Altan Tobči
Алтан товч (Золотое сказание)
ID: AT
Script: Uighur-Mongolian
Genre: chronicle
2556 lines · 44 462 words
Bibliography
Орловская "Язык Алтан Товч"
надо установить происхождение текста который у меня; Автор моей версии непонятен надо расследовать
Show:
Middle Mongolian
Click a word to find it in the corpus; hover over it to see the analysis. Dotted underline: no analysis.
502
büri-böke jürken bölüge urida belgetei-yi örögelen γar-iyan bariju örögelen köl-iyer tüyidčü unaγaju ülü ködelgen daruqu bölüge büri-böke belgetei qoyar-i abulduγulbai
translit. Büri-Böke Jürken bölüge urida Belgetei=yi örögelen γar=iyan bariju örögelen köl=iyer tüyidčü unaγaju ülü ködelgen daruqu bölüge Büri-Böke Belgetei qoyar=i abulduγulbai
504
belgetei daru yadaju möridejü saγari (köl) degere γarču belgütei kinčas gejü činggis-qaγan-i üjeküi-lüge činggis-qaγan ilükei(bebekei)-ben jaγuba
translit. Belgetei daru yadaju möridejü saγari (köl) degere γarču Belgütei kinčas gejü Činggis-qaγan=i üjeküi=lüge [40b] Činggis-qaγan ilükei(bebekei)=ben jaγuba
505
belgütei unan odqui degere inu aγdalaju (bayitala ) qoyar aq-a inu solbin tataju ögčü niruγun inu ebüdügelejü quγulju alaba
translit. Belgütei unan odqui degere inu aγdalaju (bayitala ) qoyar aq=a inu solbin tataju ögčü niruγun inu ebüdügelejü quγulju alaba
506
büri-böke niruγun-iyan quγuraču ögüler-ün belgetei-e ülü ilaγdaqu bölüge qaγan-ača ayuju arγadan unaju ariyaqu (emiyekü) bolun amin-tur-iyan kürtebe
translit. Büri-Böke niruγun=iyan quγuraču ögüler=ün Belgetei=e ülü ilaγdaqu bölüge qaγan=ača ayuju arγadan unaju ariyaqu (emiyekü) bolun amin=tur=iyan kürtebe
509
qabul-qaγan-u doloγan köbegüd-ün aq-a ökin-baraγ bölüge udaγ-a-tu (ded) bartan-baγatur bölüge köbegün inu yisükei-baγatur bölüge tegün-ü udaγa-tu (ded) qutuγ-tu-möngkür bölüge köbegün inu büri-böke bölüge barilduq-a bartan-baγatur-un köbegün-eče alus barlaγ-un omoγ-tan köbegüd-tür nököčekü bolun büri-böke ulus-un böke bögetele belgetei-e niruγun-iyan quγuldaju ükübe
translit. Qabul-qaγan=u doloγan köbegüd=ün aq=a Ökin-Baraγ bölüge udaγ=a=tu (ded) Bartan-baγatur bölüge köbegün inu Yisükei-baγatur bölüge tegün=ü udaγa=tu (ded) Qutuγ=tu-Möngkür bölüge köbegün inu Büri-Böke bölüge barilduq=a Bartan-baγatur=un köbegün=eče alus Barlaγ=un omoγ=tan köbegüd=tür nököčekü bolun Büri-Böke ulus=un böke bögetele Belgetei=e niruγun=iyan quγuldaju ükübe
510
tegün-ü qoyina takiy-a jil-e qatagin-u baqu-čorokü saljaγud-un irkitei-baγatur dörben-ü qačuγun-beki tatar-un elči tatar jali buq-a ikeres-ün tüge-maq-a qongγarid-un terke-emel alqui qorlos-un čindan-čaγan naiman-u buyiruγ-qaγan merged-ün toγtaq-a-beki-yin köbegün qudu oyirad-un qutuγ-a-beki tayičiγud-un tarγutai-kirultuγ qoton- ürčig mongγol naγaču-baγatur terigüten edün qaris (ayimaγ) qamtudču alaqui bulq-a (alalduqui čirig) čiγulju eyin kemen jarjiradai-jamuq-a-yi qaγan ergüy-e kemen ajirγ-a gegü čabčin alaju (adaγar aman abču) tendeče ergün-e-mören uruγu negüjü qati-mören ergün-e-tü čidququ siri-yin aqu uquda (uqud-a) , jamuq-a-da güür-se (qaγan ner-e) ergübei
translit. # tegün=ü qoyina takiy=a jil=e Qatagin=u Baqu-Čorokü Saljaγud=un Irkitei-baγatur Dörben=ü Qačuγun-beki Tatar=un Elči Tatar Jali Buq=a Ikeres=ün Tüge-Maq=a Qongγarid=un Terke-Emel Alqui Qorlos=un Čindan-Čaγan Naiman=u Buyiruγ-qaγan Merged=ün Toγtaq=a-beki=yin köbegün Qudu [41a] Oyirad=un Qutuγ=a-beki Tayičiγud=un Tarγutai-Kirultuγ Qoton- Ürčig Mongγol Naγaču-baγatur terigüten edün qaris (ayimaγ) qamtudču alaqui bulq=a (alalduqui čirig) čiγulju eyin kemen Jarjiradai-Jamuq=a=yi qaγan ergüy=e kemen ajirγ=a gegü čabčin alaju (adaγar aman abču) tendeče Ergün=e-mören uruγu negüjü Qati-mören Ergün=e=tü čidququ Siri=yin aqu uquda (uqud=a) , Jamuq=a=da Güür=se (qaγan ner=e) ergübei
512
morilay-a kemeldügsen-i qorlos-un qoridai činggis-qaγan-a kürelküde büküi-dür ene kelen (üge-yi) kürgen irebei
translit. morilay=a kemeldügsen=i Qorlos=un Qoridai Činggis-qaγan=a Kürelküde büküi=dür ene kelen (üge=yi) kürgen irebei
514
ong-qaγan ene kelen kürgegülüged ong-qaγan čirig egüsgejü ödterlen irejü činggis-qaγan-tur kürčü irebe
translit. Ong-qaγan ene kelen kürgegülüged Ong-qaγan čirig egüsgejü ödterlen irejü Činggis-qaγan=tur kürčü irebe
515
ong-qaγan-i iregülüged činggis-qaγan ong-qaγan qoyar qamtudču jamuq-a-yin esergü inu morilay-a kemeldüjü kerülen-mören uruγu morilar-un činggis-qaγan bar altan qučir daridai , γurban-i manglai yabuγulbai
translit. Ong-qaγan=i iregülüged Činggis-qaγan Ong-qaγan qoyar qamtudču Jamuq=a=yin esergü inu morilay=a kemeldüjü Kerülen-mören uruγu morilar=un Činggis-qaγan bar Altan Qučir Daridai , γurban=i manglai yabuγulbai
517
translit. ede manglai=ača uruγsi=da basa qaraγul [41b] ilegerün Küyildü=de nigen saγurin qaraγul talbiba
520
bidan-u manglai altan , qučar , senggüm-ten edüküy-e kürčü baγuy-a kemeldün büküi-tür čuqurqu-da talbiγsan kümün aγuljaju irejü dayin (dayisun) ayisuqui kemen kelen kürgen irebe
translit. bidan=u manglai Altan , Qučar , Senggüm=ten Edüküy=e kürčü baγuy=a kemeldün büküi=tür Čuqurqu=da talbiγsan kümün aγuljaju irejü dayin (dayisun) ayisuqui kemen kelen kürgen irebe
521
tere kelen ireged ülü baγun teyin kü esergü kelen abuy-a kemen yabuγulju kürülčejü kelen abču ken buyu kemen asaγbai
translit. tere kelen ireged ülü baγun teyin kü esergü kelen abuy=a kemen yabuγulju kürülčejü kelen abču ken buyu kemen asaγbai
522
jamuq-a-yin manglai mongγol-ača naγaču-baγatur naiman-u buyiruγ-qaγan merged toγtaq-a-beki-yin köbegün qudu oyirad-un qutuγ-a ede dörben jamuq-a-yin manglai yabuju bidan-u manglai teden-tü ungsilduju jilda bultaju (ögüleldüjü nigen küriy-e bolju) manaγar qadqulday-a kemejü ečejü γool-tur neyilen qonobai
translit. Jamuq=a=yin manglai Mongγol=ača Naγaču-baγatur Naiman=u Buyiruγ-qaγan Merged Toγtaq=a-beki=yin köbegün Qudu Oyirad=un Qutuγ=a ede dörben Jamuq=a=yin manglai yabuju bidan=u manglai teden=tü ungsilduju jilda bultaju (ögüleldüjü nigen küriy=e bolju) manaγar qadqulday=a kemejü ečejü γool=tur neyilen qonobai
523
manaγarsi yabuγulju kürülčejü küyildün bayilduju doroγsi degegsi niγurildun jöbsiyerelčin büküi-tür mön buyiruγ-qaγan qutuγ-a qoyar jida meden bayildun ajuqu jidalaqu bolun jida inu urbaju mön degere jida boljiqu (kürčü) mön yabun yadaju üres-tür qoladaγad tngri-de ese taγalaγdaba
translit. manaγarsi yabuγulju kürülčejü küyildün bayilduju doroγsi degegsi niγurildun jöbsiyerelčin büküi=tür mön Buyiruγ-qaγan Qutuγ=a qoyar jida meden bayildun ajuqu jidalaqu bolun jida inu urbaju mön degere jida boljiqu (kürčü) mön yabun yadaju üres=tür qoladaγad tngri=de ese taγalaγdaba
524
translit. bida kemeged butarajuqui [42a] Naiman=u Buyiruγ-qaγan Alta=yin ebür Uluγ-Taγ jorin qaγačan ködelbei
527
tayičiγud-un naγaču-baγatur onan-mören jorin ködeljüküi jamuq-a öber-iyen güür-se (qaγan) ergügsen irgen-i toliγad (daγaγul-un) ergün-e-mören jorin qarin ködeljüküi ong-qaγan ergün-e uruγu jamuq-a-yi nekebe
translit. Tayičiγud=un Naγaču-baγatur Onan-mören jorin ködeljüküi Jamuq=a öber=iyen Güür=se (qaγan) ergügsen irgen=i toliγad (daγaγul=un) Ergün=e-mören jorin qarin ködeljüküi Ong-qaγan Ergün=e uruγu Jamuq=a=yi nekebe
529
naγaču-baγatur ulus-tur-iyan kürüged ulus-iyan dürbegüljü ködelüged (yabuγul-un) naγaču-baγatur qutuγ-üge-de tayičiγud onan-u činači eteged ulqud-turaγ-tur čirig-üd-iyen jasaju qadqulduy-a kemen jasaju bayijuqui činggis-qaγan kürüged tayičiγud-luγ-a qadquldubai
translit. Naγaču-baγatur ulus=tur=iyan kürüged ulus=iyan dürbegüljü ködelüged (yabuγul=un) Naγaču-baγatur Qutuγ-Üge=de Tayičiγud Onan=u činači eteged Ulqud-Turaγ=tur čirig=üd=iyen jasaju qadqulduy=a kemen jasaju bayijuqui Činggis-qaγan kürüged Tayičiγud=luγ=a qadquldubai
530
masi egeger-ün (ergigül-ün) egeger-ün qadqulduju jilda bultaju (küriy-e tataju) mön qadqulduγsan γajar-a sitüldüjü qonobai
translit. masi egeger=ün (ergigül=ün) egeger=ün qadqulduju jilda bultaju (küriy=e tataju) mön qadqulduγsan γajar=a sitüldüjü qonobai
533
činggis-qaγan tere qadqulduγsan-tur qubčisun-ban silürdejü (sibkirčü) čisun düridkebesü ülü bolun aduriγdur-un naran singgegülün mön tede sitüldüjü baγuju böglegsen čisun-i jelm-e simin simin amaban čisudaju jelm-e kümün-i ülü itegen sakilduju saγuju šöni döli boltala böglegsen čisun-i amabar-iyan tungγaγan asγaγad jalgiγad šöni döli nökčibesü činggis-qaγan dotoraγan sergüjü ögüler-ün čisun anaju masi berke umdaγasumui
translit. Činggis-qaγan tere qadqulduγsan=tur qubčisun=ban silürdejü (sibkirčü) čisun düridkebesü ülü bolun aduriγdur=un [42b] naran singgegülün mön tede sitüldüjü baγuju böglegsen čisun=i Jelm=e simin simin amaban čisudaju Jelm=e kümün=i ülü itegen sakilduju saγuju šöni döli boltala böglegsen čisun=i amabar=iyan tungγaγan asγaγad jalgiγad šöni döli nökčibesü Činggis-qaγan dotoraγan sergüjü ögüler=ün čisun anaju masi berke umdaγasumui
535
tendeče jelm-e malaγ-a γodosun degel qubčisun-iyan bügüde-yi tayilju γaγča dotoγaji-tai čiraman ničügün sitüldüjü bükü teyin dotaγur güyijü (üjebesü) čiγan-a küriyelegsen irgen-ü tergen-tür niγuju üsüg nerejü yadaju dörber-ün gegün-iyen ülü saγan talbiγsan ajuqu nigen yeke bürige sutai taraγ tergen-eče inu abču örgöjü irebe
translit. tendeče Jelm=e malaγ=a γodosun degel qubčisun=iyan bügüde=yi tayilju γaγča dotoγaji=tai čiraman ničügün sitüldüjü bükü teyin dotaγur güyijü (üjebesü) čiγan=a küriyelegsen irgen=ü tergen=tür niγuju üsüg nerejü yadaju dörber=ün gegün=iyen ülü saγan talbiγsan ajuqu nigen yeke bürige sutai taraγ tergen=eče inu abču örgöjü irebe
538
j-a taraγ bürige-tü-yi abču ireged mön jelm-e öbesüben kü usun erijü abčiraju (abču) taraγ jiγur-a-ju qaγan-a uuγulγaba
translit. j=a taraγ bürige=tü=yi abču ireged mön Jelm=e öbesüben kü usun erijü abčiraju (abču) taraγ jiγur=a=ju qaγan=a uuγulγaba
539
γurban-ta amuju uuju qaγan ögüler-ün dotor-a minu nidün geyibe kemeged öndöyijü saγutala edür čayiba
translit. γurban=ta amuju uuju qaγan ögüler=ün dotor=a minu nidün geyibe kemeged öndöyijü saγutala edür čayiba
540
tere saγuγsan orčin jelm-e-yin simin simin bögeljigsen čisun asγaγsan orčin γajar-a amaran (ama-bar) bögeljigsen-i činggis-qaγan üjejü ögüler-ün ene yaγun bolumu qola asγabasu yambar ajuqu kemebe
translit. tere saγuγsan orčin Jelm=e=yin simin simin bögeljigsen [43a] čisun asγaγsan orčin γajar=a amaran (ama=bar) bögeljigsen=i Činggis-qaγan üjejü ögüler=ün ene yaγun bolumu qola asγabasu yambar ajuqu kemebe
541
tendeče jelm-e ögüler-ün čimayi (ami čiquldar-un büküi-tür) aduriγdar-un qola odbasu čimača aljiyaqui-ača ayuju yaγariču jalgiqu-yi jalgiγad asγaqui-yi asγaγad manduriču (yaγariču) kebeli-tür minu kedüi oroba kemebe
translit. tendeče Jelm=e ögüler=ün čimayi (ami čiquldar=un büküi=tür) aduriγdar=un qola odbasu čimača aljiyaqui=ača ayuju yaγariču jalgiqu=yi jalgiγad asγaqui=yi asγaγad manduriču (yaγariču) kebeli=tür minu kedüi oroba kemebe
542
translit. Činggis-qaγan basa ögüler=ün namayi eyimün bolju kebten bögetele ničügün yakin güyijü oroba
545
ničügün odur-un ker-ber bariγdabasu bi tan-a oroju irekü duratu bölüge tegüni minu medejü namayi bariju alay-a kemen qubčisun bügüde-yi tayilju γaγča dotaγaji tayiluγ-a edüküy-e möltö aldaγulju irebe
translit. ničügün odur=un ker=ber bariγdabasu bi tan=a oroju irekü duratu bölüge tegüni minu medejü namayi bariju alay=a kemen qubčisun bügüde=yi tayilju γaγča dotaγaji tayiluγ=a edüküy=e möltö aldaγulju irebe
546
bi kemekü bölüge namayi ünen bolγaju qubčisun ögčü asaraqu bölüge bi morin unuγad üjetele ödter jaγura ülekü (türgen) irekü bölüge bi teyin sedkijü qaγan-u angγaγsan sedkil-i ürüsügei
translit. bi kemekü bölüge namayi ünen bolγaju qubčisun ögčü asaraqu bölüge bi morin unuγad üjetele ödter jaγura ülekü (türgen) irekü bölüge bi teyin sedkijü qaγan=u angγaγsan sedkil=i ürüsügei
548
činggis-qaγan ögüler-ün edüge yaγun j-a kemekü erte edür γurban merged irejü burqan-qaldun-a-tu γurban-ta qočiγulqui-tur amin-i minu nigen-te abču γaruluγ-a či edüge basa angγaju büküi čisun-i amaγar simejü amin-i minu jalγabai
translit. Činggis-qaγan ögüler=ün edüge yaγun j=a kemekü erte edür γurban [43b] Merged irejü Burqan-Qaldun=a=tu γurban=ta qočiγulqui=tur amin=i minu nigen=te abču γaruluγ=a či edüge basa angγaju büküi čisun=i amaγar simejü amin=i minu jalγabai
549
či basa angγaju andurin büküi-tür amin-iyan küčerejü dayisun kümün-tür nidün qara oroju umdaγan γarγaju amin-i minu oroγulbai
translit. či basa angγaju andurin büküi=tür amin=iyan küčerejü dayisun kümün=tür nidün qara oroju umdaγan γarγaju amin=i minu oroγulbai
551
edür geyin barabasu sitüldüjü qonoγsan čirig-üd šöni böged butarajuqui küriyelegsen irgen könggen (deyilün) ülü čidaqun kemen küriyelegsen γajar-ača ese ködeljüküi dörbegsed ulus-i ačaray-a kemen činggis-qaγan qonoγsan γajar-ača morilaju dörbekün irgen-i ničuqun (qariγul-un) yabuqui-tur dabaγan deger-e nigen ulaγan degel-tü em-e kümün tümüjin kemen yeke daγu-bar qayilan uyilan bayiqui-yi činggis-qaγan sonosču yaγun kümün-ü em-e teyin qayilan bui kemen asaγur-a ilegebesü tere em-e kümün ögüler-ün torqan-sira-yin ökin bi qadaγan neretü ere-yi minu ede čirig-üd bariju alan buyu
translit. edür geyin barabasu sitüldüjü qonoγsan čirig=üd šöni böged butarajuqui küriyelegsen irgen könggen (deyilün) ülü čidaqun kemen küriyelegsen γajar=ača ese ködeljüküi dörbegsed ulus=i ačaray=a kemen Činggis-qaγan qonoγsan γajar=ača morilaju dörbekün irgen=i ničuqun (qariγul=un) yabuqui=tur dabaγan deger=e nigen ulaγan degel=tü em=e kümün Tümüjin kemen yeke daγu=bar qayilan uyilan bayiqui=yi Činggis-qaγan sonosču yaγun kümün=ü em=e teyin qayilan bui kemen asaγur=a ilegebesü tere em=e kümün ögüler=ün Torqan-Sira=yin ökin bi Qadaγan neretü ere=yi minu ede čirig=üd bariju alan buyu
557
translit. er=e=yi inu bidan=u čirig=üd urida alaqu boluγujai kemejü tede irgen=e ilegejü er=e=yi anu aburabai
562
činggis-qaγan torγan-sira-tur ögülerün küjügün deki kündü modun-i kösöre oγoruγsan jiq-a daki jerge-yin modun-i jayilaγuluγsan ta ečiges köbegüd-ün tusa ajuqu j-a yakin undabai
translit. Činggis-qaγan Torγan-Sira=tur ögülerün küjügün deki kündü modun=i kösöre oγoruγsan jiq=a daki jerge=yin modun=i jayilaγuluγsan ta ečiges köbegüd=ün tusa ajuqu j=a yakin undabai
564
torqan-sira ögüler-ün bi dotora-ki itegel-tü sedkil bölüge yakin yaγaraqu yaγaraču irebesü tayičiγud-un noyad minu qočoruγsan em-e köbegün aduγun idegen-i minu ünesü-ber keyisgeküi tede kemejü ülü yaγaran edüge qaγan-tur-iyan neyilen edüge irebe
translit. Torqan-Sira ögüler=ün bi dotora=ki itegel=tü sedkil bölüge yakin yaγaraqu yaγaraču irebesü Tayičiγud=un noyad minu qočoruγsan em=e köbegün aduγun idegen=i minu ünesü=ber keyisgeküi tede kemejü ülü yaγaran edüge qaγan=tur=iyan neyilen edüge irebe
566
činggis-qaγan ögüler-ün küyildün bayilduju niγurildun jöbsiyerelčin büküi-tür tede niruγun degere-eče sumun irejü minu jebelekü (quyaγlaqu) ama čaγan qula-yin aman niruγu inu quγu qarbuγsan ken bölüge kemebe
translit. [44b] Činggis-qaγan ögüler=ün küyildün bayilduju niγurildun jöbsiyerelčin büküi=tür tede niruγun degere=eče sumun irejü minu jebelekü (quyaγlaqu) ama čaγan qula=yin aman niruγu inu quγu qarbuγsan ken bölüge kemebe
568
ögüler-ün aγulan degere-eče bi qarbuluγ-a edüge qaγan namayi ükügüldebesü alaγan-u tedüi γajar-a üküjü qočorqu soyorqabasu qaγan-u emün-e čegel usun-i niduru čeüken čilaγun-i čuru dobtolju ögsü kür kemegsen γajar-a köke kürü quγu qal kemegsen γajar-a qara kürü qamγaru dobtolju ögsü kemebe
translit. ögüler=ün aγulan degere=eče bi qarbuluγ=a edüge qaγan namayi ükügüldebesü alaγan=u tedüi γajar=a üküjü qočorqu soyorqabasu qaγan=u emün=e čegel usun=i niduru čeüken čilaγun=i čuru dobtolju ögsü kür kemegsen γajar=a köke kürü quγu qal kemegsen γajar=a qara kürü qamγaru dobtolju ögsü kemebe
569
činggis-qaγan ögüler-ün dayisun-a yabuγsan kümün alaγsan-iyan dayisurγaγsan-iyan bey-e-ben niγuju keleben bučaju aju (ögüleyü) mön bürin kemebesü morin alaγsan-iyan dayisurγaγsan-iyan ülü bučan mön jiγan buyu
translit. Činggis-qaγan ögüler=ün dayisun=a yabuγsan kümün alaγsan=iyan dayisurγaγsan=iyan bey=e=ben niγuju keleben bučaju aju (ögüleyü) mön bürin kemebesü morin alaγsan=iyan dayisurγaγsan=iyan ülü bučan mön jiγan buyu
571
jirγuγadai neretü ajuqu jebelekü ama čaγan qula-yi minu aman niruγun inu qarbuγsan-u tula jebe kemen nereyidčü jebeley-e čimayi kemen dergede minu yabuu kemen jarliγ bolba
translit. Jirγuγadai neretü ajuqu jebelekü ama čaγan qula=yi minu aman niruγun inu qarbuγsan=u tula Jebe kemen nereyidčü jebeley=e čimayi kemen dergede minu yabuu kemen jarliγ bolba
573
tayičiγud-ača iregsen yosun teyimü bölüge činggis-qaγan tede tayičiγud-i uruγ-un uruγ-a kürtele ünesü-ber keyisgen kiduba
translit. Tayičiγud=ača iregsen yosun teyimü bölüge # Činggis-qaγan tede [45a] Tayičiγud=i uruγ=un uruγ=a kürtele ünesü=ber keyisgen kiduba
575
sodu boγda činggis-qaγan jaq-a nutuγ nutuγlaju yabuqui-tur-iyan dotoγadu yisün sayid-iyan abču mör qaraju baraγ-a qaraju yabuqui čaγ-dur ejen jarliγ bolurun yerü ali ba
translit. # # sodu boγda Činggis-qaγan jaq=a nutuγ nutuγlaju yabuqui=tur=iyan dotoγadu yisün sayid=iyan abču mör qaraju baraγ=a qaraju yabuqui čaγ=dur ejen jarliγ bolurun yerü ali ba
576
translit. jüg=eče dayisun bolquy=a medege ügei yisün sayid manu ta γurban qubi bol gejü jarliγ bolba
581
tedüi ejen jirγuγan sayid-iyan abču mör qaraju baraγ-a qaraju čaγarai-qan-i arulaju jelemen-qan-i ölgülejü <ölügeyilejü> yabutala , ejen-ü door-a-ača qaltar teke bosun güyiküdü <güyükü> tedüi ejen tolbatu boro morin-iyar-iyan arulan dobtolun güyičejü aldalan telijü altan toγonulji-bar aturitala qarbuju alaba
translit. tedüi ejen jirγuγan sayid=iyan abču mör qaraju baraγ=a qaraju Čaγarai-Qan=i arulaju Jelemen-Qan=i ölgülejü <ölügeyilejü> yabutala , ejen=ü door=a=ača qaltar teke bosun güyiküdü <güyükü> tedüi ejen tolbatu boro morin=iyar=iyan arulan dobtolun güyičejü aldalan telijü altan toγonulji=bar aturitala qarbuju alaba
583
ta egün-i ödter öbčijü sir-a bi tere sir-a debseng degere γarču baraγ-a qaray-a gejü jarliγ boluγad ejen tedüi sira debseng degere γarču baraγ-a qaraγalju bayitala ejen noyir kürčü tolbatu boro morin-iyan del degere inu tasiγur-iyan tulju ürgilebe
translit. ta [45b] egün=i ödter öbčijü sir=a bi tere sir=a debseng degere γarču baraγ=a qaray=a gejü jarliγ boluγad ejen tedüi sira debseng degere γarču baraγ=a qaraγalju bayitala ejen noyir kürčü tolbatu boro morin=iyan del degere inu tasiγur=iyan tulju ürgilebe
585
tedüi baγuju ireged tere jegüdün-iyen jirγuγan sayid-daγan jarliγ bolurun ene jegüdün-tür minu boro jirüken minu bol bol kibe
translit. tedüi baγuju ireged tere jegüdün=iyen jirγuγan sayid=daγan jarliγ bolurun ene jegüdün=tür minu boro jirüken minu bol bol kibe
587
γurban köteri-yin čaγadu sira debseng degere γurban qara tuγ-tai γurban jaγun dayisun jolγam tegün-i qosiγučin-i jeger-de qaljin mori-dai jemegelgen qajiyartai čegeken mončaγtai jalaγuqan qara kümün bitegü qara saqal-tai öbči ulaγan quyaγ-tai teyimü kümün jolγam tegün-i jayi čilüge üjegdekün-i jegü metü jermeljijü utasu metü ulaljiju üjegdenem tere jegüdün minu ünen bolbasu jirγuγan sayid minu ta yaγakiqu buyi gejü asaγba
translit. γurban köteri=yin čaγadu sira debseng degere γurban qara tuγ=tai γurban jaγun dayisun jolγam tegün=i qosiγučin=i jeger=de qaljin mori=dai jemegelgen qajiyartai čegeken mončaγtai jalaγuqan qara kümün bitegü qara saqal=tai öbči ulaγan quyaγ=tai teyimü kümün jolγam tegün=i jayi čilüge üjegdekün=i jegü metü jermeljijü utasu metü ulaljiju üjegdenem tere jegüdün minu ünen bolbasu jirγuγan sayid minu ta yaγakiqu buyi gejü asaγba
589
bi qola qaradaγ bile mongγol bolbau bolγaju ögsü merged bolbau medejü ögsü tayičiγud bolbau taniju ögsü gebe
translit. bi qola qaradaγ bile Mongγol bolbau bolγaju ögsü Merged bolbau medejü ögsü [46a] Tayičiγud bolbau taniju ögsü gebe
591
ükükü ami ügeyirekü mal-iyan tal büü qarasu köndölen tegesün-i ildü bariju orosu mör tegeki<degereki>-yin jam γartala čabčisu γurban qara tuγ bariγsan kümün-i nigen-i čabčiju alaγad tuγ-kini <tuγ-i inu> buliyaju abču darui öndör degere γarču tuγ-un terigün-i doroγsi qadquju dalai metü yeke tügürig tataju ögsü bi gebe
translit. ükükü ami ügeyirekü mal=iyan tal büü qarasu köndölen tegesün=i ildü bariju orosu mör tegeki<degereki>=yin jam γartala čabčisu γurban qara tuγ bariγsan kümün=i nigen=i čabčiju alaγad tuγ=kini <tuγ=i inu> buliyaju abču darui öndör degere γarču tuγ=un terigün=i doroγsi qadquju dalai metü yeke tügürig tataju ögsü bi gebe
593
bi aγuliqai <uyilaqai> bile čočimaγar dutaγaqu bui ta namai jakirču jangdaju daγu-da bi ergijü irejü ejen-iyen jaγaγsan jayi čilüge-yi büü aldasu gebe
translit. bi aγuliqai <uyilaqai> bile čočimaγar dutaγaqu bui ta namai jakirču jangdaju daγu=da bi ergijü irejü ejen=iyen jaγaγsan jayi čilüge=yi büü aldasu gebe
595
emüne-eče irekü dayisun-i böglesü ayuqu amin-tu tusa bolsu ejen-iyen altan jiloγ-a qamiyasi bolbasu büü qaγačasu gebe
translit. emüne=eče irekü dayisun=i böglesü ayuqu amin=tu tusa bolsu ejen=iyen altan jiloγ=a qamiyasi bolbasu büü qaγačasu gebe
597
qarbuqu sumun-du qalγabči bolsu šurkiraju irekü sumun-du sarabči bolsu ejen-iyen altan beyen-dü sumun büü kürgesü gebe
translit. qarbuqu sumun=du qalγabči bolsu šurkiraju irekü sumun=du sarabči bolsu ejen=iyen altan beyen=dü sumun büü kürgesü gebe
599
dayisun-i tan-i darulčasu olja-yi tan-i oroγululčasu morin-iyan segül-tü budang tatasu del degereni naran γarγasu dayisun-u mör-i tögörigüljü bultaril ügei yabuju küčün-iyen ögsü gebe
translit. dayisun=i tan=i darulčasu olja=yi tan=i oroγululčasu morin=iyan segül=tü budang tatasu del degereni naran γarγasu dayisun=u mör=i tögörigüljü bultaril ügei yabuju küčün=iyen ögsü gebe
600
ejen jirγuγan sayid-iyan üge-yi inu abču siraγsan teke-yin miqan-ača yaγaraču idejü singqun sirqul morin-iyan siki-qutuγ-tu baγuju ögčü jegüdün-i minu boljiy-a γurban köteri-yin (kötel-ün) čaγadu sira debseng degere bile bolγuγaju ire gejü ilegebe
translit. # ejen jirγuγan sayid=iyan üge=yi inu [46b] abču siraγsan teke=yin miqan=ača yaγaraču idejü singqun sirqul morin=iyan Siki-Qutuγ=tu baγuju ögčü jegüdün=i minu boljiy=a γurban köteri=yin (kötel=ün) čaγadu sira debseng degere bile bolγuγaju ire gejü ilegebe
601
siki-qutuγ singqun sirqul morin unuju taladun-i <tal-a-du inu> talbiju tayiγandun-i <tayiγ-a-tur inu> tataju oduγsaγar kürüged sira debseng degere čočimaγar γarqui-tur γurban qara tuγ-tai dayisun bačimaγar jolγan siki-qutuγ-i ejen-ü bayiγsan γajar-tur kürtele kögejü irebe
translit. Siki-Qutuγ singqun sirqul morin unuju taladun=i <tal=a=du inu> talbiju tayiγandun=i <tayiγ=a=tur inu> tataju oduγsaγar kürüged sira debseng degere čočimaγar γarqui=tur γurban qara tuγ=tai dayisun bačimaγar jolγan Siki-Qutuγ=i ejen=ü bayiγsan γajar=tur kürtele kögejü irebe
604
translit. sira debseng degere čočimaγar γarqudu bačimaγar γurban jaγun dayisun jolγan namai kögebe
610
qoyinaγsi-ban γaγčaqan kilam kijü üjeküi-tür minu ejen-ü jegüdün-ü boljiy-a mön metü bayinam merged bolqula medege ügei baγatur bile mongγol bolqula moqosi ügei baγatur bile tayičiγud metü bayinam tarqaju ayisui gebe
translit. qoyinaγsi=ban γaγčaqan kilam kijü üjeküi=tür minu ejen=ü jegüdün=ü boljiy=a mön metü bayinam Merged bolqula medege ügei baγatur bile Mongγol bolqula moqosi ügei baγatur bile Tayičiγud metü bayinam tarqaju ayisui gebe
611
tedüi činggeküi-tü jirγuγan sayid baγuju toqom-ud-iyan abču büselejü bayitala čaγadu dayisun siqaju kürčü ireküi-tü boγorči sor saγaral morin-iyan unuju uγtuju oduγad asaγba
translit. tedüi činggeküi=tü jirγuγan sayid baγuju toqom=ud=iyan abču büselejü bayitala čaγadu [47a] dayisun siqaju kürčü ireküi=tü Boγorči sor saγaral morin=iyan unuju uγtuju oduγad asaγba
616
tere üge tan-dtur ülü jokiqu bui yambar naγadun bui naran-i γaltai-ača naγaduy-a gejü jangdaju jakirču bayiba
translit. tere üge tan=dtur ülü jokiqu bui yambar naγadun bui naran=i γaltai=ača naγaduy=a gejü jangdaju jakirču bayiba
622
mör tegekin<degereki>-iyen jam γartala čabčiju tuγtun-i oroju γurban qara tuγ bariγsan kümün-i nigeyikini inu čabčiju orkiju tuγ-kini <tuγ-i inu> buliyaju abču darui öndör degere γarču tuγ-un terigün-i doroγsi qadquju dalai metü yeke tögerig tataju bayiba
translit. mör tegekin<degereki>=iyen jam γartala čabčiju tuγtun=i oroju γurban qara tuγ bariγsan kümün=i nigeyikini inu čabčiju orkiju tuγ=kini <tuγ=i inu> buliyaju abču darui öndör degere γarču tuγ=un terigün=i doroγsi qadquju dalai metü yeke tögerig tataju bayiba
624
boγorči uruγsi-ban alalduju yabuju qoyinaγsi-ban qaraju üjeged üi čuu-mergen bayija ejen-iyen emüne inggejü yabuju küčün-iyen öggödeg buyu
translit. Boγorči uruγsi=ban alalduju yabuju [47b] qoyinaγsi=ban qaraju üjeged üi Čuu-Mergen bayija ejen=iyen emüne inggejü yabuju küčün=iyen öggödeg buyu
629
čuu-mergen suγulin dobtolju suniyan telijü ejen-i jaγaγsan jai čilüge-yi aldal ügei gegen kümün-i kömökei-yin doγoγur körbetele sayin kümün-i saγaldurγ-a-yin doγoγur sandaratala qarbuju alaγad jegerde qaljin mori-yi inu neküjü abču γarču ireged ejen-dü unuγulba
translit. Čuu-Mergen suγulin dobtolju suniyan telijü ejen=i jaγaγsan jai čilüge=yi aldal ügei gegen kümün=i kömökei=yin doγoγur körbetele sayin kümün=i saγaldurγ=a=yin doγoγur sandaratala qarbuju alaγad jegerde qaljin mori=yi inu neküjü abču γarču ireged ejen=dü unuγulba
635
unaγad bosču temtürkilejü bayiju numun-iyan kičir tulju geldürkilejü toqom-i aldal ügei qalaqabči bariju bayiqui-tur boγorči uruγsi-ban alalduju qoyinaγsi-ban qaraju üjeged kü üi boroqul ere kümün γaγčaqan sumun-a unadaγ buyu
translit. unaγad bosču temtürkilejü bayiju numun=iyan kičir tulju geldürkilejü toqom=i aldal ügei qalaqabči bariju bayiqui=tur Boγorči uruγsi=ban alalduju qoyinaγsi=ban qaraju üjeged kü [48a] üi Boroqul ere kümün γaγčaqan sumun=a unadaγ buyu
638
geküi-tür boroqul morin-iyan buruγu degegür alabkijü unuγad qalaqabči-ban bariju qayiqurul ügei bariju bayiba
translit. geküi=tür Boroqul morin=iyan buruγu degegür alabkijü unuγad qalaqabči=ban bariju qayiqurul ügei bariju bayiba
642
burqan boluγsan sayid-i buyan-iyar üdem gele buruγu qanduγsan dayisun-i jir jebes-iyer üdem gele nekey-e gejü kelebe
translit. burqan boluγsan sayid=i buyan=iyar üdem gele buruγu qanduγsan dayisun=i jir jebes=iyer üdem gele nekey=e gejü kelebe
644
čayitu-yin čaγan taladu güyičejü olan qonin-du čin-o oroγsan metü yabuju čabčiju nigen jaγun kümün-i alaju qoyar jaγun kümün dutaγaju γarba
translit. Čayitu=yin čaγan taladu güyičejü olan qonin=du čin=o oroγsan metü yabuju čabčiju nigen jaγun kümün=i alaju qoyar jaγun kümün dutaγaju γarba
646
muqulidai dayisun-i darulčaju olja-yi oroγululju morin-iyan del degere naran γarγaju segül degeren-i budang talbiju dayisun-i mör-i tögerigüljü bultaril ügei yabuju küčün-iyen ögbe
translit. Muqulidai dayisun=i darulčaju olja=yi oroγululju morin=iyan del degere naran γarγaju segül degeren=i budang talbiju dayisun=i mör=i tögerigüljü bultaril ügei yabuju küčün=iyen ögbe
647
tasuraqai utasu quγuraqai sigineg ese gegelgejü yabuju esen mendü ger-tegen qariju ireküi-tür ejen degere tngri ečige-tegen mörgöy-e gejü öndör dobučaγ degere γarču toqom-iyan delgejü büse-ben küjügün-tegen elgüjü ejen jalbarin öčibe
translit. tasuraqai utasu quγuraqai [48b] sigineg ese gegelgejü yabuju esen mendü ger=tegen qariju ireküi=tür ejen degere tngri ečige=tegen mörgöy=e gejü öndör dobučaγ degere γarču toqom=iyan delgejü büse=ben küjügün=tegen elgüjü ejen jalbarin öčibe
648
eremegei sayin-iyar ejen ese bolula bi ečige tngri-teče jayaγatai bolula bi γayiqamsiγ-tai sayin-iyar qaγan ese bolula bi qan tngri ečige-teče jayaγatai bolula bi qaritan dayisun-i minu daruju ögbe
translit. eremegei sayin=iyar ejen ese bolula bi ečige tngri=teče jayaγatai bolula bi γayiqamsiγ=tai sayin=iyar qaγan ese bolula bi qan tngri ečige=teče jayaγatai bolula bi qaritan dayisun=i minu daruju ögbe
651
merged-i medejü mongγol-i bolγaju tayičud-i taniju öggögsen tuγuluγsan tatarin sayin siki-qutuγ minu gejü maγtaba
translit. Merged=i medejü Mongγol=i bolγaju Tayičud=i taniju öggögsen tuγuluγsan Tatarin sayin Siki-Qutuγ minu gejü maγtaba
653
oroγo görögesün-i otulγ-a boluγsan orongγatan dayisun-i qosiγu-čin-i boluγsan unuqu morin ügei yabuqui-tur morin abču irejü öggögsen umdaγasaqui čaγ-tur umda taraγ abču irejü öggögsen untal ügei noyir-tu uyidul ügei sanaγatu ulus-un urida küčü-ben öggögsen urangqan-u sayin jelm-e minu gejü maγtaba
translit. oroγo görögesün=i otulγ=a boluγsan orongγatan dayisun=i qosiγu=čin=i boluγsan unuqu morin ügei yabuqui=tur morin abču irejü öggögsen umdaγasaqui čaγ=tur umda taraγ abču irejü öggögsen untal ügei noyir=tu uyidul ügei sanaγatu ulus=un urida küčü=ben öggögsen Urangqan=u sayin Jelm=e minu gejü maγtaba
655
jarliγ-iyar minu jaγaγsan jai čilüge-yi aldal ügei gegen kümün-i kömökei-ber sayin kümün-i saγaldurγ-a-bar sandatala qarbuju jegerde qaljin morin-i elgüjü abču (γarču) iregsen jorčegči (jöričegči) dayisun-i čöges bolγaγsan qadqulduγsan dayisun-i qaγas bolγaγsan jürčid-ün čuu-mergen minu gejü maγtaba
translit. jarliγ=iyar minu jaγaγsan jai čilüge=yi aldal ügei gegen kümün=i kömökei=ber sayin kümün=i saγaldurγ=a=bar sandatala qarbuju jegerde qaljin morin=i elgüjü abču (γarču) iregsen jorčegči (jöričegči) dayisun=i čöges bolγaγsan qadqulduγsan dayisun=i qaγas bolγaγsan Jürčid=ün Čuu-Mergen minu gejü maγtaba
657
qarbuqu sumun-tu qalqabči boluγsan šurkiraqu sumun-tu sarabči boluγsan toloγai-taγan sumun tustala dörbel ügei qayiqural ügei toqom-iyan bariju bariγsan güsin-ü (töbsin) sayin boroqul minu gejü maγtaba
translit. qarbuqu sumun=tu qalqabči boluγsan šurkiraqu sumun=tu sarabči boluγsan toloγai=taγan sumun tustala dörbel ügei qayiqural ügei toqom=iyan bariju bariγsan güsin=ü (töbsin) sayin Boroqul minu gejü maγtaba
659
dayisun-i darulčaγsan olja-yi oroγululčaγsan morin-iyan del degere naran γarγaju segül degere budang talbiju dayisun-u möri tögerigüljü esen mendü abču iregsen jalayir-un sayin muqulidai minu gejü maγtaba
translit. dayisun=i darulčaγsan olja=yi oroγululčaγsan morin=iyan del degere naran γarγaju segül degere budang talbiju dayisun=u möri tögerigüljü esen mendü abču iregsen Jalayir=un sayin Muqulidai minu gejü maγtaba
661
naiman siraγ-a morin-i nekeküi-tür naran-i giltuskijü γarqui čaγ-tur učiraju nasun büri küčü-ben öggögsen naqu-bayan-u köbegün sayin külüg boγorči minu ayil jaγura yabuqui-tur alaγ biraγu metü aγasitu alalčaqui dayisun-tu amin bey-e-ben ülü qayirlaγči külüg boγorči minu qanilaqui čaγ-tur qašang qara biraγu metü aγasi-du qaritan dayisun-tur qarčaγai sibaγun metü toγolin dobtolun oroγči külüg boγorči minu iniyeldün yabuqui čaγ-tur idem qara biraγu metü aγasi-tu idebkiküi dayisun-tur idelkü sibaγun metü toγolin dobtolun iregči külüg boγorči minu naγadun iniyeldün yabuqui čaγ-tur nilq-a unaγan metü aγasitu naγadu čaγadu-luγ-a qadqulduqui-tur način šongqor metü toγolin dobtolun oroγči külüg boγorči minu qataγu dayisun-tu qaril bučal ügei yabuju qan ejen-iyen bey-e-eče qarin qola ülü ečigči arγ-a sayitu külüg boγorči minu gejü ejen jirγuγan sayid-iyan maγtaju daγusču mordaju yabuqui čaγ-dur ejen-iyen emüne boγorči sor saγaral morin unuju singqutu jibe-ben dürüjü šoγ šoγ qatarin yabuju ejen-iyen maγtaju daγulaba
translit. naiman siraγ=a morin=i nekeküi=tür naran=i giltuskijü γarqui čaγ=tur učiraju nasun büri küčü=ben öggögsen Naqu-bayan=u köbegün sayin külüg Boγorči minu # ayil jaγura yabuqui=tur alaγ biraγu metü aγasitu alalčaqui dayisun=tu amin bey=e=ben ülü [49b] qayirlaγči külüg Boγorči minu # qanilaqui čaγ=tur qašang qara biraγu metü aγasi=du qaritan dayisun=tur qarčaγai sibaγun metü toγolin dobtolun oroγči külüg Boγorči minu # iniyeldün yabuqui čaγ=tur idem qara biraγu metü aγasi=tu idebkiküi dayisun=tur idelkü sibaγun metü toγolin dobtolun iregči külüg Boγorči minu # naγadun iniyeldün yabuqui čaγ=tur nilq=a unaγan metü aγasitu naγadu čaγadu=luγ=a qadqulduqui=tur način šongqor metü toγolin dobtolun oroγči külüg Boγorči minu # qataγu dayisun=tu qaril bučal ügei yabuju qan ejen=iyen bey=e=eče qarin qola ülü ečigči arγ=a sayitu külüg Boγorči minu gejü ejen jirγuγan sayid=iyan maγtaju daγusču mordaju yabuqui čaγ=dur ejen=iyen emüne Boγorči sor saγaral morin unuju singqutu jibe=ben dürüjü šoγ šoγ qatarin yabuju ejen=iyen maγtaju daγulaba
662
yisükei-baγatur ečige-tü ögelen-qatun eke-tü yisün örlög-üd tüsimel-tü yerü tabun öngge dörben qari ulus-i erkedür-iyen oroγuluγsan sodu činggis-qaγan ejen minu ögelen-qatun eke-tü ögedei tolui qubilγan köbegüd-tü ösiyeten dayisun-i ölmi-tegen gisgigsen sodu qaγan-i bayidu <bayiqu-du> yaγun-ača qayiqaraqu bile qamtu-bar yabubasu qaritan dayisun-ača yaγun-tu ayuqu bile qun-i juljaγan metü büü γuyibaljay-a qudalči maγu kümün-ü ügen-tür büü orolčay-a qadqulduqui dayisun-tur amin bey-e-ben büü qayirlalčay-a anggir-yin juljaγan metü büü ayibaljay-a aliy-a maγu kümün-i ügen-tür büü orolčay-a alalčaqui dayisun-tur amin bey-e-ben büü qayirlalčay-a külüg boγorči-yin daγulaγsan daγu ene bui sodu boγda činggis-qaγan-u üde jaγur-a yabuju γurban jaγun tayičud-i daruju esen mendü ger-tegen kürčü irejü engke amuγulang saγuba
translit. Yisükei-baγatur ečige=tü Ögelen-qatun eke=tü yisün örlög=üd tüsimel=tü yerü tabun öngge dörben qari ulus=i erkedür=iyen oroγuluγsan sodu Činggis-qaγan ejen minu [50a] Ögelen-qatun eke=tü Ögedei Tolui qubilγan köbegüd=tü ösiyeten dayisun=i ölmi=tegen gisgigsen sodu qaγan=i bayidu <bayiqu=du> yaγun=ača qayiqaraqu bile qamtu=bar yabubasu qaritan dayisun=ača yaγun=tu ayuqu bile qun=i juljaγan metü büü γuyibaljay=a qudalči maγu kümün=ü ügen=tür büü orolčay=a qadqulduqui dayisun=tur amin bey=e=ben büü qayirlalčay=a anggir=yin juljaγan metü büü ayibaljay=a aliy=a maγu kümün=i ügen=tür büü orolčay=a alalčaqui dayisun=tur amin bey=e=ben büü qayirlalčay=a külüg Boγorči=yin daγulaγsan daγu ene bui sodu boγda Činggis-qaγan=u üde jaγur=a yabuju γurban jaγun Tayičud=i daruju esen mendü ger=tegen kürčü irejü engke amuγulang saγuba
663
basa sodu boγda činggis-qaγan naqu-bayan-u köbegün külüg boγorči qoyaγula töbed-ün γajar-yin terte <tertege> enedkeg-ün γajar-yin ente <enetege> nutuγ üjejü yabutala jil neretü noyan qula qaljin mori , kerem-ün degel ülügči gegün unaγatai ene γurban beleg-i bariju jolγaba
translit. # basa sodu boγda Činggis-qaγan Naqu-bayan=u köbegün külüg Boγorči qoyaγula Töbed=ün γajar=yin terte <tertege> Enedkeg=ün γajar=yin ente <enetege> nutuγ üjejü yabutala Jil neretü noyan qula qaljin mori , kerem=ün degel ülügči gegün unaγatai ene γurban beleg=i bariju jolγaba
670
boγorči ögüler-ün jil neretü noyan qula qaljin mori kerem-ün degel ülügči gegün unaγatai tere γurban beleg-i bariju jolγaba
translit. Boγorči ögüler=ün Jil neretü noyan qula qaljin mori kerem=ün degel ülügči gegün unaγatai tere γurban beleg=i bariju jolγaba
673
boγorči-yin tere ügendün-i <ügen-dü inu> em-e inu ögüler-ün qubiyaju qočorqu üle-jandan-tu qula qaljin mori ögkün-i yaγubi quraγ-yin daγaγsan boγorči minu yambar gem-iyen oladaba
translit. Boγorči=yin tere ügendün=i <ügen=dü inu> em=e inu ögüler=ün qubiyaju qočorqu Üle-Jandan=tu qula qaljin mori ögkün=i yaγubi quraγ=yin daγaγsan Boγorči minu yambar gem=iyen oladaba
674
qutuγ-tu činggis-qaγan-i jusur aγasi tere bisi yaγun ajuqu kemkerejü qočorqu üle-jandan-tu kerem-ün degel ögkün-i yaγubi keb kejiy-e daγaju yabuγsan boγorči minu yambar gem-iyen oladaba
translit. qutuγ=tu Činggis-qaγan=i jusur aγasi tere bisi yaγun ajuqu # kemkerejü qočorqu Üle-Jandan=tu kerem=ün degel ögkün=i yaγubi keb kejiy=e daγaju yabuγsan Boγorči minu yambar gem=iyen oladaba
675
kesig tügen činggis-qaγan-i jusur aγasi tere bisi yaγun ajuqu ögirečü qočorqu üle-jandan-tu ülügči gegün unaγatai ögkün-i yaγu bi ösbüri daγaγsan boγorči minu yambar gem-iyen oladaba
translit. kesig tügen Činggis-qaγan=i jusur aγasi tere bisi yaγun ajuqu # ögirečü qočorqu Üle-Jandan=tu ülügči gegün unaγatai ögkün=i yaγu bi ösbüri daγaγsan Boγorči minu [51a] yambar gem=iyen oladaba
676
öljei tügen činggis-qaγan-i jusur aγasi tere bisi yaγun ajuqu boγorči tere ügendün-i em-e-tegen qariγu ögüler-ün urtu degel-tü uyitan sanaγatu em-e kümün gegči ene bayinam qubiraču qočorqu üle-jandan-du qula qaljin mori ögbe
translit. öljei tügen Činggis-qaγan=i jusur aγasi tere bisi yaγun ajuqu # Boγorči tere ügendün=i em=e=tegen qariγu ögüler=ün urtu degel=tü uyitan sanaγatu em=e kümün gegči ene bayinam qubiraču qočorqu Üle-Jandan=du qula qaljin mori ögbe
678
(bolbasu) qubisqul ügei daγaju yabuqula qubi soyorqal-tu kürteküjele (kürteküjei) kemkerijü qočorqu üle-jandan-tu kerem-ün degel ögbe
translit. (bolbasu) qubisqul ügei daγaju yabuqula qubi soyorqal=tu kürteküjele (kürteküjei) # kemkerijü qočorqu Üle-Jandan=tu kerem=ün degel ögbe
680
keb kejiy-e daγaju yabuqula kesig soyorqal-tuni kürteküjele ögerečü qočorqu üle-jandan-tu ülügči gegün unaγatai ögbe
translit. keb kejiy=e daγaju yabuqula kesig soyorqal=tuni kürteküjele ögerečü qočorqu Üle-Jandan=tu ülügči gegün unaγatai ögbe
682
önide daγaju yabuqula öglige soyorqal-tur kürteküjele tere üge-yi učir-sečen ečijü qaγan ejen-dü kelebe
translit. önide daγaju yabuqula öglige soyorqal=tur kürteküjele # tere üge=yi Učir-Sečen ečijü qaγan ejen=dü kelebe
684
ejen jarliγ bolurun em-e kümün-i maγu üge-yi er-e kümün surγaγdaqui üge-yi onon medegči učir-sečen buyu
translit. ejen jarliγ bolurun em=e kümün=i maγu üge=yi er=e kümün surγaγdaqui üge=yi onon medegči Učir-Sečen buyu
685
, tegün-ü qoyina ničügün baγarin-u sirgetü ebügen alaγ nayaγ-γa köbegüd-lüge-ben tayičiγud-un noyan tarγutai-kiriltuγ-i üyimejü büküi-tür östü kümün bölüge kemen morin ülü čidaqu tarγutai-yi bariju tergen-tür unuγulju baγarin-u sirgetü ebügen alaγ nayaγ-γa köbegüd-lüge-ben tarγutai-kiriltuγ-i bariju ayisuqui-tur tarγutai-kiriltuγ-un degüü-ner köbegüd minu buliyaju abuy-a kemen güyičejü irejüküi köbegüd degüü-ner-i inu güyičejü ireküi-lüge sirgetü ebügen bosun yadaqu tarγutai-yi tergen degere unaγulju gedergü degere inu aγdalan saγuju kituγ-a γarγaju ögüler-ün köbegüd degüü-ner činu čimai buliyaju abur-a irebei
translit. , tegün=ü qoyina ničügün Baγarin=u [51b] Sirgetü ebügen Alaγ Nayaγ=γa köbegüd=lüge=ben Tayičiγud=un noyan Tarγutai-Kiriltuγ=i üyimejü büküi=tür östü kümün bölüge kemen morin ülü čidaqu Tarγutai=yi bariju tergen=tür unuγulju Baγarin=u Sirgetü ebügen Alaγ Nayaγ=γa köbegüd=lüge=ben Tarγutai-Kiriltuγ=i bariju ayisuqui=tur Tarγutai-Kiriltuγ=un degüü=ner köbegüd minu buliyaju abuy=a kemen güyičejü irejüküi köbegüd degüü=ner=i inu güyičejü ireküi=lüge Sirgetü ebügen bosun yadaqu Tarγutai=yi tergen degere unaγulju gedergü degere inu aγdalan saγuju kituγ=a γarγaju ögüler=ün köbegüd degüü=ner činu čimai buliyaju abur=a irebei
686
čimai-yi ese deki alabasu qaγan-iyan qardaba kemen alaqu alabasu deki mön kü alaγdaqu bi mön ele üküküi-türiyen dere abun üküsü kemeged deger-e inu aγdalaju yeke kituγ-a-bar-iyan qoγolai anu oγtolur-a kürküi-dür tarγutai-kiriltuγ yeke daγu-bar degüner köbegüd-tür-iyen qayilaju keleler-ün sirgetü namayi alan buyu
translit. čimai=yi ese deki alabasu qaγan=iyan qardaba kemen alaqu alabasu deki mön kü alaγdaqu bi mön ele üküküi=türiyen dere abun üküsü kemeged deger=e inu aγdalaju yeke kituγ=a=bar=iyan qoγolai anu oγtolur=a kürküi=dür Tarγutai-Kiriltuγ yeke daγu=bar degüner köbegüd=tür=iyen qayilaju keleler=ün Sirgetü namayi alan buyu
687
alan barabasu ükügsen bui amin ügei bey-e-yi minu abču odču yaγu kiküi ta namayi alar-a edüküy-e ödter qaridqun tümüjin namayi ülü alaqu tümüjin öčüken čaγ-tur nidün-tür-iyen γal-tu niγur-tur-iyan gerel-dei bölüge ejen ügei nutuγ-tur qočorču amui
translit. alan barabasu ükügsen bui amin ügei bey=e=yi minu abču odču yaγu kiküi ta namayi alar=a edüküy=e [52a] ödter qaridqun Tümüjin namayi ülü alaqu Tümüjin öčüken čaγ=tur nidün=tür=iyen γal=tu niγur=tur=iyan gerel=dei bölüge ejen ügei nutuγ=tur qočorču amui
688
kemen abura odču abču irejü surγabasu surqu metü bui kemen qarin örö jirüken metü surγaju surγan soyon yabuluγ-a ükügülbesü ükügülün yadaqu (čidaqu) bölügei üü bi edüge oi inu oroju amu sedkil inu sengkerejü amu kemegdemüi tümüjin namayi ülü ükügülkü köbegüd degüü-ner minu ödter qaridqun sirgetü namayi alaju (alaqui) öterejüküi (oyiratuba) kemen yeke daγubar qayilaba
translit. kemen abura odču abču irejü surγabasu surqu metü bui kemen qarin örö jirüken metü surγaju surγan soyon yabuluγ=a ükügülbesü ükügülün yadaqu (čidaqu) bölügei üü bi edüge oi inu oroju amu sedkil inu sengkerejü amu kemegdemüi Tümüjin namayi ülü ükügülkü köbegüd degüü=ner minu ödter qaridqun Sirgetü namayi alaju (alaqui) öterejüküi (oyiratuba) kemen yeke daγubar qayilaba
690
bida sirgetü ebügen ečige-yi bidan-u ükügülbesü qoγosun amin ügei bey-e inu yaγun kikü bida munda alaγ-a edüküy-e ödter qariy-a kemeldüjü qariba
translit. bida Sirgetü ebügen ečige=yi bidan=u ükügülbesü qoγosun amin ügei bey=e inu yaγun kikü bida munda alaγ=a edüküy=e ödter qariy=a kemeldüjü qariba
692
teden-i iregülüged ködeljü ayisur-un (ireküi) jaγura qudqul-nuγuda (nuγud-da) kürbesü alaγ-nayaγ-a ögüler-ün bida ene tarγutai-yi bariju kürbesü , činggis-qaγan bidan-i tus qaγan-iyan qardaju iregsen yaγun itegel(ügei)-ten arad ede bidan-tur basa ker nököčekün nököčel ügegün arad buyu
translit. teden=i iregülüged ködeljü ayisur=un (ireküi) jaγura Qudqul-nuγuda (nuγud=da) kürbesü Alaγ-Nayaγ=a ögüler=ün bida ene Tarγutai=yi bariju kürbesü , Činggis-qaγan bidan=i tus qaγan=iyan qardaju iregsen yaγun itegel(ügei)=ten arad ede bidan=tur basa [52b] ker nököčekün nököčel ügegün arad buyu
693
tus qaγan-iyan qardaγsan aran-i mökörigülüdkün (maγu bolγadqun) kemen mökörigüldekü bida munda tarγutai-yi talbiju ilegejü bida beyes-iyen činggis-qaγan-a küčün öggör irebei
translit. tus qaγan=iyan qardaγsan aran=i mökörigülüdkün (maγu bolγadqun) kemen mökörigüldekü bida munda Tarγutai=yi talbiju ilegejü bida beyes=iyen Činggis-qaγan=a küčün öggör irebei
694
bi kemejü oduy-a tarγutai-yi bariju ayisulali kemebesü tus qaγan-iyan tebčin yadaju üjeged ker ükügülkü kemeged talbiju ilegejü bi küčün ögsü kemen irebei kemey-e kemebe
translit. bi kemejü oduy=a Tarγutai=yi bariju ayisulali kemebesü tus qaγan=iyan tebčin yadaju üjeged ker ükügülkü kemeged talbiju ilegejü bi küčün ögsü kemen irebei kemey=e kemebe
695
nayaγ-a-yin ene üge ečiges köbegüd jöbsiyeldüjü tarγutai-kiriltuγ-i qudqul-nuγu-ača talbiju ilegejü mön sirgetü ebügen alaγ-nayaγ-a köbegün-lüge-ben irebesü jigen (nigen) kümün irejü kemebe
translit. Nayaγ=a=yin ene üge ečiges köbegüd jöbsiyeldüjü Tarγutai-Kiriltuγ=i Qudqul-nuγu=ača talbiju ilegejü mön Sirgetü ebügen Alaγ-Nayaγ=a köbegün=lüge=ben irebesü jigen (nigen) kümün irejü kemebe
696
sirgetü ebügen činggis-qaγan-a ögülerün tarγutai-kiriltuγ-i bariju ayisur-un jiči tusa qaγan-iyan üjeged ker ükügülkü kemejü tebčin yadaju talbiju ilegejü činggis-qaγan-a küčün ögsü kemen irebe kemebe
translit. Sirgetü ebügen Činggis-qaγan=a ögülerün Tarγutai-Kiriltuγ=i bariju ayisur=un jiči tusa qaγan=iyan üjeged ker ükügülkü kemejü tebčin yadaju talbiju ilegejü Činggis-qaγan=a küčün ögsü kemen irebe kemebe
697
tegün-tür činggis-qaγan ögüler-ün tus qaγan-iyan tarγutai-kiriltuγ-i qardaju iregsen bögesü tus qaγan-iyan qardaγsan aran-i tan-i yaγun qarγaγdaqu bölüge tan-i uruγ-iyar mökörigülkün (doroyitaγulqun) bölüge ta tus qaγan-iyan tebčin yadaγsan sedkil tan-u jöb bui kemen nayaγ-a-yi soyorqaba
translit. tegün=tür Činggis-qaγan ögüler=ün tus qaγan=iyan Tarγutai-Kiriltuγ=i qardaju iregsen bögesü tus qaγan=iyan qardaγsan aran=i tan=i yaγun qarγaγdaqu bölüge tan=i uruγ=iyar mökörigülkün (doroyitaγulqun) bölüge ta tus qaγan=iyan tebčin yadaγsan sedkil tan=u [53a] jöb bui kemen Nayaγ=a=yi soyorqaba
698
translit. # tegün=ü qoyin=a Činggis-qaγan=tur Kereyid=ün Jiq=a-Gambu Darqud=ta büküi=tür nököčer=e irebe
699
translit. tere iregsen=tür Merged qadquldura irebesü Činggis-qaγan Jiq=a-Gambu qoyar qadqulduju ničuγ=a=bai
700
(darubai) tede tümen töbegen olan tongγuyid butaraγsan kereyid irgen ber činggis-qaγan-tur oroju irelüge kereyid-ün ong-qaγan böged urida yisükei-baγatur-tur sayitur qanilaγsan-dur yisükei-baγatur-luγ-a anda kemeldügsen ajuqu anda kemeldügsen yosun inu ong-qaγan ečige-yügen qurčuqus-buyiruγ-qaγan degüü-ner-iyen alaqu-yin tula kür-qaγan abaγ-a-luγ-a-ban bulq-a (dayisun) bolulčaju qarqud-qabčil sirγulduju jaγun kümün γarču yisükei-baγatur-tur irebesü yisükei-baγatur namayi (tegüni) öber-tür-iyen iregdejü (irebe kemen) öbesüben čirig morilaju kür-qaγan-i qasin jüg üldejü irgen urγun-i inu ong-qaγan-a abču öggögsen-ü tula tende anda bolulčabai
translit. (darubai) tede tümen Töbegen olan Tongγuyid butaraγsan Kereyid irgen ber Činggis-qaγan=tur oroju irelüge Kereyid=ün Ong-qaγan böged urida Yisükei-baγatur=tur sayitur qanilaγsan=dur Yisükei-baγatur=luγ=a anda kemeldügsen ajuqu anda kemeldügsen yosun inu Ong-qaγan ečige=yügen Qurčuqus-Buyiruγ-qaγan degüü=ner=iyen alaqu=yin tula Kür-qaγan abaγ=a=luγ=a=ban bulq=a (dayisun) bolulčaju Qarqud-qabčil sirγulduju jaγun kümün γarču Yisükei-baγatur=tur irebesü Yisükei-baγatur namayi (tegüni) öber=tür=iyen iregdejü (irebe kemen) öbesüben čirig morilaju Kür-qaγan=i Qasin jüg üldejü irgen urγun=i inu Ong-qaγan=a abču öggögsen=ü tula tende anda bolulčabai
701
tere tegün-ü qoyina ong-qaγan-u erke-qar-a aq-a-taγan alaγdar-un buruγudču odču naiman-u inača-qaγan-tur orojuqui inača čirig-üd ilegejü jiči ong-qaγan γurban balaγad bidün joriju qar-a-kitad-un kür-qaγan-tur oroγsan ajuqu tendeče bulaq-a bolun uyiγud-un tangγud-un balγad daγarin tabun imaγ-a sirgülejü (aduγulan) saγalduju (saγaju) temegen-ü čisun qanaju ideged yadaju güseküi-naγur-a irebesü činggis-qaγan urida yisükei-baγatur-luγ-a anda kemeldügsen yosuγar deki-baγatur sükei negün qoyar-i elči ilegeged kerülen-ün terigün-e činggis-qaγan öbesüben esergü odču ölösčü turuju irebei kemen ong-qaγan-i γubčaγur γubčiju küriyen dotora oroγulju tejigebe
translit. tere tegün=ü qoyina Ong-qaγan=u Erke-Qar=a aq=a=taγan alaγdar=un buruγudču odču Naiman=u Inača-qaγan=tur orojuqui Inača čirig=üd ilegejü jiči Ong-qaγan γurban [53b] balaγad bidün joriju Qar=a-Kitad=un Kür-qaγan=tur oroγsan ajuqu tendeče bulaq=a bolun Uyiγud=un Tangγud=un balγad daγarin tabun imaγ=a sirgülejü (aduγulan) saγalduju (saγaju) temegen=ü čisun qanaju ideged yadaju Güseküi-naγur=a irebesü Činggis-qaγan urida Yisükei-baγatur=luγ=a anda kemeldügsen yosuγar Deki-baγatur Sükei Negün qoyar=i elči ilegeged Kerülen=ün terigün=e Činggis-qaγan öbesüben esergü odču ölösčü turuju irebei kemen Ong-qaγan=i γubčaγur γubčiju küriyen dotora oroγulju tejigebe
703
tende ong-qaγan-u degüü-ner noyad ögüleldür-ün ene qaγan aq-a bidan-u ügekün aburi-tu ömekei elige ebüridčü yabuyu
translit. # tende Ong-qaγan=u degüü=ner noyad ögüleldür=ün ene qaγan aq=a bidan=u ügekün aburi=tu ömekei elige ebüridčü yabuyu
707
egün-i ker kikün bida erte edür kemebesü doloγan nasutu-yi merged irged toγoliju odču qara alaγ esigen daqu emüsgejü selengge-yin buγur-a-keger-e aqu-tu ödübekü (terigülebekü) qurčaqus-buyiruγ-qaγan ečige inu jiči merged irgen-tür aγulju köbegün-iyen tende aburaju irebesü basa tatar-un aji-qaγan arban γurban nasutu büküi-tür eke selte-yi taγuliju odču temeged-iyen aduγulaγulun yabuqui-tur aji-qaγan-i qoniči abuγad irebei
translit. egün=i ker kikün bida erte edür kemebesü doloγan nasutu=yi Merged irged toγoliju odču qara alaγ esigen daqu emüsgejü Selengge=yin Buγur=a-keger=e aqu=tu ödübekü (terigülebekü) Qurčaqus-Buyiruγ-qaγan ečige inu jiči Merged irgen=tür aγulju köbegün=iyen tende aburaju irebesü basa Tatar=un Aji-qaγan arban [54a] γurban nasutu büküi=tür eke selte=yi taγuliju odču temeged=iyen aduγulaγulun yabuqui=tur Aji-qaγan=i qoniči abuγad irebei
708
j-a basa tegün-ü qoyina naiman-ača ayuju buruγudču sartaγul γajar-a čui-mören-e qara-kitad-un kür-qaγan-dur odbai
translit. j=a basa tegün=ü qoyina Naiman=ača ayuju buruγudču Sartaγul γajar=a Čui-mören=e Qara-Kitad=un Kür-qaγan=dur odbai
709
j-a tende nigen on ülü daγusun jiči dayijin ködeljü uyiγud-un tangγud-un γajar-iyar bidüjü yaburun yadaju tabun imaγan-i sirgülejü saγan temegen-ü čisun qanaju idejü γaγčan soqor qaliγun mori-tai yadaju tümüjin-tür irebesü γubčaγur-i γubčiju tejigebei
translit. j=a tende nigen on ülü daγusun jiči dayijin ködeljü Uyiγud=un Tangγud=un γajar=iyar bidüjü yaburun yadaju tabun imaγan=i sirgülejü saγan temegen=ü čisun qanaju idejü γaγčan soqor qaliγun mori=tai yadaju Tümüjin=tür irebesü γubčaγur=i γubčiju tejigebei
710
j-a edüge tümüjin köbegün-tür teyin yabuγsan-iyan umartaju ömekei elige öbörlejü yabumu ker kikün bida kemeldübei
translit. j=a edüge Tümüjin köbegün=tür teyin yabuγsan=iyan umartaju ömekei elige öbörlejü yabumu ker kikün bida kemeldübei
711
eyin ögüleldügsen üges-i altan-esüg ong-qaγan-ača ayalγulju altan-esüg ögüler-ün bi ber ene ey-e-tür orolduluγ-a kü jiči qaγan-iyan čimayi tebčin yadaba kemejü tende ong-qaγan ilaγburi alin-tayisi-tan degüü-ner-iyen noaad<noyad>-iyan bariγuljaqui degüü-ner-eče jiq-a-gambu buruγudču naiman-tur orojuqui teden-i ber-iyen(iyer) selte oroγulju (göbsigüljü) ong-qaγan ögüler-ün uyiγun tangγud-un γajad-iyar ayisuqui-tur yaγu kemeldülügei tan-u metü yaγu sedkikü kemen niγur-tur inu nilbuju bariyas-i anu talbiγulba
translit. eyin ögüleldügsen üges=i Altan-Esüg Ong-qaγan=ača ayalγulju Altan-Esüg ögüler=ün bi ber ene ey=e=tür orolduluγ=a kü jiči qaγan=iyan čimayi tebčin yadaba kemejü tende Ong-qaγan Ilaγburi Alin-tayisi=tan degüü=ner=iyen noaad<noyad>=iyan bariγuljaqui degüü=ner=eče Jiq=a-Gambu buruγudču Naiman=tur orojuqui teden=i ber=iyen(iyer) selte oroγulju (göbsigüljü) Ong-qaγan ögüler=ün Uyiγun Tangγud=un γajad=iyar ayisuqui=tur yaγu kemeldülügei [54b] tan=u metü yaγu sedkikü kemen niγur=tur inu nilbuju bariyas=i anu talbiγulba
712
qaγan-a ele nilbuγdaba kemejü ger-tür ele bükün aran (kümün) bügüdeger bosču nilbujuqu tere ebül ebüljijü bölüge noqai jil-ün namur inu činggis-qaγan čaγan-tatar elči-tatar dutaγid-tatar aruqai-tatar tede tatar-tur dalan-nemürgen-e qadquldaqu-yin urida činggis-qaγan jasaγ ögüleldür-ün dayisun kümün-i darubasu olja-tur büü bai-ja darun barabasu tere olja bidan-uqai bui j-a qubiyaldum j-a bidan-u nökör kümün-e ničuγaγdabasu terigün-ü dobtoluγsan γajar-a egegerüy-e terigün-ü dobtolγan-tur ese egerügsen kümün-i mökörigülüy-e kemen jasalaldubai
translit. qaγan=a ele nilbuγdaba kemejü ger=tür ele bükün aran (kümün) bügüdeger bosču nilbujuqu tere ebül ebüljijü bölüge # noqai jil=ün namur inu Činggis-qaγan Čaγan-Tatar Elči-Tatar Dutaγid-Tatar Aruqai-Tatar tede Tatar=tur Dalan-Nemürgen=e qadquldaqu=yin urida Činggis-qaγan jasaγ ögüleldür=ün dayisun kümün=i darubasu olja=tur büü bai=ja darun barabasu tere olja bidan=uqai bui j=a qubiyaldum j=a bidan=u nökör kümün=e ničuγaγdabasu terigün=ü dobtoluγsan γajar=a egegerüy=e terigün=ü dobtolγan=tur ese egerügsen kümün=i mökörigülüy=e kemen jasalaldubai
713
translit. Dalan-Nemürgen=e qadqulduju ködelgen daruju Ulqui-Silgegčid=eče ulus=tur anu neyilegüljü taγulibai
714
čaγan-tatar elči-tatar dutaγid-tatar , aruqai-tatar , erkin irgen-i tende moqodqaju jasaγ ögüleldügsen üges-tür altan qučir , daridai , γurbaγula üge-tür-iyen ülü kürün olja-tur bayijuqui üge-tür-iyen ese kürbe kemen jebe
translit. Čaγan-Tatar Elči-Tatar Dutaγid-Tatar , Aruqai-Tatar , erkin irgen=i tende moqodqaju jasaγ ögüleldügsen üges=tür Altan Qučir , Daridai , γurbaγula üge=tür=iyen ülü kürün olja=tur bayijuqui üge=tür=iyen ese kürbe kemen Jebe
717
tatar-i moqodqaju taγulin bariju ulus irgen anu ker kikün kemen činggis-qaγan yeke ey-e uruγ-iyar-iyan γaγča ger-tür oroju eyedüldübei
translit. Tatar=i moqodqaju taγulin bariju ulus irgen anu ker kikün kemen Činggis-qaγan yeke ey=e uruγ=iyar=iyan γaγča ger=tür oroju eyedüldübei
718
erte edür-eče tatar irgen ečiges ebüges-i bidan-u baraγsan bölüge ečiges ebüges-ün ösil ösijü kisal kisaju čigün-tür ülijü kiduju alaju öggöy-e ülidtele kiday-a ülegsed-i boγoliduy-a jüg jüg qubiyalduy-a kemen ey-e baralduju ger-teče γarbasu tatar-un yeke-čerü belgütei-eče yambar ey-e eyedüldübei kemen asaγbasu belgütei ögüler-ün tan-i bükü bügüde-yi čigün-tür ülijü kiduy-a kemeldübei kemejüküi belgütei-yin ene üge-tür yeke-čerü tatar-tur-iyan tungqaγ talbiju qoraγuljuqui qoraγuluγsan tatar-tur bidan-u čirig-üd egegerekün bolun masi šamsijuqui (ergečen irejü masi ečülgebei) qoraγuluγsad tatar-a jobaju oroγulju čigün-dür ülijü ülidken kiduqui-tur tatar ögüleldür-ün kümün tutum qančun-tur-iyan kituγ-a qančulaju dere abun üküy-e kemeldüjüküi masi kü šamsiyajuqui (erüsdejüküi) tedüi tatar-i čigün-tür ülijü kidun baraju tende činggis-qaγan jarliγ bolba
translit. erte edür=eče Tatar irgen ečiges ebüges=i bidan=u baraγsan bölüge ečiges ebüges=ün ösil ösijü kisal kisaju čigün=tür ülijü kiduju alaju öggöy=e ülidtele kiday=a ülegsed=i boγoliduy=a jüg jüg qubiyalduy=a kemen ey=e baralduju ger=teče γarbasu Tatar=un Yeke-Čerü Belgütei=eče yambar ey=e eyedüldübei kemen asaγbasu Belgütei ögüler=ün tan=i bükü bügüde=yi čigün=tür ülijü kiduy=a kemeldübei kemejüküi Belgütei=yin ene üge=tür Yeke-Čerü Tatar=tur=iyan tungqaγ talbiju qoraγuljuqui qoraγuluγsan Tatar=tur bidan=u čirig=üd egegerekün bolun masi šamsijuqui (ergečen irejü masi ečülgebei) qoraγuluγsad Tatar=a jobaju oroγulju čigün=dür ülijü ülidken kiduqui=tur Tatar ögüleldür=ün kümün tutum qančun=tur=iyan kituγ=a qančulaju dere abun üküy=e kemeldüjüküi masi kü šamsiyajuqui (erüsdejüküi) tedüi Tatar=i čigün=tür ülijü kidun baraju tende [55b] Činggis-qaγan jarliγ bolba
719
translit. bida uruγ=iyar=iyan yeke ey=e barilduγsan=i Belgütei jiγaqu=yin tula bidan=u čirig=üd masi šamsibai
723
translit. ey=e barabasu umdan uuγsan qoyina Belgütei terigüten tende orotuγai kemen jarliγ bolba
725
taγalaγdar-un yisügen-qatun ögüler-ün nadača egeči yisüi neretei nadača deged (deger-e) qaγan kümün-e jokiqui ajuqui j-a sayi kürgen küregelen bölüge edüge man-a ene buduliγan-tur qamiγasi jorčibai kemebe
translit. taγalaγdar=un Yisügen-qatun ögüler=ün nadača egeči Yisüi neretei nadača deged (deger=e) qaγan kümün=e jokiqui ajuqui j=a sayi kürgen küregelen bölüge edüge man=a ene buduliγan=tur qamiγasi jorčibai kemebe
726
ene üge-tür činggis-qaγan ögülerün egeči činu čim-a-ača sayin bögesü erigüljü abčirabasu (abču irebesü) egeči-yügen irebesü jayilaju ögküi üü či kemebe
translit. ene üge=tür Činggis-qaγan ögülerün egeči činu čim=a=ača sayin bögesü erigüljü abčirabasu (abču irebesü) egeči=yügen irebesü jayilaju ögküi üü či kemebe
727
translit. Yisügen-qatun ögülerün qaγan soyorqabasu egeči=yügen ele üjebesü egeči=tegen jayilasu kemebe
728
ene üge-tür činggis-qaγan jarliγ tungqaju erigülebesü ögdegsen kürgen-lüge-ben uyilaju yabuqui-yi bidan-u čerig-üd jolγajuqui er-e inu dutaγajuqui yisüi-qatun-i abču irejüküi tende yisügen-qatun egeči-yügen üjeged urida ögülegsen ügen-tür-iyen kürün bosču saγuγsan saγurin-tur-iyan saγulγaju mön öbesüben doora saγujuqu yisügen-qatun-u üge-tür adali boldaju činggis-qaγan oyin-tur-iyan oroγulju yisüi-qatun-i abču jerge-tür saγulγaba
translit. ene üge=tür Činggis-qaγan jarliγ tungqaju erigülebesü ögdegsen kürgen=lüge=ben uyilaju yabuqui=yi bidan=u čerig=üd jolγajuqui er=e inu dutaγajuqui Yisüi-qatun=i abču [56a] irejüküi tende Yisügen-qatun egeči=yügen üjeged urida ögülegsen ügen=tür=iyen kürün bosču saγuγsan saγurin=tur=iyan saγulγaju mön öbesüben doora saγujuqu Yisügen-qatun=u üge=tür adali boldaju Činggis-qaγan oyin=tur=iyan oroγulju Yisüi-qatun=i abču jerge=tür saγulγaba
729
tatar irgen-i taγulin baraju nigen edür činggis-qaγan γadan-a saγuju umdalalduqui-tur yisüi-qatun yisügen-qatun-u dumda saγuju umdalaldun büküi-tür yisüi-qatun yekede següresülebe
translit. Tatar irgen=i taγulin baraju nigen edür Činggis-qaγan γadan=a saγuju umdalalduqui=tur Yisüi-qatun Yisügen-qatun=u dumda saγuju umdalaldun büküi=tür Yisüi-qatun yekede següresülebe
730
tende činggis-qaγan dotora-ban sedkijü boγorči muqulitan noyad-i uriju ögülerün ta ende ele čiγuluγsad kümün-i kü öbere ayimaγ ayimaγ bayilγaγdaqun öber-eče busu ayimaγ-un kümün-i öbere bolγan tegüsgegdekün kemen jarliγ bolba
translit. tende Činggis-qaγan dotora=ban sedkijü Boγorči Muqulitan noyad=i uriju ögülerün ta ende ele čiγuluγsad kümün=i kü öbere ayimaγ ayimaγ bayilγaγdaqun öber=eče busu ayimaγ=un kümün=i öbere bolγan tegüsgegdekün kemen jarliγ bolba
731
translit. tedüi ayimaγ ayimaγ=iyar=iyan bayibasu nigen jalaγu gürmele kümün ayimaγ=ača öbere bayiba
732
či yaγun kümün kemen asaγbasu tere kümün ögülerün tatar-un yeke-čerü-yin yisüi neretei ökin ögdegsen küregen bölüge bi dayisun-a taγuliγdar-un ayuju buruγudču yabuju bölüge edüge amurlibai
translit. či yaγun kümün kemen asaγbasu tere kümün ögülerün Tatar=un Yeke-Čerü=yin Yisüi neretei ökin ögdegsen küregen bölüge bi dayisun=a taγuliγdar=un ayuju buruγudču yabuju bölüge edüge amurlibai
733
translit. j=a kemen sedkijü irejü olan aran (kümün) dotora yaγu taniqu [56b] kemejü yabuluγ=a kemebe
734
ene üge-yi činggis-qaγan-a öčibesü qaγan jarliγ bolurun mön kü dayisun sedkijü oγorčaγ bolju yabujiqu edüge yaγu kürer-e (küreger-e) irejükü ene metüs-i čigün-tür ülibei
translit. ene üge=yi Činggis-qaγan=a öčibesü qaγan jarliγ bolurun mön kü dayisun sedkijü oγorčaγ bolju yabujiqu edüge yaγu kürer=e (küreger=e) irejükü ene metüs=i čigün=tür ülibei
738
(maγu bolγaba) tegün-ü qoyin-a mön noqai jil-e činggis-qaγan tatar irgen-tür morilaγsan-tur ong-qaγan mergen iregen-tür morilaju toγtaq-a-beki-yi barγujin-tököm jüg üldejü toγtaq-a-yin yeke köbegün tegüs-beki-yi alaju toγtaq-a-yin qatuγ-tai čaγlalun qoyar qatud inu abču qudu čilaγun qoyar köbegün irgen selte-yi toliju (oljalaju) činggis-qaγan-a ese ögbe
translit. (maγu bolγaba) # tegün=ü qoyin=a mön noqai jil=e Činggis-qaγan Tatar irgen=tür morilaγsan=tur Ong-qaγan Mergen iregen=tür morilaju Toγtaq=a-beki=yi Barγujin-tököm jüg üldejü Toγtaq=a=yin yeke köbegün Tegüs-beki=yi alaju Toγtaq=a=yin Qatuγ=tai Čaγlalun qoyar qatud inu abču Qudu Čilaγun qoyar köbegün irgen selte=yi toliju (oljalaju) Činggis-qaγan=a ese ögbe
739
tegün-ü qoyin-a činggis-qaγan ong-qaγan qoyar naiman-u küčügüd-ün buyiruγ-qaγan-tur morilaju uluγ-taγ-un qosuγ-usun-a büküi-tür kürčü buyiruγ-qaγan bayildun yadaju altai daban ködelbe
translit. tegün=ü qoyin=a Činggis-qaγan Ong-qaγan qoyar Naiman=u Küčügüd=ün Buyiruγ-qaγan=tur morilaju Uluγ-Taγ=un Qosuγ-usun=a büküi=tür kürčü Buyiruγ-qaγan bayildun yadaju Altai daban ködelbe
740
qosuγ-usun-ača buyiruγ-qaγan-i nekejü altai dabaγul-un qumsiger-ürünggü uruγu üldejü yabuqui-tur yidei-tabaluγ neretü noyan anu qaraγul yabuju bidan-u qaraγul-a üldegdejü aγulan ögede dutaγaqui bolun olang-iyan tasuraju tende bariluγ-a ürünggü uruγu üldeged qučalbas-naγur-a güyičejü buyiruγ-qaγan-i tende moqodqaba
translit. Qosuγ-usun=ača Buyiruγ-qaγan=i nekejü Altai dabaγul=un Qumsiger-Ürünggü uruγu üldejü yabuqui=tur Yidei-Tabaluγ neretü noyan anu qaraγul yabuju bidan=u qaraγul=a üldegdejü aγulan ögede [57a] dutaγaqui bolun olang=iyan tasuraju tende bariluγ=a Ürünggü uruγu üldeged Qučalbas-naγur=a güyičejü Buyiruγ-qaγan=i tende moqodqaba
741
(ečülgebe) tendeče činggis-qaγan , ong-qaγan qoyar qariju ayisuqui-tur naiman-u qadqulduγči küngsekü-sabaraγ bayidaraγ-belčer čerig jasaju bayidaraγ-belčer čerig jasaju qadqulduqu bolun ajuqu činggis-qaγan ong-qaγan qoyar qadqulduy-a kemen čirig jasaju kürčü jilda bultaju (küriy-e tataju) manaγar qadqulduy-a kemen jerge jasaju qonoba
translit. (ečülgebe) tendeče Činggis-qaγan , Ong-qaγan qoyar qariju ayisuqui=tur Naiman=u qadqulduγči Küngsekü-Sabaraγ Bayidaraγ-belčer čerig jasaju Bayidaraγ-belčer čerig jasaju qadqulduqu bolun ajuqu Činggis-qaγan Ong-qaγan qoyar qadqulduy=a kemen čirig jasaju kürčü jilda bultaju (küriy=e tataju) manaγar qadqulduy=a kemen jerge jasaju qonoba
742
tede ong-qaγan bayidal-tur-iyan γal-ud tülegüljü šöni böged qara-segül ögede ködeljüküi tende jamuq-a ong-qaγan-luγ-a qamtu ködeljü yabur-un ong-qaγan-a jamuq-a ögülerün tümüjin anda minu urida-ača naiman-dur elči-tü bölüge edüge ese irebe
translit. tede Ong-qaγan bayidal=tur=iyan γal=ud tülegüljü šöni böged Qara-Segül ögede ködeljüküi tende Jamuq=a Ong-qaγan=luγ=a qamtu ködeljü yabur=un Ong-qaγan=a Jamuq=a ögülerün Tümüjin anda minu urida=ača Naiman=dur elči=tü bölüge edüge ese irebe
744
naiman-tur odčuqui j-a uruγu bolun quγurba kemejüküi jamuq-a-yin tere üge-tür uručičidai-gürüs-baγatur ögülerün jisuridču yakin teyin siluγui (sidurγu) aq-a degüü-yi olkin (qaγčaγul-un) ögüleyü
translit. Naiman=tur odčuqui j=a uruγu bolun quγurba kemejüküi Jamuq=a=yin tere üge=tür Uručičidai-Gürüs-baγatur ögülerün jisuridču yakin teyin siluγui (sidurγu) aq=a degüü=yi olkin (qaγčaγul=un) ögüleyü
745
či kemejüküi činggis-qaγan šöni mön tende qonoju qadqulduy-a kemebesü edür geyigülüged üjebesü ong-qaγan bayidal-tur-iyan γal ügei bultaju endeči namayi-yi (minu) tülesin ajuqu kemeged tendeče ködeljü adar-altai-yin belčir-iyer ködeljü tere ködelügseber ködeljü saγari-keger-e baγuba
translit. či kemejüküi Činggis-qaγan šöni mön tende qonoju [57b] qadqulduy=a kemebesü edür geyigülüged üjebesü Ong-qaγan bayidal=tur=iyan γal ügei bultaju endeči namayi=yi (minu) tülesin ajuqu kemeged tendeče ködeljü Adar-Altai=yin belčir=iyer ködeljü tere ködelügseber ködeljü Saγari-keger=e baγuba
746
tende činggis-qaγan qasar qoyar naiman-u tubun uqan arγ-a ese toγoluγsan-i (güyičegsen-i) köngsekü-sabaraγ ong-qaγan-u qoyina-ača nekejü senggüm-ün em-e köbegün irgen urγun selte-yi toliju abču ong-qaγan-u delgetü-amasar-a büküi-tü jarim-ud aduγun idegen-i toliju abuγad qarijuqui tere qoγor(jabsar)-tur merged-ün toγtaq-a-yin qudu čilaγun qoyar köbegün tende bürün irgen-ben abuγad qaγačaju ečige-tür-iyen neyilen selengge uruγu ködeljüküi köngsekü-sabaraγ-a taγuliγdaju (daruγdaju) ong-qaγan , činggis-qaγan-tur elči ileger-ün naiman-a irgen urγun-ban em-e köbegün-ben taγuliγdaba
translit. tende Činggis-qaγan Qasar qoyar Naiman=u tubun uqan arγ=a ese toγoluγsan=i (güyičegsen=i) Köngsekü-Sabaraγ Ong-qaγan=u qoyina=ača nekejü Senggüm=ün em=e köbegün irgen urγun selte=yi toliju abču Ong-qaγan=u Delgetü-amasar=a büküi=tü jarim=ud aduγun idegen=i toliju abuγad qarijuqui tere qoγor(jabsar)=tur Merged=ün Toγtaq=a=yin Qudu Čilaγun qoyar köbegün tende bürün irgen=ben abuγad qaγačaju ečige=tür=iyen neyilen Selengge uruγu ködeljüküi Köngsekü-Sabaraγ=a taγuliγdaju (daruγdaju) Ong-qaγan , Činggis-qaγan=tur elči ileger=ün Naiman=a irgen urγun=ban em=e köbegün=ben taγuliγdaba
748
bi irgen urγun-i minu aburaju ögtügei kemejü ilegejükü činggis-qaγan tende boγorči , muquli , boroqul , čilaγun-baγatur ede dörben külüg (-üd-iyen) čerig jasaju ilegebe
translit. bi irgen urγun=i minu aburaju ögtügei kemejü ilegejükü Činggis-qaγan tende Boγorči , Muquli , Boroqul , Čilaγun-baγatur ede dörben külüg (=üd=iyen) čerig jasaju ilegebe
749
ede dörben külüg-üd-i kürkü-yin urida ulaγan-qud-ta senggüm bayilduqu bolun morin-daγan quyuγdaju abtaqu bolju büküi-tür ede dörben külüg-üd kürčü aburaγad irgen urγun em-e köbegün bügüde-yi aburaju ögbei
translit. ede dörben [58a] külüg=üd=i kürkü=yin urida Ulaγan-Qud=ta Senggüm bayilduqu bolun morin=daγan quyuγdaju abtaqu bolju büküi=tür ede dörben külüg=üd kürčü aburaγad irgen urγun em=e köbegün bügüde=yi aburaju ögbei