BurYum Chronicle of Vandan Yumsunov

1

qori-yin arban nigen ečige-yin jon-u uγ ijaγur-un tuγuji

translit. qori-yin arban nigen ečige-yin jon-u uγ ijaγur-un tuγuji:

2

biden-ü arban nigen ečige-yin jon ber angqan-ača qoyinaγčida yambar uγ ijaγur-un böged qamiγ-a γajar-ača kerkijü edüge kürtele önürjijü yabuγsan-u čoqom-tu tuγuji biden-dür egün-ü urida ügei böged jüger qudai otuγ-un emči baγši ayuši saki-yin 1845 on-du aγuyin kalabnui tayiša-a γonbu-jib tobu-yin 1863 on-du ede qoyar-un uridani ebüged-ün aman üge-yin tüüke-nüd ba

translit. biden-ü arban nigen ečige-yin jon ber angqan-ača qoyinaγčida yambar uγ ijaγur-un böged qamiγ-a γajar-ača / kerkijü edüge kürtele önürjijü yabuγsan-u čoqom-tu tuγuji biden-dür egün-ü urida ügei böged jüger qudai / otuγ-un emči baγši ayuši saki-yin 1845 on-du aγuyin kalabnui tayiša-a γonbu-jib tobu-yin 1863 on-du ede / qoyar-un uridani ebüged-ün aman üge-yin tüüke-nüd ba:

3

öber-nüd-ün sonusuγsan üjegsen-eče tuqayilaju bičigdegsen qoyar kečeg tuuji bičig bayibaču

translit. öber-nüd-ün sonusuγsan üjegsen-eče tuqayilaju / bičigdegsen qoyar kečeg tuuji bičig bayibaču:

4

tedeger-ün nige jarim-ud anu

translit. tedeger-ün nige jarim-ud anu:

5

uγ-un tuγuuji-dur niičetei busu kemen üjejü

translit. uγ-un tuγuuji-dur niičetei busu / kemen üjejü:

6

tedeger qoyar-un tere jokiyol-nud-ača bolun busu-ču uridun-u mongγul qaγad-un šastir tuγuuji nar kiged külgen nom-ud-ača oluju tokiyoldaγulan üčüken oyun-u tedüi-ber iledken jokiyaquy-a joriγ oluγad bičikü inu

translit. tedeger qoyar-un tere jokiyol-nud-ača bolun busu-ču uridun-u mongγul qaγad-un šastir tuγuuji-/ nar kiged külgen nom-ud-ača oluju tokiyoldaγulan üčüken oyun-u tedüi-ber iledken jokiyaquy-a joriγ oluγad / bičikü inu:

7

angqan bölüg qamiγ-a-ača ekilejü edüge kürtele önürjigsen anu

translit. / (с. 53) angqan bölüg: qamiγ-a-ača ekilejü edüge kürtele önürjigsen anu:

8

angqan-dur mongγul-un ijaγur-un olan-a ergügdegsen qaγan-ača uγ-tai enedkeg-ün orun-u saki-a-yin ijaγur-un olan čereg-tü kemekü qaγan-dur

translit. 1. angqan-dur mongγul-un ijaγur-un olan-a ergügdegsen qaγan-ača uγ-tai enedkeg-ün orun-u saki-a-yin / ijaγur-un olan čereg-tü kemekü qaγan-dur:

9

nigen köbegün törüküi-degen üliger belge tegülder

translit. nigen köbegün törüküi-degen üliger belge tegülder:

10

nidüben doura-ača degegčide aniqu

translit. nidüben doura-ača / degegčide aniqu:

11

čaγan labai metü dung čaγan šidütei

translit. čaγan labai metü dung čaγan šidütei:

12

köke kömüske-tei qoyar γar-un aliγan-dur kürdün-ü jiruγ-tai

translit. köke kömüske-tei: qoyar γar-un aliγan-dur kürdün-ü / jiruγ-tai:

13

γar kölün qurγad anu γalaγud-un metü

translit. γar kölün qurγad anu γalaγud-un metü:

14

tour-iyar barilduγsan teyimü nigen köbegün törüged

translit. tour-iyar barilduγsan: teyimü nigen köbegün törüged:

15

kümüjiküi degen časutu töbed-ün orun-a irejü yarlung-un yarulha kemekü časutu aγulayin üjegür-e tngri-yi takiγsan

translit. kümüjiküi-/ degen časutu töbed-ün orun-a irejü yarlung-un yarulha kemekü časutu aγulayin üjegür-e tngri-yi takiγsan:

16

töbed-ün ulus-nar-luγ-a učiraju angqan-u olan-a ergügdegsen qaγan-ača inaγči-ki učir-nud-iyan

translit. / töbed-ün ulus-nar-luγ-a učiraju: angqan-u olan-a ergügdegsen qaγan-ača inaγči-ki učir-nud-iyan:

17

iši tatan kelegsen-dür tedeger anu

translit. iši / tatan kelegsen-dür: tedeger anu:

18

öber jaγur-a-ban jöbčileldün ene anu angqan-ača qoyiši qaγan ijaγur-tai aγsan-iyar bide töbed-ün degere qaγan boltuγai

translit. öber jaγur-a-ban jöbčileldün: ene anu angqan-ača qoyiši qaγan ijaγur-tai / aγsan-iyar bide töbed-ün degere qaγan boltuγai:

19

kemen modun-iyar sangdali kijü

translit. kemen modun-iyar sangdali kijü:

20

tegün degere saγulγaγad kümün-ü küjügün degere sangdali-tai-yi örgüjü

translit. tegün degere saγulγaγad: kümün-ü / küjügün degere sangdali-tai-yi örgüjü:

21

jon-u dumda asaraju qaγan bolγun ergümjilegsen-iyer

translit. jon-u dumda asaraju qaγan bolγun ergümjilegsen-iyer:

22

burqan-u möngdülegsen-eče qoyin-a 835 on-a kristos-un möngdülkü buyu

translit. burqan-u möngdülegsen-eče / (c. 54) qoyin-a 835 on-a kristos-un möngdülkü buyu:

23

ros-un ekilekü-eče 127 jil urida küjügün sangdali-tu batu ejin kemen aldaršibai

translit. ros-un ekilekü-eče 127 jil urida küjügün sangdali-tu batu ejin kemen aldaršibai:

24

2 tegün-eče ekilen töbed-ün doluγan širegetü qaγan kemen aldaršiγad

translit. / 2. tegün-eče ekilen töbed-ün doluγan širegetü qaγan kemen aldaršiγad:

25

segül-ün anu krigüm kiangbova dalai subin aru altan širegetü qaγan-u sedkil anu buruγu-bar qudqulaγdaju

translit. segül-ün anu krigüm kiangbova dalai subin / aru altan širegetü qaγan-u sedkil anu buruγu-bar qudqulaγdaju:

26

öber-ün dotuγadu tüšimel lognam kemekü-yi baγalan öber jaγur-a dayin kikü-yi jakiruγsan-du

translit. öber-ün dotuγadu tüšimel lognam kemekü-yi / baγalan öber jaγur-a dayin kikü-yi jakiruγsan-du:

27

tere anu olan-ta suquriγulan yadaγad

translit. tere anu olan-ta suquriγulan yadaγad:

28

segül-dü meke-ber qaγan-iyan qoroγoγad

translit. segül-dü meke-ber qaγan-iyan / qoroγoγad:

29

qaγan orun-i süyidkekü-yin čaγ-tur tegünü nige tüšimel barγ-a baγatur tayisung noyan gegči qaγan-u odqun köbegün

translit. qaγan orun-i süyidkekü-yin čaγ-tur tegünü nige tüšimel barγ-a baγatur tayisung noyan gegči qaγan-u / odqun köbegün:

30

börtü činu-a gegči-yi abču boruγudan kuvang gbuva-yin γajar-a

translit. börtü činu-a gegči-yi abču boruγudan kuvang gbuva-yin γajar-a:

31

olan γoul-i γatalju olan dabaγ-a-yi dabaγsaγar segül-dür bayiγal kemekü naγur-un emün-e tala-du toγtaju

translit. olan γoul-i γatalju: olan / dabaγ-a-yi dabaγsaγar segül-dür bayiγal kemekü naγur-un emün-e tala-du toγtaju:

32

tendeben angqan-u saγuri-tai bedeyin kemekü ulus-nar-luγ-a aγuljaju

translit. tendeben angqan-u saγuri-tai bedeyin / kemekü ulus-nar-luγ-a aγuljaju:

33

tede-dür yabuγsan učir šiltaγan-iyan toγolaju keleküi-dür

translit. tede-dür yabuγsan učir šiltaγan-iyan toγolaju keleküi-dür:

34

tedeger jon anu jöbšileldün

translit. tedeger jon anu / jöbšileldün:

35

ene inu qaγan-u köbegün tulada

translit. ene inu: qaγan-u köbegün tulada:

36

bügüdeyin degere noyan bolγun ergüy-e kemeldeged

translit. bügüdeyin degere noyan bolγun ergüy-e kemeldeged:

37

ros-un 304 on-du noyan bolγun ergümjileju

translit. ros-un 304 on-du / noyan bolγun ergümjileju:

38

barγu baγatur tayisung anu tegün-ü tüšimel bolγuγdabai

translit. barγu baγatur tayisung anu tegün-ü tüšimel bolγuγdabai:

39

3 tendeben saγurijiji bayiqu-yin čaγ-tur

translit. / 3. tendeben saγurijiji bayiqu-yin čaγ-tur:

40

barγu baγatur-tur 3 köbegün törügsen-eče odqun anu qori mergen gegči böged

translit. barγu baγatur-tur 3 köbegün törügsen-eče odqun anu qori / mergen gegči böged:

41

tere anu kömüjijü tendeki bede-yin kemekü ulus-nar-ača 3 gergei abuγsan-u 1-düki anu barγujin γuva

translit. tere anu kömüjijü tendeki bede-yin kemekü ulus-nar-ača 3 gergei abuγsan-u 1-düki anu / barγujin γuva:

42

tegün-eče γaγča ökin törügsen böged

translit. tegün-eče γaγča ökin törügsen böged:

43

ner-e anu alung γuva kemekü bölüge

translit. ner-e anu alung γuva kemekü bölüge:

44

2-duγar šaraldai kemekü gergei-eče kaljid quvasai

translit. 2-duγar šaraldai / (c. 55) kemekü gergei-eče kaljid quvasai:

45

kübdüd γučid šarayid kemekü tabun

translit. kübdüd: γučid: šarayid: kemekü tabun:

46

3-duγar naγatai kemekü gergei-eče qarγan-a bodongγud qudai batanai

translit. 3-duγar naγatai kemekü gergei-eče / qarγan-a bodongγud qudai batanai:

47

čaγan qalbin kemekü jirγuγan köbegün kümüjiged

translit. čaγan qalbin kemekü jirγuγan köbegün kümüjiged:

48

teden-eče tusaγar 2 köbegün bui aγsan anu baγ-a nasun-daγan nögčigsen-iyer ner-e inu ese medegdebei

translit. teden-eče tusaγar 2 köbegün bui aγsan / anu baγ-a nasun-daγan nögčigsen-iyer ner-e inu ese medegdebei:

49

tere qori mergen-ü qoyar gergei-ner-ün 13 köbegüd eče üldügsen 11 köbegüd anu tendeben kümüjijü

translit. tere qori mergen-ü qoyar gergei-ner-ün 13 köbegüd-/ eče üldügsen 11 köbegüd anu tendeben kümüjijü:

50

tusburi tendeče gergei-ner-i abču olan önür boluγad

translit. tusburi tendeče gergei-ner-i abču olan önür boluγad:

51

tere qoγordumda teden-ü ebüge ečige barγu baγatur

translit. tere / qoγordumda teden-ü ebüge ečige barγu baγatur:

52

öber-ün ečige qori mergen-ü nasun-ača nögčigsen qoyin-a

translit. öber-ün ečige qori mergen-ü nasun-ača nögčigsen qoyin-a:

53

ebüge ečige ba öberün ečige-nerün geriyes jarliγ-ud-i sanaju 424 on-du bayiγal naγur-un emün-e tala-ača urida jüg negüüjü yabuγsaγar

translit. ebüge / ečige ba: öberün ečige-nerün geriyes jarliγ-ud-i sanaju 424 on-du bayiγal naγur-un emün-e tala-ača urida / jüg negüüjü yabuγsaγar:

54

ebüge ečige barγu baγatur-un qaγučin nituγ töbed ulus-un nituγ-un inadu kijaγar iyar ba

translit. ebüge ečige barγu baγatur-un qaγučin nituγ töbed ulus-un nituγ-un inadu kijaγar-/iyar ba:

55

edüge bayiγsan kitad-un begejing qotun šidar kiged

translit. edüge bayiγsan kitad-un begejing qotun šidar kiged:

56

eber düšin yisün qošiγun bolun

translit. eber düšin yisün qošiγun bolun:

57

aru qalq-a mongγul-un γajar-nud-iyar negüüjü önürjijü olan boluγsan bölüge

translit. aru qalq-a mongγul-un / γajar-nud-iyar negüüjü önürjijü olan boluγsan bölüge:

58

4 degere ögülegsen ber börtü činu-a-yin 11-düki üy-e-yin yisügei baγatur-tur 1162 on-du öngge jisü sayiqan laγšin belges tegülder nigen köbegün törügsen-i temüjin kemen neridbei

translit. / 4. degere ögülegsen ber börtü činu-a-yin 11-düki üy-e-yin yisügei baγatur-tur 1162 on-du öngge jisü / sayiqan laγšin belges tegülder nigen köbegün törügsen-i temüjin kemen neridbei:

59

egünü degüü-ner anu tabun köbegün nige ökin bölüge

translit. egünü degüü-ner anu: tabun köbegün / nige ökin bölüge:

60

ene anu yeke boljü kümüjiküi-degen kümün-ü yabudal-ača ketürkei

translit. ene anu yeke boljü kümüjiküi-degen kümün-ü yabudal-ača ketürkei:

61

oyun bilig inu qurča

translit. oyun bilig inu qurča:

62

küčün joriγ anu yeke aγsan-iyar

translit. / küčün joriγ anu yeke aγsan-iyar:

63

bide qori-yin ijaγur-un böged

translit. bide qori-yin ijaγur-un böged:

64

börtü činu-a-yin-ču ijaγur-un jon ber edüge bayiγsan engdeki biden-ü onong mürin-ü köbege degere čiγulju qamturan kelelčeged

translit. börtü činu-a-yin-ču ijaγur-un jon ber / edüge bayiγsan engdeki biden-ü onong mürin-ü köbege degere čiγulju qamturan kelelčeged:

65

yisügei baγatur-un köbegün temüjin-i öber-ün dumda qaγan kemen ergümjilen

translit. yisügei baγatur-un köbegün / (c. 56) temüjin-i öber-ün dumda qaγan kemen ergümjilen:

66

tegün-ü medel-dü degereki ayimaγ-un yisün qošiγun jon qamturaju köke mongγul kemen nerejijü 9 köke mongγul-un degere 1188 on-du qaγan širegen-e jalaju

translit. tegün-ü medel-dü degereki ayimaγ-un yisün qošiγun jon qamturaju / köke mongγul kemen nerejijü 9 köke mongγul-un degere 1188 on-du qaγan širegen-e jalaju:

67

ene anu čoγtu očir pani-yin qubilγan tngri-eče jayaγ-a-tai γajar-un esrüa küčün-ü kürdün-i ergigülegči temüjin cutu boγda činggis qaγan kemen aldaršibai

translit. ene anu čoγtu / očir pani-yin qubilγan tngri-eče jayaγ-a-tai γajar-un esrüa küčün-ü kürdün-i ergigülegči temüjin cutu boγda činggis / qaγan kemen aldaršibai:

68

5 tere anu degereki 9 köke mongγul jon-iyan daqaγulan yabuju

translit. / 5. tere anu degereki 9 köke mongγul jon-iyan daqaγulan yabuju:

69

kitad töbed terigülen baraγun ba

translit. kitad töbed terigülen baraγun ba:

70

qoyitu jüg üd-ün eris-ün 13 qaγan orud-i medel-degen abuγad

translit. qoyitu jüg-/üd-ün eris-ün 13 qaγan orud-i medel-degen abuγad:

71

ner-e aldar anu edüge tuqayilabasu

translit. ner-e aldar anu edüge tuqayilabasu:

72

edüge-yin yirtinču-yin ajiy-a yebropu qoyar γajar-tur degürin aldaršijü

translit. edüge-yin yirtinču-yin / ajiy-a yebropu qoyar γajar-tur degürin aldaršijü:

73

tedeger orud-tur yeke erke medel-tei boluγsan ajuγu

translit. tedeger orud-tur yeke erke medel-tei boluγsan ajuγu:

74

6 tendeče tegünü ijaγur-un 16 yeke qaγad

translit. / 6. tendeče tegünü ijaγur-un 16 yeke qaγad:

75

segül-ün anu jayaγ-a-tu qaγan-u köbegün toγon tümer qaγan 1333 on-du begejin qotun-a qaγan boluγad

translit. segül-ün anu jayaγ-a-tu qaγan-u köbegün toγon tümer qaγan / 1333 on-du begejin qotun-a qaγan boluγad:

76

teyin bayitala kitad-un yüi obuγ-tu joγa noyan-daγan mekelegdejü

translit. teyin bayitala kitad-un yüi obuγ-tu joγa noyan-daγan mekelegdejü:

77

kitad-un dayiming küngbüü qaγan-dur 1368 on-du qaγan törü-ben aldaju

translit. / kitad-un dayiming küngbüü qaγan-dur 1368 on-du qaγan törü-ben aldaju:

78

tere qotun-ača buruγudan dutaγaju γaruγad

translit. tere qotun-ača buruγudan dutaγaju / γaruγad:

79

γaγča ijaγur-un 9 köke mongγul ulus-un degere kerlüng müren-ü köbege-dü baras qotun-i bariju

translit. γaγča ijaγur-un 9 köke mongγul ulus-un degere kerlüng müren-ü köbege-dü baras qotun-i bariju:

80

tere jil-dür qaγan saγuγsan bölüge

translit. / tere jil-dür qaγan saγuγsan bölüge:

81

7 tegün-eče ekilen mongγul-un 21 baγ-a qaγalid bolju

translit. / 7. tegün-eče ekilen mongγul-un 21 baγ-a qaγalid bolju:

82

segül-ün anu legden qutuγ-tu baγatur qaγan kemekü 1604 on-du qaγan saγuγad

translit. segül-ün anu legden qutuγ-tu baγatur qaγan kemekü / 1604 on-du qaγan saγuγad:

83

qan törü-ben töb yosun-iyar baridaγ ügei-yin γadana

translit. qan törü-ben töb yosun-iyar baridaγ ügei-yin γadana:

84

angqan-du börtü činu-a-yin yasun-u solongγud-un büübei bile baγatur-un köbegün dai qung tayiji-du öberün ökin baljin gegči-yi qatun bolγun ögküi-degen

translit. angqan-du börtü činu-a-yin / (c. 57) yasun-u solongγud-un büübei bile baγatur-un köbegün dai qung tayiji-du öberün ökin baljin gegči-yi qatun bolγun / ögküi-degen:

85

öberün jarim albatu-nar-i ingji bolγun ögügsen

translit. öberün jarim albatu-nar-i ingji bolγun ögügsen:

86

tere metü samaγu yabudal-ača-ni

translit. tere metü samaγu yabudal-ača-ni:

87

tegün-ü medel-dü bayiγsan beden-ü ijaγur-un jon ber

translit. tegün-ü / medel-dü bayiγsan beden-ü ijaγur-un jon ber:

88

sedkil amur ügei boluγad bayitala

translit. sedkil amur ügei boluγad bayitala:

89

bede 11 ečige-yin jon bolbal

translit. bede 11 ečige-yin jon bolbal:

90

ijaγur ečige qori-yin törügsen ba önürjigsen nituγ-i sanaqu-yin γadna ros-un yeke qaγad anu

translit. / ijaγur ečige qori-yin törügsen ba önürjigsen nituγ-i sanaqu-yin γadna ros-un yeke qaγad anu:

91

albatu arad-taγan enereküi-tei tedeger-iyen ken-i-čü bolba engküren köbegün metü asaran tedküdeg-i sonusuγad

translit. albatu / arad-taγan enereküi-tei tedeger-iyen ken-i-čü bolba engküren köbegün metü asaran tedküdeg-i sonusuγad:

92

qori 11 ečige-yin jon-ača yekengki anu

translit. qori 11 / ečige-yin jon-ača yekengki anu:

93

qaučin tere mongγul-un γajar-a gegegdeged

translit. qaučin tere mongγul-un γajar-a gegegdeged:

94

nige öčeken anu bolbaču 11 obuγ-un ulus-nar ayimaγ büle-ner-tey-e bolun

translit. nige öčeken anu bolbaču 11 obuγ-un / ulus-nar ayimaγ büle-ner-tey-e bolun:

95

solongγud-un büübei bile baγatur-un köbegün dai qung tayiji tegünü qatun-tai bar 1613 on tuqai-du yeke degedü ca-a-ri miqayil pitoroviši-yin üy-e-dü inaγši negüün irijü

translit. solongγud-un büübei bile baγatur-un köbegün dai qung tayiji tegünü qatun-tai-/-bar 1613 on tuqai-du yeke degedü ca-a-ri miqayil pitoroviši-yin üy-e-dü inaγši negüün irijü:

96

edüge nirčiü-giin ökrüg-ün kükülbi-yin köbči-yin aru eber-iyer kemebesü ülirüngge γoul-du šidquγsan quvangdai-tu kemekü γajar-a toγtuju

translit. edüge nirčiü-giin / ökrüg-ün kükülbi-yin köbči-yin aru eber-iyer kemebesü ülirüngge γoul-du šidquγsan quvangdai-tu kemekü γajar-a / toγtuju:

97

tendeče tere šidar-un arγuuni ba onung mörin-iyer negüüdel kijü bayitala

translit. tendeče tere šidar-un arγuuni ba onung mörin-iyer negüüdel kijü bayitala:

98

quvang tayiji-yin baljin qatun-i ečige bile baγatur čereg ilegejü alaγulaγad

translit. quvang tayiji-yin baljin / qatun-i ečige bile baγatur čereg ilegejü alaγulaγad:

99

küü-ben bucaγan abuγačiqu-yin čaγ-tu

translit. küü-ben bucaγan abuγačiqu-yin čaγ-tu:

100

bide 11 ečige-yin jon ber inaγčida irejü

translit. bide 11 ečige-yin / jon ber inaγčida irejü:

101

onung γoul-i doγoγur nituγlaqui-dur

translit. onung γoul-i doγoγur nituγlaqui-dur:

102

teden-i urida ireged nituγlaju bayiγsan üliyed qamniγad üjen yadaju degeremdegsen-dür

translit. teden-i urida ireged nituγlaju bayiγsan / (c. 58) üliyed qamniγad üjen yadaju degeremdegsen-dür:

103

jarim-ud manu tegün-eče ayuju teskejü inaγčida negün

translit. jarim-ud manu tegün-eče ayuju teskejü inaγčida negün:

104

üde kilγu kürbi sükü γoul-nud

translit. / üde kilγu kürbi sükü γoul-nud:

105

yaruuna qoroγu saγca arkirii naγur-nud šidar nituγlaju

translit. yaruuna qoroγu saγca arkirii naγur-nud šidar nituγlaju:

106

nige jarim-ud manu tendeben gegegdegsen böged

translit. nige jarim-ud manu: / tendeben gegegdegsen böged:

107

tedeger anu mön üliyed qamniγad-tai öber jaγur-a-ban yeke üšiy-e-tei bolju

translit. tedeger anu mön üliyed qamniγad-tai öber jaγur-a-ban yeke üšiy-e-tei bolju:

108

kejiy-e-dü bey-e bey-e-ben degeremdelčekü kiged

translit. / kejiy-e-dü bey-e bey-e-ben degeremdelčekü kiged:

109

segül-dür qoyar bayira bolju

translit. segül-dür qoyar bayira bolju:

110

qori-yin jon anu quvasai obüγ-un beki böke-yin köbegün babuji baras baγatur terigüü-tei dayin alaldalγ-a kijü

translit. qori-yin jon anu quvasai obüγ-un beki böke-yin / köbegün babuji baras baγatur terigüü-tei dayin alaldalγ-a kijü:

111

qoyar eteged-eče yeke alalčaγan bolju

translit. qoyar eteged-eče yeke alalčaγan bolju:

112

teden-ü kegüür nud-i qoyar köndüi-dü qayaγdaγsan anu

translit. teden-ü kegüür-/ nud-i qoyar köndüi-dü qayaγdaγsan anu:

113

edüge nirčiü-giin γoul-un baraγun eteged-tü ömekei-yin köndüi-ner gejü nerejigsen γajar bui amui

translit. edüge nirčiü-giin γoul-un baraγun eteged-tü ömekei-yin köndüi-ner gejü / nerejigsen γajar bui amui:

114

tedeger-eče üldügsen anu terigüši-yin aq-a degüü-ner-ün qoyin-a-ača negüüjü degereki nituγ-ud-tu niilegsen bui

translit. / tedeger-eče üldügsen anu: terigüši-yin aq-a degüü-ner-ün qoyin-a-ača negüüjü degereki / nituγ-ud-tu niilegsen bui:

115

8 tendeben saγuqu-yin čaγ-tur

translit. / 8. tendeben saγuqu-yin čaγ-tur:

116

ijaγur mongγul γajar-a gegegdegsen aq-a degüü-ner manu biden-i bučaγan abuγačiqu-yin küseleng-iyer barγu solongγud bolun

translit. ijaγur mongγul γajar-a gegegdegsen aq-a degüü-ner manu biden-i bučaγan / abuγačiqu-yin küseleng-iyer barγu solongγud bolun:

117

busu-ču šidar mongγul-un jon-i nökür abču

translit. busu-ču šidar mongγul-un jon-i nökür abču:

118

bide qori-yin 11 ečege-yin jon-u qoyinača nekejü ireged

translit. bide qori-yin / 11 ečege-yin jon-u qoyinača nekejü ireged:

119

jaq-a-yin jon-i degeremden abqui-dur

translit. jaq-a-yin jon-i degeremden abqui-dur:

120

tendeče tergedejü barγujin-u γoul-iyar qamturan nituγlaju bayitala-ni

translit. tendeče tergedejü barγujin-u / γoul-iyar qamturan nituγlaju bayitala-ni:

121

mön-kü mongγul-un olan čeregüüd nekejü iriküi-yin čimege-yi medegsen yaqakiqu-ču arγ-a-ban baraγdaqui-daγan

translit. mön-kü mongγul-un olan čeregüüd nekejü iriküi-yin čimege-yi medegsen / yaqakiqu-ču arγ-a-ban baraγdaqui-daγan:

122

barγujin-u inadu bayiγsan altan kemekü aγula-yin kötül degere

translit. barγujin-u inadu bayiγsan altan kemekü aγula-yin kötül degere:

123

jaγuγad emegel-tei morin-du tusbüri-dü-ni qartaγana-bar kümün kijü küliged

translit. jaγuγad / emegel-tei morin-du tusbüri-dü-ni qartaγana-bar kümün kijü küliged:

124

teden-dür tegüs qubčad quyaγ duulγ-a emüskeged nomu saγadaγ aγsaju unuγulaγad küliyejü bayitala-ni

translit. teden-dür tegüs qubčad quyaγ duulγ-a / (c. 60) emüskeged nomu saγadaγ aγsaju unuγulaγad küliyejü bayitala-ni:

125

mongγul-un čereg-üd irejü bayildaγan bolqui čaγ-tur

translit. mongγul-un čereg-üd irejü bayildaγan bolqui / čaγ-tur:

126

tede moris-iyan qartaγana ulus-nar-tai-ban

translit. tede moris-iyan qartaγana ulus-nar-tai-ban:

127

mongγul-un čereg-ün emüne-eče qaškiran üldüküi-dür

translit. mongγul-un čereg-ün emüne-eče qaškiran üldüküi-dür:

128

tedeger inu qaril qaltaril-ügei

translit. / tedeger inu qaril qaltaril-ügei:

129

iregsen-dü mongγul-un čerig-üd ene yaγakiγsan jorig-tai čerig bui kemen γayiqaju joγsan bayiqu-yin čaγ-tu

translit. iregsen-dü: mongγul-un čerig-üd: "ene yaγakiγsan jorig-tai čerig bui" kemen / γayiqaju joγsan bayiqu-yin čaγ-tu:

130

tere dabaγan-u šile-yin činadu aru-ača

translit. tere dabaγan-u šile-yin činadu aru-ača:

131

namurun bučalγan-u olan sürüg qung šibuγud daγun γaruγsaγar iriküi-dür

translit. namurun bučalγan-u olan sürüg / qung šibuγud daγun γaruγsaγar iriküi-dür:

132

tede mongγul-un čerig-üd tala γajar-un jon böged

translit. tede mongγul-un čerig-üd: tala γajar-un jon böged:

133

tegünče urida ni qung šibuγud-un olan sürüg-üd-iyer daγun γarču yabuqui-yi üjegsen ba sonusuγsan ügei-yin šiltaγan-iyar esemedejü

translit. tegünče urida-/ni: qung šibuγud-un olan sürüg-üd-iyer daγun γarču yabuqui-yi üjegsen ba sonusuγsan ügei-yin šiltaγan-iyar / esemedejü:

134

edeger 11 ečege-yin jon-i tusalaqu nemeri qari-yin olan čereg iribe gejü dutaγaji bučaγsan

translit. edeger 11 ečege-yin jon-i tusalaqu nemeri qari-yin olan čereg iribe gejü dutaγaji bučaγsan:

135

tegünče qoyiši qori 11 ečege-yin jon anu

translit. / tegünče qoyiši qori 11 ečege-yin jon anu:

136

tere čaγ-un baraγu jang-iyar

translit. tere čaγ-un baraγu jang-iyar:

137

qung šibuγun ber biden-ü eyimü yeke ayaγumšiγ-tu čaγ-tu abural arši boluγsan-iyar

translit. qung šibuγun ber: biden-ü eyimü yeke / ayaγumšiγ-tu čaγ-tu abural arši boluγsan-iyar:

138

teden-ü ači-yi ülü umartaγulqu-yin küčeleng-iyer

translit. teden-ü ači-yi ülü umartaγulqu-yin küčeleng-iyer:

139

qunq šibuγun γarbul qusun modun čerge gedeg üge-yin jangšil edüge kürtele amui

translit. qunq / šibuγun γarbul: qusun modun čerge gedeg üge-yin jangšil edüge kürtele amui:

140

9 tendeče buruγudan tergedejü

translit. / 9. tendeče buruγudan tergedejü:

141

bayiγal dalai-yin emün-e quduri-yin tala celenge γoul-un adaγ-iyar ba

translit. bayiγal dalai-yin emün-e quduri-yin tala celenge γoul-un adaγ-iyar ba:

142

oyiqon-u arul bayiγal dalai-yin qoyitu bey-e-ber-čü teden-ü uridayin nituγlaju saγuγsan baraγu baγatur tayišung noyan-u dumda köbegün buriyad gegči-eče önürjiji tarqaγsan buriyad-nar jon-tai niileji nituγlaγsan-u šiltaγan-iyar qori-yin buriyad kemekü neretei bolju saγutala-ni

translit. oyiqon-u / arul: bayiγal dalai-yin qoyitu bey-e-ber-čü teden-ü uridayin nituγlaju saγuγsan baraγu baγatur tayišung noyan-u / dumda köbegün buriyad gegči-eče önürjiji tarqaγsan buriyad-nar jon-tai niileji nituγlaγsan-u šiltaγan-iyar qori-yin / buriyad kemekü neretei bolju saγutala-ni:

143

teden doturača nigen terigüü bayan-u ökin-i bürgüd šibaγun daγulin abuγsan iyar

translit. teden doturača nigen terigüü bayan-u ökin-i bürgüd šibaγun daγulin abuγsan-/ (c. 60) iyar:

144

engde saγuju bolultai nituγ busu

translit. engde saγuju bolultai nituγ busu:

145

engde anu qaγan šibaγun noyon γarbul gegči biden-dür aγurlaju eyimü bolbai-y-a kemeldeged

translit. engde anu qaγan šibaγun noyon γarbul gegči biden-dür aγurlaju eyimü / bolbai-y-a kemeldeged:

146

bügüde-ber qamturan negüüjü inaγčida quduri-yin tala degere nituγlaγsan bui

translit. bügüde-ber qamturan negüüjü inaγčida quduri-yin tala degere nituγlaγsan bui:

147

10 teyiged bayitala ros-un yeke qaγan-ača 1642 on-du albajin-u yeke γourud-i bayiγulqu-yin tulada ilegegdegsen

translit. / 10. teyiged bayitala: ros-un yeke qaγan-ača 1642 on-du albajin-u yeke γourud-i bayiγulqu-yin tulada / ilegegdegsen:

148

tere čaγ-tu yemšig etügen-ü bolbal

translit. tere čaγ-tu yemšig etügen-ü bolbal:

149

itegemji-tü tüšimel poyarqob gegči-tei učiraju

translit. itegemji-tü tüšimel poyarqob gegči-tei učiraju:

150

tegün-dür angqan-ača qoyiši yabuγsan učir bayidal-iyan daγusan ilerkeyilen ayiladqabasu

translit. tegün-dür / angqan-ača qoyiši yabuγsan učir bayidal-iyan daγusan ilerkeyilen ayiladqabasu:

151

tere čaγ-un itanca-yin storoγ degere

translit. tere čaγ-un itanca-yin storoγ degere:

152

yeke degedü qaγan ca-a-ri aliγcei miqayilobiši-yin üy-e-de ünen-tü albatu bolqu-yin šiqaγ-a ergüjü eb-ün taraγtat jokiyoju albatu boluγsan böged

translit. / yeke degedü qaγan ca-a-ri aliγcei miqayilobiši-yin üy-e-de ünen-tü albatu bolqu-yin šiqaγ-a ergüjü eb-ün / taraγtat jokiyoju albatu boluγsan böged:

153

tere eb-ün taraγtad-un bodotu buyu esebesü itegel-tei qoopi anu

translit. tere eb-ün taraγtad-un bodotu buyu esebesü itegel-tei qoopi anu:

154

obuγ-a kile tabiqu čaγ-ača uriduni bide qori-yin jon-du čildei janggi kemekü terigüü noyan-du manu yabuγsaγar

translit. / obuγ-a kile tabiqu čaγ-ača uriduni bide qori-yin jon-du čildei janggi kemekü terigüü noyan-du manu yabuγsaγar:

155

kile tabiqu-yin čaγ-tu mongγul-un γajara tasuran gegegdegsen aq-a degüü-ner-tür-ni bui kemen kelelčedeg

translit. / kile tabiqu-yin čaγ-tu mongγul-un γajara tasuran gegegdegsen aq-a degüü-ner-tür-ni bui kemen kelelčedeg:

156

tegün-eče qoyina 1658 on-u nirčiu-giin yeke γourud bayiγulaju teden-i boyibodsqui jurγan toγtoju bolqu-yin čaγ-tu

translit. tegün-eče / qoyina 1658 on-u nirčiu-giin yeke γourud bayiγulaju teden-i boyibodsqui jurγan toγtoju bolqu-yin čaγ-tu:

157

bide 11 ečege-yin er-e bey-e-yin 160 saγadaγ kemekü düši ulus-nar toluγai-yin 20-20 mü jes-iyer alba ergüjü čoqom-tu albatu boluγsan bui 11 tendeče quduri-yin tala ba čelengge-yin γoul-un qoyar γar-iyar ana-a üde kilγu kürbi sükü γoul-nud kiged

translit. bide / 11 ečege-yin er-e bey-e-yin 160 saγadaγ kemekü düši ulus-nar toluγai-yin 20-20 mü jes-iyer alba ergüjü / čoqom-tu albatu boluγsan bui:/ 11. tendeče quduri-yin tala ba čelengge-yin γoul-un qoyar γar-iyar ana-a üde kilγu kürbi sükü γoul-nud kiged:

158

yaruuna qoroγu saγča arkiri bolun

translit. / yaruuna qoroγu saγča arkiri bolun:

159

tere šidar-ki naγur-nud-iyar ba

translit. tere šidar-ki naγur-nud-iyar ba:

160

edüge bayiγši mongγul-un kile öngγürtele negüüdel kijü önürjigseger angqan-u γurban ribiije-dü bičigdegsen anu čoqom medegdenem ügei böged 1795 on-u 1-düger ribiije-dü 17353

translit. edüge bayiγši mongγul-un kile öngγürtele / (c. 61) negüüdel kijü önürjigseger angqan-u γurban ribiije-dü bičigdegsen anu čoqom medegdenem ügei böged 1795 on-u / 1-düger ribiije-dü 17353:

161

5-duγar 1811 on-u ribiije-dü 20801

translit. 5-duγar: 1811 on-u ribiije-dü 20801:

162

6-duγar 1816 on-u ribiije-dü 21438 7-duγar 1823 on-u ribiije-dü 23954

translit. 6-duγar: 1816 on-u ribiije-dü / 21438 7-duγar 1823 on-u ribiije-dü 23954:

163

8-duγar 1831 on-u ribiije-dü 25064

translit. 8-duγar 1831 on-u ribiije-dü 25064:

164

9-duγar 1850 on-u ribiije-dü qori aγuyin jon-tai-a 10-duγar 1858 on-u ribiije-dü mön aγu-tay-a 32214 düüšid boluγsan bui

translit. 9-duγar / 1850 on-u ribiije-dü qori aγuyin jon-tai-a 10-duγar 1858 on-u ribiije-dü mön aγu-tay-a 32214 düüšid / boluγsan bui:

165

angqan-ača qoyišida önürjigsen ribiije-yin qamtu anu tusaγar ilerkei-tei bui

translit. angqan-ača qoyišida önürjigsen ribiije-yin qamtu anu tusaγar ilerkei-tei bui:

166

12 teyin qori-yin medel-ün eldeb otuγ-ud-un jon-ača kiris jegüüjü ros-un yosun-dur daširamγai boluγsan-iyar bayirijiji

translit. / 12. teyin qori-yin medel-ün eldeb otuγ-ud-un jon-ača kiris jegüüjü ros-un yosun-dur daširamγai boluγsan-iyar / bayirijiji:

167

ros ger-nüd-i bariju batu saγuri-tai boluγsan-iyar kilγu-yin todqotu-yin ba

translit. ros ger-nüd-i bariju batu saγuri-tai boluγsan-iyar kilγu-yin todqotu-yin ba:

168

qaučin ba čin-e jerim-iyen

translit. qaučin ba čin-e jerim-iyen:

169

kürbi-yin ünegetei-yin ba aru qasurtai-yin edeger tabun celiini-ner-iyer tübkinen saγuγad

translit. / kürbi-yin ünegetei-yin ba aru qasurtai-yin edeger tabun celiini-ner-iyer tübkinen saγuγad:

170

teden-eče terigüüčiin kilγu-yin γurban celiini-yin 164 düüši jon anu ekener keüged-tey-e 1795 on-du qori-yin otuγ-ud-ača salaγad

translit. teden-eče terigüüčiin / kilγu-yin γurban celiini-yin 164 düüši jon anu ekener keüged-tey-e 1795 on-du qori-yin otuγ-ud-ača salaγad:

171

tusaγar starčina-giin medel-iyer qori-yin ana-a-giin jurγan-du čeke medel-tei bayitala

translit. / tusaγar starčina-giin medel-iyer qori-yin ana-a-giin jurγan-du čeke medel-tei bayitala:

172

degedü privitilstba-yin üyiledberi-ber 1826 on-ača ekilen qunila-yin edügen-ü bišiür-ün bolosti-yin tariyačin-du qamjiγdaγsan anu edüge kürtele bayiγsaγar bui

translit. degedü privitilstba-yin üyiledberi-ber / 1826 on-ača ekilen qunila-yin edügen-ü bišiür-ün bolosti-yin tariyačin-du qamjiγdaγsan anu edüge kürtele / bayiγsaγar bui:

173

13 segül-ün qoyar celiini ba

translit. / (c. 62) 13. segül-ün qoyar celiini ba:

174

tegün degere elki-yin köke qonitu-yin edügen-ü tačalang-un adaγ-un celiini ner-ün 207 düši jon 1815 on-ača qori-yin otuγ-ud-ača salγaγdaju

translit. tegün degere elki-yin köke qonitu-yin edügen-ü tačalang-un adaγ-un celiini-/ ner-ün 207 düši jon 1815 on-ača qori-yin otuγ-ud-ača salγaγdaju:

175

tusaγar kürbi-yin otdilnui obšistava kemen nerelegdejü

translit. tusaγar Kürbi-yin otdilnui obšistava / kemen nerelegdejü:

176

teden doturača sungγaγdaju batulaγdaγsan starustayin medel-dü böged

translit. teden doturača sungγaγdaju: batulaγdaγsan starustayin medel-dü böged:

177

qori-yin ana-a-giin jurγan-du čeke medel-tei bolγuγdaγsan anu

translit. qori-yin ana-a-giin jurγan-du / čeke medel-tei bolγuγdaγsan anu:

178

tere jang-daγan edüge kürtele bayiju düši jon bayinam

translit. tere jang-daγan edüge kürtele bayiju düši jon bayinam:

179

tegünče γadna qojim-un čaγ-ud-tu kiris jegüüjü otuγ-ud dotura tübkinegsen-dü toγolaγdaγsan anu düši

translit. tegünče γadna qojim-un / čaγ-ud-tu kiris jegüüjü otuγ-ud dotura tübkinegsen-dü toγolaγdaγsan anu düši:

180

negüüdel-ün toγan-du düši keris-tei jon qori-yin otuγ-ud dotura toγalaγdaju bayinam bui

translit. negüüdel-ün toγan-du düši / keris-tei jon qori-yin otuγ-ud dotura toγalaγdaju bayinam bui:

181

14 teden-eče γadn-a degedü aqamad-un üyiledberi-ber 1838 on-u nirčiü-e-giin ögrüg-ün aγuyin medel-dü 8802 düši jon salγaγdaγsan böged

translit. / 14. teden-eče γadn-a degedü aqamad-un üyiledberi-ber 1838 on-u nirčiü-e-giin ögrüg-ün aγuyin medel-dü / 8802 düši jon salγaγdaγsan böged:

182

tegüni egünče qoyiši 12-duki bölüg-tü ilerkei legdemüi

translit. tegüni egünče qoyiši 12-duki bölüg-tü ilerkei legdemüi:

183

2-duγar bölüg šašin mörgül-ün učira

translit. / 2-duγar bölüg: šašin mörgül-ün učira:

184

angqan-du cutu boγda činggis qaγan ber 1207 on-du töbed-ün dbüs orun-ača öberün dotoγodu yeke tüšimed-iyen

translit. 1. angqan-du cutu boγda činggis qaγan ber 1207 on-du töbed-ün dbüs orun-ača öberün dotoγodu / yeke tüšimed-iyen:

185

eldeb yeke erdeni-yin ergül-nüd-tei-ber töbed-ün gjang γajara nituγ-tai sakiy-a kuvaka sninbuva blam-a-dur ilegejü

translit. eldeb yeke erdeni-yin ergül-nüd-tei-ber töbed-ün gjang γajara nituγ-tai sakiy-a kuvaka sninbuva / (c. 63) blam-a-dur ilegejü:

186

tegünü öglige-yin ejin bolqui-yi ayiladqaγad

translit. tegünü öglige-yin ejin bolqui-yi ayiladqaγad:

187

mongγul-un γajar-a jalaran irekü-yi egeregsen dür

translit. mongγul-un γajar-a jalaran irekü-yi egeregsen/ dür:

188

tere blam-a ber mongγul-un γajara irikü-yin čaγ kemjiy-e ülü kürügsen-iyer irijü ülü čidaγad jüger öberün takil-un edlel

translit. tere blam-a ber mongγul-un γajara irikü-yin čaγ kemjiy-e ülü kürügsen-iyer irijü ülü čidaγad jüger / öberün takil-un edlel:

189

bey-e jarliγ sedkil-ün šitügen ba

translit. bey-e jarliγ sedkil-ün šitügen ba:

190

olan adistid-tai sakiγusun-i jalaγsan-iyar

translit. olan adistid-tai sakiγusun-i jalaγsan-iyar:

191

mongγul-un ulus-nar tegün-dür yeke süsüglen

translit. mongγul-un / ulus-nar tegün-dür yeke süsüglen:

192

šašin-u eki oluγad tegünče qoyiši ubaši-yin sanvar abču

translit. šašin-u eki oluγad: tegünče qoyiši ubaši-yin sanvar abču:

193

γurban erdeni-yi takiqu boluγsan bui

translit. γurban erdeni-yi / takiqu boluγsan bui:

194

ene anu dörbedüger rabjung-un

translit. ene anu dörbedüger rabjung-un:

195

angq-a maši γaraγsan kemekü em-e γal toulai jil bölüge

translit. angq-a maši γaraγsan kemekü em-e γal toulai jil bölüge:

196

2 tegunče qoyina 1247 on-du činggis-ün ögedei qaγan-u köbegün güngden qaγan ber

translit. / 2. tegunče qoyina 1247 on-du činggis-ün ögedei qaγan-u köbegün güngden qaγan ber:

197

töbed-ün γajar-a saγuγsan sakiy-a bandida-yin mergen suu aldar-i sonusuju

translit. töbed-ün γajar-a / saγuγsan sakiy-a bandida-yin mergen suu aldar-i sonusuju:

198

olan tüšimed jon-i yeke ergül-tei-ber yabuγulan jalaran irikui-yi ayiladqaγsan-dur

translit. olan tüšimed jon-i yeke ergül-tei-ber yabuγulan jalaran / irikui-yi ayiladqaγsan-dur:

199

tere blam-a-du uriduni dalai blam-a bsovad nams rgjimsuva ber irege edüi čaγ tur

translit. tere blam-a-du: uriduni dalai blam-a bsovad nams rgjimsuva ber irege edüi čaγ-/ tur:

200

qoyitu jüg-eče qarčaγai šibaγun saγuγsan metü malaγai-tai

translit. qoyitu jüg-eče qarčaγai šibaγun saγuγsan metü malaγai-tai:

201

γaqai-yin qangšiyar metü γutul-tai öglige yin ejen-ü jalaran iriküi-dür

translit. γaqai-yin qangšiyar metü γutul-tai öglige-/ yin ejen-ü jalaran iriküi-dür:

202

tegün-lüge saγad ügei tende iribesü

translit. tegün-lüge saγad ügei tende iribesü:

203

šašin amitan-u tusa anu yeke bütükü bolai kemegsen bošuγ jarliγ-i sanaγad

translit. šašin amitan-u tusa anu yeke bütükü bolai / kemegsen bošuγ jarliγ-i sanaγad:

204

dörbedüger rabjung-un döšin nigedüger bičin kemekü em-e γal qonin jil-dür irijü qaγan tüšimel-lüge jolγuju bügüde-dür kiy včir-un abišiγ öggügsen bölüge

translit. dörbedüger rabjung-un döšin nigedüger bičin kemekü em-e γal qonin jil-dür irijü / qaγan tüšimel-lüge jolγuju bügüde-dür kiy včir-un abišiγ öggügsen bölüge:

205

3 tere blam-a ber mongγul-un γajara saγutala 1249 on-du tegünče urida mongγul-un ulus-tur nom-un üsüg ügei-yin tulada

translit. / 3. tere blam-a ber mongγul-un γajara saγutala 1249 on-du tegünče urida mongγul-un ulus-tur nom-un üsüg / ügei-yin tulada:

206

üsüg jokiyoquy-a küčeged nigen öndür süm-e-yin asar degere γarču üsüg uralaqu-yi belgelejü saγuqu-yin čaγ-tu

translit. üsüg jokiyoquy-a küčeged: nigen öndür süm-e-yin asar degere γarču üsüg uralaqu-yi / (c. 64) belgelejü saγuqu-yin čaγ-tu:

207

emün-e jüg-eče nigen ekener kümün arisu eldekü kirügen-ü šidütei kedürge modun-i ügürejü yabuγsan-i üjeged

translit. emün-e jüg-eče nigen ekener kümün arisu eldekü kirügen-ü šidütei kedürge modun-i / ügürejü yabuγsan-i üjeged:

208

mongγul-un üsüg-i kirügen-ü šidün-ü dürsü-ber belgelen

translit. mongγul-un üsüg-i kirügen-ü šidün-ü dürsü-ber belgelen:

209

er-e em-e ersü čingγ-a köndüi saγarmaγ γurban qubi-dur döšin dörben üsüg jokiyoju

translit. er-e em-e ersü čingγ-a / köndüi saγarmaγ γurban qubi-dur döšin dörben üsüg jokiyoju:

210

mongγul-dur nom-un surγuli-yi amurliγsan kemekü em-e širui takiy-a jil-dür ekilen jokiyoγsun bui

translit. mongγul-dur nom-un surγuli-yi amurliγsan kemekü / em-e širui takiy-a jil-dür ekilen jokiyoγsun bui:

211

4 tegün-ü qoyina tuli qaγan-u 2-duγar köbegün kürdün oršiγuluγči qubilai čečen qaγan ber

translit. / 4. tegün-ü qoyina tuli qaγan-u 2-duγar köbegün kürdün oršiγuluγči qubilai čečen qaγan ber:

212

angqan-u sakiy-a bandidayin ači

translit. angqan-u sakiy-a / bandidayin ači:

213

paγba blam-a blova krus kjalmcan-i jalaju aγui yeke öglige ergül kijü

translit. paγba blam-a blova krus kjalmcan-i jalaju aγui yeke öglige ergül kijü:

214

sanvar tanggariγ-iyan sakin čidaqu 24 kümün-i daqaγulun kiy včirun abišiγ-i abču

translit. sanvar tanggariγ-iyan sakin / čidaqu 24 kümün-i daqaγulun kiy včirun abišiγ-i abču:

215

basa kü γurban ayimaγ töbed ulus-nar-i lišim kemekü balγad-tai ba

translit. basa kü γurban ayimaγ töbed ulus-nar-i lišim kemekü / balγad-tai ba:

216

bügüde orun γajar-tai-yi tegün-ü medel-dü ergülčeged

translit. bügüde orun γajar-tai-yi: tegün-ü medel-dü ergülčeged:

217

kitad-un keleber šing šing da-a güüširi

translit. kitad-un keleber šing šing da-a / güüširi:

218

mongγul-un keleber γurban orun-u nom-un qaγan paγba blam-a kemen sola ergüjü 1270 on-du terigüüši-yin degere

translit. mongγul-un keleber γurban orun-u nom-un qaγan paγba blam-a kemen sola ergüjü 1270 on-du terigüüši-yin / degere:

219

mongγul-un dörbeljin üsüg-yi jokiyaju tegüber nomlaqu sonusqu bišilγaqu bütügekü terigüten jirum-i bayiγulju šašin amitan-u tusa-yi yekede jokiyoju

translit. mongγul-un dörbeljin üsüg-yi jokiyaju tegüber nomlaqu sonusqu bišilγaqu bütügekü terigüten jirum-i bayiγulju / šašin amitan-u tusa-yi yekede jokiyoju:

220

enedkeg-ün γajar-ača burqan-u arbidqu šaril terigüten olan adis-tai šitügen-i jalaju keyid süm-e-ner-i bayiγulaγsan bui

translit. enedkeg-ün γajar-ača burqan-u arbidqu šaril terigüten olan adis-tai / šitügen-i jalaju keyid süm-e-ner-i bayiγulaγsan bui:

221

5 tegünče qoyina činggis-ün üy-e-yin yeke ba baγ-a qaγalid anu

translit. / 5. tegünče qoyina činggis-ün üy-e-yin yeke ba baγ-a qaγalid anu:

222

üy-e üy-e-degen yekes blam-a-nar-i jalaju

translit. üy-e üy-e-degen yekes blam-a-nar-i / jalaju:

223

šašin-i delgeregülegseger bayiγad tümed-ün altan gegen qaγan ber

translit. šašin-i delgeregülegseger bayiγad: tümed-ün altan gegen qaγan ber:

224

dödüger dalai blam-a bsovad nams rgjamcova-yi jalaju

translit. dödüger dalai blam-a bsovad nams / (c. 65) rgjamcova-yi jalaju:

225

olan mal alaju ongγud-i takiqu γurim-i boliγulan

translit. olan mal alaju ongγud-i takiqu γurim-i boliγulan:

226

burqan-u šašin-u olan yeke jirum-i 1518 on-du jokiyobai

translit. burqan-u šašin-u olan yeke jirum-i / 1518 on-du jokiyobai:

227

tegünü qoyina qamuγ-i ayiladuγči

translit. 6. tegünü qoyina qamuγ-i ayiladuγči:

228

dödüger dalai blam-a yöngdün rgjamcova-yin gegen-ten ber

translit. dödüger dalai blam-a yöngdün rgjamcova-yin gegen-ten ber:

229

tümed-ün altan gegen qaγan-u ači sümer dai čing quvang tayiji-yin köbegün bolun möngdülejü

translit. tümed-ün / altan gegen qaγan-u ači sümer dai čing quvang tayiji-yin köbegün bolun möngdülejü:

230

činggis qaγan-u ba baraγu dayisung-un üy-e-eče tarqaγsan mongγul-un ebür döšin yisün qošiγun kiged

translit. činggis qaγan-u ba: baraγu / dayisung-un üy-e-eče tarqaγsan mongγul-un ebür döšin yisün qošiγun kiged:

231

qalq-a dörben ayimaγ mongγul-un ulus-nar-tur

translit. qalq-a dörben ayimaγ mongγul-un / ulus-nar-tur:

232

burqan-u šašin-i delgejü tere čaγ-tu bayiγsan širegetü güüširi kemekü-yi duradqan

translit. burqan-u šašin-i delgejü: tere čaγ-tu bayiγsan širegetü güüširi kemekü-yi duradqan:

233

delgerenggüi dumdu quriyangγui γurban yum-i mongγul-un kelen-dür oršiγulbai

translit. delgerenggüi / dumdu quriyangγui γurban yum-i mongγul-un kelen-dür oršiγulbai:

234

7 tegünče qoyina mongγul-un öčeken qaγan ligden qutuγ-tu baγatur-un üy-e-dü bandida güngga odcer terigülen olan lovajau-a-nar-i čuγlaγulan bkan gjur ba olan nom-ud-i mongγul-un kelen-dür oršiγuluγad

translit. / 7. tegünče qoyina mongγul-un öčeken qaγan ligden qutuγ-tu baγatur-un üy-e-dü bandida güngga odcer terigülen / olan lovajau-a-nar-i čuγlaγulan bkan gjur ba olan nom-ud-i mongγul-un kelen-dür oršiγuluγad:

235

tere čaγ-tu bide 11 ečege-yin jon ber keügen gegen kemekü blam-a terigülen olan blam-a-nar-tai bayiγsan bile

translit. tere čaγ-tu bide / 11 ečege-yin jon ber keügen gegen kemekü blam-a terigülen olan blam-a-nar-tai bayiγsan bile:

236

8 tendeče bidi 11 ečege-yin jon ros-un yeke qaγan-u altan širegen-ü ömüg-tür širgüjü iriküi-degen

translit. / 8. tendeče bidi 11 ečege-yin jon ros-un yeke qaγan-u altan širegen-ü ömüg-tür širgüjü iriküi-degen:

237

öberün šitügči šašin-u blam-a-nar-tai qoγordumda-ban qara baγši-nar-tai-bar iriged qamiγ-a negüüjü yabuγsan γajar-a ičigei dugang bariju

translit. / öberün šitügči šašin-u blam-a-nar-tai qoγordumda-ban qara baγši-nar-tai-bar iriged qamiγ-a negüüjü yabuγsan / γajar-a ičigei dugang bariju:

238

nom-un qural jalbarilγ-a-yi öbesüd-ün durabar tasuldal ügei bütügejü bayidaγ bölüge

translit. nom-un qural jalbarilγ-a-yi öbesüd-ün durabar tasuldal ügei bütügejü / bayidaγ bölüge:

239

9 tegünče qoyišida ros-un ba kitad-un qoyar imperatur qaγan-nar-un qoγordumda-yin kile tabiqu kürtele

translit. / (c. 66) 9. Tegünče qoyišida: Ros-un ba Kitad-un qoyar imperatur qaγan-nar-un qoγordumda-yin kile tabiqu kürtele:

240

mongγul-un γajar-ača olan čaγ-ud-tu

translit. / mongγul-un γajar-ača: olan čaγ-ud-tu:

241

mongγul ba töbed γajarun

translit. mongγul ba töbed γajarun:

242

blam-a-nar ba qara baγši-nar ireju

translit. blam-a-nar ba qara baγši-nar ireju:

243

biden-lüge niileged burqan-u šašin-i delgeregüljü bayidaγ aγsan

translit. / biden-lüge niileged burqan-u šašin-i delgeregüljü bayidaγ aγsan:

244

10 teyiged bayitala töbed-ün γajar-ača 1712 on-du 150 blam-a-nar irejü čelengge-yin ba qori-yin jon luγ-a neyilejü

translit. / 10. teyiged bayitala: töbed-ün γajar-ača 1712 on-du 150 blam-a-nar irejü čelengge-yin ba qori-yin jon-/ luγ-a neyilejü:

245

tusburi-yin obuγ-ud-tu qamjiγdaγad tedeger anu

translit. tusburi-yin obuγ-ud-tu qamjiγdaγad: tedeger anu:

246

yeke erdem-tei nom ba em-iyer amitan-i tusaladaγ anu ilangγuy-a tusatai degere medegdejü

translit. yeke erdem-tei: nom ba em-iyer amitan-i / tusaladaγ anu ilangγuy-a tusatai degere medegdejü:

247

teden-ü nereyin spiske qamjiγulan blam-a-nar-un toγan-du batulaju bolqu-yi degedü pribitilistaba-yin anjiralta-dur ayiladqaγdaγsan-iyar

translit. teden-ü nereyin spiske qamjiγulan blam-a-nar-un toγan-du batulaju / bolqu-yi degedü pribitilistaba-yin anjiralta-dur ayiladqaγdaγsan-iyar:

248

tede yeke degedü ejin imperaturica yelijabiita pitorobna-yin öršiyenggüi-ber 1741 on-du tedeger anu bügüde-ber 150 qongpilid blam-a-nar-tu batuluγdun alba degeji-eče könggülegdejü šašin-i tedkügsen bui

translit. tede yeke degedü ejin imperaturica yelijabiita / pitorobna-yin öršiyenggüi-ber 1741 on-du tedeger anu bügüde-ber 150 qongpilid blam-a-nar-tu batuluγdun alba / degeji-eče könggülegdejü šašin-i tedkügsen bui:

249

11 čelengge-yin podγorodna otuγ-un jingba aqaldai-yin ber 1721 on-du boγda jibjun damba qutuγ-tuyin küriyen ürge-giin γorud-tu baγ-a nasun-daγan irijü nom-un surγaγuli-yi tegüs suruγsan bui

translit. / 11. čelengge-yin podγorodna otuγ-un jingba aqaldai-yin ber 1721 on-du boγda jibjun damba qutuγ-tuyin / küriyen ürge-giin γorud-tu baγ-a nasun-daγan irijü nom-un surγaγuli-yi tegüs suruγsan bui:

250

basa mön-kü čelengge-yin songγol obuγ-un damba darjiy-a jay-a-giin oyira-ban qoyar nökür-tei yabuγsan-iyar 1724 on-du töbed orun-a ošiju

translit. basa mön-kü / čelengge-yin songγol obuγ-un damba darjiy-a jay-a-giin oyira-ban qoyar nökür-tei yabuγsan-iyar 1724 on-du töbed / orun-a ošiju:

Historical corpus of the Mongolian language

Chronicle of Vandan Yumsunov