Srn A Mongolian Version of Subhâṣitaratnanidhi

A Mongolian Version of Subhâṣitaratnanidhi

Монгольская версия Subhāsitaratnanidhi

ID: Srn Date: 1300–1400 Script: Uighur-Mongolian Genre: Buddhist text (буддийская литература) Author: Sa Skya Pandita? 1190 lines · 9 305 words

Search in this text Edition (PDF) In Mongolian script (reconstruction)

Photos of the monument (1):

Photos from the archive of D. Tumurtogoo

Bibliography

1) G. J. Ramstedt, A Fragment of Mongolian “Quadratic” Script, C. G. E. Mannerheim, Across Asia from West to East in 1906-1908, Helsinki 1940, 1-5; 2) L. Ligeti, Le Subhāsitaratnanidhi mongol, un document du moyen mongol, Partie Ire. Le manuscript tibéto-mongol en reproduction phototypique avec une introduction.{Bibliotheca Orientalis Hungarica VI}, Budapest, 1948, XIII+124; 3) P. Aalto, A Second Fragment of the Subhāsitaratnanidhi in Mongolian Quadratic Script, JS FOu LVII, 1953/1954, 1-5; 4) P. Aalto, Fragmente des mongolischen Subhāsitaratnanidhi in Quadratschrift, MIO Bd. II,

Berlin, 1955, 279-290; 5) T. F. Carter, Fragmente des mongolischen Subhāsitaratnanidhi in Quadratschrift, MIO, 3:2, 1955, 379-390; 6) J. E. Bosson, A Rediscovered Xylograph Fragment from the Mongolian ‘Phags-pa Version of the Subhāsitaratnanidhi, CAJ 6, 1961, 85-102; 7) J. E. Bosson, A Treasury of Aphoristic Jewels. The Subhāsitaratnanidhi of Sa-Skya Pandita in Tibetan and Mongolian.{= Uralic and Altaic Series 92}, Indiana University Publications. Bloomington, 1969, 398 pp.; 8) L. Ligeti, Tr’sor des sentences. Subhāsitaratnanidhi de Sa-skya pandita. Traduction de Sonom gara, Budapest, 1973, 146 pp.; 9) D. Cėrėnsodnom, Mongol uran zochiol (XIII-XX zuuny ėch), UB., 1987, 237-241

Show: Middle Mongolian Original, non normalized Click a word to find it in the corpus; hover over it to see the analysis. Dotted underline: no analysis.

501

busud maγun jasabasu bolai

translit. Busud maγu:n jasaba:su bolai

502

maγui kümün jasabasu γutuyu.

translit. Maγu:i kümü:n jasaba:su γutuyu.:.

503

tabdaγar yisün maγui aran-a jaγun erdem-üd-iyer tus-a kürgebesü ber bayasqan yadayu

translit. [V 9a] Tabdaγa:r: yisün: Maγu:i aran-a jaγu:n erdem-ü:d-iye:r tus-a kürgebe:sü ber bayasqan yadayu

504

ken nöküčebesü dayisun boluγči ene maγun aran-u belge bolai.

translit. Ken nöküčebe:sü dayi:sun boluγči ene maγu:n aran-u belge bolai.:.

505

maγun-i kedüi ber jasabasu sayin činar-tu bolqu qamiγ-a bui

translit. Maγu:n-i kedüi ber jasaba:su sayi:n činar-tu bolqu qamiγ-a: bui

506

negüresün-i kičiyen uγiyabasu ber čaγan öngge-tü bolqu ügei büi.

translit. Negü:resün-i kičiye:n uγiya:ba:su ber čaγa:n öngge-tü bolqu ügei büi.:.

507

maγui aran-a könügegdegsen γajar-a sayid-i üjebesü ber tebčiyü

translit. [V 9b] Maγu:i aran-a könüge:gdegsen γajar-a sayi:d-i üjebe:sü ber tebčiyü

508

moγai-a könügegdegsen γajara altan degesün-eče ber buruγuduyu

translit. Moγai-a könüge:gdegsen γajara altan dege:sün-e:če ber buruγu:duyu

509

takil-i degedü sayid-ta üyiledüyü

translit. Takil-i dege:dü sayi:d-ta üyi:ledüyü

510

dorudus-i taqibasu gem-ün šiltaγan sün kümün-dür rašiyan bui

translit. Dorudus-i taqiba:su gem-ün šiltaγa:n sün kümü:n-dür rašiya:n bui

511

moγai-dur ögbesü qoro nemeyü.

translit. Moγai-dur ögbe:sü qoro nemeyü.:.

512

tabdaγar arban kičiyejü qamuγ-ača nöküčebesü ber maγun-u sedkil qamiγ-a ilidkeldükün

translit. [V 10a] Tabdaγa:r: arban: Kičiye:jü qamuγ-a:ča nöküčebe:sü ber maγu:n-u sedkil qamiγ-a: ilidkeldükün

513

biljigür-i kedüi be tejigebesü nuta ijilidqui qamiγ-a bui.

translit. Biljigü:r-i kedüi be tejige:be:sü nuta ijilidqui qamiγ-a: bui.:.

514

qaγačaγulqui-a nasu kičigegči kümün čing amaralduγsad-i ber qaγačaγuluyu

translit. Qaγačaγu:lqui-a nasu kičige:gči kümü:n čing amaralduγsad-i ber qaγačaγu:luyu

515

usun-a nasuda kürtebesü ele qada-dur qaγaraqai ülü kü bölünbui.

translit. Usun-a nasuda kürtebe:sü ele qada-dur qaγaraqai ülü kü bölünbui.:.

516

baγši-yin nöküd-ün gem-i ögüleküi kiged bi arγadaluγai maγui kürgelügei kemegči qudal bögesü qudal-iyar kü itegel ügei

translit. [V 10b] Baγši-yi:n nöküd-ün gem-i ögüleküi ki:ge:d bi arγadaluγa:i maγu:i kürgelüge:i keme:gči qudal böge:sü qudal-iya:r kü itegel ügei

517

ünen čü bögesü düledte ayuγdaqui.

translit. Ünen čü böge:sü düledte ayuγdaqui.:.

518

ali kümün ülü ögülegdekü-yi busud-un dergede ögülen yabuγči ünen ber taqi qudal ber bögesü merged tegün-eče seren yabuγdaqui.

translit. Ali kümü:n ülü ögülegdekü-yi busud-un dergede ögülen yabuγči ünen ber taqi qudal ber böge:sü merged tegü:n-e:če seren yabuγdaqui.:.

519

tabdaγar arban nigen ujuγur maγun ed-i kü dotunalaquibar amaraγ nökür ber bögesü ülü itegegdeküi

translit. [V 11a] Tabdaγa:r: arban nigen: Ujuγu:r maγu:n ed-i kü dotunalaquiba:r amaraγ nökür ber böge:sü ülü itegegdeküi

520

degedüs yekes-tür iden baraju üri sadud-ta baraγdaγsan olan.

translit. Dege:düs yekes-tür iden baraju üri sadud-ta baraγdaγsan olan.:.

521

qor-un belgeben aman-dur γarγaγči dayid-i daruqui-a qilbar bolai

translit. Qor-un belgebe:n aman-dur γarγaγči dayi:d-i daruqui-a qilbar bolai

522

tetürü tus-a-tu-yi ögülegčin tere dayisun-i ker daruqun.

translit. Tetürü tus-a-tu-yi ögülegčin tere dayi:sun-i ker daruqun.:.

523

busu yar-a-yi merged jasabasu anaqu ber bolai

translit. [V 11b] Busu yar-a-yi merged jasaba:su anaqu ber bolai

524

gem-tü üge-yin yara bütüküi ügei šira šibaγun-i turaγun ičegülügsen-ü šiltaγabar galab-tur kürtele ösleldügsen-i üje.

translit. Gem-[tü] üge-yi:n yara bütüküi ügei šira šibaγu:n-i turaγun ičegü:lügsen-ü šiltaγa:ba:r galab-tur kürtele ösleldügsen-i üje.:.

525

sedkil-dür batu-da öslen baraju amabar sayiqan ögülegdekü kemen aršisun ubadis-tur ögülejügüi j-e

translit. Sedkil-dür batu-da öslen baraju amaba:r sayi:qan ögülegdekü keme:n aršisun ubadis-tur ögülejügü:i j-e

526

sayid-un törü-lüge qarši bui.

translit. Sayi:d-un törü-lüge: qarši bui.:.

527

tabdaγar arban qoyar qoru-yi ündüsün selte γarγaqu metü

translit. [V 12a] Tabdaγa:r: arban qoyar: Qoru-yi ündüsün selte γarγaqu metü

528

dayisun-i ujaγur-ača qiduγdaqu kemen qad-un törü jasaγ-tur ögülejügüi j-e

translit. Dayi:sun-i ujaγu:r-a:ča qiduγdaqu keme:n qad-un törü jasaγ-tur ögülejügü:i j-e

529

köbegüčilen asarabasu köbegüčilen kü üyiledüyü.

translit. Köbegü:čilen asaraba:su köbegü:čilen kü üyi:ledüyü.:.

530

γaγča öber-ün kü tus-a-yi kičigen bütügegči aran-luγ-a ken jv-e nöküčen čidaqu

translit. γaγča öbe:r-ün kü tus-a-yi kičige:n bütüge:gči aran-luγ-a: ken jv-e nöküčen čidaqu

531

kičigen tariqui tariyan-u dorura busu ebesün γarqu čöle qamiγ-a bui.

translit. Kičige:n tariqui tariya:n-u dorura busu ebesün γarqu čöle qamiγ-a: bui.:.

532

ken ber tus-a-yi ülü medegči bolbasu tegün-dür nöküčeldügči qamiγ-a bolqu

translit. [V 12b] Ken ber tus-a-yi ülü medegči bolba:su tegü:n-[dür] nöküčeldügči qamiγ-a: bolqu

533

kičigebesü ber üre ülü bolqu γajara tariyan tarin ken j-e čidaqu.

translit. Kičige:be:sü ber üre ülü bolqu γajara tariya:n tarin ken j-e čidaqu.:.

534

qiγus qaγus aburi-tu kümün mön degere böged šingtaran oduyu

translit. Qiγus qaγus aburi-tu kümü:n mön dege:re böge:d šingtaran oduyu

535

örigü doγšin buq-a-yin oγtoldaqun-i üter ülükü oγtalun bui.

translit. Örigü: doγšin buq-a-yi:n oγtoldaqun-i üter ülükü oγtalun bui.:.

536

tabdaγar arban γurban maγun-dur kedüi činaγši ögbesü ber keregleküi-dür inaγšida ögkün-ü yaγun ölürbi

translit. [V 13a] Tabdaγa:r: arban γurban: Maγu:n-dur kedüi činaγši ögbe:sü ber keregleküi-dür inaγšida ögkün-ü yaγu:n ölürbi

537

nasuda baribasu ber moquliγ temür esergü qamiγ-a bariqu.

translit. Nasuda bariba:su ber moquliγ temür esergü qamiγ-a: bariqu.:.

538

maγun busud-un tus-a-yi bütügemü kemen šiltaγaju nigül-dür barilduluyu

translit. Maγu:n busud-un tus-a-yi bütüge:mü keme:n šiltaγaju nigül-dür barilduluyu

539

qudal busud-un tus-a-yi bütüger-ün

translit. Qudal busud-un tus-a-yi bütüge:r-ün

540

sečed ken j-e öber-iyen γutuγulqun.

translit. Sečed ken j-e öbe:r-iye:n γutuγu:lqun.:.

541

öri-yin dayisun-i ülejü qočoruγsan maγui aldar kiged maγu-ča jarγulaγsan maγui uruγ kiged maγui yabudal-nuγud es-e ber nemebesü öbesüben nemejü ösüyü.

translit. [V 13b] Öri-yi:n dayi:sun-i ülejü qočoruγsan maγu:i aldar ki:ge:d maγu:-ča jarγulaγsan maγu:i uruγ ki:ge:d maγu:i yabudal-nuγu:d es-e ber nemebe:sü öbe:sübe:n nemejü ösüyü.:.

542

translit. [VI 1a]

543

jirγuduγar

translit. [VI 1b] Jirγuduγa:r

544

nigen sayin üge-tü erdeni-yin sang neretü sastir-ača činar yosun-i onuqui jirγuduγar jüyil.

translit. nigen: Sayi:n üge-tü erdeni-yi:n sang neretü sastir-a:ča činar yosun-i onuqui jirγuduγa:r jüyi:l.:.

545

öber-iyen noyan tüšigdebesü tegünü üyile medegči čögöken

translit. Öbe:r-iye:n noyan tüšigdebe:sü tegü:nü üyi:le medegči čögö:ken

546

busud-i üjeküi nidün-iyer ber öber-iyen üjesü kemebesü duli kereg.

translit. Busud-i üjeküi nidün-iye:r ber öbe:r-iye:n üjesü keme:be:sü duli kereg.:.

547

jirγuduγar

translit. [VI 2a] Jirγuduγa:r

548

qoyar nigen eteged-i medeküi bilig-iyer ber qamuγ üyiles-i medeküi-e berke büi

translit. qoyar: Nigen etege:d-i medeküi bilig-iye:r ber qamuγ üyi:les-i medeküi-e berke büi

549

maši giraqai nidü-tü bolbasu ber daγun-i sonosun ülü čidayu.

translit. Maši giraqai nidü-tü bolba:su ber daγu:n-i sonosun ülü čidayu.:.

550

sidurγu üge gem-tü bolqu kiged buruγu üge erdem-tü bolqu ber bolai

translit. Sidurγu üge gem-tü bolqu ki:ge:d buruγu: üge erdem-tü bolqu ber bolai

551

jarim-ud šidurγu mör-tür ed quruγayu

translit. Jarim-u:d šidurγu mör-tür ed quruγa:yu

552

debsegerküi orongγatu čaγan labai öljei-tü bolai.

translit. Debsegerküi orongγatu čaγa:n labai öljei-tü bolai.:.

553

buyan ügegün-ü nigen nigen erdem erdem böged imayi γutuγulun bui

translit. [VI 2b] Buyan ügegü:n-ü nigen nigen erdem erdem böge:d imayi γutuγu:lun bui

554

subud-un ger inü kisuγ-a bügüde subud-iyar kü amin-ačaγan qaγačan bui.

translit. Subud-un ger inü kisuγ-a: bügüde subud-iya:r kü amin-a:čaγa:n qaγačan bui.:.

555

erdem-tü taqi bögesü maši nöküčen yabubasu olongki üyidqu bolqui-a ber medege ügei

translit. Erdem-tü taqi böge:sü maši nöküčen yabuba:su olongki üyi:dqu bolqui-a ber medege: ügei

556

šiker-ün modun maši amtatu bögesü ber ürgülji idebesü olangkin uyidun bui.

translit. Šiker-ün modun maši amtatu böge:sü ber ürgülji idebe:sü olangkin uyi:dun bui.:.

557

jirγuduγar

translit. [VI 3a] Jirγuduγa:r

558

jurban činar sayitan aran-dur ber nasu könügebesü kiling törüyü

translit. Jurban: Činar sayi:tan aran-dur ber nasu könüge:be:sü kiling törüyü

559

čindan ču serigün büi j-e

translit. Čindan ču serigü:n büi j-e

560

sürčin erümdebesü γal šitan bui.

translit. Sürčin erümdebe:sü γal šitan bui.:.

561

qad ču maši olan bui j-a

translit. Qad ču maši olan bui j-a

562

nomčilan ulus-i tejigegči čögöken bui

translit. Nomčilan ulus-i te[ji]ge:gči čögö:ken bui

563

oγtarγui-dur tngri-nügüd olan ber bögesü naran saran metü gerel-tü ügei büi.

translit. Oγtarγui-dur tngri-nügü:d olan ber böge:sü naran saran metü gerel-tü ügei büi.:.

564

ken qour kürgen čidaqu ele bögesü tere kü tus-a-yi üyiledün čidayu

translit. [VI 3b] Ken qour kürgen čidaqu ele böge:sü tere kü tus-a-yi üyi:ledün čidayu

565

terigün oγtolun čidaγči qan kümün ulus-iyan ber tejigen čidayu tere.

translit. Terigü:n oγtolun čidaγči qan kümü:n ulus-iya:n ber tejige:n čidayu tere.:.

566

uqaγatu šidurγu noyan kümün ejen-ü ber ulus-un ber üyile bütügemüi

translit. Uqaγa:tu šidurγu noyan kümü:n ejen-ü ber ulus-un ber üyi:le bütüge:müi

567

jalaγsan sumun-i qabutu kümün qarbubasu joriγsan γajar-i ülü aldayu.

translit. Jalaγsan sumun-i qabutu kümü:n qarbuba:su joriγsan γajar-i ülü aldayu.:.

568

jirγuduγar

translit. [VI 4a] Jirγuduγa:r

569

dörben qan bey-e-ber es-e toγabasu ele qamuγ-i medegčin-i ber ülü kündüleyü

translit. dörben: Qan bey-e-be:r es-e toγa:ba:su ele qamuγ-i medegčin-i ber ülü kündüleyü

570

amin-a tebčigdegsen kümün-ü bey-e sayin ber bögesü ken j-e kereglekün

translit. Amin-a tebčigdegsen kümü:n-ü bey-e sayi:n ber böge:sü ken j-e kereglekün

571

olaγula sedkil nigedbesü ele küčü ügegün ber yeke üyile-yi bütügeyü

translit. Olaγu:la sedkil nigedbe:sü ele küčü ügegü:n ber yeke üyi:le-yi bütüge:yü

572

široγoljin ayimaγ-iyaran čiγulju bürün

translit. Široγo:ljin ayi:maγ-iya:ra:n čiγu:lju bürün

573

arslan-u küčüg-i alajuγui gekü.

translit. Arslan-u küčüg-i alajuγu:i gekü.:.

574

čögöngki sedkil-tü kičigel-iyen talbiγsan küčütü bögesü ber šingtaran oduyu

translit. [VI 4b] Čögö:ngki sedkil-tü kičige:l-iye:n talbiγsan küčütü böge:sü ber šingtaran oduyu

575

maši küčütü jaγan böke-yi öčügüken jaγačin boγolčilan jarumui.

translit. Maši küčütü jaγa:n böke-yi öčügü:ken jaγačin boγo:lčilan jarumui.:.

576

kičigel omuγ-iyan yekede egüskebesü yekes-i ber čoγ-iyaran darun čidayu

translit. Kičige:l omuγ-iya:n yekede egü:skebe:sü yekes-i ber čoγ-iya:ra:n darun čidayu

577

maši öčügüken bey-e-tü čaγan labai yeke matar-i alaγči inu bolai.

translit. Maši öčügü:ken bey-e-tü čaγa:n labai yeke matar-i alaγči inu bolai.:.

578

jirγuduγar

translit. [VI 5a] Jirγuduγa:r

579

tabun degedü yekes omurqatala ügei maγun omurqabasu ber yaγun tus-a

translit. tabun: Dege:dü yekes omurqatala ügei maγu:n omurqaba:su ber yaγu:n tus-a

580

erdeni-yi ügeber tungγaγatala ügei

translit. Erdeni-yi ügebe:r tungγa:[γa:]tala ügei

581

čilaγun-i tungγaγabasu ber ken j-e abqun.

translit. Čilaγu:n-i tungγa:[γa:]ba:su ber ken j-e abqun.:.

582

sayid bayajibasu bayan-iyar kü ayu

translit. Sayi:d bayajiba:su bayan-iya:r kü ayu

583

maγun bayajibasu dötölen šingtarayu

translit. Maγu:n bayajiba:su dötölen šingtarayu

584

naran aburi-da gerel-i γarγayu

translit. Naran aburi-da gerel-i γarγayu

585

sara tergel-iyen nögčibesü baγurayu.

translit. Sara tergel-iye:n nögčibe:sü baγu:rayu.:.

586

qan kümün-e ülemji maši degejilegdebesü tere kümün ečüs-tür γutuqu-yin šiltaγan bolai

translit. [VI 5b] Qan kümü:n-e ülemji maši dege:jilegdebe:sü tere kümü:n ečüs-tür γutuqu-yi:n šiltaγa:n bolai

587

öndegen-i oγtarγui-dur oγorbasu qaγaraqui-ača busu yaγun j-a aqu.

translit. Öndegen-i oγtarγui-dur oγo:rba:su qaγaraqui-a:ča busu yaγu:n j-a aqu.:.

588

olangkin aran öber-tür kü adali

translit. Olangkin aran öbe:r-tür kü adali

589

sača ujaγur-tan-a qour kürgegden büi

translit. Sača ujaγu:r-tan-a qour kürgegden büi

590

naran-u gerel urγubasu ele gerelten bügüde šingtaran odumui.

translit. Naran-u gerel urγuba:su ele gerelten bügüde šingtaran odumui.:.

591

jirγuduγar

translit. [VI 6a] Jirγuduγa:r

592

jirγuγan tus-a-tu ele bögesü dayisun-luγ-a ber nöküčegdeküi

translit. jirγuγa:n: Tus-a-tu ele böge:sü dayi:sun-luγ-a: ber nöküčegdeküi

593

qour-tu ele bögesü sadun-i ber tebčigdeküi

translit. Qour-tu ele böge:sü sadun-i ber tebčigdeküi

594

dalai-daqi erden-i üneber abtayu

translit. Dalai-daqi erden-i ünebe:r abtayu

595

doturaki eber-i em-iyer γarγayu.

translit. Doturaki eber-i em-iye:r γarγayu.:.

596

dotur-a öčügüken büküi-tü bolbasu γadan-a degerügei aburi üjegülüyü

translit. Dotur-a öčügü:ken büküi-tü bolba:su γadan-a dege:rügei aburi üjegü:lüyü

597

usun-a maši dügürdebesü egüled ködölüged tngri dongγuduyu.

translit. Usun-a maši dügü:rdebe:sü egü:led ködölüge:d tngri dongγuduyu.:.

598

tegüs erdem-tü olqui-a berke metü oron-a erdem ügegün ber čögöken bolai

translit. [VI 6b] Tegüs erdem-tü olqui-a berke metü oron-a erdem ügegü:n ber čögö:ken bolai

599

gem erdem qoličangγui-ača merged yekengki erdem-ten-lüge nöküčegdeküi büi.

translit. Gem erdem qoličangγui-a:ča merged yekengki erdem-ten-lüge: nöküčegdeküi büi.:.

600

uridaača böged dayisun ba sadun bolqui-a maγad ügei

translit. Uridaa:ča böge:d dayi:sun ba sadun bolqui-a maγad ügei

601

idegen taqi ese šinggebesü qouru bolai

translit. Idege:n taqi ese šinggebe:sü qouru bolai

602

qouru ber medebesü em bolai.

translit. Qouru ber medebe:sü em bolai.:.

603

jirγuduγar

translit. [VI 7a] Jirγuduγa:r

604

doluγan qamiγ-a jayaγan inu učirabasu bayajiyu

translit. doluγa:n: Qamiγ-a: jayaγa:n inu učiraba:su bayajiyu

605

jayaγan učir es-e bolbasu ügegüreyü

translit. Jayaγa:n učir es-e bolba:su ügegü:reyü

606

ger-tür baribasu ber ülü bayiγči γalaγun naγur-ača üldebesü ber orčin bui.

translit. Ger-tür bariba:su ber ülü bayi:γči γalaγu:n naγu:r-a:ča üldebe:sü ber orčin bui.:.

607

sečed ed-iyer bilig-i suruyu

translit. Sečed ed-iye:r bilig-i suruyu

608

mungqaγ-ud bilig-i surγabasu ber tebčiyü

translit. Mungqaγ-u:d bilig-i surγaba:su ber tebčiyü

609

olangkin ebedbesü ber emčilegülüyü

translit. Olangkin ebedbe:sü ber emčilegü:lüyü

610

jarim-ud amidu böged güjiren büi.

translit. Jarim-u:d amidu böge:d güjiren büi.:.

611

öber-tegen erke oluγsad jirγayu

translit. [VI 7b] Öbe:r-tege:n erke oluγsad jirγayu

612

busud-un erke-dür oruγsad jobayu

translit. Busud-un erke-dür oruγsad jobayu

613

yerüde qariyatu temečeldüküi-yin šiltaγan

translit. Yerüde qariya:tu temečeldüküi-yi:n šiltaγa:n

614

arnan aldabasu külikü-yin šiltaγan.

translit. Arnan aldaba:su külikü-yi:n šiltaγa:n.:.

615

dotur-a erdem-tü bolbasu ber qubčasun maγui ber bügüden-e dorumjilaγdayu

translit. Dotur-a erdem-tü bolba:su ber qubčasun maγu:i ber bügüden-e dorumjilaγdayu

616

örm-e qulaγai sečen ber bögesü üsün ügei-iyer jigür-ten-e tebčigdejügüi gekü.

translit. Örm-e qulaγai sečen ber böge:sü üsün ügei-iye:r Jigü:r-ten-e tebčigdejügü:i gekü.:.

617

jirγuduγar

translit. [VI 8a] Jirγuduγa:r

618

naiman qaγalγ-a ügei-dür šidurγui bolbasu mön ber busud-i ber baraγulun bui

translit. naiman: Qaγa:lγ-a ügei-dür šidurγui bolba:su mön ber busud-i ber baraγu:lun bui

619

sumun činadu-i alar-un ba

translit. Sumun činadu-i alar-un ba

620

es-e bögesü mön böged quγurayu

translit. Es-e böge:sü mön böge:d quγurayu

621

qur-a möred dalai-dur čidquyu

translit. Qur-a möred dalai-dur čidquyu

622

oyun bilig-i merged uqayu

translit. Oyun bilig-i merged uqayu

623

ed-i irgen-i qad kü quriyayu

translit. Ed-i irgen-i qad kü quriya:yu

624

jögin dulaγan-dur mod urγuyu.

translit. Jö:gin dulaγa:n-dur mod urγuyu.:.

625

jun-u bulaγ ebesün-ü γal egülen-ü jaγuraki naran tergel saran

translit. [VI 8b] Jun-u bulaγ ebesün-ü γal egü:len-ü jaγu:raki naran tergel saran

626

oyun bilig maγun-luγ-a amaralduqui

translit. Oyun bilig maγu:n-luγ-a: amaralduqui

627

medege ügei kereg čaγ-tur bolquγu ülükü.

translit. Medege: ügei kereg čaγ-tur bolquγu: ülükü.:.

628

mungqaγ-ud čögöken ögülebesü čoγ-tu qan kümün ečin-e saγubasu čoγ-tu yilvi nigen nigen üjebesü čoγ-tu yekes ed čuqaγ bolbasu ünetü.

translit. Mungqaγ-u:d čögö:ken ögülebe:sü čoγ-tu qan kümü:n ečin-e saγu:ba:su čoγ-tu yilvi nigen nigen üjebe:sü čoγ-tu yekes ed čuqaγ bolba:su ünetü.:.

629

jirγuduγar

translit. [VI 9a] Jirγuduγa:r

630

yisün ülemji taγalan dotunalabasu tere böged maγulalduqui-yin šiltaγan bolai

translit. yisün: Ülemji taγa:lan dotunalaba:su tere böge:d maγu:lalduqui-yi:n šiltaγa:n bolai

631

yirtinčü-dür temečeldükün olangkin amaralduysan-ača boluγsan olan bui.

translit. Yirtinčü-dür temečeldükün olangkin amaralduysan-a:ča boluγsan olan bui.:.

632

yeke keregür ber amaralduqu-yin šiltaγan bolqui-a medege ügei

translit. Yeke keregü:r ber amaralduqu-yi:n šiltaγa:n bolqui-a medege: ügei

633

kerüldügsen olangkin ečüs-tür joqildun yabuqun-i üjebei.

translit. Kerüldügsen olangkin ečüs-tür Joqildun yabuqun-i üjebei.:.

634

qaram kümün-ü ed tabar busud-i üjen yadaγči nöküd maγui oyutu-yin bilig inü bögesü ber busud-i bayasqan yadayu.

translit. [VI 9b] Qaram kümü:n-ü ed tabar busud-i üjen yadaγči nöküd maγu:i oyutu-yi:n bilig inü böge:sü ber busud-i bayasqan yadayu.:.

635

tačiyangγui-tan ed-iyer bayasuyu

translit. Tačiya:ngγui-tan ed-iye:r bayasuyu

636

degerügüi omuγ-tan maγtabasu bayasuyu

translit. Dege:rügüi omuγ-tan maγtaba:su bayasuyu

637

mungqaγ-ud imadur adali-yi taγalayu

translit. Mungqaγ-u:d imadur adali-yi taγa:layu

638

sayid ünen-i ögülebesü bayasuyu.

translit. Sayi:d ünen-i ögülebe:sü bayasuyu.:.

639

jirγuduγar

translit. [VI 10a] Jirγuduγa:r

640

arban maγui aran-u erdem inü semegü kümün-ü bilig inü maγui noyan-u tus-a inu busud-ta tusa bolqui-a berke.

translit. arban: Maγu:i aran-u erdem inü semegü: kümü:n-ü bilig inü maγu:i noyan-u tus-a inu busud-ta tusa bolqui-a berke.:.

641

ed-tü kümün-ü üge yabuyu

translit. Ed-tü kümü:n-ü üge yabuyu

642

ügegün-ü ünen ber üge-yi talbiyu

translit. Ügegü:n-ü ünen ber üge-yi talbiyu

643

malay-a aγulan-dur urγubasu ele olangkin mod ünetü bolai.

translit. Malay-a aγu:lan-dur urγuba:su ele olangkin mod ünetü bolai.:.

644

olan ögülebesü gem-ün šiltaγan

translit. [VI 10b] Olan ögülebe:sü gem-ün šiltaγa:n

645

üge čögetü-de gem ber ügei

translit. Üge čöge:tü-de gem ber ügei

646

toti kelelekü-yin tulada aruγ-tur qaγaγdajuγui

translit. Toti kelelekü-yi:n tulada aruγ-tur qaγa:γdajuγu:i

647

jigür-ten bütükü-yin tula nuta yabumui.

translit. Jigü:r-ten bütükü-yi:n tula nuta yabumui.:.

648

aliba kümün arγ-a jali ügegüi-e dayisun-dur nasu tus-a kürgebesü ele dayisun tegün-dür ünen durabar mörgüküi ujaγur-ača iregsen törü büi.

translit. Aliba kümü:n arγ-a jali ügegü:i-e dayi:sun-dur nasu tus-a kürgebe:sü ele dayi:sun tegü:n-dür ünen duraba:r mörgüküi ujaγu:r-a:ča iregsen törü büi.:.

649

jirγuduγar

translit. [VI 11a] Jirγuduγa:r

650

arban nigen küčü ügegün aran kilinglebesü yaγun tus-a

translit. arban nigen: Küčü ügegü:n aran kilinglebe:sü yaγu:n tus-a

651

küčü-ten kilinglejü ber yaγun kereg

translit. Küčü-ten kilinglejü ber yaγu:n kereg

652

tegünü tula üyiles-i bütügeküi-dür kiling öd ügei öber-iyen tülegči bolai.

translit. Tegü:nü tula üyi:les-i bütüge:küi-dür kiling öd ügei öbe:r-iye:n tülegči bolai.:.

653

öglige-ber quriyabasu dayisun taqi qurayu

translit. Öglige-be:r quriya:ba:su dayi:sun taqi qurayu

654

ögteküi barabasu sadun ber buruγuduyu

translit. Ögteküi baraba:su sadun ber buruγu:duyu

655

sün-iyen baraγsan ünigen-dür tuγul-i baribasu ber aldaran buyu.

translit. Sün-iye:n baraγsan ünige:n-dür tuγul-i bariba:su ber aldaran buyu.:.

656

nigen nigen üyile medeküi-ber busud-i taqi medeküi-e medege ügei

translit. [VI 11b] Nigen nigen üyi:le medeküi-be:r busud-i taqi medeküi-e medege: ügei

657

usun-ača sün-i qaγačaγulun čidaγči γalaγun körüg-i idegen kemen sedkimüi.

translit. Usun-a:ča sün-i qaγačaγu:lun čidaγči γalaγu:n körüg-i idege:n keme:n sedkimüi.:.

658

nasuda sayibar tejigegči noyan kümün boγol-i kilbar-a oluyu

translit. Nasuda sayi:bar tejige:gči noyan kümü:n boγo:l-i kilbar-a oluyu

659

linqu-a-tu naγur-tur γalaγun šibaγud ese ber quriyabasu öbesüben qurayu.

translit. Linqu-a-tu naγu:r-tur γalaγu:n šibaγu:d ese ber quriya:ba:su öbe:sübe:n qurayu.:.

660

jirγuduγar

translit. [VI 12a] Jirγuduγa:r

661

arban qoyar ed-i jaruγči bayaliγud jögelen nomuqan mergen-nügüd dorudus-i tejigegči yekes aran busud-i jirγaγuluγad öber-tegen ber tus-a buyan-u küčün-iyer üyiles-i bütüger-ün

translit. arban qoyar: Ed-i jaruγči bayaliγu:d jöge:len nomuqan mergen-nügü:d dorudus-i tejige:gči yekes aran busud-i jirγaγu:luγa:d öbe:r-tege:n ber tus-a buyan-u küčün-iye:r üyi:les-i bütüge:r-ün

662

naran-u gerel metü nökür kereg ügei

translit. Naran-u gerel metü nökür kereg ügei

663

qataγujil-un küčün-iyer üyiles-i bütüger-ün

translit. Qataγu:jil-un küčün-iye:r üyi:les-i bütüge:r-ün

664

jula-yin gerel metü nökür kereglen büi.

translit. Jula-yi:n gerel metü nökür kereglen büi.:.

665

yekes aran-dur šitübesü ele dorudus ber yeke olan bolun bui

translit. [VI 12b] Yekes aran-dur šitübe:sü ele dorudus ber yeke olan bolun bui

666

yekes mod-tur duldudču jürkei ebesün oqi-dur kürügsen-i üje.

translit. Yekes mod-tur duldudču jürkei ebesün oqi-dur kürügsen-i üje.:.

667

erdem-ten-dür gem taqi bolbasu erdem-i taγalaγčin nöküčemüi

translit. Erdem-ten-dür gem taqi bolba:su erdem-i taγa:laγčin nöküčemüi

668

qur-a baγalsun-dur qour-tu bolbasu ber yirtinčü daqin bügüdeger bayasun bui.

translit. Qur-a baγalsun-dur qour-tu bolba:su ber yirtinčü daqin bügüdege:r bayasun bui.:.

669

jirγuduγar

translit. [VI 13a] Jirγuduγa:r

670

arban γurban erdem ügei bolbasu qubčasun čimeg-iyer merged-i bayasqaγulun yadayu

translit. arban γurban: Erdem ügei bolba:su qubčasun čimeg-iye:r merged-i bayasqaγu:lun yadayu

671

sayin aγta jiruγ-a ügei ele bögesü maši berke ber bögesü ün-e öčüken ed-ten mungqaγ-ud-un dotur-a olan

translit. Sayi:n aγta jiruγ-a: ügei ele böge:sü maši berke ber böge:sü ün-e öčü:ken ed-ten mungqaγ-u:d-un dotur-a olan

672

baγatur ariγ-a-tan görüged-tür büi

translit. Baγa:tur ariγ-a:-tan görüge:d-tür büi

673

merged-ün dumda sayin üge kelelegči boγdas ene yirtinčü-dür čuqaγ.

translit. Merged-ün dumda sayi:n üge kelelegči boγdas ene yirtinčü-dür čuqaγ.:.

674

ken ken-dür tere erdem bolbasu tere kü tegünü aldar-i sonosuyu

translit. [VI 13b] Ken ken-dür tere erdem bolba:su tere kü tegü:nü aldar-i sonosuyu

675

merged-ün aldar merged-tür kü baγatud-un aldar baγatud sonosqu metü.

translit. Merged-ün aldar merged-tür kü baγa:tud-un aldar baγa:tud sonosqu metü.:.

676

yekes aran kündülen taqiqun-i dorudus aran tegün-i dorumjilamui

translit. Yekes aran kündülen taqiqun-i dorudus aran tegü:n-i dorumjilamui

677

makisvari-yin oroi degereki sara-yi asuri idegen bolγan bui.

translit. Makisvari-yi:n oroi dege:reki sara-yi Asuri idege:n bolγan bui.:.

678

jirγuduγar

translit. [VI 14a] Jirγuduγa:r

679

arban dörben bilig debter bičig-tür qočoruγsan es-e qataγujiγsan niγuča tarni umurtamtuγ-a

translit. arban dörben: Bilig debter bičig-tür qočoruγsan es-e qataγu:jiγsan niγu:ča tarni umurtamtuγ-a:

680

kümün-ü erdem kereglekü čaγ-tur qoγosudaγuluγsan olan.

translit. Kümü:n-ü erdem kereglekü čaγ-tur qoγo:sudaγu:luγsan olan.:.

681

uqaγatu ed-iyer bayan bögesü ber jaliqai kümün yeke bolqui-a berke

translit. Uqaγa:tu ed-iye:r bayan böge:sü ber jaliqai kümü:n yeke bolqui-a berke

682

čikin urida urγuju bögetele eber ülegsen-i esekü üjebei.

translit. Čikin urida urγuju böge:tele eber ülegsen-i esekü üjebei.:.

683

noqai γaqai-dur sayin ünür balai kümün-dür šitaγamal jula

translit. [VI 14b] Noqai γaqai-dur sayi:n ünür balai kümü:n-dür šitaγa:mal jula

684

idegen es-e šinggegsed-te idegen mungqaγ-ud-tur nom-i yaγun kereg.

translit. Idege:n es-e šing[ge:g]sed-te idege:n mungqaγ-u:d-tur nom-i yaγu:n kereg.:.

685

erdem-tü kümün sayin altan

translit. Erdem-tü kümü:n sayi:n altan

686

baγatur er-e sayin aγta

translit. Baγa:tur er-e sayi:n aγta

687

mergen otači sayin čimeg

translit. Mergen otači sayi:n čimeg

688

qamiγ-a kürbesü tende kündülegdemüi.

translit. Qamiγ-a: kürbe:sü tende kündülegdemüi.:.

689

jirγuduγar

translit. [VI 15a] Jirγuduγa:r

690

arban tabun bilig kičiyenggüi büi

translit. arban tabun: Bilig kičiye:nggüi büi

691

ele bolbasu tegün-e ülü bütügegdeküi yaγun j-a aqu

translit. Ele bolba:su tegü:n-e ülü bütüge:gdeküi yaγu:n j-a aqu

692

maγui dayisun-u arban qoyar ayimaγ čerig-i bandu terigüten-e daruγdajuγui gekü.

translit. Maγu:i dayi:sun-u arban qoyar ayi:maγ čerig-i Bandu terigü:ten-e daruγdajuγu:i gekü.:.

693

olangkin köbegüd-ün aburi inu uridu ijaγur-iyan kü daγan bui

translit. Olangkin köbegü:d-ün aburi inu uridu ijaγu:r-iya:n kü daγan bui

694

köküge-yin juljiγan kirγui bolur-un

translit. Köküge:-yi:n juljiγan kirγui bolur-un

695

qamiγ-a yaγun-a nigen bolai.

translit. Qamiγ-a: yaγu:n-a nigen bolai.:.

696

aγula möred jaγan morin mod erdeni gerel gürü er-e em-e nigen yosutu bögesü ber sayin maγui-yin ilγal bui

translit. [VI 15b] Aγu:la möred jaγa:n morin mod erdeni gerel gürü er-e em-e nigen yosutu böge:sü ber sayi:n maγu:i-yi:n ilγal bui

697

buyan-tan aran-u üge-yi ber dorudus daγusqui-a berke büi

translit. Buyan-tan aran-u üge-yi: ber dorudus daγu:squi-a berke büi

698

güdir-a ulus-un qan-u ügeber dalai-yin ejen küligdejügüi gekü.

translit. Güdir-a ulus-un qan-u ügebe:r dalai-yi:n ejen küligdejügü:i gekü.:.

699

jirγuduγar

translit. [VI 16a]Jirγuduγa:r

700

arban jirγuγan üyiles-i bütügen qataγujibasu ber bütüger-ün buyan-u kü küčün medemüi

translit. arban jirγuγa:n: Üyi:les-i bütüge:n qataγu:jiba:su ber bütüge:r-ün buyan-u kü küčün medemüi

701

dalai-dur qudaldučin olun yadaγsan erdenis qan-u sang-dur jarun bui.

translit. Dalai-dur qudaldučin olun yadaγsan erdenis qan-u sang-dur jarun bui.:.

702

mungqaγ-ud-un sayin maγui sedkil-i belgeber uqaγdayu

translit. Mungqaγ-u:d-un sayi:n maγu:i sedkil-i belgebe:r uqaγdayu

703

bišiγun kümün sayin maγui-yuγan bušičar üjegülüyü

translit. Bišiγu:n kümü:n sayi:n maγu:i-yuγa:n bušičar üjegü:lüyü

704

ötegü noqai möšiyebesü bayasuγsan-u belge erlig qaγan inigebesü alaqu-yin belge.

translit. Ötegü noqai möšiye:be:sü bayasuγsan-u belge Erlig qaγa:n inige:be:sü alaqu-yi:n belge.:.

705

ed tabar-un degedü öglige bolai

translit. [VI 16b] Ed tabar-un dege:dü öglige bolai

706

jirγalang-un degedü sedkil bayasqui bolai

translit. Jirγalang-un dege:dü sedkil bayasqui bolai

707

čimeg-ün degedü olan-a sonosqui bolai

translit. Čimeg-ün dege:dü olan-a sonosqui bolai

708

nökür-ün degedü ülü arγadaγči bolai.

translit. Nökür-ün dege:dü ülü arγadaγči bolai.:.

709

ed-i ülü sedkigči ken j-e aqu

translit. Ed-i ülü sedkigči ken j-e aqu

710

nasuda jirγaqu ber ken j-e büi

translit. Nasuda jirγaqu ber ken j-e büi

711

jobalang jirγalang bügüdeger ebül jun metü yegüdkeldükün büi.

translit. Jobalang jirγalang bügüdege:r ebül jun metü yegü:dkeldükün büi.:.

712

jirγuduγar

translit. [VI 17a] Jirγuduγa:r

713

arban doluγan dorudus yekes-ün ner-e-yi bariγsan-iyar busud-ta saqiγdayu

translit. arban doluγa:n: Dorudus yekes-ün ner-e-yi bariγsan-iya:r busud-ta saqiγdayu

714

anggulmali-yin ner-e baribasu dorudus aljiyas saqimui kemen nomlajuγui.

translit. Anggulmali-yi:n ner-e bariba:su dorudus aljiya:s saqimui keme:n nomlajuγu:i.:.

715

amitan ken ken ber učiraldur-un

translit. Amitan ken ken ber učiraldur-un

716

üyile-yi urida jayaγan üyiledün büi

translit. Üyi:le-yi urida jayaγa:n üyi:ledün büi

717

sablar tarbaγan-i ergüküi kiged qaliγun šir-a šibaγun-i taqiqui-yi üje.

translit. Sablar tarbaγan-i ergüküi ki:ge:d qaliγu:n šir-a šibaγu:n-i taqiqui-yi üje.:.

718

ed tabar quriyasu kemebesü nemeküi dutum ögbesü saqiyan bolai

translit. [VI 17b] Ed tabar quriya:su keme:be:sü nemeküi dutum ögbe:sü saqiyan bolai

719

mören-i naγur-tur čidqusu kemebesü baγuraγulqui subaγ naγur-a tus-a.

translit. Mören-i naγu:r-tur čidqusu keme:be:sü baγu:raγu:lqui subaγ naγu:r-a tus-a.:.

720

translit. [VII 1a]

721

doluduγar

translit. [VII 1b] Doluduγa:r

722

nigen sayin üge-tü erdeni-yin sang neretü sastir-ača yosu ügei törü-yi onuqui doluduγar jüyil.

translit. nigen: Sayi:n üge-tü erdeni-yi:n sang neretü sastir-a:ča yosu ügei törü-yi onuqui doluduγa:r jüyi:l.:.

723

degerükei sedkil-tü boγol jalaγu beyeben čimegči čaγsabad-tu kümün nom-iyar ülü yabuγči qan kümün γurbaγula baγuraqu törü-dür oruγsan buyu.

translit. Dege:rük[e]i sedkil-tü boγo:l jalaγu: beyebe:n čimegči čaγsabad-tu kümü:n nom-iya:r ülü yabuγči qan kümü:n γurbaγu:la baγu:raqu törü-dür oruγsan buyu.:.

724

doluduγar

translit. [VII 2a] Doluduγa:r

725

qoyar bütügen yadaqui üyile-yi tuγurbiqui olan-luγ-a maγulaldun küčüten-lüge temečeldüküi

translit. qoyar: Bütüge:n yadaqui üyi:le-yi tuγu:rbiqui olan-luγ-a: maγu:laldun küčüten-lüge: temečeldüküi

726

gergei-degen itegen maγun-luγ-a amaralduqui ede tabun γutuqu-yin šiltaγan bui.

translit. Gergei-dege:n itegen maγu:n-luγ-a: amaralduqui ede tabun γutuqu-yi:n šiltaγa:n bui.:.

727

ügegü bögetele sayin degel idegen erigči γorilan bögetele yeke duran bariγči sastir ülü meden bögetele temečeküi-yi taγalaγči ede γurban bügüde-de inigegülüyü.

translit. Ügegü: böge:tele sayi:n dege:l idege:n erigči γorilan böge:tele yeke duran bariγči sastir ülü meden böge:tele temečeküi-yi taγa:laγči ede γurban bügüde-de inige:gü:lüyü.:.

728

sayin γajar bögetele maγui γajar-i maγui aran qayiralan tačiyamui

translit. [VII 2b] Sayi:n γajar böge:tele maγu:i γajar-i maγu:i aran qayi:ralan tačiya:mui

729

gingsu-yin čečeg-i miqan kemen ünegen-eče busud ken j-e erekün.

translit. Gingsu-yi:n čečeg-i miqan keme:n ünegen-e:če busud ken j-e erekün.:.

730

yekes aran-a dayisun-ača ber öber-ün nöküd-te baraγdaγsan olan arsalan-i inu beye deki qoruqui-ača angγida busud /amitan/ qamiγ-a idekün.

translit. Yekes aran-a dayi:sun-a:ča ber öbe:r-ün nöküd-te baraγdaγsan olan arsalan-i inu beye deki qoruqui-a:ča angγida busud /amitan/ qamiγ-a: idekün.:.

731

doluduγar

translit. [VII 3a] Doluduγa:r

732