A Mongolian Version Of Twelve Deeds Of Buddha
ID: Bur.
Script: Uighur-Mongolian
Genre: Buddhist text
607 lines · 13 195 words
Bibliography
1) N. Poppe, The Twelve Deeds of Buddha. A Mongolian Version of the Lalitavistara. Mongolian Text, Notes and English Translation [=AF 23], Wiesbaden, 1967, 173 + 65 Tables; 2) L. Ligeti, A propos de la version des “Douzes Actes du Bouddha”, AOH 20,1967, 59-73; 3) L. Ligeti, Les douze actes du Bouddha. Arban qoyar jokiyangγui üyiles de Chos-kyi ‘od-zer, Traduction de Šes-rab sen-ge, Budapest, 1974, 184 pp.; 4) D. Cėrėnsodnom, Mongol uran zochiol (XIII-XX zuuny ech), Ulaanbaatar, 1987, 201-203, 241-244
Show:
Middle Mongolian
Click a word to find it in the corpus; hover over it to see the analysis. Dotted underline: no analysis.
503
edüge čibiltü maγui či edür söni ülü kemen kičiyegdeküi čimada kemeküi daγun γaruγad basa ber čibiltü šimnu-yin jegüdün-dür ordo qarši-ban qarangγui-bar bürigdeküi beyeben širuγai-bar daruγdaqui.
translit. Edüge: čibiltü maγu:i či edür söni ülü keme:n kičiye:gdeküi čimada keme:küi daγu:n γaruγa:d basa ber čibiltü šimnu-yi:n jegü:dün-dür ordo qarši-ba:n qarangγui-ba:r bürigdeküi beyebe:n širuγai-ba:r daruγdaqui.
504
translit. Ayuju qotola jüg-tür buruγu:laqui nöküd anu qoqoi qoqoi ečige manu keme:n uyi: talbiqui.
505
qotola čimeg-üd inü quγuraju unaqui terigüten γučin qoyar jüyiltü maγui jegüdün jegüdülejü seriged sača ülemji maši ayuju jüdejü qamuγ nöküd-iyen čiγulγaju ögüler-ün lagšan čimeg-tü sakiliγ-ud-un köbegün burqan bolju minu γajar-i qoγosun bolγayu kemen öbedegši gerel-eče maγui daγun γarču jegüdün ber minü
translit. Qotola čimeg-ü:d inü quγuraju unaqui terigü:ten γučin qoyar jüyi:ltü maγu:i jegü:dün jegü:dülejü serige:d sača ülemji maši ayuju jüdejü qamuγ nöküd-iye:n čiγu:lγaju ögüler-ün: Lagšan čimeg-tü Sakiliγ-u:d-un köbegü:n burqan bolju minu γajar-i qoγo:sun bolγayu keme:n öbedegši gerel-e:če maγu:i daγu:n γarču jegü:dün ber minü
507
tegüber čerig-iyer-iyen odču bida burqan boluγči tere toyin-i erüsün ügei-e γarγar-un büü böged tataγaljadqun oduy-a kemen ögülebesü sartavaki neretü köbegün inü ögüler-ün oo teyin ele bolbasu ečige minü odbasu ber doruyitaqu-yin belge büi.
translit. Tegü:be:r čerig-iye:r-iye:n odču bida burqan boluγči tere toyin-i erüsün ügei-e γarγar-un büü böge:d tataγaljadqun oduy-a keme:n ögülebe:sü Sartavaki neretü köbegü:n inü ögüler-ün: Oo teyi:n ele bolba:su ečige minü odba:su ber doruyi:taqu-yi:n belge büi.
508
odču doruyitan atala mön-de ese odbasu ülükü sayin bui kemebesü šimnu ögüler-ün qamuγ-iyar kürčü qaγabasu γaγča toyin-i yakin ülü čidaqu kemebesü sartavaki ögüler-ün asuru aγuliqan olan čiγulbasu ber ai γaγča baγatura tobraγ metü bolγaγdayu.
translit. Odču doruyi:tan atala mön-de ese odba:su ülükü sayi:n bui keme:be:sü šimnu ögüler-ün: Qamuγ-iya:r kürčü qaγa:ba:su γaγča toyin-i ya:kin ülü čidaqu keme:be:sü Sartavaki ögüler-ün: Asuru aγu:liqan olan čiγu:lba:su ber ai γaγča baγa:tura tobraγ metü bolγaγdayu.
510
tegüber erdemten-lüge ülü meljen teyin ečige minü ese odbasu sayin kemen idqabasu ber köbegün-iyen üges-tür ülü oron ülemji baγatur küčüten üješi ügei doγšin čirai-tan üldü jida eldeb meses bariγsan urida tngri kümün-e ese üjegdegsen čongqur mangqar manglaitan čudur budur mariyatan darbaγar yeke amatan dalu-dur ebčegün-dür niγurtan čüngkeyigsen öndür qabartan čoγšiγsan γal metü nidüten irjayiγsan mürigü šidüten ildü bügi čikiten serige šibegen-dür adali širbeyigsen šira üsüten unjiγai urtu urultan ulaγan jilabaljaγsan keleten matar garudi qošiγutan maki üker toluγaitan jaγan, morin, ünegen jarim-ud arslan bars terigüten terigün ügeiten terigün olatan tegünčilen γar köl olatan köl-ün γar-un üyes-tür güreyitele moγai oriyaγsad qabar aman-u nüked-eče qar-a noγad moγai-yi γarγaqun tulum namuγ-a kegeliten kegeli-dür-iyen aman šidüten qokimai yasun bey-e-ten quruγud-iyar toluγad-iyar eriketen jarim-ud büküli kümün-i jalgiqun jarim-ud böger-e elige idekün qutu bis-i daγutan qulu qulu maγui ayalγutan alaγ bulaγ önggeten
translit. Tegü:be:r erdemten-lüge: ülü meljen teyi:n ečige minü ese odba:su sayi:n keme:n idqaba:su ber köbegü:n-iye:n üges-tür ülü oron ülemji baγa:tur küčüten üješi ügei doγšin čirai-tan üldü jida eldeb meses bariγsan urida tngri [55b] kümü:n-e ese üjegdegsen čongqur mangqar manglaitan čudur budur mariya:tan darbaγar yeke amatan dalu-dur ebčegü:n-dür niγu:rtan čüngkeyi:gsen öndür qabartan čoγšiγsan γal metü nidüten irjayi:γsan mürigü šidüten ildü bügi čikiten serige: šibegen-dür adali širbeyi:gsen šira üsüten unjiγai urtu uru:ltan ulaγa:n jilabaljaγsan keleten matar garudi qošiγu:tan maki üker toluγaitan jaγa:n, morin, ünege:n jarim-u:d arslan bars terigü:ten terigü:n ügeiten terigü:n olatan tegü:nčilen γar köl olatan köl-ün γar-un üyes-tür güreyi:tele moγai oriya:γsad qabar aman-u nüked-e:če qar-a noγad moγai-yi γarγaqun tulum namuγ-a kege:liten kege:li-dür-iye:n aman šidüten qokimai yasun bey-e-ten quruγu:d-iya:r toluγad-iya:r eriketen jarim-u:d büküli kümü:n-i jalgiqun jarim-u:d böge:r-e elige idekün Qutu bis-i daγu:tan qulu qulu maγu:i ayalγu:tan alaγ bulaγ önggeten
511
nögüge tabin jirγuγan ayuqu metü bey-e-ten γurban mingγan yirtinčü deki qotola šimnus-nuγud-i čiγulγabai.
translit. [56a] Nögüge: tabin jirγuγa:n: ayuqu metü bey-e-ten γurban mingγan yirtinčü deki qotola šimnus-nuγu:d-i čiγu:lγabai.
512
qoru/tu/ maγui aγur anu qur-a-tu qar-a egüled metü qurča irten meses anu qoγosun-dur gilbelküi gilbelgen metü süreküi qaskirqui daγun-dur inu sümir aγula ber ködelkü metü tübigineküi kölged-ün anir anu dügerigei delekei-yi qaγalqui metü kijü irejü deger-e dour-a dörben jüg-tür nayan ber-e-dür kürtele čilüge jabsar ügei toγorin büjin bayiju bari küli čabči kemen barkiraqui maγui daγun-iyar ayuγulqui qurča meses-iyer joriju qurdun-a bos kemen ayuγulqui aγula qadas-i ergüjü oγorqui-ača kijü ayuγulqui kegeli-ben qaγ-a tataju gedel-iyen üjegüljü ayuγulqui niγur-un nüked-eče moγai γarγaqui nidün-iyen urul-iyan orčiγulqui aman šidün-iyen irjayilγaju ab kemen sočiγulju ayuγulqui aγuriγsan ömörigsen emeged alaγaban ebčegüben deledčü aq-a jaq-a minu alaγdaba.
translit. Qoru/tu/ maγu:i aγu:r anu qur-a-tu qar-a egü:led metü qurča irten meses anu qoγo:sun-dur gilbelküi gilbelge:n metü süreküi qaskirqui daγu:n-dur inu Sümir aγu:la ber ködelkü metü tübigineküi kölged-ün anir anu dügerigei delekei-yi qaγalqui metü ki:jü irejü dege:r-e dour-a dörben jüg-tür nayan be:r-e-dür kürtele čilüge: jabsar ügei toγo:rin büjin bayi:ju bari küli čabči keme:n barkiraqui maγu:i daγu:n-iya:r ayuγu:lqui qurča meses-iye:r joriju qurdun-a bos keme:n ayuγu:lqui aγu:la qadas-i ergüjü oγo:rqui-a:ča ki:jü ayuγu:lqui kege:li-be:n qaγ-a tataju gedel-iye:n üjegü:ljü ayuγu:lqui niγu:r-un nüked-e:če moγai γarγaqui nidün-iye:n uru:l-iya:n orčiγu:lqui aman šidün-iye:n irjayi:lγaju ab keme:n sočiγu:lju ayuγu:lqui aγu:riγsan ömö:rigsen [56b] emeged alaγaba:n ebčegü:be:n deledčü aq-a jaq-a minu alaγdaba.
513
ai či bosču buruγud kemen arγadaqui terigüten eldeb maγui ayultu üyiles-iyer bodistv-tur yeke qour-i üyiledün tuγurbibasu ber šiltaγan-ača boluγsan qamuγ nom-ud-i jegüdün yelbi metü kemen ünen-iyer uqaγsan sakiliγ-ud-un köbegün-ü bey-e-yin šir-a üsün-i ber ködelgen yadabai.
translit. Ai či bosču buruγu:d keme:n arγadaqui terigü:ten eldeb maγu:i ayultu üyi:les-iye:r Bodistv-tur yeke qour-i üyi:ledün tuγu:rbiba:su ber šiltaγa:n-a:ča boluγsan qamuγ nom-u:d-i jegü:dün yelbi metü keme:n ünen-iye:r uqaγsan Sakiliγ-u:d-un köbegü:n-ü bey-e-yi:n šir-a üsün-i ber ködelgen yadabai.
514
tegüni üjejü čibil-tü šimnu ögüler-ün ene toyin-i yambar-iyar doruyitaγulun üyiledkü bida kemen ögülegsen-dür ali tere čibiltü šimnu-yin mingγan köbegüd-teče inü bodistv-tur süsülkün sartavaki terigüten šimnu-yin baraγun eteged bayin ülü süsülkün jegün eteged bayiju aγsad-tača baraγun eteged-ki sartavaki ögüler-ün arslan jaγan luu umartaγsan-i ai ese serigülbesü jokiqui-dur adali.
translit. Tegü:ni üjejü čibil-tü šimnu ögüler-ün: Ene toyin-i yambar-iya:r doruyi:taγu:lun üyi:ledkü bida keme:n ögülegsen-dür ali tere čibiltü šimnu-yi:n mingγan köbegü:d-teče inü Bodistv-tur süsülkün Sartavaki terigü:ten šimnu-yi:n baraγu:n etege:d bayi:n ülü süsülkün jegü:n etege:d bayi:ju aγsad-tača baraγu:n etege:d-ki Sartavaki ögüler-ün: Arslan jaγa:n luu umartaγsan-i ai ese serigü:lbe:sü jokiqui-dur adali.
515
tegünčilen kümün-ü erketü-yi amurliju büküi-dür teyin ese ködelgebesü sayin aqu uu kemen ögülebesü jegün eteged-eče durmati ögüler-ün
translit. Tegü:nčilen kümü:n-ü erketü-yi amurliju büküi-dür teyi:n ese ködelgebe:sü sayi:n aqu uu keme:n ögülebe:sü jegü:n etege:d-e:če Durmati ögüler-ün:
516
nögüge tabin doluγan batu qataγu mod ber bayin minu giliigsen-iyer qaγaran bögetele tegüber minu giliigsen-iyer ene toyin teyin amiduraqui erke küčün qamiγ-a bui kemebe.
translit. [57a] Nögüge: tabin doluγan: Batu qataγu: mod ber bayi:n minu giliigsen-iye:r qaγaran böge:tele tegü:be:r minu giliigsen-iye:r ene toyin teyi:n amiduraqui erke küčün qamiγ-a: bui keme:be.
517
baraγun eteged-eče madunirgos-i ögüler-ün giliigsen-iyer modun qaγaram kemen king ügei ögülegsen üge činü duran qayiran.
translit. Baraγu:n etege:d-e:če Madunirgos-i ögüler-ün: Giliigsen-iye:r modun qaγaram keme:n king ügei ögülegsen üge činü duran qayi:ran.
518
ker ber sümir aγula qaγarabasu ber ken egünü emüne-eče giliin čidaqu kemebesü basa jegün eteged-eče satabaqu ögüler-ün jaγun γar dutum-iyar jaγuγad sumun qarbubasu ene toyin-u bey-e ebderegülküi sesig ügei ečige büü tataγalja yabuy-a kemebe.
translit. Ker ber Sümir aγu:la qaγaraba:su ber ken egü:nü emüne-e:če giliin čidaqu keme:be:sü basa jegü:n etege:d-e:če Satabaqu ögüler-ün: Jaγu:n γar dutum-iya:r jaγu:γa:d sumun qarbuba:su ene toyin-u bey-e ebderegü:lküi sesig ügei ečige büü tataγalja yabuy-a keme:be.
519
baraγun eteged-eče subudi ögüler-ün tegün-dür kürbesü jaγun γar činu tegünü bey-e-yin šira üsün-lüge ilγal yaγun j-a aqu.
translit. Baraγu:n etege:d-e:če Subudi ögüler-ün: Tegü:n-dür kürbe:sü jaγu:n γar činu tegü:nü bey-e-yi:n šira üsün-lüge: ilγal yaγu:n j-a aqu.
521
ker kemebesü yirtinčü-eče nögčigsen gem ügei mayidari sedkil-i bišilγan čidaγči-da qour-a mes-e γal ber ülü čidaqu.
translit. Ker keme:be:sü yirtinčü-e:če nögčigsen gem ügei mayidari sedkil-i [57b] bišilγan čidaγči-da qour-a mes-e γal ber ülü čidaqu.
522
qourtai-a oγoruγsan mese ber čečeg bolun unayu kemebesü basa jegün eteged-eče anivarti ögüler-ün tüyimer γal tülegen-eče ülü mitayu.
translit. Qourtai-a oγo:ruγsan mese ber čečeg bolun unayu keme:be:sü basa jegü:n etege:d-e:če Anivarti ögüler-ün: Tüyi:mer γal tülege:n-e:če ülü mitayu.
525
östü sakiliγtai-yi ese daruju qaritala yaγun kemebesü baraγun eteged-eče darmarati ögüler-ün noyitan tülegen-lüge učirabasu γal ber söneyü.
translit. Östü sakiliγtai-yi ese daruju qaritala yaγu:n keme:be:sü baraγu:n etege:d-e:če Darmarati ögüler-ün: Noyi:tan tülege:n-lüge: učiraba:su γal ber söneyü.
529
tegüber qariy-a ečige minü deger-e oγtarγui-dur jiruγ jiruqai kiged kei naran sara-yi salm-a-bar ken külin čidaqu bolbasu ber bodistv-i bodi jirüken-eče bosqaju ködelgen ülü čidaqu kemekü terigüten-iyer šimnu-yin mingγan köbegüd anu jüg jüg-eče čaγaγan-i
translit. Tegü:be:r qariy-a: ečige minü dege:r-e oγtarγui-dur jiruγ jiruqai ki:ge:d kei naran sara-yi salm-a-ba:r ken külin čidaqu bolba:su be:r Bodistv-i bodi jirüken-e:če bosqaju ködelgen ülü čidaqu keme:kü terigü:ten-iye:r šimnu-yi:n mingγan köbegü:d anu jüg jüg-e:če čaγaγa:n-i
530
translit. [58a] Nögüge: tabin naiman: taγa:laγčid anu Bodistv-i maγtaju ečige-yüge:n saγa:daγaγu:lun ögülebei.
531
qar-a-yi taγalaγčid bodistv-i daγariju ečige-yügen šitaγan ögülegsen-dür badir-a šin-a neretü šimnusun küregen-i terigülegči noyan inu čibiltü šimnu-da ögüler-ün ken tere čimayi daγaγči qurmusta terigüten ber tegün-e mörgümüi.
translit. Qar-a-yi taγa:laγčid Bodistv-i daγa:riju ečige-yüge:n šitaγa:n ögülegsen-dür Badir-a šin-a neretü šimnusun küregen-i terigü:legči noyan inu čibiltü šimnu-da ögüler-ün: Ken tere čimayi daγaγči Qurmusta terigü:ten ber tegü:n-e mörgümüi.
532
čimayi ülü daγaγči esrua terigüten-i ögületele yaγun sečen biligten küčüten köbegüd činü tegün-e bökeyimüi.
translit. Čimayi ülü daγaγči Esrua terigü:ten-i ögületele yaγu:n sečen biligten küčüten köbegü:d činü tegü:n-e bökeyi:müi.
533
translit. γadaγu:n nayan be:r-e turuγ bayi:n bükü γadaγa:du olangki yaksas-nuγu:d tegü:n-e mörgümüi.
534
eyimü čerig-eče ber čökerekü ügei-iyer ene söni maγad bidan-i daruqu ene teyin qamiγ-a čerig kürügsen γajar-a tende eljigen ünegen uγuli-yin tan-u maγui iru-a daγun γarγan amui.
translit. Eyi:mü čerig-e:če ber čökerekü ügei-iye:r ene söni maγad bidan-i daruqu ene teyi:n qamiγ-a: čerig kürügsen γajar-a tende eljigen ünege:n uγu:li-yi:n tan-u maγu:i iru-a daγu:n γarγan amui.
535
daruγdaqu-yin belge büi qariy-a bida kemen bodistv-i maγtan šimnu-yi qariγulun delgerenggüi-e ögülegsen-dür tendeče busu nigen šimnu-yin köbegün tere üge-yi maši ülü taγalan nidüben ulayiju ögüler-ün γaγča či ene toyin-i γayiqan baraši-ügei olan-ta maγtabasu ber γaγčaγar tere yaγun čidaqu.
translit. Daruγdaqu-yi:n belge büi qariy-a: bida keme:n Bodistv-i maγtan šimnu-yi qariγu:lun delgerenggüi-e ögülegsen-dür tendeče busu nigen šimnu-yi:n köbegü:n tere üge-yi [58b] maši ülü taγa:lan nidübe:n ulayi:ju ögüler-ün: γaγča či ene toyin-i γayi:qan baraši-ügei olan-ta maγtaba:su ber γaγčaγa:r tere yaγu:n čidaqu.
537
bidan-u čerig-üd-i kemebesü mar-a-bir-a-mardaki šimnu-yin köbegün ögüler-ün yirtinčü-dür naran saran arslan kiged yerü čakravad-un qaγan-dur nökür ülü keregleyü.
translit. Bidan-u čerig-ü:d-i keme:be:sü Mar-a-bir-a-mardaki šimnu-yi:n köbegü:n ögüler-ün: Yirtinčü-dür naran saran arslan ki:ge:d yerü Čakravad-un qaγa:n-dur nökür ülü keregleyü.
538
tegünčilen bodi qutuγ-tur maγad orulduγsan degedü bodistv-nar-a nökür yaγun kereg kemen ögüleldün büküi-dür tendeče bodistv šimnus-un küčün-i šintaraγulqu-yin tulada jaγun nabčitu delgeregsen linqu-a metü gerel-tü niγur-iyan müšiyejü baraγun γar-iyar öber-ün üsün-i bilibesü šimnus-un nidün-dür öber-ün nöküd bodistv-tur oruju öggügsen-i üjegdeged basa ber bodistv-un γar-tur ildü bariγsan-i üjegdejü ülemji maši ayuju emünegšide buruγudbai.
translit. Tegü:nčilen bodi qutuγ-tur maγad orulduγsan dege:dü Bodistv-nar-a nökür yaγu:n kereg keme:n ögüleldün büküi-dür tendeče Bodistv šimnus-un küčün-i šintaraγu:lqu-yi:n tulada jaγu:n nabčitu delgeregsen linqu-a metü gerel-tü niγu:r-iya:n müšiye:jü baraγu:n γar-iya:r öbe:r-ün üsün-i bilibe:sü šimnus-un nidün-dür öbe:r-ün nöküd Bodistv-tur oruju öggügsen-i üjegdege:d basa ber Bodistv-un γar-tur ildü bariγsan-i üjegdejü ülemji maši ayuju emünegšide buruγu:dbai.
540
nögüge tabin yisün kemen qariju irejü kög küli čabči kemekü qataγu maγui daγun γarγaju aγula qada gürü aluq-a ildü jida, včir ayungγ-a tömüge kürdün terigüten ayuqu metü meses-i qur-a metü oruγul-bai.
translit. [59a] Nögüge: tabin yisün: keme:n qariju irejü kög küli čabči keme:kü qataγu: maγu:i daγu:n γarγaju aγu:la qada gürü aluq-a ildü jida, včir ayungγ-a tömüge kürdün terigü:ten ayuqu metü meses-i qur-a metü oruγu:l-bai.
541
teyin oruγuluγsan tede bügüde-yi tede čomurliγ-iyar čimegsen ordo qarši bolγaju jarim-ud-i eldeb čečeg bolγan qubilγabai.
translit. Teyi:n oruγu:luγsan tede bügüde-yi tede čomurliγ-iya:r čimegsen ordo qarši bolγaju jarim-u:d-i eldeb čečeg bolγan qubilγabai.
542
jarim-ud-i erikes-ün unjilγas bolγaju bodi modun-i čimejü bodistv-tur takil boluγsan-i üjegdegülbei.
translit. Jarim-u:d-i erikes-ün unjilγas bolγaju bodi modun-i čimejü Bodistv-tur takil boluγsan-i üjegdegü:lbei.
543
tegüni üjejü čibil-tü šimnu onča urin naidaqu sedkil-e düled-te dörtejü ögüler-ün ai köbegün bos bos bosču bür-ün.
translit. Tegü:ni üjejü čibil-tü šimnu onča urin naidaqu sedkil-e düled-te dörtejü ögüler-ün: Ai köbegü:n bos bos bosču bür-ün.
545
činu tedüiken buyan-iyar tonilqui qutuγ-i olun qamiγ-a čidaqu kemebesü bodistv čing usqal aγali-bar sonosqui-a sayiqan daγubar ögüler-ün čibil-tü či bürün amaramaγ-un erketü bolurun či.
translit. Činu tedüiken buyan-iya:r tonilqui qutuγ-i olun qamiγ-a: čidaqu keme:be:sü Bodistv čing usqal aγa:li-ba:r sonosqui-a sayi:qan daγu:ba:r ögüler-ün: Čibil-tü či bürün amaramaγ-un erketü bolurun či.
547
bi kemebesü toγan-ača nögčigsen asangki galab-ud-tur amitan-a tusayin tulada oγtalun terigüben edken edken miqan-iyan abun abun il ulus em-e köbegün terigüten neng olan jaγun mingγan nayud gem ügei öglige-yi öggügsen büyü bi kemebesü šimnu ögüler-ün minu γaγčaqan gem ügei öglige-yin ger-e či büi.
translit. [59b] Bi keme:be:sü toγa:n-a:ča nögčigsen asangki galab-u:d-tur amitan-a tusayi:n tulada oγtalun terigü:be:n edken edken miqan-iya:n abun abun il ulus em-e köbegü:n terigü:ten neng olan jaγu:n mingγan nayud gem ügei öglige-yi öggügsen büyü bi keme:be:sü šimnu ögüler-ün: Minu γaγčaqan gem ügei öglige-yi:n ger-e či büi.
549
tegün-dür ger-e ken büi γartabai či kemebesü tendeče bodistv qamuγ jüg deki šimnus-un dügerigei-yi asaraqui nigülesküi sedkil-iyer üjejü ayuqui mitaqui ügei tuγurbil-iyar labai terigüten olan manggal belgestü čaγ ügei olan buyan-iyar bütügsen baraγun γar-iyar bey-e-yin bükü jüg-i bilijü anir jokistai-a γajar-i deledčü ögüler-ün qamuγ-un šitügen ene delekei yabuqun ülü yabuqun-i alaγčilaqu ügei minu ger-e
translit. Tegü:n-dür ger-e ken büi γartabai či keme:be:sü tendeče Bodistv qamuγ jüg deki šimnus-un dügerigei-yi asaraqui nigü:lesküi sedkil-iye:r üjejü ayuqui mitaqui ügei tuγu:rbil-iya:r labai terigü:ten olan manggal belgestü čaγ ügei olan buyan-iya:r bütügsen baraγu:n γar-iya:r bey-e-yi:n bükü jüg-i bilijü anir jokistai-a γajar-i deledčü ögüler-ün: Qamuγ-un šitüge:n ene delekei yabuqun ülü yabuqun-i alaγčilaqu ügei minu ger-e
550
nögüge jiran ene ber ünen bögesü ende ger-e minü či bol kemen ögülegülüged sača ene yeke delekei jirγuγan jüyil-iyer ködeljü yeke daγun ber sonosdabai.
translit. [60a] Nögüge: jiran: ene ber ünen böge:sü ende ger-e minü či bol keme:n ögülegü:lüge:d sača ene yeke delekei jirγuγa:n jüyi:l-iye:r ködeljü yeke daγu:n ber sonosdabai.
551
tendeče γurban mingγan yirtinčü-yin γajar-un ökin tngri yasodari jaγun költi ökin tngri-ner-iyer küriyelegüljü bodistv-dača asuru ba qola busu γajar-ača jarim bey-e-ben γarγaju alaγaban qamtudqaju ögüler-ün tere tegünčilen bölüge.
translit. Tendeče γurban mingγan yirtinčü-yi:n γajar-un ökin tngri Yasodari jaγu:n költi ökin tngri-ner-iye:r küriye:legü:ljü Bodistv-dača asuru ba qola busu γajar-a:ča jarim bey-e-be:n γarγaju alaγaba:n qamtudqaju ögüler-ün: Tere tegü:nčilen bölüge:.
554
teyin ber bögesü tngri-lüge nigen-e qamuγ yirtinčü dekin-ü üliger ger-e inü či kü ülü kü büi kemen neng olan jüyil-iyer bodistv-i maγtaju neng olan jüyil-iyer šimnu-yi sökejü tendeken-e böged ülü üjegden odbai.
translit. Teyi:n ber böge:sü tngri-lüge: nigen-e qamuγ yirtinčü dekin-ü üliger ger-e inü či kü ülü kü büi keme:n neng olan jüyi:l-iye:r Bodistv-i maγtaju neng olan jüyi:l-iye:r šimnu-yi sökejü tendeken-e böge:d ülü üjegden odbai.
555
ali čaγ-tur tere üge sonosuγsan tere čaγ-tur arγ-a jalitu čerig-iyer-iyen nigen-e arslan-u daγun-i sonosuγsan ünegen-dür adali ayuju mengdejü nigen nigen-ečegen buruγuyilbai.
translit. Ali čaγ-tur tere üge sonosuγsan tere čaγ-tur arγ-a jalitu čerig-iye:r-iye:n nigen-e arslan-u daγu:n-i sonosuγsan ünegen-dür [60b] adali ayuju mengdejü nigen nigen-e:čege:n buruγu:yi:lbai.
556
tendeče čibiltü šimnu ülemji maši γašiγudaju idegsen-eče basaber ičeri-ben talbiju nöküd-tegen ögüler-ün yaγun-dur yaγaraju tarqamui ta.
translit. Tendeče čibiltü šimnu ülemji maši γašiγu:daju idegsen-e:če basaber ičeri-be:n talbiju nöküd-tege:n ögüler-ün: Yaγu:n-dur yaγa:raju tarqamui ta.
558
uran arγ-a-bar bosqaju uduridču oduy-a kemen ögülejü öber-ün ökid-tegen ögüler-ün ökid minü ta odču öčüken jalaγu tere toyin-i öber-ün öber-ün erdem-iyen üjegüljü uduridču abču iredkün kemebesü tendeče ökid inü ber mergemšiyejü teyin kisügei ečige minü kemen ögülejü bodistv-un dergede odču eldebčilen širilčen aburilar-un.
translit. Uran arγ-a-ba:r bosqaju uduridču oduy-a keme:n ögülejü öbe:r-ün ökid-tege:n ögüler-ün: Ökid minü ta odču öčü:ken jalaγu: tere toyin-i öbe:r-ün öbe:r-ün erdem-iye:n üjegü:ljü uduridču abču iredkün keme:be:sü tendeče ökid inü ber mergemšiye:jü teyi:n ki:sügei ečige minü keme:n ögülejü Bodistv-un dergede odču eldebčilen širilčen aburilar-un.
563
nögüge jiran nigen quruγubar urul-iyan imleküi čečeg čimeg-üd-i oγorqui-dur kürtele γučin qoyar jüyil qatud-un quričaγulun širilčeküi aburi-yi üjegülbesü ber tende bodistv kedüiken ber qubisqui ügei.
translit. [61a] Nögüge: jiran nigen: quruγu:ba:r uru:l-iya:n imleküi čečeg čimeg-ü:d-i oγo:rqui-dur kürtele γučin qoyar jüyi:l qatud-un quričaγu:lun širilčeküi aburi-yi üjegü:lbe:sü ber tende Bodistv kedüiken ber qubisqui ügei.
564
teyin sümir aγula metü ülü ködelün urγumal naran metü gilbelün tergel saran metü amurlin delgeregsen linqu-a metü temdegtei-e möšiyejü saγuqui-yi üjejü anandati neretei ökin inü terigülen tedeger ökid inü tačiyangγu-yin γal-a qamuγ-ača maši dörtejü yaγu ba kiküi-ben ülü meden soγtaγsan-dur adali bolju düledte širilčer-ün.
translit. Teyi:n Sümir aγu:la metü ülü ködelün urγumal naran metü gilbelün tergel saran metü amurlin delgeregsen linqu-a metü temdegtei-e möšiye:jü saγu:qui-yi üjejü Anandati neretei ökin inü terigü:len tedege:r ökid inü tačiya:ngγu-yi:n γal-a qamuγ-a:ča maši dörtejü yaγu: ba ki:küi-be:n ülü meden soγtaγsan-dur adali bolju düledte širilčer-ün.
565
translit. Kei-e ködel-gegdegsen modun-u gešigü:d metü üyes-iye:n ködelgejü büjig-tür qabsaju qošuγlaju r-un.
566
qabur-un sayin čaγ bolju iregsen-dür qamuγ mod čečeglejü büküi-dür γayiqamšiγ lagsan-tu čimaluγ-a qamtudču jirγay-a kemen irebei bida.
translit. Qabur-un sayi:n čaγ bolju iregsen-dür qamuγ mod čečeglejü büküi-dür γayi:qamšiγ lagsan-tu čimaluγ-a: qamtudču jirγay-a keme:n irebei bida.
567
tergel saran niγurtan delgeregsen linqu-a nidüten tngri-ner-ün duran-i buliγči tegüs törülkiten büyü ba.
translit. Tergel saran niγu:rtan delgeregsen linqu-a nidüten tngri-ner-ün duran-i buliγči tegüs törülkiten büyü ba.
568
čindan-ača sayin ünürten čitiri erdinis-iyer čimegden činu minu jalaγu-daγan jirγalduy-a kemejü irebei bida.
translit. [61b] Čindan-a:ča sayi:n ünürten čitiri erdinis-iye:r čimegden činu minu jalaγu:-daγa:n jirγalduy-a keme:jü irebei bida.
569
boluγsan bimba urul-tan bülteyigsen čigiraγ kököten küyisün-dür dabqur köbčiten küsegdeküi mani üjen soyurq-a.
translit. Boluγsan bimba uru:l-tan bülteyi:gsen čigi:raγ kököten küyi:sün-dür dabqur köbčiten küsegdeküi mani üjen soyurq-a.
573
üjejü ed-ün sang-i mungqaγ kümün ülü meden tebčigsen-dür adali učiraju γou-a ökiked-lüge ülü jirγalduqui ber tegün-dür adali kemekü terigüten eldeb-iyer qošuγlaju γsan-dur tendeče bodistv čing orošingγui erketen ese endegüregsen möšiyeküi jang-iyar mitaqui ügei mungqaγ terigüten nisvanis-ača anggijiraγsan esrua kiged kalabingka-yin daγun-ača ber ülemji degedü duran-dur jokistu daγun-iyar ögüler-ün eyimü tačiyangγui jobalang-un ündüsün büi.
translit. Üjejü ed-ün sang-i mungqaγ kümü:n ülü meden tebčigsen-dür adali učiraju γou-a ökiked-lüge: ülü jirγalduqui ber tegü:n-dür adali keme:kü terigü:ten eldeb-iye:r qošuγlaju γsan-dur tendeče Bodistv čing orošingγui erketen ese endegü:regsen möšiye:küi jang-iya:r mitaqui ügei mungqaγ terigü:ten nisvanis-a:ča anggijiraγsan Esrua ki:ge:d Kalabingka-yi:n daγu:n-a:ča ber ülemji dege:d[ü] duran-dur jokistu daγu:n-iya:r ögüler-ün: Eyi:mü tačiya:ngγui jobalang-un ündüsün büi.
576
translit. Qujirtu usun uuju düles umdaγa:squi metü γou-a qatud-ta jirγalduba:su ber tegü:nčilen kü büi.
577
yelvi-ber qubilγaγdaγsan ökiked metü yerü üjeskülengten bögesü ber qabiy-a ügei činu nidün usun-u čöbürigün büi.
translit. Yelvi-be:r qubilγaγdaγsan ökiked metü yerü üjeskülengten böge:sü ber qabiy-a: ügei činu nidün usun-u čöbürigü:n büi.
581
ai miq-a čisun terigüten burtaγ ügei ariγun tngri-ner-ün ökid-ün bey-e-ber anggijiraju odqu-yin tulada arγadan qaγuraγči bui.
translit. Ai miq-a čisun terigü:ten burtaγ ügei ariγu:n tngri-ner-ün ökid-ün bey-e-be:r anggijiraju odqu-yi:n tulada arγadan qaγu:raγči bui.
582
teden-ü metü üjeskülengten-iyer yirtinčü dügürčü teng galab-ud-ta qamtu abasu ber ariγun gegen oγtarγui-dur adali ariγun sedkil-tü nadur quričaqui ügei kemekü terigüten-i delgerenggüi-e ögülegsen-dür tačiyangγu-yin γal qamuγ-ača maši dördegsen tedeger ökid-ün tačiyangγui anu bodistv-un nigülesküi sedkil-ün jögeken-iyer sönügüldegsen metü bolju ayuju ičejü alaγaban qamtudqaju ögüler-ün γayiqamšiγ gkir ügei linqu-a-dur adali niγurtu γal-un gerel-e noγdaγsan altan aγula-dur adali bey-e-tü öber-ün ba busud-i tonilγasuγai kemen küsegsen erten-ü küsel činü ene edür bütükü boltuγai kemen maγtaju debserin toγorin tabiγlaju qariγad ečige-yügen köl-dür sögüdčü ögüler-ün ečige minü e kümün tngri-ner-ün tere uduriγulsun ene γurban yirtinčü-yin gem-i üjegsen-iyer eyin inegen arγadabasu ber qatud-ta ülü erkešigdeyü.
translit. Teden-ü metü üjeskülengten-iye:r yirtinčü dügü:rčü teng galab-u:d-ta qamtu aba:su ber ariγu:n gege:n oγtarγui-dur adali ariγu:n sedkil-tü nadur quričaqui ügei keme:kü terigü:ten-i delgerenggüi-e ögülegsen-dür tačiya:ngγu-yi:n γal qamuγ-a:ča maši dördegsen tedege:r ökid-ün [62b] tačiya:ngγui anu Bodistv-un nigü:lesküi sedkil-ün jögeken-iye:r sönügü:ldegsen metü bolju ayuju ičejü alaγaba:n qamtudqaju ögüler-ün: γayi:qamšiγ gkir ügei linqu-a-dur adali niγu:rtu γal-un gerel-e noγdaγsan altan aγu:la-dur adali bey-e-tü öbe:r-ün ba busud-i tonilγasuγai keme:n küsegsen erten-ü küsel činü ene edür bütükü boltuγai keme:n maγtaju debserin toγo:rin tabiγlaju qariγa:d ečige-yüge:n köl-dür sögüdčü ögüler-ün: Ečige minü e: kümü:n tngri-ner-ün tere uduriγu:lsun ene γurban yirtinčü-yi:n gem-i üjegsen-iye:r eyi:n inege:n arγadaba:su ber qatud-ta ülü erkešigdeyü.
583
eyimü-yin tulada kiling-iyen amurliγulbasu sayin kemen ögülegsen-i sonosuγad sača kilinglejü ökid-tegen ögüler-ün teyin ülü uqaqun mungqaγ-ud ta tegün-e quričaqui üyiles-i esekü üyiledbeü ta.
translit. Eyi:mü-yi:n tulada kiling-iye:n amurliγu:lba:su sayi:n keme:n ögülegsen-i sonosuγa:d sača kilinglejü ökid-tege:n ögüler-ün: Teyi:n ülü uqaqun mungqaγ-u:d ta tegü:n-e quričaqui üyi:les-i esekü üyi:ledbeü: ta.
585
nögüge jiran γurban šiluγun jilmaγan-dur quričaqui ügei širigün qataγu-dur kilinglekü ügei ülü mungqaγuraγuldaqu biligtü-yin tulada öčügüken ken-e ber ködelgen čidaγdaqu busu bui.
translit. [63a] Nögüge: jiran γurban: Šiluγu:n jilmaγan-dur quričaqui ügei širigü:n qataγu:-dur kilinglekü ügei ülü mungqaγuraγu:ldaqu biligtü-yi:n tulada öčügü:ken ken-e ber ködelgen čidaγdaqu busu bui.
588
translit. Olan galab-u:d-tur törü yabudal-iya:n bišilγaγsan osal busu tere boγda ene edür böge:d burqan bolumui.
589
eyimü yeke küčütü tegün-i ilaγun yadaqu-yin tulada ečige minü oron-dur-iyan ajirabasu sayin kemen ögülebesü ber čibil-tü šimnu urin nayidangγu-yin γal-a dördegüljü esekü qariiba.
translit. Eyi:mü yeke küčütü tegü:n-i ilaγu:n yadaqu-yi:n tulada ečige minü oron-dur-iya:n ajiraba:su sayi:n keme:n ögülebe:sü ber čibil-tü šimnu urin nayi:dangγu-yi:n γal-a dördegü:ljü esekü qariiba.
590
tendeče tere čaγ-tur širikini terigüten modun-u naiman ökin tngri-ner adalidqaqui ber bodistv-un öljei qutuγ-i šitaγan maγtar-un ariluγsan ariγun amidu či akas-taki šine saran-dur adali üjeskü-leng-tü büyü kemeküi-eče degedü amidu či edüge čü ülü udan tegüs arban qoyar küčütü bolju irekü olja-yi sayitur olbai či kemeküi-dür kürtele arban jirγuγan jüyil adalidqaqui ber bodistv-un öljei qutuγ-i šitaγulun maγtan ögülebei.
translit. Tendeče tere čaγ-tur Širikini terigü:ten modun-u naiman ökin tngri-ner adalidqaqui ber Bodistv-un öljei qutuγ-i šitaγa:n maγtar-un: Ariluγsan [63b] ariγu:n amidu či Akas-taki šine saran-dur adali üjeskü-leng-tü büyü keme:küi-e:če dege:dü amidu či edüge: čü ülü udan tegüs arban qoyar küčütü bolju irekü olja-yi sayi:tur olbai či keme:küi-dür kürtele arban jirγuγa:n jüyi:l adalidqaqui ber Bodistv-un öljei qutuγ-i šitaγu:lun maγtan ögülebei.
591
tendeče ariγun oron dakitngri-yin köbegüd šimnu-yin omuγ-i šingtaraγulqu-yin tulada ögüler-ün oi čibiltü šimnus či ötegü toγuruγun metü šintaraju amui.
translit. Tendeče ariγu:n oron dakitngri-yi:n köbegü:d šimnu-yi:n omuγ-i šingtaraγu:lqu-yi:n tulada ögüler-ün: Oi čibiltü šimnus či ötegü toγuruγu:n metü šintaraju amui.
592
ötegü üker šibardaγsan metü öber-ün küčün aldaju amui kemeküi-eče čibil-tü či γar köl-iyen oγtaluγsan metü qamuγ küčün-eče moquraju amui kemeküi-dür kürtele arban jirγuγan jüyil-iyer omuγ küčün-i inü šingtaraγulun ögülebei.
translit. Ötegü üker šibardaγsan metü öbe:r-ün küčün aldaju amui keme:küi-e:če čibil-tü či γar köl-iye:n oγtaluγsan metü qamuγ küčün-e:če moquraju amui keme:küi-dür kürtele arban jirγuγa:n jüyi:l-iye:r omuγ küčün-i inü šingtaraγu:lun ögülebei.
594
nögüge jiran dörben ögüler-ün čibiltü či činadu dayisun-a daruγdaju ügei-e γarγaγdaγsan metü čing ene söni bodistv-ta daruγdaju ügei-e γarγaγdaqu či.
translit. [64a] Nögüge: jiran dörben:] ögüler-ün: Čibiltü či činadu dayi:sun-a daruγdaju ügei-e γarγaγdaγsan metü čing ene söni Bodistv-ta daruγdaju ügei-e γarγaγdaqu či.
596
ai ene söni bodistv-ta ükügüldekü bolqu či kemeküi-eče čibiltü či aγula-yin orgil-dur ayungγ-a baγuγdaγsan metü.
translit. Ai ene söni Bodistv-ta ükügü:ldekü bolqu či keme:küi-e:če čibiltü či aγu:la-yi:n orgil-dur ayungγ-a baγu:γdaγsan metü.
597
ai ene söni bidistv-ta embüregüldekü či kemeküi-dür kürtele arban jirγuγan jüyil-iyer qariγulun ögülebesü ber čibil-tü šimnus ülü qarin dülete kilinglejü čing qataγu üge-ber ene toyin-i čirčü abču oduy-a kemen ögülebesü čing-da qataγuda ögüler-ün bodistv oγtarγui-dur eldeb jiruγ jirubasu bolqui.
translit. Ai ene söni bidistv-ta embüregü:ldekü či keme:küi-dür kürtele arban jirγuγa:n jüyi:l-iye:r qariγu:lun ögülebe:sü ber čibil-tü šimnus ülü qarin dülete kilinglejü čing qataγu: üge-be:r ene toyin-i čirčü abču oduy-a keme:n ögülebe:sü čing-da qataγu:da ögüler-ün: Bodistv oγtarγui-dur eldeb jiruγ jiruba:su bolqui.
599
oγtarγui daki naran sara-yi unaγan čidabasu ber olan toγan-ača nögčigsed-te čiγulbasu ber namayi-yi öčüken ber ködelgen ülü čidaqu kemen ögülegsen-dür bodistv-un ünen üge-yin küčün-iyer mergemšigsen čibil-tü šimnu-yin matar terigütü tuγ inu quγuraju maši doγšin šimnus-un čerig-üd anu mang aldan arban jüg-tür buruγuilabai unulγ-a kölgen-ečegen anggijiraju odqui mör-iyen ber jabqarabai.
translit. Oγtarγui daki naran sara-yi unaγan čidaba:su ber olan toγa:n-a:ča nögčigsed-te čiγu:lba:su ber namayi-yi öčü:ken ber [64b] ködelgen ülü čidaqu keme:n ögülegsen-dür Bodistv-un ünen üge-yi:n küčün-iye:r mergemšigsen čibil-tü šimnu-yi:n matar terigü:tü tuγ inu quγuraju maši doγšin šimnus-un čerig-ü:d anu mang aldan arban jüg-tür buruγuilabai Unulγ-a kölgen-e:čege:n anggijiraju odqui mör-iye:n ber jabqarabai.
601
eremšigsen čibil-tü tendeče eyin köbegün-yügen üge-yi ese abuγsan-iyar eyimü jobalang-dur orubai kemen eregüben tulju γasalbai.
translit. Eremšigsen čibil-tü tendeče eyi:n köbegü:n-yüge:n üge-yi ese abuγsan-iya:r eyi:mü jobalang-dur orubai keme:n eregü:be:n tulju γasalbai.
602
tere čaγ-tur tngri luus kiged-ün terigülegči erketen anu bügüdeger tengkel ügei ilaγuγsan kemen bodistv-tur tngri-ner-ün takil-iyar takibai.
translit. Tere čaγ-tur tngri luus ki:ge:d-ün terigü:legči erketen anu bügüdege:r tengkel ügei ilaγu:γsan keme:n Bodistv-tur tngri-ner-ün takil-iya:r takibai.
603
tere čaγ-tur šimnu ijaγurtan-u dotur-a-ača tende bodistv-un ünen-ü küčün-i üjegsed γučin jirγuγan költi qorin dörben nayud šimnu-nuγud tuγuluγsan bodi qutuγ-tur sedkil egüskebei.
translit. Tere čaγ-tur šimnu ijaγu:rtan-u dotur-a-a:ča tende Bodistv-un ünen-ü küčün-i üjegsed γučin jirγuγa:n költi qorin dörben nayud šimnu-nuγu:d tuγu:luγsan bodi qutuγ-tur sedkil egü:skebei.
604
tendekin ögüler-ün üjegdekün-i jegüdün yelvi metü ünen-iyer uqaju teyin büküi-yi ülü uqan bi kemen omurqaγčid-i örürkejü asaran sedkigsen-iyer
translit. Tendekin ögüler-ün: Üjegdekün-i jegü:dün yelvi metü ünen-iye:r uqaju teyi:n büküi-yi ülü uqan bi keme:n omurqaγčid-i örürkejü asaran sedkigsen-iye:r
605
nögüge jiran tabun γar-taγan ildü mese-yi bariγsan ügei γadaγun čerig-iyer küriyelegülügsen ügei γaγčaγar šimnus-un ayimaγ-i daruγsan γayiqaγdaqui-ača γayiqaγdaqu ülü kü büi.
translit. [65a] Nögüge: jiran tabun: γar-taγa:n ildü mese-yi bariγsan ügei γadaγu:n čerig-iye:r küriye:legü:lügsen ügei γaγčaγa:r šimnus-un ayi:maγ-i daruγsan γayi:qaγdaqui-a:ča γayi:qaγdaqu ülü kü büi.
606
translit. Arban qoyar jokiya:ng-γui üyi:les-e:če šimnus-i nomuqadqaγsan neretü yisüdüge:r bölög.
607
γayiqamšiγ burqan-u arban qoyar jokiyangγui kemegdekü üyiles-i inü olan mongγol irgen uqaqu tuγulqu boltuγai kemen uridu olan törül-nuγud-tur uduriγulsun-i sašin-dur olan üyile üyiledügsen bodistv ijaγur-tai esentemür γong qiu-yin ünen čing sedkil-iyer basa basa duradqan ögülegdegsen-iyer nom-i geyigülügči-yin ner-e-ber inü čosgi-odser kemen aldaršiγsan baγši-yin baγši tere boγda-yin bayiγuluγsan töbedčin γoul bičig-i sakiliγ-ud-un toyin šisrab-šinggi burqan-u bodi sedkil egüskegsen-eče terigülejü jarliγ quriyaγsan-dur kürtele čoγulidču γarγaju orčiγuluγad basa ber ijaγur-un sudur kiged-lüge tokiyal-duγulju mongγolčilan orčiγulju orošiγulbai.
translit. γayi:qamšiγ burqan-u arban qoyar jokiya:ngγui keme:gdekü üyi:les-i inü olan mongγol irgen uqaqu tuγu:lqu boltuγai keme:n uridu olan törül-nuγu:d-tur uduriγu:lsun-i sašin-dur olan üyi:le üyi:ledügsen Bodistv ijaγu:r-tai Esentemür γong qiu-yi:n ünen čing sedkil-iye:r basa basa duradqan ögülegdegsen-iye:r nom-i geyi:gü:lügči-yi:n ner-e-be:r inü Čosgi- Odser keme:n aldaršiγsan baγši-yi:n baγši tere boγda-yi:n bayi:γu:luγsan töbedčin γoul bičig-i sakiliγ-u:d-un toyin Šisrab-šinggi burqan-u bodi sedkil egü:skegsen-e:če terigü:lejü jarliγ quriya:γsan-dur kürtele čoγu:lidču γarγaju orčiγu:luγa:d basa ber ijaγu:r-un sudur ki:ge:d-lüge: tokiya:l-duγu:lju mongγolčilan orčiγu:lju orošiγu:lbai.