Altan Tobči
Алтан товч (Золотое сказание)
ID: AT
Script: Uighur-Mongolian
Genre: chronicle
2556 lines · 44 462 words
Bibliography
Орловская "Язык Алтан Товч"
надо установить происхождение текста который у меня; Автор моей версии непонятен надо расследовать
Show:
Middle Mongolian
Click a word to find it in the corpus; hover over it to see the analysis. Dotted underline: no analysis.
252
boγorči belgütei-yi kürügelüged ečige-tür-iyen ülü kelen bögötör qongγor-i unuju boro örmegen jangčin-iyan bögtörüged belgetei-lüge irebe
translit. Boγorči Belgütei=yi kürügelüged ečige=tür=iyen ülü kelen bögötör qongγor=i unuju boro örmegen jangčin=iyan bögtörüged Belgetei=lüge irebe
254
tendeče senggür-γoroqan-ača negüjü kerülen-mören-ü terigün-e bürge-ergi-tür nutuγlan baγuju jotan eke-yin sidkül (emüsgel) kemen qara bulγan daqu emüsgejü bölüge tere bulγan daqu-yi tümüjin qasar belgütei γurbaγula abču odču erte edür qaγan ečige-lüge man-u kereyid irgen-ü ong-qaγan anda kemeldügsen ajuqu ečige-lüge man-u anda kemeldügsen ečige metü bui j-a ong-qaγan tusatu buyu kemen medejü turqula-yin qara-tün-e (siγui-a) büküi-tür odču ong-qaγan-tur tümüjin köbegün ögüler-ün erte edür ečige-lüge manu anda kemeldügsen ajuqu ečige kü buyu kemen gergei baγulγaju irelüge emüsgel qara bulγan daqu ačiraba kemen ögülebe
translit. tendeče Senggür-γoroqan=ača negüjü Kerülen-mören=ü terigün=e Bürge-ergi=tür nutuγlan baγuju Jotan eke=yin sidkül (emüsgel) kemen qara bulγan daqu emüsgejü bölüge tere bulγan daqu=yi Tümüjin Qasar Belgütei γurbaγula abču odču erte edür qaγan ečige=lüge man=u Kereyid irgen=ü Ong-qaγan anda kemeldügsen ajuqu ečige=lüge man=u anda kemeldügsen ečige metü bui j=a Ong-qaγan tusatu buyu kemen medejü Turqula=yin Qara-tün=e (siγui=a) büküi=tür odču Ong-qaγan=tur Tümüjin köbegün ögüler=ün erte edür ečige=lüge manu anda kemeldügsen ajuqu ečige kü buyu kemen gergei baγulγaju irelüge emüsgel qara bulγan daqu ačiraba kemen ögülebe
255
ong-qaγan masi bayasču ögüler-ün , qara bulγan daqu-yin čin-u qariγu qaγačaγsan ulus-i činu qamtudqaju ögsügei
translit. Ong-qaγan masi bayasču ögüler=ün , qara bulγan daqu=yin čin=u qariγu qaγačaγsan ulus=i činu qamtudqaju ögsügei
256
bulγan daqu-yin činu qariγu butaraγsan ulus-i činu bütügelgejü böger-e-yin bögsen čigere-yin čegejin-tür atuγai kemebe
translit. bulγan daqu=yin činu qariγu butaraγsan ulus=i činu bütügelgejü böger=e=yin bögsen čigere=yin čegejin=tür atuγai kemebe
258
kerülen-ü bürge-irge-te büküi-tür uriyangqadai kümün jarčiγudai ebüge körge<kögerge>-ben ügürčü jelm-e neretü köbegüd-iyen uduridču irejü ögüler-ün terigün onan-u deligün-boldaγ-a büküi-tür tümüjin čimayi töröküi-tür bulγan öligei öggölüge bi ene köbegün-iyen jelm-e-yi öggölüge bi öčüken kemen abču oduluγ-a edüge jelm-e-yi emegel-iyen toqoγul egüden-iyen sekegül kemejü ögbe
translit. # Kerülen=ü Bürge-irge=te büküi=tür Uriyangqadai kümün Jarčiγudai ebüge körge<kögerge>=ben [23b] ügürčü Jelm=e neretü köbegüd=iyen uduridču irejü ögüler=ün terigün Onan=u Deligün-boldaγ=a büküi=tür Tümüjin čimayi töröküi=tür bulγan öligei öggölüge bi ene köbegün=iyen Jelm=e=yi öggölüge bi öčüken kemen abču oduluγ=a edüge Jelm=e=yi emegel=iyen toqoγul egüden=iyen sekegül kemejü ögbe
259
mön tende kerülen-ü terigün-e bürge-ergi-de büküi-tür nigen manaγar erte gerel sirel edür (ger-e serge ür) geyin büküi-tür ögelen eke-yin ger dotora ködelküi (yaruqui) qonoγčin emegen bosču ögülerün eke eke ödter bos bos γajar delberimüi töberige sonosdamui
translit. mön tende Kerülen=ü terigün=e Bürge-ergi=de büküi=tür nigen manaγar erte gerel sirel edür (ger=e serge ür) geyin büküi=tür Ögelen eke=yin ger dotora ködelküi (yaruqui) Qonoγčin emegen bosču ögülerün eke eke ödter bos bos γajar delberimüi töberige sonosdamui
260
jalqamsiγ-tan tayičiγud ayisun aju (iren amu) , eke ödter bos kemebesü ögelen eke ögülerün köbegüd-i serigülüdkün kemeged ögelen eke ödter kü bosbai
translit. jalqamsiγ=tan Tayičiγud ayisun aju (iren amu) , eke ödter bos kemebesü Ögelen eke ögülerün köbegüd=i serigülüdkün kemeged Ögelen eke ödter kü bosbai
272
qonoγčin emegen börte-üjin-i qarqutai tergen-tür saγulγaju ed barγan(baraγan)-ban oroγulju bey-e-ben tergen-tür saγuju bögere alaγ üker-tür külüged aγula-tur jorčiqui-tur tünggülge-γoroqan-a (čünggür-tököm-e) ayisun büküi erü baruda edür geyin büküi-tür esergü-eče čerig-ün arad (kümün) qatariju ergijü irejü yaγun kümün či kenükei bui kemen asaγba
translit. Qonoγčin emegen Börte-Üjin=i qarqutai tergen=tür saγulγaju ed barγan(baraγan)=ban oroγulju bey=e=ben tergen=tür saγuju bögere alaγ üker=tür külüged aγula=tur jorčiqui=tur Tünggülge-γoroqan=a (Čünggür-tököm=e) ayisun büküi erü baruda edür geyin büküi=tür esergü=eče čerig=ün arad (kümün) qatariju ergijü irejü yaγun kümün či kenükei bui kemen asaγba
273
qonoγčin emegen ögülerün bi tümüjin-ükei bui yeke ger-tür qonin kirγar-a irelüge bi edüge ungγasun tegejü ger-tür-iyen qariju ayisui kemejüküi tende-eče tede čerig ögülerün tümüjin ger-tür buyu
translit. Qonoγčin emegen ögülerün bi Tümüjin=ükei bui yeke ger=tür qonin kirγar=a irelüge bi edüge ungγasun tegejü ger=tür=iyen qariju ayisui kemejüküi tende=eče tede čerig ögülerün Tümüjin ger=tür buyu
274
uu ügei üü ger kejige (kedüi kiri) bui kemebesü qonoγčin emegen ögüler-ün ger-či oyir-a bui tümüjin-i bui ügei-yi ese medebe
translit. uu ügei üü ger kejige (kedüi kiri) bui kemebesü Qonoγčin emegen ögüler=ün ger=či oyir=a bui Tümüjin=i bui ügei=yi ese medebe
276
qonoγčin emegen böger-e alaγ üker-iyen deledüged ödter-ken nekekü bolγan tergen-ü tengkeli quγuraču odbai
translit. Qonoγčin emegen böger=e alaγ üker=iyen deledüged ödter=ken nekekü bolγan tergen=ü tengkeli quγuraču odbai
277
tenggeli-ben quγuraγdaju yabaγan-iyar oi-dur kürčü oroy-a kemeldütele daručan mön čirig-üd belgütei-yin eke-yi sundalaγulju qoyar köl-i inu čerbečegüljü kürčü ireged ene tergen dotor-a yaγun bui kemebe
translit. tenggeli=ben quγuraγdaju yabaγan=iyar oi=dur kürčü oroy=a kemeldütele daručan mön čirig=üd Belgütei=yin eke=yi sundalaγulju qoyar köl=i inu čerbečegüljü [24b] kürčü ireged ene tergen dotor=a yaγun bui kemebe
280
degüü-ner köbegüd inu baγuju tergen-ü qaγalaγ-a negebesü dotora inu qatun kümün saγun aju tergen-eče čirčü baγulγaju qonoγčin emegen qoyar-i sundalaγulju abuγad tümüjin-ü qoyina burqan-qaldun-a γurban-ta qoči qolju (dobtolju) erüsün (ilaγad) yadaba
translit. degüü=ner köbegüd inu baγuju tergen=ü qaγalaγ=a negebesü dotora inu qatun kümün saγun aju tergen=eče čirčü baγulγaju Qonoγčin emegen qoyar=i sundalaγulju abuγad Tümüjin=ü qoyina Burqan-Qaldun=a γurban=ta qoči qolju (dobtolju) erüsün (ilaγad) yadaba
281
eyin teyin buljabasu (kögebesü) embü siber berke oi inu čadqulang moγai sirγubasu ülü bolqu berke siγui bölüge qoyina-ača inu daγaju erüsün (ilaγad) yadajuqui tede γurban merged kemebesü uduyid-merged-ün toγtaq-a uγas-merged-ün dayir-usun asaqun-merged-ün qaγatai-darmala ede γurban merged erten-ü ögelen eke-yi yeke-čiledü-eče buliyaju abuluγ-a kemen edüge tere ösil ösin iregsen ajuqu tede merged ögüler-ün ögelen-i ači aburan edüge ami-yi anu ebüges ečiges-ün ači(ösil)-yi abubai
translit. eyin teyin buljabasu (kögebesü) embü siber berke oi inu čadqulang moγai sirγubasu ülü bolqu berke siγui bölüge qoyina=ača inu daγaju erüsün (ilaγad) yadajuqui # tede γurban Merged kemebesü Uduyid-Merged=ün Toγtaq=a Uγas-Merged=ün Dayir-Usun Asaqun-Merged=ün Qaγatai-Darmala ede γurban Merged erten=ü Ögelen eke=yi Yeke-Čiledü=eče buliyaju abuluγ=a kemen edüge tere ösil ösin iregsen ajuqu tede Merged ögüler=ün Ögelen=i ači aburan edüge ami=yi anu ebüges ečiges=ün ači(ösil)=yi abubai
285
ger-tür-iyen qaribasu esebesü kemen qoyina-ača belgütei boγorči jelm-e γurban-i γurban qonoγ taγulju merged-i kögelgejü tümüjin burqan-qaldun-a degere-eče baγuju ebčigüben mökölidčü ögüler-ün qonoγčin eke-yi solongγ-a bolju sonosqu-yin tula ün-e bolju üjeküyin tula bütün bey-e buruγuγud-un bögey-e mör-tü buγu-yin orom oromlaju burγasun ger gerlen burqan-qaldun-a degere γaruluγ-a bi γaγča amin-iyan qayiralan qara mör-tü qandaγai-yin orom oromlan qalγasun ger gerlen qaldun-a degere γarba
translit. ger=tür=iyen qaribasu esebesü kemen qoyina=ača Belgütei Boγorči Jelm=e γurban=i γurban qonoγ taγulju Merged=i kögelgejü Tümüjin Burqan-Qaldun=a degere=eče baγuju ebčigüben mökölidčü ögüler=ün # Qonoγčin eke=yi solongγ=a bolju sonosqu=yin tula ün=e bolju üjeküyin tula bütün bey=e buruγuγud=un bögey=e mör=tü buγu=yin orom oromlaju burγasun ger gerlen Burqan-Qaldun=a degere γaruluγ=a bi # γaγča amin=iyan qayiralan qara mör=tü qandaγai=yin orom oromlan qalγasun ger gerlen Qaldun=a degere γarba
289
uruγ-un uruγ minu uqatuγai kemen naran esergü büse-ben küjügün-tegen elgüjü malaγ-a-yi γar-tur-iyan segeldürčü γar-iyan ebüdüg-tür-iyen daruju qaldun-a jüg yisün-te sögödčü öčin sačuli sačuba
translit. uruγ=un uruγ minu uqatuγai kemen naran esergü büse=ben küjügün=tegen elgüjü malaγ=a=yi γar=tur=iyan segeldürčü γar=iyan ebüdüg=tür=iyen daruju Qaldun=a jüg yisün=te sögödčü öčin sačuli sačuba
290
tedüi kelelejü (kelelčejü) tümüjin qasar belgütei γurbaγula kereyid-ün ong-qaγan-tur tuγulan-mören-ü qara-tün(siγui)-e büküi-tür odču ögülerün γurban merged genen büküi-dür irejü em-e köbegüd-i minu taγuliju odba
translit. tedüi kelelejü (kelelčejü) Tümüjin Qasar Belgütei γurbaγula Kereyid=ün Ong-qaγan=tur Tuγulan-mören=ü Qara-Tün(siγui)=e büküi=tür odču ögülerün γurban Merged genen büküi=dür [25b] irejü em=e köbegüd=i minu taγuliju odba
292
bi kemebesü tere üge-yin qariγu toγoril-ong-qaγan ögüler-ün bi urida čimadur ese kü ögülelügei üü bulγan daqu abču irerün ečige-yin čaγ-un anda kemeldügsen ečige minu bui j-a kemen emüsgel emüsgegdebesü tende bi ögüler-ün bulγan daqu-yin čin-u qariγu butaraγsan ulus-i čin-u bütügeldüjü ögsügei
translit. bi kemebesü tere üge=yin qariγu Toγoril-ong-qaγan ögüler=ün bi urida čimadur ese kü ögülelügei üü bulγan daqu abču irerün ečige=yin čaγ=un anda kemeldügsen ečige minu bui j=a kemen emüsgel emüsgegdebesü tende bi ögüler=ün bulγan daqu=yin čin=u qariγu butaraγsan ulus=i čin=u bütügeldüjü ögsügei
293
qara bulγan daqu-yin činu qariγu qaγačaγsan ulus-i činu qamtudqaju ögsü kemen čegere-yin (jeger-e) čegejin böger-e(taulai)-yin bögsen-tür atuγai
translit. qara bulγan daqu=yin činu qariγu qaγačaγsan ulus=i činu qamtudqaju ögsü kemen čegere=yin (jeger=e) čegejin böger=e(taulai)=yin bögsen=tür atuγai
294
ese kü kemelügei üü bi edüge tere ügen-tür-iyen kürčü bulγan daqu-yin činu qariγu bügüde merged-i büreltele aγulju börte-üjin-i činu nekegüljü ögsü qara bulγan daqu-yin činu qariγu qamuγ merged-i qaltačiju qatun börte-yi činu qariγulju abču iresü bida či jamuq-a degüü-te kele gejü ilegebe
translit. ese kü kemelügei üü bi edüge tere ügen=tür=iyen kürčü bulγan daqu=yin činu qariγu bügüde Merged=i büreltele aγulju Börte-Üjin=i činu nekegüljü ögsü qara bulγan daqu=yin činu qariγu qamuγ Merged=i qaltačiju qatun Börte=yi činu qariγulju abču iresü bida či Jamuq=a degüü=te kele gejü ilegebe
295
jamuq-a degüü (edüge) qorqoγ-jigür-e bui j-a bi ende-eče qoyar tümen bolju jegün γar bolun morilasu jamuq-a degüü tendeče qoyar tümen bolju baraγun γar bolun morilatuγai
translit. Jamuq=a degüü (edüge) Qorqoγ-Jigür=e bui j=a bi ende=eče qoyar tümen bolju jegün γar bolun morilasu Jamuq=a degüü tendeče qoyar tümen bolju baraγun γar bolun morilatuγai
297
tedüi tümüjin qasar toγoril-qaγan-ača qariju irejü ger-tür-iyen kürčü tümüjin jamuq-a-tur , qasar , belgütei , qoyar-i ileger-ün jamuq-a anda-tur kürčü ögüle kemen ögülejü ileger-ün γurban merged irejü örö-ben oγtarqu (ebedkü) bolba
translit. [26a] tedüi Tümüjin Qasar Toγoril-qaγan=ača qariju irejü ger=tür=iyen kürčü Tümüjin Jamuq=a=tur , Qasar , Belgütei , qoyar=i ileger=ün Jamuq=a anda=tur kürčü ögüle kemen ögülejü ileger=ün # γurban Merged irejü örö=ben oγtarqu (ebedkü) bolba
299
bi eligen-ü uruγ busuγu bida ači-yuγan ker abqun bida kemejü jamuq-a-ta ögülejü ilegegsen üge edüi buyu
translit. bi eligen=ü uruγ busuγu bida ači=yuγan ker abqun bida kemejü Jamuq=a=ta ögülejü ilegegsen üge edüi buyu
300
basa kereyid-ün toγoril-ong-qaγan-u ögülegsen üge-yi jamuq-a-ta ilegerün erte edüi yisükei qaγan ečige inu tusa sayin kigsen-i sedkijü bi qoyar tümen bolju baraγun γar bolun morilasu jamuq-a degüü-te kelelejü ilege jamuq-a degüü qoyar tümed jegün γar bolun morilatuγai
translit. basa Kereyid=ün Toγoril-ong-qaγan=u ögülegsen üge=yi Jamuq=a=ta ilegerün erte edüi Yisükei qaγan ečige inu tusa sayin kigsen=i sedkijü bi qoyar tümen bolju baraγun γar bolun morilasu Jamuq=a degüü=te kelelejü ilege Jamuq=a degüü qoyar tümed jegün γar bolun morilatuγai
301
qamtudqu boljoγa jamuq-a degüü-teče boltuγai kemebe kemebesü ede üges-i daγusγan baraju jamuq-a ögüler-ün tümüjin anda-yin örö oγtarqu (ebedkü) bolba kemen medejü örö minu ebedbe
translit. qamtudqu boljoγa Jamuq=a degüü=teče boltuγai kemebe kemebesü ede üges=i daγusγan baraju Jamuq=a ögüler=ün Tümüjin anda=yin örö oγtarqu (ebedkü) bolba kemen medejü örö minu ebedbe
303
ösil-iyen ösin uduyid , uγas-merged-i ülidkejü üjin-börte-yi aburay-a qamuγ asaqun-merged-i qaltačiju qatun börte-üjin-i qariγulan aburay-a ači-yuγan aburan edüge gölme-iyen dabsiqui-tur kenggerge-yin daγun bolγaju kökedeg toγtaq-a buγur-a-keger-e bui j-a qui dayibaljuqui-tur dayijiγči dayir-usun iren selengge qoyar-un jaγur-a-tu siγa(jiq-a)-ta dalun(ködöge)-aral-a bui j-a qamqaγulsun keyisküi-tür qara oi temečegči qaγatai-darmala edüge qaraču-keger-e bui j-a edüge bida tödölen silqu-mören oroju saγal bayan esen atuγai
translit. ösil=iyen ösin Uduyid , Uγas-Merged=i ülidkejü Üjin-Börte=yi aburay=a # qamuγ Asaqun-Merged=i qaltačiju qatun Börte-Üjin=i qariγulan aburay=a ači=yuγan [26b] aburan edüge gölme=iyen dabsiqui=tur kenggerge=yin daγun bolγaju kökedeg Toγtaq=a Buγur=a-keger=e bui j=a qui dayibaljuqui=tur dayijiγči Dayir-Usun iren Selengge qoyar=un jaγur=a=tu Siγa(jiq=a)=ta Dalun(ködöge)-aral=a bui j=a qamqaγulsun keyisküi=tür qara oi temečegči Qaγatai-Darmala edüge Qaraču-keger=e bui j=a edüge bida tödölen Silqu-mören oroju saγal bayan esen atuγai
304
sal uyaju oroy-a tere kökedeg toγtaq-a-yin erüge degere-eče inu oroju erken eke-te inu embürü daγariju em-e köbegüd-i inu ečültele aγuluy-a qutuγ eke-te inu quγuru daγariju qotala ulus-i inu qoγosun boltala aγuluy-a jamuq-a basa ögülerün tümüjin anda toγoril-qaγan aq-a qoyar-a ögüle kemen ögülejü ileger-ün qaraγa-tu tuγ-iyan sačuba
translit. sal uyaju oroy=a tere kökedeg Toγtaq=a=yin erüge degere=eče inu oroju erken eke=te inu embürü daγariju em=e köbegüd=i inu ečültele aγuluy=a qutuγ eke=te inu quγuru daγariju qotala ulus=i inu qoγosun boltala aγuluy=a # Jamuq=a basa ögülerün Tümüjin anda Toγoril-qaγan aq=a qoyar=a ögüle kemen ögülejü ileger=ün qaraγa=tu tuγ=iyan sačuba
310
translit. bi qalaqun Merged=tür qadquldun morilay=a edüge böged kemen ögüle # urtu qaraγa=tu tuγ=iyan sačuba
316
bi uduyid merged-tür üküldüy-e bi böged kemen ögüle toγoril-qaγan aq-a morilar-un burqan-qaldun-u ebür-iyer tümüjin anda-yi ta onan-mören-ü terigün-e botoqan-boγorči-da boljaγal (boljay-a) tende boltuγai
translit. bi Uduyid Merged=tür üküldüy=e bi böged kemen ögüle # Toγoril-qaγan aq=a morilar=un Burqan-Qaldun=u ebür=iyer Tümüjin anda=yi ta Onan-mören=ü terigün=e Botoqan=Boγorči=da boljaγal (boljay=a) tende boltuγai
317
translit. bi ende=eče Onan-mören ögede Botoqan=Boγorči=ta boljaγal γajar=a neyileldüy=e kemen ögülejü ilegebe
318
translit. Jamuq=a=yin ede üges=i inu Qasar Belgütei qoyar Tümüjin=e ögülejü Toγoril-ong-qaγan=a kele kürgebei
319
translit. Toγoril-qaγan Jamuq=a=yin ede üges=i kürgegülüged sača qoyar tümed (tümen čerig=üd) morilabai
320
toγoril-qaγan morilar-un burqan-qaldun-u ebür kerülen-ü bürge-ergin jorin ayisui kemen tümüjin bürge-ergi-de bürün mör-tür bui kemen jayilaba
translit. Toγoril-qaγan morilar=un Burqan-Qaldun=u ebür Kerülen=ü Bürge-ergin jorin ayisui kemen Tümüjin Bürge-ergi=de bürün mör=tür bui kemen jayilaba
321
tünggülig ögede negüjü taγ-γoroqan-a burqan-qaldun-u ebür-e buγuju tümüjin tende čerig egüsgejü toγoril-qaγan-u jiq-a-gambuu nigen tümen toγoril-qaγan nigen tümen kimurq-a-γoroqan-a ayil qaralda baγuju büküi-tür neyilen baγubai
translit. Tünggülig ögede negüjü Taγ-γoroqan=a Burqan-Qaldun=u ebür=e buγuju Tümüjin tende čerig egüsgejü Toγoril-qaγan=u Jiq=a-Gambuu nigen tümen Toγoril-qaγan nigen tümen Kimurq=a-γoroqan=a ayil qaralda baγuju büküi=tür neyilen baγubai
322
tümüjin toγoril-qaγan jiq-a-gambuu γurbaγula qamtudču tendeče ködeljü onan-u terigün botoqan-boγorči-ta kürbesü jamuq-a boljaγal γajar-a γurban edür urida kürjüküi jamuq-a ede tümüjin toγoril-qaγan jaγ-a-gambuu-tan-u čirig-üd-i üjeged jamuq-a qoyar tümen čerig-iyen jasaju bayijuqui ede-ber tümüjin toγoril jaq-a-gambuu-tan čerig-üd-iyen jasaγad kü morilan jiči neyileldüjü tanilduju jamuq-a ögüler-ün boroγan-bar bögesü boljaγal(boljiyan)-tur qura-bar bögesü qural-tur büü qojiday-a ese kü kemelügei üü (kemen ese kelebei
translit. Tümüjin [27b] Toγoril-qaγan Jiq=a-Gambuu γurbaγula qamtudču tendeče ködeljü Onan=u terigün Botoqan=Boγorči=ta kürbesü Jamuq=a boljaγal γajar=a γurban edür urida kürjüküi Jamuq=a ede Tümüjin Toγoril-qaγan Jaγ=a-Gambuu=tan=u čirig=üd=i üjeged Jamuq=a qoyar tümen čerig=iyen jasaju bayijuqui ede=ber Tümüjin Toγoril Jaq=a-Gambuu=tan čerig=üd=iyen jasaγad kü morilan jiči neyileldüjü tanilduju Jamuq=a ögüler=ün boroγan=bar bögesü boljaγal(boljiyan)=tur qura=bar bögesü qural=tur büü qojiday=a ese kü kemelügei üü (kemen ese kelebei
323
üü) bida mongγol j-a andaγar-tan busuγu (bisiü) qojiγdaγsan-i jerge dede γarγay-a (kemen) kü ese kü kemelügei üü (ögülebeü) kemebe
translit. üü) bida Mongγol j=a andaγar=tan busuγu (bisiü) qojiγdaγsan=i jerge dede γarγay=a (kemen) kü ese kü kemelügei üü (ögülebeü) kemebe
324
jamuq-a-yin ene üge-tür toγoril-qaγan ögülerün boljaγal γajar-a γurban edür qojid bolba kemen γutuγulqu-yi (doroyitaγulqu) čimarlaqu-yi (buruγusiyaqui) jamuq-a degüü medetügei kemebe
translit. Jamuq=a=yin ene üge=tür Toγoril-qaγan ögülerün boljaγal γajar=a γurban edür qojid bolba kemen γutuγulqu=yi (doroyitaγulqu) čimarlaqu=yi (buruγusiyaqui) Jamuq=a degüü medetügei kemebe
325
boljaγal-un (boljiyan-u) čimar (jim-a) edüi bolγan ögüleldüjü botoqan-boγorči-tača ködeljü kilγo-mören-e kürčü sal uyaju getülüged buγur-a-keger-e toγtaq-a-beki-yin erüge degere-eče erkin eke-de inu embürü daγariju em-e köbegüd-i inu ečültele taγulibai
translit. boljaγal=un (boljiyan=u) čimar (jim=a) edüi bolγan ögüleldüjü Botoqan=Boγorči=tača ködeljü Kilγo-mören=e kürčü sal uyaju getülüged Buγur=a-keger=e Toγtaq=a-beki=yin erüge degere=eče # erkin eke=de inu embürü daγariju em=e köbegüd=i inu ečültele taγulibai
328
toγtaq-a-beki-yi kebtege bögetele kürküi bölüge kilγo-mören-e bükün jiγasučin bulγaγčin görögečin talbiγsan tere jisun jaman (-dur) šöni dölin od-čuqui tere kelen kürgegülüged uduyid merged-ün toγtaq-a-beki uγas-merged-ün dayir-usun qoyar qamtudču kilengge selengge uruγu čöken beyes-iyen dutaγan buruγudčuγui merged ulus kelgei uruγu šöni-de dörbejü yabuqui-tur bidan-u čerig-üd dörbejü yabuqun merged-i šöni-de kü taγulin (dobtol-un) talan yabuqui-tur tümüjin dörbejü ayisuqun (iregsen) irgen-tür börte börte kemen daγudaju yabuqui-tur učiraju börte-üjin tede dörbegüljin irgen-tür büküi tümüjin-i daγu sonosču taniju tergen-eče baγuγad güyijü irejü börte-üjin qonoγčin qoyar tümüjin-i jiloγa čulbuγur-ača barijuqui saraγur (edür) bölüge üjebesü börte-üjin-i taniju teberildün jolγaldubai
translit. # Toγtaq=a-beki=yi [28a] kebtege bögetele kürküi bölüge Kilγo-mören=e bükün jiγasučin bulγaγčin görögečin talbiγsan tere jisun jaman (=dur) šöni dölin od=čuqui tere kelen kürgegülüged Uduyid Merged=ün Toγtaq=a-beki Uγas-Merged=ün Dayir-Usun qoyar qamtudču Kilengge Selengge uruγu čöken beyes=iyen dutaγan buruγudčuγui Merged ulus Kelgei uruγu šöni=de dörbejü yabuqui=tur bidan=u čerig=üd dörbejü yabuqun Merged=i šöni=de kü taγulin (dobtol=un) talan yabuqui=tur Tümüjin dörbejü ayisuqun (iregsen) irgen=tür Börte Börte kemen daγudaju yabuqui=tur učiraju Börte-Üjin tede dörbegüljin irgen=tür büküi Tümüjin=i daγu sonosču taniju tergen=eče baγuγad güyijü irejü Börte-Üjin Qonoγčin qoyar Tümüjin=i jiloγa čulbuγur=ača barijuqui saraγur (edür) bölüge üjebesü Börte-Üjin=i taniju teberildün jolγaldubai
329
tende tümüjin-ber toγoril-qaγan jamuq-a qoyar-a mön šöni böged ögülejü ileger-ün erikü kereg-iyen olba
translit. tende Tümüjin=ber Toγoril-qaγan Jamuq=a qoyar=a mön šöni böged ögülejü ileger=ün erikü kereg=iyen olba
331
translit. Merged=ün ulus=un dörbijü asuqu(ireküi)=yi šöni=de sandurču jaγura mön tende baγuju qonobai
333
terigün urida uduyid-merged-ün toγtaq-a-beki uγas-merged-ün dayir-usun asaqun-merged-ün qaγatai-darmala ede γurban merged ekilen γurban jaγun aran (kümün) edür-iyer toγtaq-a-yin degü yeke-čiledü-eče yisükei-baγatur ögelen-i buliyaγduju (buliyaju) abtalai (abubai) kemen tegün-i ösil (ösiy-e) ačiran (abur-a) odču tümüjin-i burqan-qaldun-a-ta γurban-ta qojiγulqui(dobtol-un kögeküi)-dur börte-üjin-i tende örösčü (bariju) čiledü-yin degü čilger-bökede asaraγuluγsan ajuqu tere asaraγsabar anu čilger-böke dayijiju γar-un ögülerün qara keriy-e qalisu körisü idekü yosutu bögetele γalaγun toγoruγud-i idesü kemen jasan ajuqu qadar maγu čilger qatun üjin-tür qalaqu bolun qamuγ merged-e buruγu bolγaba
translit. # terigün urida Uduyid-Merged=ün Toγtaq=a-beki Uγas-Merged=ün Dayir-Usun Asaqun-Merged=ün Qaγatai-Darmala ede γurban Merged ekilen γurban jaγun aran (kümün) edür=iyer Toγtaq=a=yin degü Yeke-Čiledü=eče Yisükei-baγatur Ögelen=i buliyaγduju (buliyaju) abtalai (abubai) kemen tegün=i ösil (ösiy=e) ačiran (abur=a) odču Tümüjin=i Burqan-Qaldun=a=ta γurban=ta qojiγulqui(dobtol=un kögeküi)=dur Börte-Üjin=i tende örösčü (bariju) Čiledü=yin degü Čilger-Bökede asaraγuluγsan ajuqu tere asaraγsabar anu Čilger-Böke dayijiju γar=un ögülerün # qara keriy=e qalisu körisü idekü yosutu bögetele γalaγun toγoruγud=i idesü kemen jasan ajuqu qadar maγu Čilger qatun Üjin=tür qalaqu bolun qamuγ Merged=e buruγu bolγaba
336
(bolumuqu) qulatu maγu sibaγun quluγun-a güčügün-e idekü jayaγatu bögetele qun toγoruγud idesü kemen jasan ajuqu qoyar maγu bi čilger qutuγ-tai sutai üjin-e quričaju erikü bolun qotala merged-e buruγu bolba
translit. (bolumuqu) # qulatu maγu sibaγun quluγun=a güčügün=e idekü jayaγatu bögetele qun toγoruγud idesü kemen jasan ajuqu qoyar maγu bi Čilger qutuγ=tai sutai Üjin=e quričaju erikü bolun qotala Merged=e buruγu bolba
338
bi qoγosun-u (quγursun-u) tedüi amin-iyan qoriγad quraγtu qarangγui qabčil-a sirγun daldalasu qoγosun(quγursun)-u tedüi amin-i minu qorin ken ele bolγayu
translit. bi qoγosun=u (quγursun=u) [29a] tedüi amin=iyan qoriγad quraγtu qarangγui qabčil=a sirγun daldalasu qoγosun(quγursun)=u tedüi amin=i minu qorin ken ele bolγayu
341
(yabuγulbai) belgütei eke-yügen abur-a odču ger-tür inu baraγun egüde-ber oroqui-luγa eke inu nabtarqai nekei degel-tei jegün egüde-ber γaruγad busu kümün-e ögüler-ün köbegüd minu qad boljuqu kemegdemüi bi ende maγu kümün-tür učaraju amu köbegüd-iyen čirai ker üjekü kemeged güyijü siγui oi-tur sirγujuqui tedüi ese oldaluγ-a belgetei-noyan merged-tei-yin kümün-i üjebesü eke-yi minu abču ir-e kemejü qotalidqu bölüge (olan-a daγurisqaba) burqan-qaldun-a-tur qočilduγsan (dobtoluγsan) γurban jaγun merged-i uruγ-un uruγ-a kürtele ünesü-ber keyisgen ülidkebei
translit. (yabuγulbai) Belgütei eke=yügen abur=a odču ger=tür inu baraγun egüde=ber oroqui=luγa eke inu nabtarqai nekei degel=tei jegün egüde=ber γaruγad busu kümün=e ögüler=ün köbegüd minu qad boljuqu kemegdemüi bi ende maγu kümün=tür učaraju amu köbegüd=iyen čirai ker üjekü kemeged güyijü siγui oi=tur sirγujuqui tedüi ese oldaluγ=a Belgetei-noyan Merged=tei=yin kümün=i üjebesü eke=yi minu abču ir=e kemejü qotalidqu bölüge (olan=a daγurisqaba) Burqan-Qaldun=a=tur qočilduγsan (dobtoluγsan) γurban jaγun Merged=i uruγ=un uruγ=a kürtele ünesü=ber keyisgen ülidkebei
344
toγoril-qaγan jamuq-a qoyar-i tümüjin bisiren ögüler-ün qaγan ečige minu jamuq-a anda qoyaγula nököčegdejü tngri γajar-a küčü auγ-a nemegden erketü tngri-de nereyidčü eke etüken-e kürbečü er-e neretü merged irged-i ebür ba
translit. Toγoril-qaγan Jamuq=a qoyar=i Tümüjin bisiren ögüler=ün qaγan ečige minu Jamuq=a anda qoyaγula nököčegdejü tngri γajar=a küčü auγ=a nemegden erketü tngri=de nereyidčü eke etüken=e [29b] kürbečü er=e neretü Merged irged=i ebür ba
355
uduyid merged dörber-ün bulaγan malaγ-a-tu maral-un γodon γutultu ilgen jarqas usun-u qaliγun qaliγuluγsan (köbegelegsen) degel-tü tabun nasutu küčü neretü nidün-tür-iyen γal-tu köbegüken-i bidan-u čirig-üd nutuγ-tur qočoraγsan-i olju abčiraju (abču) ögelen eke-de sadq-a (tejiy-e) kemen ögbe
translit. Uduyid Merged dörber=ün bulaγan malaγ=a=tu maral=un γodon γutultu ilgen jarqas usun=u qaliγun qaliγuluγsan (köbegelegsen) degel=tü tabun nasutu Küčü neretü nidün=tür=iyen γal=tu köbegüken=i bidan=u čirig=üd nutuγ=tur qočoraγsan=i olju abčiraju (abču) Ögelen eke=de sadq=a (tejiy=e) kemen ögbe
356
tümüjin toγoril-qaγan jamuq-a γurbaγula qamtudču merged-ün čorqan ger čoqorilaju čuγ em-e köbegüd-i arbilaju orqon selengge qoyar-un sinay-a talad-aral(kiq-a tala ködege)-ača ičürün (qaribai) tümüjin jamuq-a qoyar qamtudču qorqoγ-jibur jorin ičübei
translit. Tümüjin Toγoril-qaγan Jamuq=a γurbaγula qamtudču Merged=ün čorqan ger čoqorilaju čuγ em=e köbegüd=i arbilaju Orqon Selengge qoyar=un sinay=a Talad-aral(Kiq=a tala ködege)=ača ičürün (qaribai) Tümüjin Jamuq=a qoyar qamtudču Qorqoγ-Jibur jorin ičübei
358
üker-tü-jibur daγarin qoγor-a-tu-ebe-yin uliy-a-tu-qabčil daγarin göröged-i inu abalaγad tuγula-yin-qara-tün (siγui) jorin ičübei
translit. Üker=tü-Jibur daγarin Qoγor=a=tu-Ebe=yin Uliy=a=tu-qabčil daγarin göröged=i inu abalaγad Tuγula=yin-qara-tün (siγui) jorin ičübei
359
(qaribai) tümüjin jamuq-a qoyar qorqoγ-jibur-a neyilen baγuju erten-ü anda bolulčaγsan-iyan duradulčin anda dongγoduldun (bolquy-a ögülen) amuralduba
translit. (qaribai) Tümüjin Jamuq=a qoyar Qorqoγ-Jibur=a neyilen baγuju erten=ü anda bolulčaγsan=iyan duradulčin anda dongγoduldun (bolquy=a ögülen) amuralduba
360
angq-a urida anda bolulčar-un tümüjin arban nigen nasutai büküi-tür jamuq-a γuralduγ šaγai tümüjin-e ögčü tümüjin-ü činggel-tür-tü (naγadun-tur anu) šaγai-bar anda bolulčaju onan-u mösün-tür šaγalčaqui-tur tende anda kemeldülüge tegün-ü qoyina qabur alanggir numu-tan qarbayaldun (temečeldün) büküi-tür buγu-yin eber-iyer egüdügsen daγu-tu jur(numun)-iyan tümüjin-e ögčü tümüjin-ü arča manglai-tu γodoli araljilduju andalaldubai
translit. # angq=a urida anda bolulčar=un Tümüjin arban nigen [30a] nasutai büküi=tür Jamuq=a γuralduγ šaγai Tümüjin=e ögčü Tümüjin=ü činggel=tür=tü (naγadun=tur anu) šaγai=bar anda bolulčaju Onan=u mösün=tür šaγalčaqui=tur tende anda kemeldülüge tegün=ü qoyina qabur alanggir numu=tan qarbayaldun (temečeldün) büküi=tür buγu=yin eber=iyer egüdügsen daγu=tu jur(numun)=iyan Tümüjin=e ögčü Tümüjin=ü arča manglai=tu γodoli araljilduju andalaldubai
361
nögöge-de anda kemeldügsen yosun anu urida öteges-ün andačilaqui üge sonosču anda kümün amin nigen ülü tebčildün amin-u arača (abural) boluyu kemen amaralduqui yosun teyimü buyu
translit. nögöge=de anda kemeldügsen yosun anu urida öteges=ün andačilaqui üge sonosču anda kümün amin nigen ülü tebčildün amin=u arača (abural) boluyu kemen amaralduqui yosun teyimü buyu
362
edüge basa ende dongγosulduju (ögüleldüjü) amuralduy-a kemeldüjü tümüjin merged-ün toγtaq-a-yi arbilaju (degejilejü) abuγsan altan büse-yi jamuq-a-ta büselegülbe
translit. edüge basa ende dongγosulduju (ögüleldüjü) amuralduy=a kemeldüjü Tümüjin Merged=ün Toγtaq=a=yi arbilaju (degejilejü) abuγsan altan büse=yi Jamuq=a=ta büselegülbe
364
(ögbe) jamuq-a qariγu inu uγas-merged-ün dayir-usun-i arbilaju abuγsan altan büse-yi tümüjin-e büselegülbei
translit. (ögbe) Jamuq=a qariγu inu Uγas-Merged=ün Dayir-Usun=i arbilaju abuγsan altan büse=yi Tümüjin=e büselegülbei
366
qorqos-jibur-un γool-ta eker-qun-u ebür-e saγalγar modun-a anda kemeldüjü amaralduju qurimlan dayilan jirγalduju šöni könjilen-tegen qamtu qonolduqun bölüge tümüjin-e jamuq-a qoyar amuraldur-un nigen on bolju nögöge on-u jarim amuralduju tere aγsan nutuγ-ača nigen edür negüy-e kemeldüjü negür-ün jun-u terigün sarayin arban jurγan-a ulaγan tergel edür negübe
translit. Qorqos-Jibur=un γool=ta Eker-Qun=u ebür=e saγalγar modun=a anda kemeldüjü amaralduju qurimlan dayilan jirγalduju šöni könjilen=tegen [30b] qamtu qonolduqun bölüge Tümüjin=e Jamuq=a qoyar amuraldur=un nigen on bolju nögöge on=u jarim amuralduju tere aγsan nutuγ=ača nigen edür negüy=e kemeldüjü negür=ün jun=u terigün sarayin arban jurγan=a ulaγan tergel edür negübe
367
tümüjin jamuq-a qoyar qamtu tergen-ü urida yabuju ayisur-un (oduγad) jamuq-a ögüler-ün tümüjin anda aγula siqam baγuy-a aduγučin-u bidan-u γal čoγ-a kürtügei ai jöb üü γool siqam baγuy-a qoničin qurγačin bidan-u qoγolar-a kürtügei qoriγ ügei busuγu uu (bisiyü) kemebe
translit. Tümüjin Jamuq=a qoyar qamtu tergen=ü urida yabuju ayisur=un (oduγad) Jamuq=a ögüler=ün Tümüjin anda aγula siqam baγuy=a aduγučin=u bidan=u γal čoγ=a kürtügei ai jöb üü γool siqam baγuy=a qoničin qurγačin bidan=u qoγolar=a kürtügei qoriγ ügei busuγu uu (bisiyü) kemebe
368
tümüjin jamuq-a-yin ene üge-yi uqan yadaju sem-iyer bayiju qočorču negüri (negüdel) dumda terged-iyen küliyejü tümüjin ber ögelen eke-de ögüler-ün jamuq-a anda eyin ögülemü aγula siqam baγuy-a aduγučin bidan-u γal čoγ-a kürtügei ai jöb üü γool siqam baγuy-a qoničin qurγačin bidan-u qoγolar-a kürtügei qoriγ ügei busiγu uu kemen ögülemü bi ene üge-yi inu uqan yadaju qariγu inu yaqu ba
translit. Tümüjin Jamuq=a=yin ene üge=yi uqan yadaju sem=iyer bayiju qočorču negüri (negüdel) dumda terged=iyen küliyejü Tümüjin ber Ögelen eke=de ögüler=ün Jamuq=a anda eyin ögülemü aγula siqam baγuy=a aduγučin bidan=u γal čoγ=a kürtügei ai jöb üü γool siqam baγuy=a qoničin qurγačin bidan=u qoγolar=a kürtügei qoriγ ügei busiγu uu kemen ögülemü bi ene üge=yi inu uqan yadaju qariγu inu yaqu ba
370
eke-teče asaγuy-a kemen irebe kemebesü ögelen eke-yi dongγaduγ-a edüi (ögüleküi-yin urida) börte-üjin ögüler-ün jamuq-a anda uyidumuqai kemegden bölüge edüge bidan-ača uyidqu čaγ inu bolba
translit. eke=teče asaγuy=a kemen irebe kemebesü Ögelen eke=yi dongγaduγ=a edüi (ögüleküi=yin urida) Börte-Üjin ögüler=ün Jamuq=a anda uyidumuqai kemegden bölüge [31a] edüge bidan=ača uyidqu čaγ inu bolba
373
börte-üjin-ü üge-yi jöbsiyejü ülü baγun šöni dölin ködeljü ayisuqui-tur jaγura mör-tür tayičiγud-i daγariba
translit. Börte-Üjin=ü üge=yi jöbsiyejü ülü baγun šöni dölin ködeljü ayisuqui=tur jaγura mör=tür Tayičiγud=i daγariba
375
kü tayičiγud-un besüd-ün nutuγ-tur nigen öčüken kökečü neretü köbegün-i nutuγ-tur qočoruγsan-i bidan-uqai abču irejü ögelen eke-de ögbe
translit. kü Tayičiγud=un Besüd=ün nutuγ=tur nigen öčüken Kökečü neretü köbegün=i nutuγ=tur qočoruγsan=i bidan=uqai abču irejü Ögelen eke=de ögbe
377
tere šöni dölijü edür geyibesü üjebesü jalayir-un qačuγun-tuquraqun , qarqai-tuquraqun , ede γurban tuquraqun aq-a-nar degüü-ner šöni dölildüjü ayisun (iren) ajuqu basa darqud-un qadaγan daldurγan aq-a-nar degüü-ner tabun darqud ayisun ajuqu basa mengge-tü-kiy-a-nu köbegün ügküi-ten čangsiγud bayaγud-iyar ayisun ajuqu barlas-ača qubilai qutuγ aq-a-nar degüü-ner irebei
translit. tere šöni dölijü edür geyibesü üjebesü Jalayir=un Qačuγun-tuquraqun , Qarqai-tuquraqun , ede γurban tuquraqun aq=a=nar degüü=ner šöni dölildüjü ayisun (iren) ajuqu basa Darqud=un Qadaγan Daldurγan aq=a=nar degüü=ner tabun Darqud ayisun ajuqu basa Mengge=tü-Kiy=a=nu köbegün Ügküi=ten Čangsiγud Bayaγud=iyar ayisun ajuqu Barlas=ača Qubilai Qutuγ aq=a=nar degüü=ner irebei
379
translit. kü Boγorči=yin degüü Egüle-čerbi , [31b] Arlun=ača qaγačaju aq=a=tur=iyan Boγorči=tu neyilen irebei
380
translit. kü Jelm=e=yin degüü Čorγan , Sübegedei-baγatur Uriyangqan=ača qaγačaju Jelm=e=tür neyilen irebei
387
translit. Olγunud=tai , Kingke=tei Qorlun=ača Sečegür , Dörben(Dörbed)=eče Moči , Bidügün , irebe
394
jamuq-a-luγ-a kegeli nige-ten γaγča-tan bölüge jamuq-a-tača ülü qaγačaqun bölügei bi jaγarin irejü nadur nidün-tür üjügülbei
translit. Jamuq=a=luγ=a kegeli nige=ten γaγča=tan bölüge Jamuq=a=tača ülü qaγačaqun bölügei bi jaγarin irejü nadur nidün=tür üjügülbei
395
qoqoγčin ünige <üniy-e> irejü jamuq-a-yi orčiju (orčin toγorin) yabuju ger tergen-i inu mörgölüged jamuq-a-yi mörgöjü örögele eber-iyen quγuraču soljir eber-tü bolju eber-i minu ača kemen jamuq-a-yin jüg mörgölen mörgölen sirui sačun sačun bayimu qoγ-a üker yeke ger gerlüge (baraγan-i) degere ergüjü (ačiju) küljü jidküjü tümüjin-ü qoyina-ača yeke dergegür-iyer mögören mögören ayisur-un (iremüi) tngri γajar neyilejü tümüjin-i ulus-un ejen boltuγai kemen ulus tegejü ayisuqui (iremüi) kemen jaγarin nidün-tür üjügüljü nadur jiγamu tümüjin či ulus-un ejen bolbasu namayi jiγaγsan-u tula kerkijü jirγaγulqu či kemebe
translit. qoqoγčin ünige <üniy=e> irejü Jamuq=a=yi orčiju (orčin toγorin) yabuju ger [32a] tergen=i inu mörgölüged Jamuq=a=yi mörgöjü örögele eber=iyen quγuraču soljir eber=tü bolju eber=i minu ača kemen Jamuq=a=yin jüg mörgölen mörgölen sirui sačun sačun bayimu qoγ=a üker yeke ger gerlüge (baraγan=i) degere ergüjü (ačiju) küljü jidküjü Tümüjin=ü qoyina=ača yeke dergegür=iyer mögören mögören ayisur=un (iremüi) tngri γajar neyilejü Tümüjin=i ulus=un ejen boltuγai kemen ulus tegejü ayisuqui (iremüi) kemen jaγarin nidün=tür üjügüljü nadur jiγamu Tümüjin či ulus=un ejen bolbasu namayi jiγaγsan=u tula kerkijü jirγaγulqu či kemebe
397
elige-tü törö-yi jiγaγsan kümün namayi tümen-ü noyan bolγasu yaγun jirγalang bui tümen-ü noyan bolγaγad ulus-un γoγas (γou-a) sayin ökid-i abqaγulju γučin ba
translit. elige=tü törö=yi jiγaγsan kümün namayi tümen=ü noyan bolγasu yaγun jirγalang bui tümen=ü noyan bolγaγad ulus=un γoγas (γou=a) sayin ökid=i abqaγulju γučin ba
403
kü jamuq-a-da-ača qaγačan ködelüged kimurγ-a-γoroqan-u ayil qaraγ-a (üjel-de) baγuju büküi-tür sečen-beki tayiču qoyar nigen küriy-e basa tayisi-yin köbegün inu altan qučir-beki , nigen küriy-e basa qutala-qaγan-u köbegün altan-odčigen nigen küriy-e jamuq-a-tača qaγačan ködeljü tümüjin-i kimurγ-a-γoroqan-u ayil qaraγ-a-ta baγuju büküi-tür neyilen baγuju tendeče negüjü kürelkü dotora senggür-γoroqan-u qara-jirüken-ü köke-naγur-tu baγuju altan qučir sečen-beki bükün eyedüleldüjü tümüjin-e ögülerün čimayi-yi qaγan bolγay-a čimayi qaγan bolγabasu olan dayin(dayisun)-tur ayalaju aγulju öngge sayin ökid jindü (tere) ordo ger qari irgen-ü qačir γou-a qatun γarγam sayin aγta qatari-γulju abču ireji ögsü oroγ-a görögesün-i abalabasu otaraju ögsü oi-yin görögesün-i bederibesü aγudalju γarγan ögsü keger-ün görögesün-i kegeli inu nigedtele siγaju ögsü kebčeg siγam-dur anu genedtel ügei ürgügen ögsü γun-u <γuu-yin> görögesün-i γuy-a inu nigedtele siγaju ögsü γurbi-yin görögesün-i qadqulaju γarγan ögsü bi qadqulduqui edür (inu) qalq-a činu bisi bolγabasu qara siri-eče manu qaγačaγulju qara terigün-i manu kösör-tür-ber gegejü od engke edür ey-e-yi čin-u ebdebesü iren qara-tača em-e köbegüd-eče man-u erügüljü ejen ügei γajar-a gegejü od edüi üge barilduju eyin aman aldaju deger-e möngke tngri-tür sačuli-ban sačuju yisün költü čaγan tuγ-iyan qadqun bayiγulju tümüjin anu erte töröged sača luus(nandi)-un qaγan qasbuu-a tamaγ-a γarγaju ögküi-tür qarabtur sibaγun erüken-ü degere saγuju činggis činggis kemen dongγodduluγ-a tere sibaγun-u daγun γaruγsan siltaγan-iyar činggis-qaγan ner-e ögčü qaγan bolγabai
translit. kü Jamuq=a=da=ača [32b] qaγačan ködelüged Kimurγ=a-γoroqan=u ayil qaraγ=a (üjel=de) baγuju büküi=tür Sečen-beki Tayiču qoyar nigen küriy=e basa Tayisi=yin köbegün inu Altan Qučir-beki , nigen küriy=e basa Qutala-qaγan=u köbegün Altan-Odčigen nigen küriy=e Jamuq=a=tača qaγačan ködeljü Tümüjin=i Kimurγ=a-γoroqan=u ayil qaraγ=a=ta baγuju büküi=tür neyilen baγuju tendeče negüjü Kürelkü dotora Senggür-γoroqan=u Qara-Jirüken=ü Köke-naγur=tu baγuju Altan Qučir Sečen-beki bükün eyedüleldüjü Tümüjin=e ögülerün # čimayi=yi qaγan bolγay=a čimayi qaγan bolγabasu olan dayin(dayisun)=tur ayalaju aγulju öngge sayin ökid jindü (tere) ordo ger qari irgen=ü qačir γou=a qatun γarγam sayin aγta qatari=γulju abču ireji ögsü # oroγ=a görögesün=i abalabasu otaraju ögsü oi=yin görögesün=i bederibesü aγudalju γarγan ögsü # keger=ün görögesün=i kegeli inu nigedtele siγaju ögsü kebčeg siγam=dur anu genedtel ügei ürgügen ögsü # γun=u <γuu=yin> görögesün=i γuy=a inu nigedtele siγaju ögsü γurbi=yin görögesün=i qadqulaju γarγan ögsü bi # qadqulduqui edür (inu) qalq=a činu bisi [33a] bolγabasu qara siri=eče manu qaγačaγulju qara terigün=i manu kösör=tür=ber gegejü od # engke edür ey=e=yi čin=u ebdebesü iren qara=tača em=e köbegüd=eče man=u erügüljü ejen ügei γajar=a gegejü od edüi üge barilduju eyin aman aldaju # deger=e möngke tngri=tür sačuli=ban sačuju yisün költü čaγan tuγ=iyan qadqun bayiγulju Tümüjin anu erte töröged sača luus(Nandi)=un qaγan qasbuu=a tamaγ=a γarγaju ögküi=tür qarabtur sibaγun erüken=ü degere saγuju činggis činggis kemen dongγodduluγ=a tere sibaγun=u daγun γaruγsan siltaγan=iyar Činggis-qaγan ner=e ögčü qaγan bolγabai
404
döčin tabun nasun-tur-iyan bing bars jil-tür onon-mören-ü terigün-e yisün köl-tü čaγan tuγ-iyan bayiγulju qaγan yeke oro saγubai
translit. # döčin tabun nasun=tur=iyan bing bars jil=tür Onon-mören=ü terigün=e yisün köl=tü čaγan tuγ=iyan bayiγulju qaγan yeke oro saγubai
405
tengri-yin köbegün tümüjin-činggis-qaγan delekei dakin-i tegüs quriyaju tenggis dalai-a kürtele tegsi bolγaγad degedü oro bariγsan-i terigün-eče ögüley-e činggis-qaγan boluγad boγorči-yin degüü egüle-čerbi qoor (qorumsaγ saγadaγ) aγsaba
translit. # tengri=yin köbegün Tümüjin-Činggis-qaγan delekei dakin=i tegüs quriyaju tenggis dalai=a kürtele tegsi bolγaγad degedü oro bariγsan=i terigün=eče ögüley=e # Činggis-qaγan boluγad Boγorči=yin degüü Egüle-čerbi qoor (qorumsaγ saγadaγ) aγsaba
407
translit. Enggür Süyike=tü-čerbi [33b] Qadaγan-Dalduraγan , γurban ögüler=ün manaγar=un undan büü meküdegülsügei
409
tekei ögüler-ün sineken irege <irge> , silün bolγaju manaγar büü medegülsü qonoγ-tur büü qojidaγulsu alaγčiγud qonid-i aduγulaju alam dügürgesü qonoγčiγud qonid-i aduγulaju qotan dügürgesü qoγolančir maγu bölügei bi qonin adulaju čaγan miq-a idesü kemen qonin aduγulabai
translit. # Tekei ögüler=ün sineken irege <irge> , silün bolγaju manaγar büü medegülsü qonoγ=tur büü qojidaγulsu alaγčiγud qonid=i aduγulaju alam dügürgesü qonoγčiγud qonid=i aduγulaju qotan dügürgesü qoγolančir maγu bölügei bi qonin adulaju čaγan miq=a idesü kemen qonin aduγulabai
410
(degüü inu küčügür ögülerün) čegürketei tergen-i činu büü čügüdegülsü tegesütei tergen-i dergegür degere büü tegedegülsü kemejü tergečü bolbai
translit. # (degüü inu Küčügür ögülerün) čegürketei tergen=i činu büü čügüdegülsü tegesütei tergen=i dergegür degere büü tegedegülsü kemejü tergečü bolbai
412
qubilai čekülketei qarqai-tuquraqun γurbaγula qasar-luγ-a nige bolun üldüs küčürkegčid-i küjügün-i anu kergegdekün (oγtaluγtun) omurγaγad-i omuriqud-i anu öngelčidkün kemebe
translit. Qubilai Čekülketei Qarqai-tuquraqun γurbaγula Qasar=luγ=a nige bolun üldüs küčürkegčid=i küjügün=i anu kergegdekün (oγtaluγtun) omurγaγad=i omuriqud=i anu öngelčidkün kemebe
415
arqai-qasar taqai , sükei , čaquraqan dörbegüle-yi qola-yin qonočaγ (qonoγ) oyir-a-yin otor-a (uduridqal γajarči) boltuγai kemebe
translit. Arqai-Qasar Taqai , Sükei , Čaquraqan dörbegüle=yi qola=yin qonočaγ (qonoγ) oyir=a=yin otor=a (uduridqal γajarči) boltuγai kemebe
416
sübegedei-baγatur ögülerün quluγan-a bolju quriyaldusu qara keriy-e bolju qatuγun bükün-i qurimladasu amuri-a šejegei (šajaγai) metü amuralaldun γuyisuγai keriske šejegei (keriy-e šajaγai) bolju ger jüg gerisleldün (gerlen) quriyasu kemebe
translit. # Sübegedei-baγatur [34a] ögülerün quluγan=a bolju quriyaldusu qara keriy=e bolju qatuγun bükün=i qurimladasu amuri=a šejegei (šajaγai) metü amuralaldun γuyisuγai keriske šejegei (keriy=e šajaγai) bolju ger jüg gerisleldün (gerlen) quriyasu kemebe
417
tendeče činggis-qaγan qaγan bolju , boγorči jelm-e qoyar-a ögüler-ün ta qoyar namayi següder-eče busu nökör ügei-tür següder bolju sedkil-i minu amuγulbai
translit. # tendeče Činggis-qaγan qaγan bolju , Boγorči Jelm=e qoyar=a ögüler=ün ta qoyar namayi següder=eče busu nökör ügei=tür següder bolju sedkil=i minu amuγulbai
422
basa činggis-qaγan jarliγ bolurun tngri γajar-a küčü nemegdejü ibegegdebesü ta jamuq-a anda-ača namayi kemen sedkijü nökčesü kemen iregsed öteges öljei-ten nökör-ün inu ülekü boludqun ta kemebe
translit. basa Činggis-qaγan jarliγ bolurun tngri γajar=a küčü nemegdejü ibegegdebesü ta Jamuq=a anda=ača namayi kemen sedkijü nökčesü kemen iregsed öteges öljei=ten nökör=ün inu ülekü boludqun ta kemebe
424
činggis-qaγan-i qaγan bolγabai kemen kereyid-ün toγoril-qaγan-tur taqai , sükei qoyar-i elči ilegebe
translit. Činggis-qaγan=i qaγan bolγabai kemen Kereyid=ün Toγoril-qaγan=tur Taqai , Sükei qoyar=i elči ilegebe
425
toγoril-qaγan ögüler-ün tümüjin köbegün-i minu qaγan bolγaqu tan-u ai jöb ta mongγol qaγan ügekün ker aqun ta ene ey-e ben büü ebderedkün ey-e janggi-ban büü tayiludqun (jang-iyan büü aldarγuludqun) aq-a-ban (bar-iyan) tarquludqun kemejü ilegejüküi arqai-qasar , čaqurqan qoyar-i jamuq-a-tur elči ilegebesü jamuq-a ögüler-ün altan qučar , sečen-beki , qoyar-a ögüle kemejü ögülejü ileger-ün altan qučar , sečen-beki , ta qoyar tümüjin anda , bida qoyar-un jaγura sübege sečijü (čičijü) qabirγ-a qadquju yakin qaγačaγulba
translit. Toγoril-qaγan ögüler=ün Tümüjin köbegün=i minu qaγan bolγaqu tan=u ai jöb ta Mongγol qaγan ügekün ker aqun ta ene ey=e ben büü ebderedkün ey=e [34b] janggi=ban büü tayiludqun (jang=iyan büü aldarγuludqun) aq=a=ban (bar=iyan) tarquludqun kemejü ilegejüküi Arqai-Qasar , Čaqurqan qoyar=i Jamuq=a=tur elči ilegebesü Jamuq=a ögüler=ün Altan Qučar , Sečen-beki , qoyar=a ögüle kemejü ögülejü ileger=ün Altan Qučar , Sečen-beki , ta qoyar Tümüjin anda , bida qoyar=un jaγura sübege sečijü (čičijü) qabirγ=a qadquju yakin qaγačaγulba
426
translit. ta anda bida qoyar=i ülü qaγačaγul=un qamtu büküi=tür Tümüjin anda=yi qaγan yakin ese bolγabai
428
ta altan qučar , sečen-beki ta qoyar ögülegsen üges-tür-iyen kürün anda minu sedkil-i amuγulju anda ta inu sayitur nököčejü öggödkün kemejü ilegejüküi tegün-ü qoyina jamuq-a-yin degüü tičer , alma-yin ebür-e ölgei-bulγ-a bürün bidan-u saγari-keger-e bükü čoči-darmala-yin aduγun degeremdür-e odču tičer čoči-darmala-yin aduγun degeremdčü abču odčuqui čoči-darmala aduγu-ban degeremdčü odduju nököd-iyen jirüke yadaγadaju mön čoči-darmala nekejü odču šöni aduγun-iyan kijaγar-a kürčü morin-iyan del degere elige-ber-iyen kebtejü kürčü tičer-ün niruγun-i quγur-a qarbuju alaγad aduγu-ban abuγad irejüküi degüü-ben tičer alaγdaba kemen jamuq-a terigüten jajirin arban γurban qari nököčejü γurban tümen bolju alaγud turγaγud-iyar dabaju činggis-qaγan-tur morilaju ayisui (iremüi) kemen ikeres-eče mölege-totoq-a , boroldai qoyar-a činggis-qaγan-i kürelküde büküi-tür kelen kürgen irejüküi ene kelen (üge-yi) medeged činggis-qaγan arban γurban küriyed (ayimaγ) bölüge γurban kü tümed bolju jamuq-a-yin esergü inu morilaju dalan-baljud-a bayilduju , činggis-qaγan , jamuq-a-tan-i ködelgegdejü (kögen) onan-u čarqan-qabčiqay-a qurabai
translit. ta Altan Qučar , Sečen-beki ta qoyar ögülegsen üges=tür=iyen kürün anda minu sedkil=i amuγulju anda ta inu sayitur nököčejü öggödkün kemejü ilegejüküi tegün=ü qoyina Jamuq=a=yin degüü Tičer , Alma=yin ebür=e Ölgei-bulγ=a bürün bidan=u Saγari-Keger=e bükü Čoči-Darmala=yin aduγun degeremdür=e odču Tičer Čoči-Darmala=yin aduγun degeremdčü abču odčuqui Čoči-Darmala aduγu=ban degeremdčü odduju nököd=iyen jirüke yadaγadaju mön Čoči-Darmala nekejü odču šöni aduγun=iyan kijaγar=a kürčü morin=iyan del degere elige=ber=iyen kebtejü [35a] kürčü Tičer=ün niruγun=i quγur=a qarbuju alaγad aduγu=ban abuγad irejüküi degüü=ben Tičer alaγdaba kemen Jamuq=a terigüten Jajirin arban γurban qari nököčejü γurban tümen bolju Alaγud Turγaγud=iyar dabaju Činggis-qaγan=tur morilaju ayisui (iremüi) kemen Ikeres=eče Mölege-Totoq=a , Boroldai qoyar=a Činggis-qaγan=i Kürelküde büküi=tür kelen kürgen irejüküi ene kelen (üge=yi) medeged Činggis-qaγan arban γurban küriyed (ayimaγ) bölüge γurban kü tümed bolju Jamuq=a=yin esergü inu morilaju Dalan-Baljud=a bayilduju , Činggis-qaγan , Jamuq=a=tan=i ködelgegdejü (kögen) Onan=u Čarqan-qabčiqay=a qurabai
430
bida ergijü qarir-un kemeged čanus-un köbegüd-i dalan toγan(toγoγ-a)-dur bučalaju negüdei-čaγan-γou-a-yin terigün-i inu oγtalju , morin-u segül-tür čirčü odbai
translit. bida ergijü qarir=un kemeged Čanus=un köbegüd=i dalan toγan(toγoγ=a)=dur bučalaju Negüdei-Čaγan-Γou=a=yin terigün=i inu oγtalju , morin=u segül=tür čirčü odbai
431
jamuq-a-yi tendeče qariγuluγad uruγud-un jurčidai uruγud-iyan uduriduγad mangγud-un quyildur mangγud-iyan uduriduγad jamuq-a-ača qaγačaju činggis-qaγan-tur irebei
translit. Jamuq=a=yi tendeče qariγuluγad Uruγud=un Jurčidai Uruγud=iyan uduriduγad Mangγud=un Quyildur Mangγud=iyan uduriduγad Jamuq=a=ača qaγačaju Činggis-qaγan=tur irebei
433
činggis-qaγan öber-tür-iyen ulus irebei kemen bayasču ögelen-üjin qasar , jürken-ü sečen-beki , tayiču-tan bügüde eyedüldün jöbsiyeldüjü onan-u tün-tür qurimlay-a kemeldüjü qurimlaqui-tur urida jürken-ü sečen-beki , tayiču-tan ögelen eke terigülen činggis-qaγan-i jalaba
translit. Činggis-qaγan öber=tür=iyen ulus irebei kemen bayasču Ögelen-Üjin Qasar , Jürken=ü Sečen-beki , Tayiču=tan bügüde eyedüldün jöbsiyeldüjü Onan=u tün=tür qurimlay=a kemeldüjü qurimlaqui=tur urida Jürken=ü Sečen-beki , Tayiču=tan Ögelen eke terigülen Činggis-qaγan=i jalaba
436
qoor-tan dayisun-i čögen qoor-a-tu moγai-yi narin gejü büü sana itegel ügei sereltei bui kemebesü boγda-ejen jarliγ bolba
translit. qoor=tan dayisun=i čögen qoor=a=tu moγai=yi narin gejü büü sana itegel ügei sereltei bui kemebesü Boγda-Ejen jarliγ bolba
441
jürken maγu sedkijü nüke uquju degere inu esegei debisügsen ajuqu ejen esegei-yin dumda saγuquy-a jabduγsan-tur očigin ejen-ü bey-e-eče tataγad debisger-ün jiq-a-du saγulγaba
translit. Jürken maγu sedkijü nüke uquju degere inu esegei debisügsen ajuqu ejen esegei=yin dumda saγuquy=a jabduγsan=tur Očigin ejen=ü bey=e=eče tataγad debisger=ün jiq=a=du saγulγaba
442
činggis-qaγan-a ögelen-üjin-e , qasar γurban-a sečen-beki nigen tüsürge tüsürjüküi basa sečen-beki-yin öčüken eke ebekey-e terigülen nigen tüsürge tüsürkü-yin tula qoričan-qatun quγuγčin-qatun qoyar man-a ülü terigülen ker tüsürüyü kemen baγurči sikürči-yi askičiqu baγurči sikürči ögüler-ün yisükei-baγatur negün-tayisi qoyar-i ügei-yin tula eyin askiγdaqu man-u yaγun kemeged yeke daγu-bar uyilajuqui tere qurim-i bidan-ača belgütei jasaγad jürken-eče büri-böke tere qurim-i jasan bölüge činggis-qaγan-u aγta qačuγun bariju bayin bölüge jürken-eče nigen em-e kümün doγolju ireged jöbdeki döröge-yi oγtalju abču odqui-yi belgütei üjeged tere em-e-yin köl-i inu quγu tasiju orkiba
translit. Činggis-qaγan=a Ögelen-Üjin=e , Qasar γurban=a Sečen-beki nigen tüsürge tüsürjüküi basa Sečen-beki=yin öčüken eke [36a] Ebekey=e terigülen nigen tüsürge tüsürkü=yin tula Qoričan-qatun Quγuγčin-qatun qoyar man=a ülü terigülen ker tüsürüyü kemen baγurči Sikürči=yi askičiqu baγurči Sikürči ögüler=ün Yisükei-baγatur Negün-tayisi qoyar=i ügei=yin tula eyin askiγdaqu man=u yaγun kemeged yeke daγu=bar uyilajuqui tere qurim=i bidan=ača Belgütei jasaγad Jürken=eče Büri-Böke tere qurim=i jasan bölüge Činggis-qaγan=u aγta Qačuγun bariju bayin bölüge Jürken=eče nigen em=e kümün doγolju ireged jöbdeki döröge=yi oγtalju abču odqui=yi Belgütei üjeged tere em=e=yin köl=i inu quγu tasiju orkiba
443
tendeče büri-böke tere qulaγayiči-ban ömögüren belgütei-luγa nasuda abuldar-un (nočolaldubai) belgetei baraγun qančuban möltöljü ničügün yabuqu bölüge tere möltölügsen ničügen mörö inu büri-böke ildü-ber qaγ-a čabčijuqui , belgetei teyin čabčiγdaju bögötele yaγun-a-bar ülü bolγan ülü sengkeren čisun čuburiγulju yabuqu-yi činggis-qaγan següder-tür saγuju qurim dotora-ača üjejü γarču irejü ögüler-ün ker eyin kigden bölüge bida kemeküi-tür belgütei ögüler-ün manaγar edürei čabčiγsan bölüge minu tulada aq-a degüü-tür eyedüldün büküi-tür bütügei (büü üyiled) bi ülü aljiqu ilaγari bui kemebe
translit. tendeče Büri-Böke tere qulaγayiči=ban ömögüren Belgütei=luγa nasuda abuldar=un (nočolaldubai) Belgetei baraγun qančuban möltöljü ničügün yabuqu bölüge tere möltölügsen ničügen mörö inu Büri-Böke ildü=ber qaγ=a čabčijuqui , Belgetei teyin čabčiγdaju bögötele yaγun=a=bar ülü bolγan ülü sengkeren čisun čuburiγulju yabuqu=yi Činggis-qaγan següder=tür saγuju qurim dotora=ača üjejü γarču irejü ögüler=ün ker eyin kigden [36b] bölüge bida kemeküi=tür Belgütei ögüler=ün manaγar edürei čabčiγsan bölüge minu tulada aq=a degüü=tür eyedüldün büküi=tür bütügei (büü üyiled) bi ülü aljiqu ilaγari bui kemebe
444
belgetei tedüi idqabasu ülü bolun modun-u gesigün-i quγur-a tatalaju idügesün bülegür čuγučiju abču askilalduju jürken-i ilγaju quγuγčin-qatun qoričan-qatun qoyar-i buliju abubai
translit. Belgetei tedüi idqabasu ülü bolun modun=u gesigün=i quγur=a tatalaju idügesün bülegür čuγučiju abču askilalduju Jürken=i ilγaju Quγuγčin-qatun Qoričan-qatun qoyar=i buliju abubai
446
tere keregül-tür belgetei namaγatu ayiraγ-iyar čokilalduju yabuγsaγar ejen-i qorčin-u toγtaqu-yin ermeg čaγaγčin-tur soloγai γar-iyar unuγulba
translit. tere keregül=tür Belgetei namaγatu ayiraγ=iyar čokilalduju yabuγsaγar ejen=i Qorčin=u Toγtaqu=yin ermeg čaγaγčin=tur soloγai γar=iyar unuγulba
453
(tendeče boγda-ejen eyin kemer-ün) tayičiγud-un keregür-tür belgütei namayi ülü toγoqu metü jegün γar-iyar unuγulbai
translit. (tendeče Boγda-Ejen eyin kemer=ün) Tayičiγud=un keregür=tür Belgütei namayi ülü toγoqu metü jegün γar=iyar unuγulbai
455
tegün-tür qasar belgetei qoyar , ene ejen josun ügei jasaγ jarliγ bolai ni qasar-un qabu belgetei-yin böke küčü-ber tabun öngge dörben qari yeke ulus-i erke-tür-iyen oroγulbai
translit. tegün=tür Qasar Belgetei qoyar , ene ejen josun ügei jasaγ jarliγ bolai ni Qasar=un qabu Belgetei=yin böke küčü=ber tabun [37a] öngge dörben qari yeke ulus=i erke=tür=iyen oroγulbai
456
j-a kemen kelelčin yabuqu-yi ejen medeged eden-i omoγ-i daruγuluy-a kemen door-a-tu ebügen kümün bolun nigen ürtaγčin sira numu bariju qudalduy-a kemen surγalan yabubai
translit. j=a kemen kelelčin yabuqu=yi ejen medeged eden=i omoγ=i daruγuluy=a kemen door=a=tu ebügen kümün bolun nigen ürtaγčin sira numu bariju qudalduy=a kemen surγalan yabubai
457
translit. tendeče Qasar Belgetei qoyar eyimü ese üjegdegsen qamiγ=a=ača iregsen kümün bui gejü asaγba
466
tedüi tere ebügen köke qaljin lausa unuγsan buγurul kümün boluγad ürtaγčin sira numun-tur altan toγona-ban (sumu-ban) onilaju qada qadatala qarbuγad boγda-ejen-ü qabutu-qasar , böke belgetei gegči degüü inu ta qoyar buyu
translit. tedüi tere ebügen köke qaljin lausa unuγsan buγurul kümün boluγad ürtaγčin sira numun=tur altan toγona=ban (sumu=ban) onilaju qada qadatala qarbuγad Boγda-Ejen=ü Qabutu-Qasar , böke Belgetei gegči degüü inu ta qoyar buyu
469
tegün-ü qoyina teden-ü teyimü üge bayiluγ-a jürken jiči mön jokilduy-a kemeldüjü quγuγčin-qatun qoričan-qatun-i ničuγču (dakiju) jokilduy-a kemen ničuγču ikečeleldün jokildun büküi tere učar-a kitad-un irgen-ü altan-qaγan tatar-un megüjin-segül-tü-yi ey-e-tür-iyen ülü oroγtar-un (ese orobai kemen) ongging-čingsang-i čirig-üd-iyen jasaju büü saγar-a kemejü ilegejükü ongging-čingsing megüjin-segül-tü terigüten tatar-i taγulin ulja jorin aduγu idegen selte-yi türijü ayisui kemen medebei
translit. [37b] tegün=ü qoyina teden=ü teyimü üge bayiluγ=a # Jürken jiči mön jokilduy=a kemeldüjü Quγuγčin-qatun Qoričan-qatun=i ničuγču (dakiju) jokilduy=a kemen ničuγču ikečeleldün jokildun büküi tere učar=a Kitad=un irgen=ü Altan-qaγan Tatar=un Megüjin-Segül=tü=yi ey=e=tür=iyen ülü oroγtar=un (ese orobai kemen) Ongging-čingsang=i čirig=üd=iyen jasaju büü saγar=a kemejü ilegejükü Ongging-čingsing Megüjin-Segül=tü terigüten Tatar=i taγulin Ulja jorin aduγu idegen selte=yi türijü ayisui kemen medebei
470
tere kelen-i medeged činggis-qaγan ögüler-ün erte edür-eče tatar irgen ebüges ečiges-i baraγsan östen kistan irgen bölüge edüge-yin qasalq-a-tur qabsay-a bida kemeged toγaril-qaγan-tur elči ileger-ün altan-qaγan-u ong-ging-čingsang tatar-un megüjin-segül-tü terigüten tedeger ulja ögede türijü (kürčü) ayisui kememüi ebüges ečiges-i bidan-i baraγsan tatar-i qabsay-a bida toγaril-qaγan ečige ödter iretügei kemen kelen kürgen elči ilegebei
translit. tere kelen=i medeged Činggis-qaγan ögüler=ün erte edür=eče Tatar irgen ebüges ečiges=i baraγsan östen kistan irgen bölüge edüge=yin qasalq=a=tur qabsay=a bida kemeged Toγaril-qaγan=tur elči ileger=ün Altan-qaγan=u Ong-ging-čingsang Tatar=un Megüjin-Segül=tü terigüten tedeger Ulja ögede türijü (kürčü) ayisui kememüi ebüges ečiges=i bidan=i baraγsan Tatar=i qabsay=a bida Toγaril-qaγan ečige ödter iretügei kemen kelen kürgen elči ilegebei
471
, kelen kürgegülüged toγaril-qaγan ögüler-ün köbegün jöb kelejü ilegejüküi qamsay-a bida kemeged γutaγar edür čerig-iyen čuγulγaju čirig egüsgejü toγoril-qaγan ödterlen irejü činggis-qaγan toγoril-qaγan qoyar jürüken-ü sečen-beki tayiču terigüten jürken-e kelelčejü ileger-ün erte edür-eče ebüges ečiges-i bidan-u baraγsan tatar-i edüge ene qaqalq-a-tur qamsay-a qamtu morilay-a gejü ilegejüküi jürken-i iregdeküi-eče (iremü kemen) jirγuγan edür külčejü (küliyen) yadaju činggis-qaγan toγoril-qaγan qoyar qamtu čirig egüsgejü ulja uruγu ongging-čingsang-luγa qamsan ayisuqui-dur ulja-yin qosiγun-tu sitügen neretü sitügen-e tatar-un megüjin-segül-tü tatar tende qoraγ-a barijuqui činggis-qaγan toγoril-qaγan qoyar qorγulaγsan megüjin-segül-tü-yi qoroγan-ača inu bariju megüjin-segül-tü-yi tende alaju mönggön ölegei tanatu könjile-yi inu činggis-qaγan tende abuluγ-a megüjin-segül-tü-yi alaba kemen činggis-qaγan toγoril-qaγan qoyar ong-ging-čingsang-un esergü odbai
translit. , kelen kürgegülüged Toγaril-qaγan ögüler=ün köbegün jöb kelejü ilegejüküi qamsay=a bida kemeged γutaγar edür čerig=iyen [38a] čuγulγaju čirig egüsgejü Toγoril-qaγan ödterlen irejü Činggis-qaγan Toγoril-qaγan qoyar Jürüken=ü Sečen-beki Tayiču terigüten Jürken=e kelelčejü ileger=ün erte edür=eče ebüges ečiges=i bidan=u baraγsan Tatar=i edüge ene qaqalq=a=tur qamsay=a qamtu morilay=a gejü ilegejüküi Jürken=i iregdeküi=eče (iremü kemen) jirγuγan edür külčejü (küliyen) yadaju Činggis-qaγan Toγoril-qaγan qoyar qamtu čirig egüsgejü Ulja uruγu Ongging-čingsang=luγa qamsan ayisuqui=dur Ulja=yin qosiγun=tu Sitügen neretü Sitügen=e Tatar=un Megüjin-Segül=tü Tatar tende qoraγ=a barijuqui Činggis-qaγan Toγoril-qaγan qoyar qorγulaγsan Megüjin-Segül=tü=yi qoroγan=ača inu bariju Megüjin-Segül=tü=yi tende alaju mönggön ölegei tanatu könjile=yi inu Činggis-qaγan tende abuluγ=a Megüjin-Segül=tü=yi alaba kemen Činggis-qaγan Toγoril-qaγan qoyar Ong-ging-čingsang=un esergü odbai
472
ong-ging-čingsang megüjin-segül-tü-yi alajuqu kemen medejü masi bayasču činggis-qaγan-a čaγ-un-törö ner-e ögbe
translit. Ong-ging-čingsang Megüjin-Segül=tü=yi alajuqu kemen medejü masi bayasču Činggis-qaγan=a Čaγ=un-Törö ner=e ögbe
475
ong-ging-čingsang ögüler-ün megüjin-segül-tü-yi qabsaju alaγsan tan-u altan-qaγan-a öčimüi bi egün-eče yeke ner-e jeu-dau ner-e ögkü-yi altan-qaγan medetügei kemebe
translit. Ong-ging-čingsang ögüler=ün Megüjin-Segül=tü=yi qabsaju alaγsan tan=u Altan-qaγan=a öčimüi bi egün=eče yeke ner=e jeu-dau ner=e ögkü=yi Altan-qaγan medetügei kemebe
477
(qariba) činggis-qaγan , ong-qaγan qoyar tende tatar-i toliju (tegsi) qubiyalduju abulčaju ger-tür-iyen baγubai
translit. (qariba) Činggis-qaγan , Ong-qaγan qoyar tende Tatar=i toliju (tegsi) qubiyalduju abulčaju ger=tür=iyen baγubai
478
ner-e-tü sitügen-e baγuγsan nutuγ-tur taγuliqui(bayilduqui)-tur nigen ničügün köbegüken-i gegegsen-i bidan-i (man-u) čirig-üd nutuγ-ača olju altan negemer dörbeljitü taji torγan bulγan-iyar dotarlaγsan elegebeči-tü köbegün-i abči irejü ögelen eke-de sauq-a <sadq-a> (asar-a) kemen ögbe
translit. ner=e=tü Sitügen=e baγuγsan nutuγ=tur taγuliqui(bayilduqui)=tur nigen ničügün köbegüken=i gegegsen=i bidan=i (man=u) čirig=üd nutuγ=ača olju altan negemer dörbeljitü taji torγan bulγan=iyar dotarlaγsan elegebeči=tü köbegün=i abči irejü Ögelen eke=de sauq=a <sadq=a> (asar=a) kemen ögbe
479
ögelen eke ögüler-ün sayin kümün-ü köbegün ajuqu j-a nökör sayitu kümün-ü uruγ bui j-a tabun köbegün-tegen degüü jirγuduγar köbegün bolγan siki-qutuγ kemen nereyidčü eke asaraba
translit. Ögelen eke ögüler=ün sayin kümün=ü köbegün ajuqu j=a nökör sayitu kümün=ü uruγ bui j=a tabun köbegün=tegen degüü jirγuduγar köbegün bolγan Siki-Qutuγ kemen nereyidčü eke asaraba
480
činggis-qaγan-u aγuraγ arγalitu-naγur-tur bölüge aγuraγ-tur qočoruγsan tabun aran(kümün)-i qubčin (degeremčin) tonojuqui arban aran-i alajuqui jürken-e teyin kigdebei kemen bidan-u (man-u) aγuraγ-tur qočoruγsad činggis-qaγan-a jiγabasu ene kelen (üge) sonosuγad ayimas ču kilinglen ögüler-ün ker eyin kigden bölüge bida onan-u tün-tür qurimlaqui-tur belgetei-yin mörö mön kü čabčibai
translit. # Činggis-qaγan=u aγuraγ Arγalitu-naγur=tur bölüge aγuraγ=tur qočoruγsan tabun aran(kümün)=i qubčin (degeremčin) tonojuqui arban aran=i alajuqui Jürken=e teyin kigdebei kemen bidan=u (man=u) aγuraγ=tur qočoruγsad Činggis-qaγan=a jiγabasu ene kelen (üge) sonosuγad [39a] ayimas ču kilinglen ögüler=ün ker eyin kigden bölüge bida Onan=u tün=tür qurimlaqui=tur Belgetei=yin mörö mön kü čabčibai
482
bida tegün-ü qoyina erten-ü östen kistan bidan-u ečiges ebüges-i baraγsan tatar-i qabsan morilay-a kemen jürken-i jirγuγan edür külčejü (küliyejü) ese kü iregdebei
translit. bida tegün=ü qoyina erten=ü östen kistan bidan=u ečiges ebüges=i baraγsan Tatar=i qabsan morilay=a kemen Jürken=i jirγuγan edür külčejü (küliyejü) ese kü iregdebei
483
(irelüge) edüge basa dayisun dayisun-tur siγan dayisun mön kü boluyu kemeged činggis-qaγan jürken-tür morilaba
translit. (irelüge) edüge basa dayisun dayisun=tur siγan dayisun mön kü boluyu kemeged Činggis-qaγan Jürken=tür morilaba
487
činggis-qaγan sečen-beki tayiču qoyar-a ögüler-ün erte edür bida yaγu kemeldülge <kemeldülüge> kemebesü sečen-beki tayiču qoyar ögüler-ün ögülegsen ügen-tür-iyen ese kürbe
translit. Činggis-qaγan Sečen-beki Tayiču qoyar=a ögüler=ün erte edür bida yaγu kemeldülge <kemeldülüge> kemebesü Sečen-beki Tayiču qoyar ögüler=ün ögülegsen ügen=tür=iyen ese kürbe
490
(alabai) sečen-beki tayiču qoyar-i bütügeged (alaγad) qariju jürken irgen ködelküi-tür jalayir-un telgetü-bayan-u köbegün kümün-γou-a čilaγun-qayiču jebege tede jürken-tür ajuqu γou-a muqali buγ-a qoyar köbegün-iyen aγulju (abču) ögüler-ün bosoγ-a-yin čin-u boγol boltuγai
translit. (alabai) Sečen-beki Tayiču qoyar=i bütügeged (alaγad) qariju Jürken irgen ködelküi=tür Jalayir=un Telgetü-Bayan=u [39b] köbegün Kümün-Γou=a Čilaγun-Qayiču Jebege tede Jürken=tür ajuqu Γou=a Muqali Buγ=a qoyar köbegün=iyen aγulju (abču) ögüler=ün bosoγ=a=yin čin=u boγol boltuγai
493
čilaγun-qayiču tüge qasar qoyar köbegüd-iyer-iyen basa činggis-qaγan-tur aγuljaju ögüler-ün altan bosoγ-a-yi činu sakiju atuγai kemen ögbe
translit. Čilaγun-Qayiču Tüge Qasar qoyar köbegüd=iyer=iyen basa Činggis-qaγan=tur aγuljaju ögüler=ün altan bosoγ=a=yi činu sakiju atuγai kemen ögbe
494
bi altan bosoγ-a-tača činu anggida odbasu amin inu tasulju kidkün egüden-i činu ergüjü ögtügei kemen ögbei
translit. bi altan bosoγ=a=tača činu anggida odbasu amin inu tasulju kidkün egüden=i činu ergüjü ögtügei kemen ögbei
495
translit. bi örgen egüden=eče čin=u öbere odbasu örö inu itüljü kidkün kemen Jebege=yi Qasar=a ögbei
496
translit. Jürken=ü nutuγ=ača Boroqul neretü öčüken köbegün=i Jebege abču irejü Ögelen eke=te ögbe
497
merged-ün nutuγ-ača oluγsan küčü neretü köbegün-i besüd-ün nutuγ-ača oluγsan kökečü neretü köbegün-i tatar-un nutuγ-ača oluγsan siki-qutuγ-tu neretü köbegün-i jürken-ü nutuγ-ača oluγsan boroqul neretü köbegün-i ede dörben-i ger dotor-a tejiyer-ün ögelen eke asaraba
translit. Merged=ün nutuγ=ača oluγsan Küčü neretü köbegün=i Besüd=ün nutuγ=ača oluγsan Kökečü neretü köbegün=i Tatar=un nutuγ=ača oluγsan Siki-Qutuγ=tu neretü köbegün=i Jürken=ü nutuγ=ača oluγsan Boroqul neretü köbegün=i ede dörben=i ger dotor=a tejiyer=ün Ögelen eke asaraba
498
translit. köbegüd=tegen [40a] edür üjekü=yin nidün šöni sonosqu=yin čikin bolγayu kemen ger dotor=a tejiyebei
499
ede irgen-ü yosun-jürken bolurun qabul-qaγan-u doloγan köbegüd-ün aq-a angq-a ökin-baraγ bölüge köbegün inu joraγtu-jürbi bölüge qabul-qaγan-u köbegüd-ün aq-a kemejü irgen-üken dotora-ača ilγaju eligen-tür sülsütü erekei-tür onči-tu aγušgi dügüreng jirüketü aman dügüreng aγar-tan eres tutum erdem-ten böke küčüten-i ilγaju ögčü aγur-tan kiling-ten omoγ-tan jorgimaγ kemegdekü teyimü teyimüd eyimü eyimün omoγ-tan irgen-i činggis-qaγan er-e-yin er-e töröjü doroyitaγulju jürken omoγ-tan-i ülidkebei
translit. ede irgen=ü Yosun-Jürken bolurun Qabul-qaγan=u doloγan köbegüd=ün aq=a angq=a Ökin-Baraγ bölüge köbegün inu Joraγtu-Jürbi bölüge Qabul-qaγan=u köbegüd=ün aq=a kemejü irgen=üken dotora=ača ilγaju eligen=tür sülsütü erekei=tür onči=tu aγušgi dügüreng jirüketü aman dügüreng aγar=tan eres tutum erdem=ten böke küčüten=i ilγaju ögčü aγur=tan kiling=ten omoγ=tan jorgimaγ kemegdekü teyimü teyimüd eyimü eyimün omoγ=tan irgen=i Činggis-qaγan er=e=yin er=e töröjü doroyitaγulju Jürken omoγ=tan=i ülidkebei