan tere ed ken-e be idegdeküi-e medege ügei.
translit. Ed buyan ügegü:n-ü quriya:γsan tere ed ken-e be idegdeküi-e medege: ügei.:.
392
sayid nigen-te šingtarabasu ber γunan sara metü jöb jöb nemeyü
translit. Sayi:d nigen-te šingtaraba:su ber γunan sara metü jöb jöb nemeyü
393
dorudu kümün nigente ele šingtarabasu jula metü teyiken böged sönemüi.
translit. Dorudu kümü:n nigente ele šingtaraba:su jula metü teyi:ken böge:d sönemüi.:.
394
urtu-yi qaraγčin bilig-ten dayisun-i ečus-tür öber-ün erke-dür-iyen oruγuluyu
translit. [IV 9b] Urtu-yi qaraγčin bilig-ten dayi:sun-i ečus-tür öbe:r-ün erke-dür-iye:n oruγu:luyu
395
yaγaramtaγu dayisun-dur esergülekü bolun ürgülji berke jobalang-i üjen büi.
translit. Yaγa:ramtaγu: dayi:sun-dur esergülekü bolun ürgülji berke jobalang-i üjen büi.:.
396
merged nasu maši ayultu-ača bultaribasu baγatur-un belge büi
translit. Merged nasu maši ayultu-a:ča bultariba:su baγa:tur-un belge büi
397
arslan buq-a-yi alaqui-dur eber-eče daldariqu inu ayuγsan busu.
translit. Arslan buq-a-yi alaqui-dur eber-e:če daldariqu inu ayuγsan busu.:.
398
dötüger
translit. [IV 10a] Dötüge:r
399
arban sayitur šinjilen onuγ-a üdügüi-e dayin-dur dobtulbasu mungqaγ-un belge
translit. arban: Sayi:tur šinjilen onuγ-a: üdügü:i-e dayi:n-dur dobtulba:su mungqaγ-un belge
400
jula-yin gerel-e bayilduγsan-iyar šimuγul-i baγatur-a toγaγdaqu yaγun.
translit. Jula-yi:n gerel-e bayi:lduγsan-iya:r šimuγu:l-i baγa:tur-a toγa:γdaqu yaγu:n.:.
401
maγun šitügen-iyen ülemji γutuγuluyu
translit. Maγu:n šitüge:n-iye:n ülemji γutuγu:luyu
402
sayid alin-dur šitübesü tegün-iyen saqimui
translit. Sayi:d alin-dur šitübe:sü tegü:n-iye:n saqimui
403
qoruqai šitügen-iyen baratala ideyü
translit. Qoruqai šitüge:n-iye:n baratala ideyü
404
arslan öber-ün γajar usun-iyan saqin bui.
translit. Arslan öbe:r-ün γajar usun-iya:n saqin bui.:.
405
maγun aran qabiy-a ügegün-i niγuyu
translit. [IV 10b] Maγu:n aran qabiy-a: ügegü:n-i niγu:yu
406
niγuγdaqun-i öd ügei ögülejü öggüyü
translit. Niγu:γdaqun-i öd ügei ögülejü öggüyü
407
sayid qabiy-a ügei-yi ülü niγun niγuγdaqun-i amin-daγan kürtebesü ber saqiyu.
translit. Sayi:d qabiy-a: ügei-yi ülü niγu:n niγu:γdaqun-i amin-daγa:n kürtebe:sü ber saqiyu.:.
408
maγun ed-tü bolbasu omuγšiqu-yin šiltaγan sayid ed-tü bolbasu nomuqadqu-yin šiltaγan
translit. Maγu:n ed-tü bolba:su omuγšiqu-yi:n šiltaγa:n sayi:d ed-tü bolba:su nomuqadqu-yi:n šiltaγa:n
409
ünegen čadbasu omuγ-iyaran üküdküyü
translit. Ünegen čadba:su omuγ-iya:ra:n üküdküyü
410
arslan čadbasu nuta kebten büi.
translit. Arslan čadba:su nuta kebten büi.:.
411
dötüger
translit. [IV 11a] Dötüge:r
412
arban nigen sayid ba maγui ba aran-u aburi anu surγaγuli-ača bolba
translit. arban nigen: Sayi:d ba maγu:i ba aran-u aburi anu surγaγu:li-a:ča bolba
413
jögei čečeg-i eriküi kiged γalaγun usun-dur oraqu-yi surγatala ügei.
translit. Jögei čečeg-i eriküi ki:ge:d γalaγu:n usun-dur oraqu-yi surγatala ügei.:.
414
maγui qan dayisun-luγ-a učirabasu öber-ün nöküd-iyen eregülen alaγuluyu
translit. Maγu:i qan dayi:sun-luγ-a: učiraba:su öbe:r-ün nöküd-iye:n eregü:len alaγu:luyu
415
üyile bütügen yadaγsad mungqaγ-ud öber-iyen boγoju ükükün ber büi.
translit. Üyi:le bütüge:n yadaγsad mungqaγ-u:d öbe:r-iye:n boγo:ju ükükün ber büi.:.
416
nom-tu qan dayin-dur učirabasu düled-te nöküd-iyen asaran sedkiyü
translit. [IV 11b]Nom-tu qan dayi:n-dur učiraba:su düled-te nöküd-iye:n asaran sedkiyü
417
ebečitü köbegün-dür eke inü düledte enerin sedkiyü.
translit. Ebečitü köbegü:n-dür eke inü düledte enerin sedkiyü.:.
418
sayin kümün maγui-luγ-a nöküčebesü maγui-yin jonturuγ inu kürümüi
translit. Sayi:n kümü:n maγu:i-luγ-a: nöküčebe:sü maγu:i-yi:n jonturuγ inu kürümüi
419
amtatu gangga mören-ü usun ber dalai-dur neyilebesü qujir-tu boluyu.
translit. Amtatu Gangga mören-ü usun ber dalai-dur neyi:lebe:sü qujir-tu boluyu.:.
420
dötüger
translit. [IV 12a] Dötüge:r
421
arban qoyar maγun aran sayid-tur šitübesü boγda sayid-un aburi suruyu
translit. arban qoyar: Maγu:n aran sayi:d-tur šitübe:sü boγda sayi:d-un aburi suruyu
422
jiγar sürčigsen kümün-ü bey-e-dür jiγar-un ünür inü bolun bui.
translit. Jiγa:r sürčigsen kümü:n-ü bey-e-dür jiγa:r-un ünür inü bolun bui.:.
423
sümür aγula ken-e ber ülü ködelgegdemüi
translit. Sümür aγu:la ken-e ber ülü ködelgegdemüi
424
tegünčilen boγda sayid čing boluyu
translit. Tegü:nčilen boγda sayi:d čing boluyu
425
modun-u ungγaril öčugüken-e ködelgegdekü metü maγun-u aburi körbemtegü boluyu.
translit. Modun-u ungγaril öčugü:ken-e ködelgegdekü metü maγu:n-u aburi körbemtegü: boluyu.:.
426
translit. [IV 12b]
427
translit. [V 1a]
428
tabdaγar nigen sayin üge-tü erdeni-yin sang neretü sastir-ača maγui yabudal-i onuqui tabdaγar jüyil.
translit. [V 1b] Tabdaγa:r: nigen: Sayi:n üge-tü erdeni-yi:n sang neretü sastir-a:ča maγu:i yabudal-i onuqui tabdaγa:r jüyi:l.:.
429
arγ-a jali-tan sayin üge ögüler-ün
translit. Arγ-a jali-tan sayi:n üge ögüler-ün
430
öber-ün tulada bui kündüler-ün busu
translit. Öbe:r-ün tulada bui kündüler-ün busu
431
uγuli bayasču inigegür-ün maγui-yin belge büyü
translit. Uγu:li bayasču inige:gür-ün maγu:i-yi:n belge büyü
432
taγalaγsan busu bui.
translit. Taγa:laγsan busu bui.:.
433
tabdaγar qoyar maγun aran urida ügeber utuju itegegülün baraju tendeče önggeregülüyü
translit. [V 2a] Tabdaγa:r: qoyar: Maγu:n aran urida ügebe:r utuju itegegü:lün baraju tendeče önggeregü:[lü]yü
434
jiγačin ilbesü ber arγadaju bürün
translit. Jiγa:čin ilbe:sü ber arγadaju bürün
435
jiγad-i qiduqu-yi üjedkün.
translit. Jiγa:d-i qiduqu-yi üjedkün.:.
436
maγui kümün kejiy-e yadabasu tejige kü aburi sayiqan boluyu
translit. Maγu:i kümü:n kejiy-e: yadaba:su tejige: kü aburi sayi:qan boluyu
437
qorutu örgesün qataγ-a üdügüi-e busud-i daγatala qadqunyadayu.
translit. Qorutu örgesün qataγ-a: üdügü:i-e busud-i daγatala qadqunyadayu.:.
438
sedkil-degen busu-yi sedkijü ögüler-ün
translit. [V 2b] Sedkil-dege:n busu-yi sedkijü ögüler-ün
439
busu-yi ögülegči arγ-a jali-tu kemegdekü
translit. Busu-yi ögülegči arγ-a jali-tu keme:gdekü
440
mungqaγ-ud-un mergemšigsen bolai.
translit. Mungqaγ-u:d-un mergemšigsen bolai.:.
441
arγ-a jali asuru ülebesü nigen-te bütügebesü ber qoyin-a maγujirayu
translit. Arγ-a jali asuru ülebe:sü nigen-te bütüge:be:sü ber qoyi:n-a maγu:jirayu
442
bars-un arasun nemlegsen eljigen tariyan idegsen-ü qoyin-a alaγdajuγui.
translit. Bars-un arasun nemlegsen eljigen tariya:n idegsen-ü qoyi:n-a alaγdajuγu:i.:.
443
tabdaγar γurban bilig-tü bolbasu ilete böged qudal-iyar činadus-i arγadan čidayu
translit. [V 3a] Tabdaγa:r: γurban: Bilig-tü bolba:su ilete böge:d qudal-iya:r činadus-i arγadan čidayu
444
qulaγan-a noqai kemen ögülegdejü biraman kötölügsen imaγaban gejügüi.
translit. Qulaγan-a noqai keme:n ögülegdejü biraman kötölügsen imaγa:ba:n ge:jügü:i.:.
445
eregü-yi ilete üyiledün bögetele arγ-a jalitan busud-i ügeber önggeregülüyü
translit. Eregü:-yi ilete üyi:ledün böge:tele arγ-a jalitan busud-i ügebe:r önggeregü:lüyü
446
maqadivi γašiγudan ögülegsen-iyen jobalang ünen-i kelelebe bi kememü.
translit. Maqadivi γašiγu:dan ögülegsen-iye:n Jobalang ünen-i kelelebe bi keme:mü.:.
447
narin-a aburilan jögelen üge-tü arγatan-i šinjilen uqaγ-a inaγšida ülü itegegdeküi
translit. [V 3b] Nari:n-a aburilan jöge:len üge-tü arγatan-i šinjilen uqaγ-a inaγšida ülü itegegdeküi
448
taγus sayin öngge daγu-tu bolbasu ber ideši inü yeke qoru bui.
translit. Taγus sayi:n öngge daγu:-tu bolba:su ber ideši inü yeke qoru bui.:.
449
arγ-a-tu kümün sayibar sedkil-i abun barayu
translit. Arγ-a-tu kümü:n sayi:bar sedkil-i abun barayu
450
ünen-dür kürbesü önggeregülün büi
translit. Ünen-dür kürbe:sü önggeregü:lün büi
451
görügesün-i segül-i üjügüljü bürün
translit. Görüge:sün-i segü:l-i üjügü:ljü bürün
452
ičegüri ügegün eljigen-ü miq-a qudaldumui.
translit. Ičegü:ri ügegü:n eljigen-ü miq-a qudaldumui.:.
453
tabdaγar dörben öčügüken ičegüri-ten busud-un ed-iyer öber-iyen sayišiyaγulqui-yi ber üjebe
translit. [V 4a] Tabdaγa:r: dörben: Öčügü:ken ičegü:ri-ten busud-un ed-iye:r öbe:r-iye:n sayi:šiya:γu:lqui-yi ber üjebe
454
jočin-dur nökür-ün degel-i debüsčü kündülegsen belge-yi üjegülümüi.
translit. Jočin-dur nökür-ün dege:l-i debüsčü kündülegsen belge-yi üjegü:lümüi.:.
455
törülki maγun ičegüri jabqaγsan maγun aldar-iyan sayin-a toγayu
translit. Törülki maγu:n ičegü:ri jabqaγsan maγu:n aldar-iya:n sayi:n-a toγa:yu
456
gan-ši ulus-un qan-u köbegün ečige-yügen alaju kögörge deledümü.
translit. Gan-ši ulus-un qan-u köbegü:n ečige-yüge:n alaju kögö:rge deledümü.:.
457
čiqul oyutan-u kürgegsen tus-a jarimud-rur yeke qoro bolun bui
translit. [V 4b] Čiqul oyutan-u kürgegsen tus-a jarimu:d-rur yeke qoro bolun bui
458
šiγajiγai-yin juljiγan eke-yügen üsün-i isüjü ači qariγuluγsan-a toγamui.
translit. Šiγa:jiγai-yi:n juljiγan eke-yüge:n üsün-i isüjü ači qariγu:[lu]γsan-a toγa:mui.:.
459
maγui ijaγur-tan busud-un sayin-iyar boluγsan-i öber-ün erdem-e toγayu
translit. Maγu:i ijaγu:r-tan busud-un sayi:n-iya:r boluγsan-i öbe:r-ün erdem-e toγa:yu
460
luus-un kičiyejü oruγuluγsan qura-yi tariyačin öber-ün öljei kemen sedkimüi.
translit. Luus-un kičiye:jü oruγu:luγsan qura-yi tariya:čin öbe:r-ün öljei keme:n sedkimüi.:.
461
tabdaγar tabun maγui oyutan jayaγan-iyar kürtegsen-i öber-ün kičiyel-iyer oluγsan-a sedkiyü
translit. [V 5a] Tabdaγa:r: tabun: Maγu:i oyutan jayaγa:n-iya:r kürtegsen-i öbe:r-ün kičiye:l-iye:r oluγsan-a sedkiyü
462
noqai tanglai-yuγan qadquγsan čisun-i yasun-u amtan-a bolγan kemilemüi.
translit. Noqai tanglai-yuγa:n qadquγsan čisun-i yasun-u amtan-a bolγan kemilemüi.:.
463
budaγu kümün sadun-iyan qoqiraγulju jad kümün-i tejigegčin-i ber üjebe
translit. Budaγu: kümü:n sadun-iya:n qoqiraγu:lju jad kümü:n-i tejige:gčin-i ber üjebe
464
terigün oγtulju segül-ün čimeg γaljaγu-ača busu ken j-e üyiledkün.
translit. Terigü:n oγtulju segü:l-ün čimeg γaljaγu:-a:ča busu ken j-e üyi:ledkün.:.
465
mungqaγ-ud keregten-e ülü öggür-ün
translit. [V 5b] Mungqaγ-u:d keregten-e ülü öggür-ün
466
ügegün-dür baril ügei aldayu
translit. Ügegü:n-dür baril ügei aldayu
467
maγui bulaγ jun debülün urusuyu
translit. Maγu:i bulaγ jun debülün urusuyu
468
kereg-tü qaburun čaγ-tur širgimüi.
translit. Kereg-tü qaburun čaγ-tur širgimüi.:.
469
amuγulang jögelen degedü kümün-i maγui aran düledte maši könügemüi
translit. Amuγulang jöge:len dege:dü kümü:n-i maγu:i aran düledte maši könüge:müi
470
tosu-tu jula šitamal γal-tu boluyu
translit. Tosu-tu jula šitamal γal-tu boluyu
471
busud-tur ülü bolui.
translit. Busud-tur ülü bolui.:.
472
tabdaγar jirγuγan doγšin doγšin-iyar kü nomuqadqaγdayu
translit. [V 6a] Tabdaγa:r: jirγuγa:n: Doγšin doγšin-iya:r kü nomuqadqaγdayu
473
jögelen-iyer nomuqadaγ-a qamiγ-a čidaqu
translit. Jöge:len-iye:r nomuqadaγ-a qamiγ-a: čidaqu
474
quluγan-a küjigün-i edkeged qaγariju jasaγdayu
translit. Quluγan-a küjigü:n-i edkeged qaγariju Jasaγdayu
475
jögelen jasal tegün-dür qoru bolui.
translit. Jöge:len jasal tegü:n-dür qoru bolui.:.
476
qad nom-iyar ulus-iyan tejigegdeyü
translit. Qad nom-iya:r ulus-iya:n tejige:gdeyü
477
ese bögesü γutuqu-yin belge büi
translit. Ese böge:sü γutuqu-yi:n belge büi
478
saran qarangγui-yi tarqaγan yadabasu raqu-da bariγdaγsan-u belge bolai.
translit. Saran qarangγui-yi tarqaγa:n yadaba:su Raqu-da bariγdaγsan-u belge bolai.:.
479
nigül-i taγalaγči tüšimel noyan embüregsen dabqur čamqaγ-tu ger ebderkei orγil-tu aγula-yin ölke eden-ü doura aqun nasuda ayumui.
translit. [V 6b] Nigül-i taγ[a:]laγči tüšimel noyan embüregsen dabqur čamqaγ-tu ger ebderkei orγil-tu aγu:la-yi:n ölke eden-ü doura aqun nasuda ayumui.:.
480
ker ker bilig-tü bolbasu ber činar maγui-tu aran-i gegdeküi
translit. Ker ker bilig-tü bolba:su ber činar maγu:i-tu aran-i gegdeküi
481
terigün-degen erdeni-tü qoru-tu moγai-yi merged ken j-e ebürtegen abqu tegün-i.
translit. Terigü:n-dege:n erdeni-tü qoru-tu moγai-yi merged ken j-e ebürtege:n abqu tegü:n-i.:.
482
tabdaγar doluγan čiqula abasu qan-u sedkil-iyer bolqu berke
translit. [V 7a] Tabdaγa:r: doluγa:n: Čiqula aba:su qan-u sedkil-iye:r bolqu berke
483
qola abasu soyurqan sedkikü anu čögöken
translit. Qola aba:su soyurqan sedkikü anu čögö:ken
484
čaγtai-a abasu ayuγdaqu metü-yin tula-da jarimud qan kümün γal-dur adali.
translit. Čaγtai-a aba:su ayuγdaqu metü-yi:n tula-da jarimu:d qan kümü:n γal-dur adali.:.
485
maγui gergei maγui nökür kiged maγui qad-luγ-a ken j-e nöküčekün
translit. Maγu:i gergei maγu:i nökür ki:ge:d maγu:i qad-luγ-a: ken j-e nöküčekün
486
qor-tu ariγ-a-tu görüge-tü oi-dur medeküi sedkil-ten aqun-u yaγun.
translit. Qor-tu ariγ-a:-tu görüge:-tü oi-dur medeküi sedkil-ten aqun-u yaγu:n.:.
487
omuγ-iyar erdem-i šingtaraγuluyu
translit. [V 7b] Omuγ-iya:r erdem-i šingtaraγu:luyu
488
tačiyangγui-bar ičegüri ebderegülüyü
translit. Tačiya:ngγui-ba:r ičegü:ri ebderegü:lüyü
489
nasuda boγol nöküd-i geskebesü noyan mör-ečegen baγuran oduyu.
translit. Nasuda boγo:l nöküd-i geskebe:sü noyan mör-e:čege:n baγu:ran oduyu.:.
490
tus-a-tu ögülegči čögöken bolai
translit. Tus-a-tu ögülegči čögö:ken bolai
491
tegüneče ber sonosuγčin düled čögöken
translit. Tegü:ne:če ber sonosuγčin düled čögö:ken
492
merged otači olqui-a berke
translit. Merged otači olqui-a berke
493
tegün-ü ügeber yabuγčin čuqaγ.
translit. Tegü:n-ü ügebe:r yabuγčin čuqaγ.:.
494
tabdaγar naiman ülemji maši eremšibesü ürgülji jobalang-ud terigün-dür kürteyü
translit. [V 8a] Tabdaγa:r: naiman: Ülemji maši eremšibe:sü ürgülji jobalang-u:d terigü:n-dür kürteyü
495
arslan omuγ sedkil-ün šiltaγ-a-bar ünegen-ü bögtürge ergüjügüi kemen sonosdamu.
translit. Arslan omuγ sedkil-ün šiltaγ-a:-ba:r ünegen-ü bögtürge ergüjügü:i keme:n sonosdamu.:.
496
turaγan-u niγuju talbiγsan törülki maγun-dur tus-a kürgegsen maγui γajara üre sačuγsan erel yeke kürtekü čögen.
translit. Turaγan-u niγu:ju talbiγsan törülki maγu:n-dur tus-a kürgegsen maγu:i γajara üre sačuγsan erel yeke kürtekü čöge:n.:.
497
sayitur šinjilen onuγ-a üdügüi-e ken-i ber itegen ülü tüšigdeküi
translit. [V 8b] Sayi:tur šinjilen onuγ-a: üdügü:i-e ken-i ber itegen ülü tüšigdeküi
498
itegegsen-eče gem eregü boluγsan eyetügsen-eče dayisun boluγsan olan.
translit. Itegegsen-e:če gem eregü: boluγsan eyetügsen-e:če dayi:sun boluγsan olan.:.
499
yirtinčü-dür maγui ču olan bui j-a
translit. Yirtinčü-dür maγu:i ču olan bui j-a
500
maγui kümün metü ayul-tu ügei
translit. Maγu:i kümü:n metü ayul-tu ügei
Copyright: İlya Gruntov 2024 - 2026