Historical corpus of the Mongolian language

Altan Tobči

Алтан товч (Золотое сказание)
ID: AT Script: Uighur-Mongolian Genre: chronicle 2556 lines · 44 462 words
Bibliography
Орловская "Язык Алтан Товч"
надо установить происхождение текста который у меня; Автор моей версии непонятен надо расследовать
Show: Middle Mongolian Click a word to find it in the corpus; hover over it to see the analysis. Dotted underline: no analysis.
251
translit. Jotan=i qariγulun Belgütei=yi ilegejü Boγorči=yi nököčey=e kemen uriju ilegebe
252
translit. Boγorči Belgütei=yi kürügelüged ečige=tür=iyen ülü kelen bögötör qongγor=i unuju boro örmegen jangčin=iyan bögtörüged Belgetei=lüge irebe
253
translit. tere nököčegseber [23a] nököčegsen yosun anu teyimü buyu
254
translit. tendeče Senggür-γoroqan=ača negüjü Kerülen-mören=ü terigün=e Bürge-ergi=tür nutuγlan baγuju Jotan eke=yin sidkül (emüsgel) kemen qara bulγan daqu emüsgejü bölüge tere bulγan daqu=yi Tümüjin Qasar Belgütei γurbaγula abču odču erte edür qaγan ečige=lüge man=u Kereyid irgen=ü Ong-qaγan anda kemeldügsen ajuqu ečige=lüge man=u anda kemeldügsen ečige metü bui j=a Ong-qaγan tusatu buyu kemen medejü Turqula=yin Qara-tün=e (siγui=a) büküi=tür odču Ong-qaγan=tur Tümüjin köbegün ögüler=ün erte edür ečige=lüge manu anda kemeldügsen ajuqu ečige kü buyu kemen gergei baγulγaju irelüge emüsgel qara bulγan daqu ačiraba kemen ögülebe
255
translit. Ong-qaγan masi bayasču ögüler=ün , qara bulγan daqu=yin čin=u qariγu qaγačaγsan ulus=i činu qamtudqaju ögsügei
256
translit. bulγan daqu=yin činu qariγu butaraγsan ulus=i činu bütügelgejü böger=e=yin bögsen čigere=yin čegejin=tür atuγai kemebe
257
translit. # tendeče qariju ede üges=i eke=te ögülejü bügüdeger bayasulčabai
258
translit. # Kerülen=ü Bürge-irge=te büküi=tür Uriyangqadai kümün Jarčiγudai ebüge körge<kögerge>=ben [23b] ügürčü Jelm=e neretü köbegüd=iyen uduridču irejü ögüler=ün terigün Onan=u Deligün-boldaγ=a büküi=tür Tümüjin čimayi töröküi=tür bulγan öligei öggölüge bi ene köbegün=iyen Jelm=e=yi öggölüge bi öčüken kemen abču oduluγ=a edüge Jelm=e=yi emegel=iyen toqoγul egüden=iyen sekegül kemejü ögbe
259
translit. mön tende Kerülen=ü terigün=e Bürge-ergi=de büküi=tür nigen manaγar erte gerel sirel edür (ger=e serge ür) geyin büküi=tür Ögelen eke=yin ger dotora ködelküi (yaruqui) Qonoγčin emegen bosču ögülerün eke eke ödter bos bos γajar delberimüi töberige sonosdamui
260
translit. jalqamsiγ=tan Tayičiγud ayisun aju (iren amu) , eke ödter bos kemebesü Ögelen eke ögülerün köbegüd=i serigülüdkün kemeged Ögelen eke ödter kü bosbai
261
translit. Tümüjin=ten köbegüd ödterlen kü bosoγad morin=iyan bariju Tümüjin nigen morin unuba
262
translit. Ögelen eke nigen morin unuba
263
translit. Qasar nigen morin unuba
264
translit. Qačuγu nigen morin unuba
265
translit. Belgütei nigen morin unuba
266
translit. Boγorči nigen morin unuba
267
translit. Jelm=e nigen morin unuba
268
translit. Temülün=i Ögelen eke degürbe
269
translit. nigen morin kötelbe
270
translit. Börte-Üjin morin=i dutaba
271
translit. Tümüjin aq=a=nar degüü=ner erte [24a] böged Burqan-Qaldun=a=tu γarbai
272
translit. Qonoγčin emegen Börte-Üjin=i qarqutai tergen=tür saγulγaju ed barγan(baraγan)=ban oroγulju bey=e=ben tergen=tür saγuju bögere alaγ üker=tür külüged aγula=tur jorčiqui=tur Tünggülge-γoroqan=a (Čünggür-tököm=e) ayisun büküi erü baruda edür geyin büküi=tür esergü=eče čerig=ün arad (kümün) qatariju ergijü irejü yaγun kümün či kenükei bui kemen asaγba
273
translit. Qonoγčin emegen ögülerün bi Tümüjin=ükei bui yeke ger=tür qonin kirγar=a irelüge bi edüge ungγasun tegejü ger=tür=iyen qariju ayisui kemejüküi tende=eče tede čerig ögülerün Tümüjin ger=tür buyu
274
translit. uu ügei üü ger kejige (kedüi kiri) bui kemebesü Qonoγčin emegen ögüler=ün ger=či oyir=a bui Tümüjin=i bui ügei=yi ese medebe
275
translit. bi qoyina=ača bosoγad irelüge bi kemeküi=tür tede čerig=üd tedüi qatariba
276
translit. Qonoγčin emegen böger=e alaγ üker=iyen deledüged ödter=ken nekekü bolγan tergen=ü tengkeli quγuraču odbai
277
translit. tenggeli=ben quγuraγdaju yabaγan=iyar oi=dur kürčü oroy=a kemeldütele daručan mön čirig=üd Belgütei=yin eke=yi sundalaγulju qoyar köl=i inu čerbečegüljü [24b] kürčü ireged ene tergen dotor=a yaγun bui kemebe
278
translit. Qonoγčin emegen ögüler=ün ungγasun tegejü amu kemebe
279
translit. tede čirig=üd=ün aq=a=nar inu ögüler=ün degüü=ner köbegüd baγuju üjidkün kemebe
280
translit. degüü=ner köbegüd inu baγuju tergen=ü qaγalaγ=a negebesü dotora inu qatun kümün saγun aju tergen=eče čirčü baγulγaju Qonoγčin emegen qoyar=i sundalaγulju abuγad Tümüjin=ü qoyina Burqan-Qaldun=a γurban=ta qoči qolju (dobtolju) erüsün (ilaγad) yadaba
281
translit. eyin teyin buljabasu (kögebesü) embü siber berke oi inu čadqulang moγai sirγubasu ülü bolqu berke siγui bölüge qoyina=ača inu daγaju erüsün (ilaγad) yadajuqui # tede γurban Merged kemebesü Uduyid-Merged=ün Toγtaq=a Uγas-Merged=ün Dayir-Usun Asaqun-Merged=ün Qaγatai-Darmala ede γurban Merged erten=ü Ögelen eke=yi Yeke-Čiledü=eče buliyaju abuluγ=a kemen edüge tere ösil ösin iregsen ajuqu tede Merged ögüler=ün Ögelen=i ači aburan edüge ami=yi anu ebüges ečiges=ün ači(ösil)=yi abubai
282
translit. bida kemeldüjü Burqan-Qaldun=a=ača baγuju ger=tür=iyen qariba
283
translit. tede Börte-Üjin=i Čiledü=yin degüü Čilger-Bökö=te asaraγulba
284
translit. # Tümüjin [25a] tende γurban Merged maγad buyu
285
translit. ger=tür=iyen qaribasu esebesü kemen qoyina=ača Belgütei Boγorči Jelm=e γurban=i γurban qonoγ taγulju Merged=i kögelgejü Tümüjin Burqan-Qaldun=a degere=eče baγuju ebčigüben mökölidčü ögüler=ün # Qonoγčin eke=yi solongγ=a bolju sonosqu=yin tula ün=e bolju üjeküyin tula bütün bey=e buruγuγud=un bögey=e mör=tü buγu=yin orom oromlaju burγasun ger gerlen Burqan-Qaldun=a degere γaruluγ=a bi # γaγča amin=iyan qayiralan qara mör=tü qandaγai=yin orom oromlan qalγasun ger gerlen Qaldun=a degere γarba
286
translit. bi # Burqan-Qaldun=a bögesün=ü tedüi amin=iyan buljiγuldaba
287
translit. Qaldun=a-Burqan=a qariyači=yin tedüi amin=iyan qalγalaγdaba
288
translit. bi edüge Burqan-Qaldun=i manaγar büri maniyasun üdesi büri üjisügei
289
translit. uruγ=un uruγ minu uqatuγai kemen naran esergü büse=ben küjügün=tegen elgüjü malaγ=a=yi γar=tur=iyan segeldürčü γar=iyan ebüdüg=tür=iyen daruju Qaldun=a jüg yisün=te sögödčü öčin sačuli sačuba
290
translit. tedüi kelelejü (kelelčejü) Tümüjin Qasar Belgütei γurbaγula Kereyid=ün Ong-qaγan=tur Tuγulan-mören=ü Qara-Tün(siγui)=e büküi=tür odču ögülerün γurban Merged genen büküi=dür [25b] irejü em=e köbegüd=i minu taγuliju odba
291
translit. qaγan ečige minu aburaju em=e köbegüd=i ködeljü negülgejü ögtügei kemen irebe
292
translit. bi kemebesü tere üge=yin qariγu Toγoril-ong-qaγan ögüler=ün bi urida čimadur ese kü ögülelügei üü bulγan daqu abču irerün ečige=yin čaγ=un anda kemeldügsen ečige minu bui j=a kemen emüsgel emüsgegdebesü tende bi ögüler=ün bulγan daqu=yin čin=u qariγu butaraγsan ulus=i čin=u bütügeldüjü ögsügei
293
translit. qara bulγan daqu=yin činu qariγu qaγačaγsan ulus=i činu qamtudqaju ögsü kemen čegere=yin (jeger=e) čegejin böger=e(taulai)=yin bögsen=tür atuγai
294
translit. ese kü kemelügei üü bi edüge tere ügen=tür=iyen kürčü bulγan daqu=yin činu qariγu bügüde Merged=i büreltele aγulju Börte-Üjin=i činu nekegüljü ögsü qara bulγan daqu=yin činu qariγu qamuγ Merged=i qaltačiju qatun Börte=yi činu qariγulju abču iresü bida či Jamuq=a degüü=te kele gejü ilegebe
295
translit. Jamuq=a degüü (edüge) Qorqoγ-Jigür=e bui j=a bi ende=eče qoyar tümen bolju jegün γar bolun morilasu Jamuq=a degüü tendeče qoyar tümen bolju baraγun γar bolun morilatuγai
296
translit. bidan=u boljaγ=a Jamuq=a degüü=teče boltuγai kemebe
297
translit. [26a] tedüi Tümüjin Qasar Toγoril-qaγan=ača qariju irejü ger=tür=iyen kürčü Tümüjin Jamuq=a=tur , Qasar , Belgütei , qoyar=i ileger=ün Jamuq=a anda=tur kürčü ögüle kemen ögülejü ileger=ün # γurban Merged irejü örö=ben oγtarqu (ebedkü) bolba
298
translit. bi ömeg nigeten busuγu bida ösil=iyen ker ösikü bida # ebür=iyen emteldebe
299
translit. bi eligen=ü uruγ busuγu bida ači=yuγan ker abqun bida kemejü Jamuq=a=ta ögülejü ilegegsen üge edüi buyu
300
translit. basa Kereyid=ün Toγoril-ong-qaγan=u ögülegsen üge=yi Jamuq=a=ta ilegerün erte edüi Yisükei qaγan ečige inu tusa sayin kigsen=i sedkijü bi qoyar tümen bolju baraγun γar bolun morilasu Jamuq=a degüü=te kelelejü ilege Jamuq=a degüü qoyar tümed jegün γar bolun morilatuγai
301
translit. qamtudqu boljoγa Jamuq=a degüü=teče boltuγai kemebe kemebesü ede üges=i daγusγan baraju Jamuq=a ögüler=ün Tümüjin anda=yin örö oγtarqu (ebedkü) bolba kemen medejü örö minu ebedbe
302
translit. ebür emteribe kemen medejü elige minu ebedbe
303
translit. ösil=iyen ösin Uduyid , Uγas-Merged=i ülidkejü Üjin-Börte=yi aburay=a # qamuγ Asaqun-Merged=i qaltačiju qatun Börte-Üjin=i qariγulan aburay=a ači=yuγan [26b] aburan edüge gölme=iyen dabsiqui=tur kenggerge=yin daγun bolγaju kökedeg Toγtaq=a Buγur=a-keger=e bui j=a qui dayibaljuqui=tur dayijiγči Dayir-Usun iren Selengge qoyar=un jaγur=a=tu Siγa(jiq=a)=ta Dalun(ködöge)-aral=a bui j=a qamqaγulsun keyisküi=tür qara oi temečegči Qaγatai-Darmala edüge Qaraču-keger=e bui j=a edüge bida tödölen Silqu-mören oroju saγal bayan esen atuγai
304
translit. sal uyaju oroy=a tere kökedeg Toγtaq=a=yin erüge degere=eče inu oroju erken eke=te inu embürü daγariju em=e köbegüd=i inu ečültele aγuluy=a qutuγ eke=te inu quγuru daγariju qotala ulus=i inu qoγosun boltala aγuluy=a # Jamuq=a basa ögülerün Tümüjin anda Toγoril-qaγan aq=a qoyar=a ögüle kemen ögülejü ileger=ün qaraγa=tu tuγ=iyan sačuba
305
translit. bi qara buγ=a=yin arasun=iyar bürigsen bürkiren büküi daγu=tu kenggerge=ben deledbe
306
translit. bi qara qurdun=iyan unuba
307
translit. bi qataγu degel=iyen emüsbe
308
translit. bi qatan jida=ban bariba
309
translit. bi qadqur=a=tu sumu=ban ödülebe
310
translit. bi qalaqun Merged=tür qadquldun morilay=a edüge böged kemen ögüle # urtu qaraγa=tu tuγ=iyan sačuba
311
translit. bi üker=ün [27a] arasun=iyar bürigsen ödken daγu=tu kenggerge=ben deledbe
312
translit. bi oroγ qurdun=iyan unuba
313
translit. bi üdegesütü quyaγ=iyan emüsbe
314
translit. bi üker=tü ildü=ben bariba
315
translit. bi onitu sumu=ban onilaba
316
translit. bi Uduyid Merged=tür üküldüy=e bi böged kemen ögüle # Toγoril-qaγan aq=a morilar=un Burqan-Qaldun=u ebür=iyer Tümüjin anda=yi ta Onan-mören=ü terigün=e Botoqan=Boγorči=da boljaγal (boljay=a) tende boltuγai
317
translit. bi ende=eče Onan-mören ögede Botoqan=Boγorči=ta boljaγal γajar=a neyileldüy=e kemen ögülejü ilegebe
318
translit. Jamuq=a=yin ede üges=i inu Qasar Belgütei qoyar Tümüjin=e ögülejü Toγoril-ong-qaγan=a kele kürgebei
319
translit. Toγoril-qaγan Jamuq=a=yin ede üges=i kürgegülüged sača qoyar tümed (tümen čerig=üd) morilabai
320
translit. Toγoril-qaγan morilar=un Burqan-Qaldun=u ebür Kerülen=ü Bürge-ergin jorin ayisui kemen Tümüjin Bürge-ergi=de bürün mör=tür bui kemen jayilaba
321
translit. Tünggülig ögede negüjü Taγ-γoroqan=a Burqan-Qaldun=u ebür=e buγuju Tümüjin tende čerig egüsgejü Toγoril-qaγan=u Jiq=a-Gambuu nigen tümen Toγoril-qaγan nigen tümen Kimurq=a-γoroqan=a ayil qaralda baγuju büküi=tür neyilen baγubai
322
translit. Tümüjin [27b] Toγoril-qaγan Jiq=a-Gambuu γurbaγula qamtudču tendeče ködeljü Onan=u terigün Botoqan=Boγorči=ta kürbesü Jamuq=a boljaγal γajar=a γurban edür urida kürjüküi Jamuq=a ede Tümüjin Toγoril-qaγan Jaγ=a-Gambuu=tan=u čirig=üd=i üjeged Jamuq=a qoyar tümen čerig=iyen jasaju bayijuqui ede=ber Tümüjin Toγoril Jaq=a-Gambuu=tan čerig=üd=iyen jasaγad kü morilan jiči neyileldüjü tanilduju Jamuq=a ögüler=ün boroγan=bar bögesü boljaγal(boljiyan)=tur qura=bar bögesü qural=tur büü qojiday=a ese kü kemelügei üü (kemen ese kelebei
323
translit. üü) bida Mongγol j=a andaγar=tan busuγu (bisiü) qojiγdaγsan=i jerge dede γarγay=a (kemen) kü ese kü kemelügei üü (ögülebeü) kemebe
324
translit. Jamuq=a=yin ene üge=tür Toγoril-qaγan ögülerün boljaγal γajar=a γurban edür qojid bolba kemen γutuγulqu=yi (doroyitaγulqu) čimarlaqu=yi (buruγusiyaqui) Jamuq=a degüü medetügei kemebe
325
translit. boljaγal=un (boljiyan=u) čimar (jim=a) edüi bolγan ögüleldüjü Botoqan=Boγorči=tača ködeljü Kilγo-mören=e kürčü sal uyaju getülüged Buγur=a-keger=e Toγtaq=a-beki=yin erüge degere=eče # erkin eke=de inu embürü daγariju em=e köbegüd=i inu ečültele taγulibai
326
translit. qutuγ eke=te inu quγuyu
327
translit. daγariju qotala ulus=i inu qoγosun boltala taγulibai
328
translit. # Toγtaq=a-beki=yi [28a] kebtege bögetele kürküi bölüge Kilγo-mören=e bükün jiγasučin bulγaγčin görögečin talbiγsan tere jisun jaman (=dur) šöni dölin od=čuqui tere kelen kürgegülüged Uduyid Merged=ün Toγtaq=a-beki Uγas-Merged=ün Dayir-Usun qoyar qamtudču Kilengge Selengge uruγu čöken beyes=iyen dutaγan buruγudčuγui Merged ulus Kelgei uruγu šöni=de dörbejü yabuqui=tur bidan=u čerig=üd dörbejü yabuqun Merged=i šöni=de kü taγulin (dobtol=un) talan yabuqui=tur Tümüjin dörbejü ayisuqun (iregsen) irgen=tür Börte Börte kemen daγudaju yabuqui=tur učiraju Börte-Üjin tede dörbegüljin irgen=tür büküi Tümüjin=i daγu sonosču taniju tergen=eče baγuγad güyijü irejü Börte-Üjin Qonoγčin qoyar Tümüjin=i jiloγa čulbuγur=ača barijuqui saraγur (edür) bölüge üjebesü Börte-Üjin=i taniju teberildün jolγaldubai
329
translit. tende Tümüjin=ber Toγoril-qaγan Jamuq=a qoyar=a mön šöni böged ögülejü ileger=ün erikü kereg=iyen olba
330
translit. bi šöni büü döliy=e ende baγuy=a bida kemejü ilegebei
331
translit. Merged=ün ulus=un dörbijü asuqu(ireküi)=yi šöni=de sandurču jaγura mön tende baγuju qonobai
332
translit. Börte-Üjin=iyen jolγalduju [28b] Merged=eče abuγsan yosun eyimü buyu
333
translit. # terigün urida Uduyid-Merged=ün Toγtaq=a-beki Uγas-Merged=ün Dayir-Usun Asaqun-Merged=ün Qaγatai-Darmala ede γurban Merged ekilen γurban jaγun aran (kümün) edür=iyer Toγtaq=a=yin degü Yeke-Čiledü=eče Yisükei-baγatur Ögelen=i buliyaγduju (buliyaju) abtalai (abubai) kemen tegün=i ösil (ösiy=e) ačiran (abur=a) odču Tümüjin=i Burqan-Qaldun=a=ta γurban=ta qojiγulqui(dobtol=un kögeküi)=dur Börte-Üjin=i tende örösčü (bariju) Čiledü=yin degü Čilger-Bökede asaraγuluγsan ajuqu tere asaraγsabar anu Čilger-Böke dayijiju γar=un ögülerün # qara keriy=e qalisu körisü idekü yosutu bögetele γalaγun toγoruγud=i idesü kemen jasan ajuqu qadar maγu Čilger qatun Üjin=tür qalaqu bolun qamuγ Merged=e buruγu bolγaba
334
translit. qaraču maγu Čilger qara terigün=tür=iyen kürtekü bolba
335
translit. γaγčaqan amin=iyan qurγalan qarsu qabčila sirγusu qalq=a ken boldaquyu
336
translit. (bolumuqu) # qulatu maγu sibaγun quluγun=a güčügün=e idekü jayaγatu bögetele qun toγoruγud idesü kemen jasan ajuqu qoyar maγu bi Čilger qutuγ=tai sutai Üjin=e quričaju erikü bolun qotala Merged=e buruγu bolba
337
translit. qokir maγu Čilger qokimai terigün=tür=iyen kürtekü bolba
338
translit. bi qoγosun=u (quγursun=u) [29a] tedüi amin=iyan qoriγad quraγtu qarangγui qabčil=a sirγun daldalasu qoγosun(quγursun)=u tedüi amin=i minu qorin ken ele bolγayu
339
translit. (bolγamu) kemeged dayijin dutaγaju Qaγatai-Darmala=yi erüsbe
340
translit. (öröbe) qolčir=tu qabtasun baqu emüsgejü qaltačaju jorčiγulbai
341
translit. (yabuγulbai) Belgütei eke=yügen abur=a odču ger=tür inu baraγun egüde=ber oroqui=luγa eke inu nabtarqai nekei degel=tei jegün egüde=ber γaruγad busu kümün=e ögüler=ün köbegüd minu qad boljuqu kemegdemüi bi ende maγu kümün=tür učaraju amu köbegüd=iyen čirai ker üjekü kemeged güyijü siγui oi=tur sirγujuqui tedüi ese oldaluγ=a Belgetei-noyan Merged=tei=yin kümün=i üjebesü eke=yi minu abču ir=e kemejü qotalidqu bölüge (olan=a daγurisqaba) Burqan-Qaldun=a=tur qočilduγsan (dobtoluγsan) γurban jaγun Merged=i uruγ=un uruγ=a kürtele ünesü=ber keyisgen ülidkebei
342
translit. ülegsen em=e köbegün=i anu ebüridkü (asaraqu) metüs=i ebüridbei
343
translit. (asarabai) egüden=tür saγulγaqun metüs=i egüden=tür=iyen oroγulbai
344
translit. Toγoril-qaγan Jamuq=a qoyar=i Tümüjin bisiren ögüler=ün qaγan ečige minu Jamuq=a anda qoyaγula nököčegdejü tngri γajar=a küčü auγ=a nemegden erketü tngri=de nereyidčü eke etüken=e [29b] kürbečü er=e neretü Merged irged=i ebür ba
345
translit. anu oγtarqu (ebečitü) bolγabai
346
translit. ali ba
347
translit. anu emtelbei
348
translit. bida örö ba
349
translit. anu oγtarqu (ebečin) bolγabai
350
translit. uruγ=un ba
351
translit. kümün=i ülidkebei
352
translit. bida ülegsen=i ba
353
translit. anu arbilabai
354
translit. bida Merged irgen=i tedüi busangγaju ničuy=a (talq=a bolγaju qariy=a) kemeldübei
355
translit. Uduyid Merged dörber=ün bulaγan malaγ=a=tu maral=un γodon γutultu ilgen jarqas usun=u qaliγun qaliγuluγsan (köbegelegsen) degel=tü tabun nasutu Küčü neretü nidün=tür=iyen γal=tu köbegüken=i bidan=u čirig=üd nutuγ=tur qočoraγsan=i olju abčiraju (abču) Ögelen eke=de sadq=a (tejiy=e) kemen ögbe
356
translit. Tümüjin Toγoril-qaγan Jamuq=a γurbaγula qamtudču Merged=ün čorqan ger čoqorilaju čuγ em=e köbegüd=i arbilaju Orqon Selengge qoyar=un sinay=a Talad-aral(Kiq=a tala ködege)=ača ičürün (qaribai) Tümüjin Jamuq=a qoyar qamtudču Qorqoγ-Jibur jorin ičübei
357
translit. Toγoril-qaγan ičür=ün Burqan-Qaldun=i kerübei
358
translit. Üker=tü-Jibur daγarin Qoγor=a=tu-Ebe=yin Uliy=a=tu-qabčil daγarin göröged=i inu abalaγad Tuγula=yin-qara-tün (siγui) jorin ičübei
359
translit. (qaribai) Tümüjin Jamuq=a qoyar Qorqoγ-Jibur=a neyilen baγuju erten=ü anda bolulčaγsan=iyan duradulčin anda dongγoduldun (bolquy=a ögülen) amuralduba
360
translit. # angq=a urida anda bolulčar=un Tümüjin arban nigen [30a] nasutai büküi=tür Jamuq=a γuralduγ šaγai Tümüjin=e ögčü Tümüjin=ü činggel=tür=tü (naγadun=tur anu) šaγai=bar anda bolulčaju Onan=u mösün=tür šaγalčaqui=tur tende anda kemeldülüge tegün=ü qoyina qabur alanggir numu=tan qarbayaldun (temečeldün) büküi=tür buγu=yin eber=iyer egüdügsen daγu=tu jur(numun)=iyan Tümüjin=e ögčü Tümüjin=ü arča manglai=tu γodoli araljilduju andalaldubai
361
translit. nögöge=de anda kemeldügsen yosun anu urida öteges=ün andačilaqui üge sonosču anda kümün amin nigen ülü tebčildün amin=u arača (abural) boluyu kemen amaralduqui yosun teyimü buyu
362
translit. edüge basa ende dongγosulduju (ögüleldüjü) amuralduy=a kemeldüjü Tümüjin Merged=ün Toγtaq=a=yi arbilaju (degejilejü) abuγsan altan büse=yi Jamuq=a=ta büselegülbe
363
translit. Toγtaq=a=yin negekei qaliγun=i Jamuq=a=da oroγulba
364
translit. (ögbe) Jamuq=a qariγu inu Uγas-Merged=ün Dayir-Usun=i arbilaju abuγsan altan büse=yi Tümüjin=e büselegülbei
365
translit. Dayir-Usun=i kü ebür=tü ünügün čaγan=i Tümüjin=e unuγulba
366
translit. Qorqos-Jibur=un γool=ta Eker-Qun=u ebür=e saγalγar modun=a anda kemeldüjü amaralduju qurimlan dayilan jirγalduju šöni könjilen=tegen [30b] qamtu qonolduqun bölüge Tümüjin=e Jamuq=a qoyar amuraldur=un nigen on bolju nögöge on=u jarim amuralduju tere aγsan nutuγ=ača nigen edür negüy=e kemeldüjü negür=ün jun=u terigün sarayin arban jurγan=a ulaγan tergel edür negübe
367
translit. Tümüjin Jamuq=a qoyar qamtu tergen=ü urida yabuju ayisur=un (oduγad) Jamuq=a ögüler=ün Tümüjin anda aγula siqam baγuy=a aduγučin=u bidan=u γal čoγ=a kürtügei ai jöb üü γool siqam baγuy=a qoničin qurγačin bidan=u qoγolar=a kürtügei qoriγ ügei busuγu uu (bisiyü) kemebe
368
translit. Tümüjin Jamuq=a=yin ene üge=yi uqan yadaju sem=iyer bayiju qočorču negüri (negüdel) dumda terged=iyen küliyejü Tümüjin ber Ögelen eke=de ögüler=ün Jamuq=a anda eyin ögülemü aγula siqam baγuy=a aduγučin bidan=u γal čoγ=a kürtügei ai jöb üü γool siqam baγuy=a qoničin qurγačin bidan=u qoγolar=a kürtügei qoriγ ügei busiγu uu kemen ögülemü bi ene üge=yi inu uqan yadaju qariγu inu yaqu ba
369
translit. ese ögülebe
370
translit. eke=teče asaγuy=a kemen irebe kemebesü Ögelen eke=yi dongγaduγ=a edüi (ögüleküi=yin urida) Börte-Üjin ögüler=ün Jamuq=a anda uyidumuqai kemegden bölüge [31a] edüge bidan=ača uyidqu čaγ inu bolba
371
translit. tuγar=un Jamuq=a anda=yin kelelegsen kelen bidan=tur böged jigsikü metü üge buyu
372
translit. bida ende büü baγuy=a ködölügsen=ber siluquy=a qaγča šöni dölin ködöliy=e kemebe
373
translit. Börte-Üjin=ü üge=yi jöbsiyejü ülü baγun šöni dölin ködeljü ayisuqui=tur jaγura mör=tür Tayičiγud=i daγariba
374
translit. Tayičiγud bar kögejü mön šöni jöričin Jamuq=a jüg ködelbe
375
translit. kü Tayičiγud=un Besüd=ün nutuγ=tur nigen öčüken Kökečü neretü köbegün=i nutuγ=tur qočoruγsan=i bidan=uqai abču irejü Ögelen eke=de ögbe
376
translit. Ögelen eke ger=tür=iyen tejiyebe
377
translit. tere šöni dölijü edür geyibesü üjebesü Jalayir=un Qačuγun-tuquraqun , Qarqai-tuquraqun , ede γurban tuquraqun aq=a=nar degüü=ner šöni dölildüjü ayisun (iren) ajuqu basa Darqud=un Qadaγan Daldurγan aq=a=nar degüü=ner tabun Darqud ayisun ajuqu basa Mengge=tü-Kiy=a=nu köbegün Ügküi=ten Čangsiγud Bayaγud=iyar ayisun ajuqu Barlas=ača Qubilai Qutuγ aq=a=nar degüü=ner irebei
378
translit. kü Mangγud=ača Jedei , Doγolqu-čerbi (türügüü=noyan) , aq=a degüü qoyar irebei
379
translit. kü Boγorči=yin degüü Egüle-čerbi , [31b] Arlun=ača qaγačaju aq=a=tur=iyan Boγorči=tu neyilen irebei
380
translit. kü Jelm=e=yin degüü Čorγan , Sübegedei-baγatur Uriyangqan=ača qaγačaju Jelm=e=tür neyilen irebei
381
translit. Besüd=eče Tekei , Küčügür aq=a degüü qoyar irebei
382
translit. kü Suldun=ača Čilgüdei Taqai , Tayičiγud=ača aq=a=nar degüü=ner irebei
383
translit. kü Jalayir=un Sira-Domoγ , Arqai , Qasar Bala , köbegüd=iyer=iyen irebei
384
translit. kü Qongqatan=ača Süyike=tü-čerbi (türügüü noyan) irebei
385
translit. Sükiken=ü Jekei , Qongdaγar=un köbegün Sükei Jegün irebei
386
translit. Negüdei-Čaγan-Γou=a irebe
387
translit. Olγunud=tai , Kingke=tei Qorlun=ača Sečegür , Dörben(Dörbed)=eče Moči , Bidügün , irebe
388
translit. Ikeres=eče Budu göreged=de (görögelen) yabuγsabar irebei
389
translit. kü Üyeken=eče Jüngkei irebei
390
translit. Uruγur=ača Jirγuγan irebei
391
translit. kü Barlaγ=ača Γou=a-Sečen , Qaračar köbegüd=lüge=ben irebe
392
translit. basa Baγarin=u Qorči , Usun ebügen , Köke-Čoγ Maq=a-Baγarin=iyar irebei
393
translit. Qorči irejü ögüler=ün Bodančar boda(boγda)=iyan bariju abuγsan em=e=teče törögsen ba
394
translit. Jamuq=a=luγ=a kegeli nige=ten γaγča=tan bölüge Jamuq=a=tača ülü qaγačaqun bölügei bi jaγarin irejü nadur nidün=tür üjügülbei
395
translit. qoqoγčin ünige <üniy=e> irejü Jamuq=a=yi orčiju (orčin toγorin) yabuju ger [32a] tergen=i inu mörgölüged Jamuq=a=yi mörgöjü örögele eber=iyen quγuraču soljir eber=tü bolju eber=i minu ača kemen Jamuq=a=yin jüg mörgölen mörgölen sirui sačun sačun bayimu qoγ=a üker yeke ger gerlüge (baraγan=i) degere ergüjü (ačiju) küljü jidküjü Tümüjin=ü qoyina=ača yeke dergegür=iyer mögören mögören ayisur=un (iremüi) tngri γajar neyilejü Tümüjin=i ulus=un ejen boltuγai kemen ulus tegejü ayisuqui (iremüi) kemen jaγarin nidün=tür üjügüljü nadur jiγamu Tümüjin či ulus=un ejen bolbasu namayi jiγaγsan=u tula kerkijü jirγaγulqu či kemebe
396
translit. Tümüjin ögüler=ün ünen teyin ulus medegülbesü tümen=ü noyan bolγasu kemebe
397
translit. elige=tü törö=yi jiγaγsan kümün namayi tümen=ü noyan bolγasu yaγun jirγalang bui tümen=ü noyan bolγaγad ulus=un γoγas (γou=a) sayin ökid=i abqaγulju γučin ba
398
translit. em=e=tü bolγ=a basa kelelegsen (ögülegsen=i) minu kü sonos kemebe
399
translit. γoγas (Γou=a) terigüten Keniges nigen küriy=e (ayimaγ) irebe
400
translit. basa Daridai-Odčigen nigen küriy=e (ayimaγ) irebei
401
translit. kü Jandiran=ača Muqul=a-Ququ irebe
402
translit. Üjin-Saγurin nigen küriy=e irebei
403
kü jamuq-a-da-ača qaγačan ködelüged kimurγ-a-γoroqan-u ayil qaraγ-a (üjel-de) baγuju büküi-tür sečen-beki tayiču qoyar nigen küriy-e basa tayisi-yin köbegün inu altan qučir-beki , nigen küriy-e basa qutala-qaγan-u köbegün altan-odčigen nigen küriy-e jamuq-a-tača qaγačan ködeljü tümüjin-i kimurγ-a-γoroqan-u ayil qaraγ-a-ta baγuju büküi-tür neyilen baγuju tendeče negüjü kürelkü dotora senggür-γoroqan-u qara-jirüken-ü köke-naγur-tu baγuju altan qučir sečen-beki bükün eyedüleldüjü tümüjin-e ögülerün čimayi-yi qaγan bolγay-a čimayi qaγan bolγabasu olan dayin(dayisun)-tur ayalaju aγulju öngge sayin ökid jindü (tere) ordo ger qari irgen-ü qačir γou-a qatun γarγam sayin aγta qatari-γulju abču ireji ögsü oroγ-a görögesün-i abalabasu otaraju ögsü oi-yin görögesün-i bederibesü aγudalju γarγan ögsü keger-ün görögesün-i kegeli inu nigedtele siγaju ögsü kebčeg siγam-dur anu genedtel ügei ürgügen ögsü γun-u <γuu-yin> görögesün-i γuy-a inu nigedtele siγaju ögsü γurbi-yin görögesün-i qadqulaju γarγan ögsü bi qadqulduqui edür (inu) qalq-a činu bisi bolγabasu qara siri-eče manu qaγačaγulju qara terigün-i manu kösör-tür-ber gegejü od engke edür ey-e-yi čin-u ebdebesü iren qara-tača em-e köbegüd-eče man-u erügüljü ejen ügei γajar-a gegejü od edüi üge barilduju eyin aman aldaju deger-e möngke tngri-tür sačuli-ban sačuju yisün költü čaγan tuγ-iyan qadqun bayiγulju tümüjin anu erte töröged sača luus(nandi)-un qaγan qasbuu-a tamaγ-a γarγaju ögküi-tür qarabtur sibaγun erüken-ü degere saγuju činggis činggis kemen dongγodduluγ-a tere sibaγun-u daγun γaruγsan siltaγan-iyar činggis-qaγan ner-e ögčü qaγan bolγabai
translit. kü Jamuq=a=da=ača [32b] qaγačan ködelüged Kimurγ=a-γoroqan=u ayil qaraγ=a (üjel=de) baγuju büküi=tür Sečen-beki Tayiču qoyar nigen küriy=e basa Tayisi=yin köbegün inu Altan Qučir-beki , nigen küriy=e basa Qutala-qaγan=u köbegün Altan-Odčigen nigen küriy=e Jamuq=a=tača qaγačan ködeljü Tümüjin=i Kimurγ=a-γoroqan=u ayil qaraγ=a=ta baγuju büküi=tür neyilen baγuju tendeče negüjü Kürelkü dotora Senggür-γoroqan=u Qara-Jirüken=ü Köke-naγur=tu baγuju Altan Qučir Sečen-beki bükün eyedüleldüjü Tümüjin=e ögülerün # čimayi=yi qaγan bolγay=a čimayi qaγan bolγabasu olan dayin(dayisun)=tur ayalaju aγulju öngge sayin ökid jindü (tere) ordo ger qari irgen=ü qačir γou=a qatun γarγam sayin aγta qatari=γulju abču ireji ögsü # oroγ=a görögesün=i abalabasu otaraju ögsü oi=yin görögesün=i bederibesü aγudalju γarγan ögsü # keger=ün görögesün=i kegeli inu nigedtele siγaju ögsü kebčeg siγam=dur anu genedtel ügei ürgügen ögsü # γun=u <γuu=yin> görögesün=i γuy=a inu nigedtele siγaju ögsü γurbi=yin görögesün=i qadqulaju γarγan ögsü bi # qadqulduqui edür (inu) qalq=a činu bisi [33a] bolγabasu qara siri=eče manu qaγačaγulju qara terigün=i manu kösör=tür=ber gegejü od # engke edür ey=e=yi čin=u ebdebesü iren qara=tača em=e köbegüd=eče man=u erügüljü ejen ügei γajar=a gegejü od edüi üge barilduju eyin aman aldaju # deger=e möngke tngri=tür sačuli=ban sačuju yisün költü čaγan tuγ=iyan qadqun bayiγulju Tümüjin anu erte töröged sača luus(Nandi)=un qaγan qasbuu=a tamaγ=a γarγaju ögküi=tür qarabtur sibaγun erüken=ü degere saγuju činggis činggis kemen dongγodduluγ=a tere sibaγun=u daγun γaruγsan siltaγan=iyar Činggis-qaγan ner=e ögčü qaγan bolγabai
404
translit. # döčin tabun nasun=tur=iyan bing bars jil=tür Onon-mören=ü terigün=e yisün köl=tü čaγan tuγ=iyan bayiγulju qaγan yeke oro saγubai
405
translit. # tengri=yin köbegün Tümüjin-Činggis-qaγan delekei dakin=i tegüs quriyaju tenggis dalai=a kürtele tegsi bolγaγad degedü oro bariγsan=i terigün=eče ögüley=e # Činggis-qaγan boluγad Boγorči=yin degüü Egüle-čerbi qoor (qorumsaγ saγadaγ) aγsaba
406
translit. Qačuγun-tuquraqun qoor aγsaba
407
translit. Enggür Süyike=tü-čerbi [33b] Qadaγan-Dalduraγan , γurban ögüler=ün manaγar=un undan büü meküdegülsügei
408
translit. (dutaγulsuγai) üde=yin undan büü osoldasuγai kemen baγurčin bolba
409
translit. # Tekei ögüler=ün sineken irege <irge> , silün bolγaju manaγar büü medegülsü qonoγ=tur büü qojidaγulsu alaγčiγud qonid=i aduγulaju alam dügürgesü qonoγčiγud qonid=i aduγulaju qotan dügürgesü qoγolančir maγu bölügei bi qonin adulaju čaγan miq=a idesü kemen qonin aduγulabai
410
translit. # (degüü inu Küčügür ögülerün) čegürketei tergen=i činu büü čügüdegülsü tegesütei tergen=i dergegür degere büü tegedegülsü kemejü tergečü bolbai
411
translit. Tödei-čerbi ger dotora ger=yin dotqar=i <dotoraki=yi> bekilesügei kemebe
412
translit. Qubilai Čekülketei Qarqai-tuquraqun γurbaγula Qasar=luγ=a nige bolun üldüs küčürkegčid=i küjügün=i anu kergegdekün (oγtaluγtun) omurγaγad=i omuriqud=i anu öngelčidkün kemebe
413
translit. Belgütei Qaraldai-tuquraqun qoyar=i aγta bariqu aγtačin boltuγai kemebe
414
translit. Tayičiγud=tai-Qudu Mori=tu Bulγalaqu γurbaγula=yi aduγun aduγulatuγai kemebe
415
translit. Arqai-Qasar Taqai , Sükei , Čaquraqan dörbegüle=yi qola=yin qonočaγ (qonoγ) oyir=a=yin otor=a (uduridqal γajarči) boltuγai kemebe
416
translit. # Sübegedei-baγatur [34a] ögülerün quluγan=a bolju quriyaldusu qara keriy=e bolju qatuγun bükün=i qurimladasu amuri=a šejegei (šajaγai) metü amuralaldun γuyisuγai keriske šejegei (keriy=e šajaγai) bolju ger jüg gerisleldün (gerlen) quriyasu kemebe
417
translit. # tendeče Činggis-qaγan qaγan bolju , Boγorči Jelm=e qoyar=a ögüler=ün ta qoyar namayi següder=eče busu nökör ügei=tür següder bolju sedkil=i minu amuγulbai
418
translit. j=a ta sedkil=tür atuγai
419
translit. segül=eče busu čöčige ügei=dür segül bolju jirüken=i minu amuγulbai
420
translit. j=a ta čegeji dotor=a minu atuγai
421
translit. ta qoyaγula urida bayiγsan=bar ede bükün=i sanaju ülekü aqun ta kemebe
422
translit. basa Činggis-qaγan jarliγ bolurun tngri γajar=a küčü nemegdejü ibegegdebesü ta Jamuq=a anda=ača namayi kemen sedkijü nökčesü kemen iregsed öteges öljei=ten nökör=ün inu ülekü boludqun ta kemebe
423
translit. (degedü tedeger nököčeldügsen arad eyin kemejü) jüg jüg=eče tüsibei
424
translit. Činggis-qaγan=i qaγan bolγabai kemen Kereyid=ün Toγoril-qaγan=tur Taqai , Sükei qoyar=i elči ilegebe
425
translit. Toγoril-qaγan ögüler=ün Tümüjin köbegün=i minu qaγan bolγaqu tan=u ai jöb ta Mongγol qaγan ügekün ker aqun ta ene ey=e ben büü ebderedkün ey=e [34b] janggi=ban büü tayiludqun (jang=iyan büü aldarγuludqun) aq=a=ban (bar=iyan) tarquludqun kemejü ilegejüküi Arqai-Qasar , Čaqurqan qoyar=i Jamuq=a=tur elči ilegebesü Jamuq=a ögüler=ün Altan Qučar , Sečen-beki , qoyar=a ögüle kemejü ögülejü ileger=ün Altan Qučar , Sečen-beki , ta qoyar Tümüjin anda , bida qoyar=un jaγura sübege sečijü (čičijü) qabirγ=a qadquju yakin qaγačaγulba
426
translit. ta anda bida qoyar=i ülü qaγačaγul=un qamtu büküi=tür Tümüjin anda=yi qaγan yakin ese bolγabai
427
translit. ta edüge yambar ele sedkil sedkijü qaγan bolγabai
428
translit. ta Altan Qučar , Sečen-beki ta qoyar ögülegsen üges=tür=iyen kürün anda minu sedkil=i amuγulju anda ta inu sayitur nököčejü öggödkün kemejü ilegejüküi tegün=ü qoyina Jamuq=a=yin degüü Tičer , Alma=yin ebür=e Ölgei-bulγ=a bürün bidan=u Saγari-Keger=e bükü Čoči-Darmala=yin aduγun degeremdür=e odču Tičer Čoči-Darmala=yin aduγun degeremdčü abču odčuqui Čoči-Darmala aduγu=ban degeremdčü odduju nököd=iyen jirüke yadaγadaju mön Čoči-Darmala nekejü odču šöni aduγun=iyan kijaγar=a kürčü morin=iyan del degere elige=ber=iyen kebtejü [35a] kürčü Tičer=ün niruγun=i quγur=a qarbuju alaγad aduγu=ban abuγad irejüküi degüü=ben Tičer alaγdaba kemen Jamuq=a terigüten Jajirin arban γurban qari nököčejü γurban tümen bolju Alaγud Turγaγud=iyar dabaju Činggis-qaγan=tur morilaju ayisui (iremüi) kemen Ikeres=eče Mölege-Totoq=a , Boroldai qoyar=a Činggis-qaγan=i Kürelküde büküi=tür kelen kürgen irejüküi ene kelen (üge=yi) medeged Činggis-qaγan arban γurban küriyed (ayimaγ) bölüge γurban kü tümed bolju Jamuq=a=yin esergü inu morilaju Dalan-Baljud=a bayilduju , Činggis-qaγan , Jamuq=a=tan=i ködelgegdejü (kögen) Onan=u Čarqan-qabčiqay=a qurabai
429
translit. Jamuq=a ögülerün Onan=u Čarqan-qabčiqay=a qurabai
430
translit. bida ergijü qarir=un kemeged Čanus=un köbegüd=i dalan toγan(toγoγ=a)=dur bučalaju Negüdei-Čaγan-Γou=a=yin terigün=i inu oγtalju , morin=u segül=tür čirčü odbai
431
translit. Jamuq=a=yi tendeče qariγuluγad Uruγud=un Jurčidai Uruγud=iyan uduriduγad Mangγud=un Quyildur Mangγud=iyan uduriduγad Jamuq=a=ača qaγačaju Činggis-qaγan=tur irebei
432
translit. Qongqatan=u Menglig ečige Jamuq=a=da aju [35b] doloγan köbegün=lüge=ben irebei
433
translit. Činggis-qaγan öber=tür=iyen ulus irebei kemen bayasču Ögelen-Üjin Qasar , Jürken=ü Sečen-beki , Tayiču=tan bügüde eyedüldün jöbsiyeldüjü Onan=u tün=tür qurimlay=a kemeldüjü qurimlaqui=tur urida Jürken=ü Sečen-beki , Tayiču=tan Ögelen eke terigülen Činggis-qaγan=i jalaba
434
translit. töröl törögsen bidan=u öber=e bisi nigen bile maγu maγu=bar yabuqu buyu
435
translit. gejü jalaqui=tur Ögelen eke jarliγ bolba
436
translit. qoor=tan dayisun=i čögen qoor=a=tu moγai=yi narin gejü büü sana itegel ügei sereltei bui kemebesü Boγda-Ejen jarliγ bolba
437
translit. Qabutu-Qasar či saγadaγ qadaγala böke Belgütei či jasaγul bai
438
translit. Qačuγu či mori qadaγala oyitu Očigen či minu dergede saγu yambar ba
439
translit. üyile medege ügei buyu
440
translit. gejü jarliγ bolba
441
translit. Jürken maγu sedkijü nüke uquju degere inu esegei debisügsen ajuqu ejen esegei=yin dumda saγuquy=a jabduγsan=tur Očigin ejen=ü bey=e=eče tataγad debisger=ün jiq=a=du saγulγaba
442
translit. Činggis-qaγan=a Ögelen-Üjin=e , Qasar γurban=a Sečen-beki nigen tüsürge tüsürjüküi basa Sečen-beki=yin öčüken eke [36a] Ebekey=e terigülen nigen tüsürge tüsürkü=yin tula Qoričan-qatun Quγuγčin-qatun qoyar man=a ülü terigülen ker tüsürüyü kemen baγurči Sikürči=yi askičiqu baγurči Sikürči ögüler=ün Yisükei-baγatur Negün-tayisi qoyar=i ügei=yin tula eyin askiγdaqu man=u yaγun kemeged yeke daγu=bar uyilajuqui tere qurim=i bidan=ača Belgütei jasaγad Jürken=eče Büri-Böke tere qurim=i jasan bölüge Činggis-qaγan=u aγta Qačuγun bariju bayin bölüge Jürken=eče nigen em=e kümün doγolju ireged jöbdeki döröge=yi oγtalju abču odqui=yi Belgütei üjeged tere em=e=yin köl=i inu quγu tasiju orkiba
443
translit. tendeče Büri-Böke tere qulaγayiči=ban ömögüren Belgütei=luγa nasuda abuldar=un (nočolaldubai) Belgetei baraγun qančuban möltöljü ničügün yabuqu bölüge tere möltölügsen ničügen mörö inu Büri-Böke ildü=ber qaγ=a čabčijuqui , Belgetei teyin čabčiγdaju bögötele yaγun=a=bar ülü bolγan ülü sengkeren čisun čuburiγulju yabuqu=yi Činggis-qaγan següder=tür saγuju qurim dotora=ača üjejü γarču irejü ögüler=ün ker eyin kigden [36b] bölüge bida kemeküi=tür Belgütei ögüler=ün manaγar edürei čabčiγsan bölüge minu tulada aq=a degüü=tür eyedüldün büküi=tür bütügei (büü üyiled) bi ülü aljiqu ilaγari bui kemebe
444
translit. Belgetei tedüi idqabasu ülü bolun modun=u gesigün=i quγur=a tatalaju idügesün bülegür čuγučiju abču askilalduju Jürken=i ilγaju Quγuγčin-qatun Qoričan-qatun qoyar=i buliju abubai
445
translit. Qasar sumu toγolaju bayiba
446
translit. tere keregül=tür Belgetei namaγatu ayiraγ=iyar čokilalduju yabuγsaγar ejen=i Qorčin=u Toγtaqu=yin ermeg čaγaγčin=tur soloγai γar=iyar unuγulba
447
translit. Toγtaqu=yi darqalaba
448
translit. tegün=eče Darqad omoγ=tan bolba
449
translit. üjejü bayiju dörögeben oγtalγaba
450
translit. gejü Qačiγu=yi maγu küriy=e modun döröge kemen jimedkebei
451
translit. gekü tedüi Tayičiγud Belgetei=yi bariγad qasaγ=tur külijü talbibai
452
translit. untaγsan=u qoyina qasaγ=i ügürügseger qariju irebei
453
translit. (tendeče Boγda-Ejen eyin kemer=ün) Tayičiγud=un keregür=tür Belgütei namayi ülü toγoqu metü jegün γar=iyar unuγulbai
454
translit. gejü qoriγlabai
455
translit. tegün=tür Qasar Belgetei qoyar , ene ejen josun ügei jasaγ jarliγ bolai ni Qasar=un qabu Belgetei=yin böke küčü=ber tabun [37a] öngge dörben qari yeke ulus=i erke=tür=iyen oroγulbai
456
translit. j=a kemen kelelčin yabuqu=yi ejen medeged eden=i omoγ=i daruγuluy=a kemen door=a=tu ebügen kümün bolun nigen ürtaγčin sira numu bariju qudalduy=a kemen surγalan yabubai
457
translit. tendeče Qasar Belgetei qoyar eyimü ese üjegdegsen qamiγ=a=ača iregsen kümün bui gejü asaγba
458
translit. tere ebügen ögüler=ün bi yadanggi kümün bui numu qudalduju yabun amu kemebei
459
translit. tendeče tere qoyar ene numu=ban ab kemekü buyu
460
translit. či gejü doromjilabai
461
translit. tende=eče tere ebügen ögüler=ün maγu ču bolba
462
translit. köbčilejü medegesei gebe
463
translit. tedüi Belgetei abuγad köbčilejü ese čidabai
464
translit. tere ebügen köbčilejü Qasar=tu ögbe
465
translit. Qasar delijü ese daγabai
466
translit. tedüi tere ebügen köke qaljin lausa unuγsan buγurul kümün boluγad ürtaγčin sira numun=tur altan toγona=ban (sumu=ban) onilaju qada qadatala qarbuγad Boγda-Ejen=ü Qabutu-Qasar , böke Belgetei gegči degüü inu ta qoyar buyu
467
translit. yeke ögületele yeke=de ümkü gele gejü dongγod=un (ögüleged) yabubai
468
translit. tedüi tere qoyar degüü inu emiyejü ejen=ü sülde ene bui j=a kemen ögüleldübei
469
translit. [37b] tegün=ü qoyina teden=ü teyimü üge bayiluγ=a # Jürken jiči mön jokilduy=a kemeldüjü Quγuγčin-qatun Qoričan-qatun=i ničuγču (dakiju) jokilduy=a kemen ničuγču ikečeleldün jokildun büküi tere učar=a Kitad=un irgen=ü Altan-qaγan Tatar=un Megüjin-Segül=tü=yi ey=e=tür=iyen ülü oroγtar=un (ese orobai kemen) Ongging-čingsang=i čirig=üd=iyen jasaju büü saγar=a kemejü ilegejükü Ongging-čingsing Megüjin-Segül=tü terigüten Tatar=i taγulin Ulja jorin aduγu idegen selte=yi türijü ayisui kemen medebei
470
translit. tere kelen=i medeged Činggis-qaγan ögüler=ün erte edür=eče Tatar irgen ebüges ečiges=i baraγsan östen kistan irgen bölüge edüge=yin qasalq=a=tur qabsay=a bida kemeged Toγaril-qaγan=tur elči ileger=ün Altan-qaγan=u Ong-ging-čingsang Tatar=un Megüjin-Segül=tü terigüten tedeger Ulja ögede türijü (kürčü) ayisui kememüi ebüges ečiges=i bidan=i baraγsan Tatar=i qabsay=a bida Toγaril-qaγan ečige ödter iretügei kemen kelen kürgen elči ilegebei
471
translit. , kelen kürgegülüged Toγaril-qaγan ögüler=ün köbegün jöb kelejü ilegejüküi qamsay=a bida kemeged γutaγar edür čerig=iyen [38a] čuγulγaju čirig egüsgejü Toγoril-qaγan ödterlen irejü Činggis-qaγan Toγoril-qaγan qoyar Jürüken=ü Sečen-beki Tayiču terigüten Jürken=e kelelčejü ileger=ün erte edür=eče ebüges ečiges=i bidan=u baraγsan Tatar=i edüge ene qaqalq=a=tur qamsay=a qamtu morilay=a gejü ilegejüküi Jürken=i iregdeküi=eče (iremü kemen) jirγuγan edür külčejü (küliyen) yadaju Činggis-qaγan Toγoril-qaγan qoyar qamtu čirig egüsgejü Ulja uruγu Ongging-čingsang=luγa qamsan ayisuqui=dur Ulja=yin qosiγun=tu Sitügen neretü Sitügen=e Tatar=un Megüjin-Segül=tü Tatar tende qoraγ=a barijuqui Činggis-qaγan Toγoril-qaγan qoyar qorγulaγsan Megüjin-Segül=tü=yi qoroγan=ača inu bariju Megüjin-Segül=tü=yi tende alaju mönggön ölegei tanatu könjile=yi inu Činggis-qaγan tende abuluγ=a Megüjin-Segül=tü=yi alaba kemen Činggis-qaγan Toγoril-qaγan qoyar Ong-ging-čingsang=un esergü odbai
472
translit. Ong-ging-čingsang Megüjin-Segül=tü=yi alajuqu kemen medejü masi bayasču Činggis-qaγan=a Čaγ=un-Törö ner=e ögbe
473
translit. Kereyid=ün Toγoril-qaγan=a ong ner=e ögbe
474
translit. [38b] Ong-ging-čingsang=un nereyiddügseber tendeče (nereyidügsen tegün=eče) bolbai
475
translit. Ong-ging-čingsang ögüler=ün Megüjin-Segül=tü=yi qabsaju alaγsan tan=u Altan-qaγan=a öčimüi bi egün=eče yeke ner=e jeu-dau ner=e ögkü=yi Altan-qaγan medetügei kemebe
476
translit. Ong-ging-čingsang tendeče tedüi bayasču ničübe
477
translit. (qariba) Činggis-qaγan , Ong-qaγan qoyar tende Tatar=i toliju (tegsi) qubiyalduju abulčaju ger=tür=iyen baγubai
478
translit. ner=e=tü Sitügen=e baγuγsan nutuγ=tur taγuliqui(bayilduqui)=tur nigen ničügün köbegüken=i gegegsen=i bidan=i (man=u) čirig=üd nutuγ=ača olju altan negemer dörbeljitü taji torγan bulγan=iyar dotarlaγsan elegebeči=tü köbegün=i abči irejü Ögelen eke=de sauq=a <sadq=a> (asar=a) kemen ögbe
479
translit. Ögelen eke ögüler=ün sayin kümün=ü köbegün ajuqu j=a nökör sayitu kümün=ü uruγ bui j=a tabun köbegün=tegen degüü jirγuduγar köbegün bolγan Siki-Qutuγ kemen nereyidčü eke asaraba
480
translit. # Činggis-qaγan=u aγuraγ Arγalitu-naγur=tur bölüge aγuraγ=tur qočoruγsan tabun aran(kümün)=i qubčin (degeremčin) tonojuqui arban aran=i alajuqui Jürken=e teyin kigdebei kemen bidan=u (man=u) aγuraγ=tur qočoruγsad Činggis-qaγan=a jiγabasu ene kelen (üge) sonosuγad [39a] ayimas ču kilinglen ögüler=ün ker eyin kigden bölüge bida Onan=u tün=tür qurimlaqui=tur Belgetei=yin mörö mön kü čabčibai
481
translit. jokilduy=a kemebesü Quγuγčin-qatun Qoričan-qatun qoyar=i ničuγču (qoriba) ögbe
482
translit. bida tegün=ü qoyina erten=ü östen kistan bidan=u ečiges ebüges=i baraγsan Tatar=i qabsan morilay=a kemen Jürken=i jirγuγan edür külčejü (küliyejü) ese kü iregdebei
483
translit. (irelüge) edüge basa dayisun dayisun=tur siγan dayisun mön kü boluyu kemeged Činggis-qaγan Jürken=tür morilaba
484
translit. Jürken=i Kerülen=ü Ködege-aral=un Doloγan-boldaγ=ud=ta büküi=tür Jürken=i taγulibai
485
translit. Sečen-beki Tayiču qoyar čögen beyes=iyen dutaγabai
486
translit. qoyina=ača anu nekejü Tal=tu-amsar=a güyičejü Sečen-beki Tayiču qoyar=i baribai
487
translit. Činggis-qaγan Sečen-beki Tayiču qoyar=a ögüler=ün erte edür bida yaγu kemeldülge <kemeldülüge> kemebesü Sečen-beki Tayiču qoyar ögüler=ün ögülegsen ügen=tür=iyen ese kürbe
488
translit. üge manu kürge kemeged üges=iyen mederejü tüsijü ögbei
489
translit. üges=i inu mederegüljü üges=tür anu kürgen bütügejü mön tende kibei
490
translit. (alabai) Sečen-beki Tayiču qoyar=i bütügeged (alaγad) qariju Jürken irgen ködelküi=tür Jalayir=un Telgetü-Bayan=u [39b] köbegün Kümün-Γou=a Čilaγun-Qayiču Jebege tede Jürken=tür ajuqu Γou=a Muqali Buγ=a qoyar köbegün=iyen aγulju (abču) ögüler=ün bosoγ=a=yin čin=u boγol boltuγai
491
translit. bosoγ=a=tača čin=u buljibasu borbi anu oγtal egüden=ü čin=u emčü boγol boltuγai
492
translit. egüden=eče čin=u eyilbesü <jayilabasu> eliged anu edkejü kidekün kemejü ögbe
493
translit. Čilaγun-Qayiču Tüge Qasar qoyar köbegüd=iyer=iyen basa Činggis-qaγan=tur aγuljaju ögüler=ün altan bosoγ=a=yi činu sakiju atuγai kemen ögbe
494
translit. bi altan bosoγ=a=tača činu anggida odbasu amin inu tasulju kidkün egüden=i činu ergüjü ögtügei kemen ögbei
495
translit. bi örgen egüden=eče čin=u öbere odbasu örö inu itüljü kidkün kemen Jebege=yi Qasar=a ögbei
496
translit. Jürken=ü nutuγ=ača Boroqul neretü öčüken köbegün=i Jebege abču irejü Ögelen eke=te ögbe
497
translit. Merged=ün nutuγ=ača oluγsan Küčü neretü köbegün=i Besüd=ün nutuγ=ača oluγsan Kökečü neretü köbegün=i Tatar=un nutuγ=ača oluγsan Siki-Qutuγ=tu neretü köbegün=i Jürken=ü nutuγ=ača oluγsan Boroqul neretü köbegün=i ede dörben=i ger dotor=a tejiyer=ün Ögelen eke asaraba
498
translit. köbegüd=tegen [40a] edür üjekü=yin nidün šöni sonosqu=yin čikin bolγayu kemen ger dotor=a tejiyebei
499
translit. ede irgen=ü Yosun-Jürken bolurun Qabul-qaγan=u doloγan köbegüd=ün aq=a angq=a Ökin-Baraγ bölüge köbegün inu Joraγtu-Jürbi bölüge Qabul-qaγan=u köbegüd=ün aq=a kemejü irgen=üken dotora=ača ilγaju eligen=tür sülsütü erekei=tür onči=tu aγušgi dügüreng jirüketü aman dügüreng aγar=tan eres tutum erdem=ten böke küčüten=i ilγaju ögčü aγur=tan kiling=ten omoγ=tan jorgimaγ kemegdekü teyimü teyimüd eyimü eyimün omoγ=tan irgen=i Činggis-qaγan er=e=yin er=e töröjü doroyitaγulju Jürken omoγ=tan=i ülidkebei
500
translit. (doroyitaγulbai) tere ulus=i inu Činggis-qaγan öber=ün emčü (dotoγadu) irgen bolγabai