Historical corpus of the Mongolian language

Altan Tobči

Алтан товч (Золотое сказание)
ID: AT Script: Uighur-Mongolian Genre: chronicle 2556 lines · 44 462 words
Bibliography
Орловская "Язык Алтан Товч"
надо установить происхождение текста который у меня; Автор моей версии непонятен надо расследовать
Show: Middle Mongolian Click a word to find it in the corpus; hover over it to see the analysis. Dotted underline: no analysis.
1
translit. [1a] erten=ü qad=un ündüsülegsen törö yosun=u (ulus=un nom=un) jokiyal=i tobčilan quriyaγsan Altan Tobči kemekü orosibai
2
translit. # [1b] uva suvasdi siddam # erkin bodisung=nar=un törölkiten erdemtü degedü qad=un ijaγur=i Enedkeg Töbed=eče ündüsülegsen=i edüi tedüyiken quriyan ögülesügei
3
translit. # orčilang=un kümün amitan=dur onoju üyiledkü ügei=yin tulada Ori-burqan=u jayaγabar Ma-X=a-Samadi olan=a ergügdegsen qaγan kemen aldarsiγsan yosun anu # erte tere čaγ=tur jambutyib=un kümün anu qubilju töröyü
4
translit. diyan=u idegen ideyü
5
translit. öber=ün bey=e=eče gerel badarayu
6
translit. ridi qubilγan=iyar oγtarγui=bar yabuyu
7
translit. čaγlasi ügei nasutu buyu
8
translit. tere čaγ=tur teden=ü dotora amtan=dur tačiyaγčid jarim=ud anu γajar=ača γaruγsan bal=un amtatu čaγan öngge=tü rasiyan=u sim=e nere=tü idegen=i idegsen=dür bey=e=yin gerel anu ügei boluγad qab qarangγui boluγsan=dur yerüngkei amitan=u jayaγabar tngri=yin köbegün naran saran oγtarγui=bar γarču dörben tyib=üd=i geyigülbei
9
translit. tegün=ü qoyina tere idegen=i yeke idegsed maγu öngge=tü boluγad öčüken idegsed sayin öngge=tü boluγad minu öngge sayin čin=u öngge maγu kemen nigen nigen=iyen doromjilaγsan=iyar tere idegen anu ügei bolbai
10
translit. tegün=i qoyina ulburi öngge=tü bal=un [2a] amtatu γajar=un tosu kemekü idegen γarču tere idegen=i ideged basa kü uridu yosuγar ügei bolbai
11
translit. tegün=i qoyina uqaγan=u oi kemekü idegen γarču basa kü ügei bolbai
12
translit. tegün=i qoyina ese tariγsan salu neretü tuturγ=a γarču idebei
13
translit. tere idegen serigün büküi=yin tula burtaγ=ud γarqui=yin oron terigüten γaruγad er=e em=e=yin belges γaruγsan=dur nigen nigen=tür=iyen tačiyalduγsan=iyar er=e em=e bolulčaqui yosun anu tendeče bolbai
14
translit. # tedeger amitan anu tere tuturγ=a=yi buliyaldun quriyan abuγsan=tur basa kü baraγdabai
15
translit. tendeče tariyan tariqui čaγ boluγsan=tur nigen nigen=iyen tariγsan=i buliyaldun temečeldübei
16
translit. tere čaγ=tur tedeger irgen anu eyedün jöbleldüjü teden=ü dotora nigen sayin aγasi=du öngge sayitu teyimü nigen kümün=i noyan bolγan ergübei
17
translit. tere noyan bar ünen qudal qoyar=i ilγaju jasaγlaγsan=iyar tedeger qamuγ arad anu tere noyan=i masi yeke=de ergün kündülegsen=iyer Enedkeg=ün eng terigün Maq=a-Samadi-qaγan kemen aldarsibai
18
translit. # qad=un ijaγur anu tegün=eče bolbai
19
translit. tere qaγan=u köbegün anu Üjesgüleng-Gerel=tü kemekü qaγan tegün=ü köbegün Buyan=tu-qaγan tegün=ü köbegün Tedkün-Asaraγči-qutuγ=du-qaγan [2b] buyu
20
translit. # tegün=ü köbegün Namai-Kökö kemekü dörben tyib=i ejelegči Altan-Kürdütü-qaγan tegün=ü köbegün üjesgüleng=tü γurban tyib=i ejelegči Mönggön-Kürdütü-qaγan tegün=ü köbegün masi üjesgüleng=tü qoyar tyib=i ejelegči Jes-Kürdütü-qaγan tegün=ü köbegün sayin üjesgüleng=tü nigen tyib=i ejelegči Temür-Kürdütü-qaγan tegün=ü köbegün Tegüs-Üjesgüleng=tü-qaγan buyu
21
translit. tede tabun Čakravarti-qaγan kemen aldarsibai
22
translit. # Tegüs-Üjesgüleng=tü-qaγan=u köbegün Talbiγči-qaγan tegün=ü köbegün Talbin-Bariγči-qaγan tegün=ü köbegün $egüni-qaγan tegün=ü köbegün Güsi-qaγan tegün=ü köbegün Yeke-Güsi-qaγan tegün=ü köbegün Sayin-Üjegči-qaγan buyu
23
translit. Maq=a-Samadi-qaγan=u altan uruγ=ača inaγsi saluγsan Girgi-qaγan buyu
24
translit. tegün=ü köbegün Sayin-Töröl=tü-qaγan tere qaγan=ača ulam ulam jerge=ber saluγsan qad=un ečüs Arslan-Oγočitu-qaγan buyu
25
translit. # tegün=ü köbegün Ariγun-Idegetü-qaγan Čaγan-Idegetü-qaγan Tangsuγ-Idegetü-qaγan Rasiyan-Idegetü-qaγan ede dörben buyu
26
translit. Ariγun-Idegetü-qaγan=u köbegün Burqan-baγsi Üjesgüleng=tü-Nandi qoyar buyu
27
translit. Čaγan-Idegetü-qaγan=u köbegün Nasun=a-Tegülder-Ilaγuγči [3a] kiged Tegüs-Sayin qoyar buyu
28
translit. Tangsuγ-Idegetü-qaγan=u köbegün Nasun=a-Tegülder yeke neretü kiged Ülü-Doroyitaγči qoyar buyu
29
translit. Rasiyan-Idegetü-qaγan=u köbegün Davadad Ananda qoyar buyu
30
translit. Sikamuni=yin köbegün Raquli buyu
31
translit. Raquli toyin boluγsan=u tula Ariγun-Idegetü-qaγan=u ijaγur tasuraba
32
translit. gekü olan sudur=ud=tur tasuraγsan ügei kemen nomlabai
33
translit. # Burqan nirvan=tur nökčijü mingγan ilegü jil boluγsan=u qoyina Maq=a-Samadi-qaγan=u altan uruγ=ača dorona časutu oron=tur delgeregsen anu eyin buyu
34
translit. Enedkeg=ün Megede=yin Küsala-qaγan=u köbegün Sarba
35
translit. neretü qaγan=u tabun köbegün=ü odqan inu törölki kiris üsütü γar köl inu qabtaγai nidün inu doora=ača degegside aniqu buyu
36
translit. ene uridaki töröl=tür adali busu kemeldüjü jis <jes> qaγurčaγ=tur kijü Gangga-mören=tür oγorbai
37
translit. # Balbu Töbed qoyar=un jabsar=a Töbed=ün nigen ebügen mören=ü kijaγar=ača qaγurčaγ=i oluγad negejü üjebesü γou=a üjesgüleng(=tü) nigen köbegün ajuqu arban jirγuγan nasutu bolju Časutu-Sambu-aγula dörben qari γajar=i uqaju nutuγlay=a gejü iretele Töbed=ün kümün učaraju qamiγ=a=ača irekü kümün buyu
38
translit. gejü asaγba
39
translit. degegside [3b] jiγabai
40
translit. ene keüken tngri=deče jayaγatu buyu
41
translit. ma=nu Töbed ulus qaγan ügei buyu
42
translit. gejü küjügün=tür=iyen ergün abču irebei
43
translit. Töbed=ün eng terigün Küjügün-Sandali=tu-qaγan tere buyu
44
translit. # tegün=ü köbegün Kümün-Sandali=tu-qaγan tegün=ü köbegün Kiy=a-Jarbu-Sibaγun-Sandali=tu-qaγan tegün=ü köbegün Nayidulγ=a-Arbai-Sandali=tu-qaγan tegün=ü köbegün Küri-Külüg-Γal-Bolor-Sandali=tu-qaγan tegün=ü köbegün Gün-Sobin-Morin-Sandali=tu-qaγan tegün=ü köbegün Dalai-Sobin-Altan-Sandali=tu-qaγan buyu
45
translit. edeger erkin doloγan sandali=tu qaγan kemen aldarsibai
46
translit. # tere qaγan=ača salju arban yisün üy=e boluγsan=tur Lxa-Dotori-Ismtan-Sal neretü qaγan=u čaγ=tur burqan=u šasin=u ekin=i oluγsan aju tere qaγan=ača salju tabun üy=e boluγsan=tur Srong-Sang-Rγambo-qaγan törögsen buyu
47
translit. tere qaγan anu Kitad=un γajar=ača Noγoγan-Dara-bodisung Jau-Sikamuni terigüten=i jalaγad Balbu=yin γajar=ača čaγan Dara-bodisung Jau-Aγašubi-burqan terigüten=i jalaju süm=e keyid=i bayiγulju Tomi-Sambuda kemekü tüsimel=i Enedkeg=dür ilegejü bičig=üd=i ačiraju Töbed=ün Ananda-bandida Tomi-Sambuda kelemürčin=iyer nom=ud=i orčiγulju [4a] nom=un törö yosun=i γarγaju geyilgebei
48
translit. # tere qaγan=ača ulam salju tabun üy=e boluγsan=tur Di-Srung-Dabčan-qaγan anu Amurliγsan-Dalai neretü blam=a Badm=a-Sambau=a baγsi ba
49
translit. Gemelesile terigüten bandida=yi jalaju ireged Viročan=a terigüten olan kelemürčid=iyer nom=ud=i orčiγulju šasin=i yeke=de delgeregülbei
50
translit. tere qaγan=ača γurban üy=e boluγsan=tur Üsün-Sandali=tu-qaγan anu Enedkeg=eče Mida kemekü blam=a=yi jalaju erte orčiγuluγsan nom=ud=i jasan ese orčiγuluγsan nom=ud=i orčiγulju burqan=i šasin=i yekede delgeregülbei
51
translit. tedeger ačitu qad=un ači=bar burqan=u šasin edüge kürtel=e delgeregülügsen ajuqu # Burqan nirvan=tur nökčijü γurban mingγan qoyar jaγun tabin ilegü jil boluγsan=tur umara Mongγol=un γajar=tur anu boγda Činggis-qaγan törögsen yosun eyimü buyu
52
translit. Töbed=ün eng terigün Küjügün-Sandali=tu-qaγan=ača saluγsan Dalai-Sobin-Altan-Sandali=tu- qaγan=u köbegün anu γurban buyu
53
translit. aq=a anu Boroču ded anu Sibaγuči odqan inu Börte-Čino=a buyu
54
translit. öber jaγuraban maγulalduju Börte-Čino=a umara jüg tenggis dalai ketüljü jad=un γajar=a ireged er=e ügei Γou=a-Maral [4b] neretü ökin=i abču jad=un γajar=a nutuγlan Mongγol oboγ=tan bolba
55
translit. # deger=e tngri=yin jayaγabar tenggis dalai=yi ketüljü iregsen Börte-Čino=a Γou=a-Maral qoyar Burqan-Qaldun=a nutuγlaju aγsan ajuqu tere qoyar=ača Bata-Čaγan töröbe
56
translit. , Bata-Čaγan=u köbegün Tamačin neretü bölüge Tamačin=u köbegün Qoričar-Mergen bölüge Qoričar-Mergen=ü köbegün Uγujam-Buγurul bölüge Uγujam-Buγurul=un köbegün Sali-Qalčaγu bölüge Sali-Qalčaγu=yin köbegün Yeke-Nidün neretü bölüge Yeke-Nidün=ü köbegün Sem-Soči neretü bölüge Sem-Soči=yin köbegün Qaračus neretü bölüge Qaračus=un köbegün Burqan-Qaldun=u ebür eteged orosqu Botaγan(Buda)-Boγorčin=u terigün=e törögsen Borjigidai-Mergen Mongγoljin-Γou=a gergei=tü bölüge Mongγoljin-Γou=a=tača törögsen Torγoljin-Bayan Boroγčin-Γou=a gergei=tü Boroldai Qubilai jalaγu=tu (köbegün=tü) dayir boro qoyar külüg=üd mori=tu bölüge Boroγčin-Γou=a=tača törögsen Dou=a-Soqor Dobu-Mergen qoyar bölüge Dou=a-Soqor manglai dumda γaγča nidütü bögetele γurban negüri (negüdel) γajara üjem bölüge [5a] nigen edür aq=a degü qoyaγula görögeleged Burqan-Qaldun=a degere γarbasu toyiran (oi siγui=yin) gerü=teče (ger=eče) Tünggileg-γoroqun (Čünggür-tala-tököm) uruγu nigen bölög irgen negüjü ayisuqui(ireküi)=yi aq=a inu Dou=a-Soqor üjejü ögülerün tere Tünggeling-γoroqun (Čünggür-tala-tököm) uruγu negüjü ayisuqui (ireküi) irgen=ü dotora nigen qarqutai (segür) tergen=ü öljigede (ködegei aral=tur) saγuγsan nigen ökin=ü öngge ger=e (gerel) endeče üjegdemü kümün=e ese ögdegsen bögesü degüü=degen čimada γuyisu kemejü Dobu-Mergen=i üjere (aγuljar=a) ilegebe
57
translit. tede irgen=tür kürbesü ünen kü kümün=e ese ögdegsen γou=a sayin ner=e aldar yeketei Alun-Γou=a neretü ökin ajuqu # tede irgen Barγujin-Tümed=ün ejen Qorildai-Mergen=ü Barγujin-Γou=a=tača törögsen Alun-Γou=a tere ajuqu Qorildai-Mergen Tümed=ün γajar=tur(=iyan) bulaγad (bulaγ) kerem=üd görögö γajad qurilaju qurilalduju (esergü tesergü) öber jaγuraban maγuγalin (maγu) bolulčaju Qorilar=un omoγ=tan bolba
58
translit. Burqan-Qaldun=a görögöli (görögesün) ola=tu bui kemen Burqan-Qaldun=a=ača burγan Uriyangqai Singsing-Bayan=tur negüjü ayisun (iren) ajuqu Qori-Tümed=ün Qorildai-Mergen=ü ökin ariγ usun=a törögsen Alun-Γou=a=yi Dobu-Mergen=ü abuγsan yosun teyimü bölüge # Alun-Γou=a [5b] Dobu-Mergen=tür irejü Belgünütei (Begünütei) ner=e=ten qoyar köbegün töröbei
59
translit. Dou=a-Soqor dörben köbegün=tei bölüge tedüi atala Dou=a-Soqor ügei boluγsan=u qoyina dörben köbegün inu Dobu-Mergen abaγ=a=yuγan uruγ=a (töröl=e) ülü toγan doromjilaju qaγaju (orkiγad) negübe
60
translit. Dörben omoγ=tan bolba
61
translit. Dörben=ü (Dörböd=ün) ebüges tede bölüge # tegün=ü qoyina Dobu-Mergen nigen edür dobočaγ öndör degere görögelen odbasu oi dotor=a nigen kümün čau (čökü) buγu alaju ebdeged abid (buγuni) qabirγ=a inu siraju saγun ajuqu Dobu-Mergen kürčü nökör sirolγ=a (ireküi=eče) kemeged yaγun kümün bui či kemebesü tere kümün ögülerün bi Uriyangqan=u kümün bui kemeged aγušgi=tu jüyil=tü <jülde> arasun inu abču busu bügüde miqan=i anu Dou-Bu-Mergen=e ögbe
62
translit. Dobu-Mergen tere miqan=i abču qariju ayisuqui=tur (ireküi=tür) jaγura nigen yadanggi kümün öčüken köbegün=iyen köteljü ayisun (iren) ajuqu Dobu-Mergen ögülerün či yaγun kümün bui kemebesü tere kümün ögülerün Maγaliγ-Bayaγudai=yin kümün bui eyin yadaju yabun amu bi ene köbegün=iyen čimada ögsü tere miqan=ačaγan nada öggömü či kemebesü Dobu-Mergen tere čau (čökü) buγu=yin örögösün γuy=a inu quγulju [6a] ögčü tere köbegün=i inu ger dotor=a jaruqu bölüge tedüi atala Dobu-Mergen ügei bolba
63
translit. # Dobu-Mergen ügei boluγsan=u qoyina Alun-Γou=a er=e ügei yabuju Buqu-Qatagi Buquči-Salji Bodančar-Mungqaγ nereten γurban köbegün töröbei
64
translit. Belgünütei Begünütei qoyar köbegün inu eke=yügen ede köbegüd=i töröbei kemen ečin=e (dalda) ögüleldür=ün aq=a degü üy=e qay=a kümün ügei bölüge ede köbegüd kenükei bolba
65
translit. ene Maγaliγ-Bayaγudai kümün ger=ün daruγ=a bölüge tegün=ükei bui j=a kemen kemeldüküi(ögüleldüküi)=yi Alun-Γou=a uqaju qabur=un nigen edür ügüče kögsimel (kögsin) qonin=u miq=a činaju tabun köbegün=iyen quriyaju jergelegüljü saγulγaγad nijeged mösün=i bariγulju köbegüd quγuluγtun kemen ögbesü köbegün inu quγulju orkiba
66
translit. basa jiči tabuγad mösün qamtu čuγlaju ögbesü ese quγulbai
67
translit. tendeče eke inu Alun-Γou=a ögülerün qoyar köbegüd minu sereküi tan=u ede γurban köbegüd=i töröbei kemen ken=ü yaγun=u köbegün bui kemen seremüi j=a sereküi=ber tan=u jöb bui šöni büri sira čegüken kümün irejü kegeli minu ilbijü ger=de erüke totaq=a=yin ger=e=lüge oroju naran saran gilbaran (mandun) [6b] γarqu čaγ=tur sira noqai bolju silmeljijü γarču odum bölüge tegüber uqabasu temdeg inu tngri=yin köbegün bui j=a kemen sanam bölüge bi qaraču kümün=dür qanidqan (adalidqan) büü ögüledkün mön=e qoyina qari=yin qad ulus=un ejen bolbasu tende man=a uqaqun(medekü bui) j=a ta qara terigütü kümün busu bui j=a yaγun čigi bolbasu (yambar ču bolba) ta qoyar=un nökör següder tan=u boltuγai kemebesü qoyar köbegüd inu ese dongγodba
68
translit. (daγun ese γarba) basa Alun-Γou=a köbegüd=tegen surγal ögüler=ün tabun köbegüd minu ta γaγča kebeli=eče töröbei
69
translit. j=a ta tabuγula ey=e öber=e=ten bolbasu tuγar=un γaγča mösün metü kilbar ilaγdaqun ta tere (talaγsan) čuγ mösün metü nigen ey=e=tü bolbasu ken=e=ber yakin bolγun (daruγdaqu) ta kemebe
70
translit. tedüi atala Alun-Γou=a ügei bolba
71
translit. # eke=yügen ügei boluγsan=u qoyina aq=a=nar degüü=ner aduγun=iyan qubiyaju abulčaba
72
translit. Belgünütei Begünütei Buqu-Qatagi Buquči-Salji dörben aq=a=nar inu qubi abulčabai
73
translit. angqan=u degüü Bodančar=i mungqaγ bidaγu buyu kemen uruγ=a (töröl=e) ülü toγan qubi ese ögbe
74
translit. Bodančar qubi ese kürtejü eyin atala yaγun kemejü γool daγari=tu γodoli segül=tü oroγ singqula=yi unuju ükübesü abasu jayaγan minu medetügei kemen Onan-mören [7a] uruγu odba
75
translit. oduγad Onan=u belčir aral=a kürčü ebesün embüle (görömel) gerkijü tende aba
76
translit. (saγuba) aγsan (saγuγsan) üjügür=e (γajar=un öndör=e) nigen edür boroγčin qarčaγai qara quru bariju idekü=yi üjejü γool daγari=tu γodoli segül=tü oroγ singqula=yin segül=ün kilγasu=bar urγalaju bariju asara=ba
77
translit. (qarčaγai=yi tejiyebe) tendeče ideküi idegen ügei bolju börte-čino=a=yin γundur qorγoγaluγsan görögesün=i mariyaju qarbuju alaγad öber=iyen=ber ideged qarčaγai=yuγan=bar tejiyeged tere on γarba
78
translit. qoyitu on irejü qabur bolbasu nuγud γalaγud irebesü qarčaγai=yuγan tataju oγorbasu (talbibasu) qojiγula tutum qongsiγun öni (deleddüged öni saγula) ögčigüle tutum öngsigün ünüstetele nuγud γalaγud=i bariγulju iden büküi=tür toyiran (oi=yin) ger=üd=eče Tünggelig(Čünggür-tököm)-γoroqan uruγu nigen bölög irgen negüjü ayisuqui(ireküi)=yi Bodančar üjejü qarčaγai=yuγan bariγad tede irgen=tür odču edür bariγuluγsan nuγusun=ača ögčü üsüg umdaγan odču <uuju> šöni embüle(ebesün görömel)=tür=iyen qariju qonoqu bölüge tede irgen Bodančar=un qarčaγai γuyibasu ese ögbe
79
translit. tede irgen Bodančar=i kenükei bui yuγan=uqai bui kemen asaqu ügei Bodančar bar tede irgen=i yaγun irgen kemekü ügei yabulčabai
80
translit. tedüi atala Buqu-Qatagi [7b] aq=a inu degüü minu Bodančar ene mören uruγu oduluγ=a esen=ü ükübeü kemen erin odbasu tede Tünggelig-γoroqan=a (Čünggür-tököm=e) bükü irgen=eče teyimü nigen kümün teyimü mori=tu bölüge kemen surabasu tede irgen ögüler=ün morin kümün=ber činu suraqui=tur adali teyimü kümün bui edür büri man=tur irejü nuγusun=ečegen ögčü üsüg umdaγan odču <uuju> odumu šöni maq=a (manaγar) qamiγ=a qonomu nigen boroγčin qarčaγai=tu bui öröne umara=ača kei bolbasu tere qarčaγai=yuγan bariγuluγsan nuγud γalaγud=un ödüd burγaliγ čisun <časun> metü budaraču keyisčü iremü bi ber qarčaγai inu γuyibasu ese ögbe
81
translit. edüge irekü čaγ inu bolba
82
translit. qorom=qan küliy=e kemebe
83
translit. tedüi atala Tünggelig-γoroqan ögöde nigen kümün ayisun (irebei) irebesü Bodančar mön ajuqu aq=a inu Buqu-Qatagi degüü=yügen Bodančar=i üjeged taniju abuγad ülü ögüleldün qarin qataribasu Bodančar aq=a=yuγan qoyina=ača daγaju yabuju ögüler=ün bey=e terigütei degel jiq=a=tai sayin kemebe
84
translit. aq=a inu ese dongγodba
85
translit. (daγun ese γarba) basa qorom=qan yabulčas kijü (yabulčaju) mön üge=ben ögülebe
86
translit. ese dongγodba
87
translit. (daγun ese γarba) basa mön üge=ben ögülebesü aq=a inu ögüler=ün [8a] tuγar=ača yambar üge ögülemü kemebesü Bodančar ögüler=ün ta aq=a=nar qubi abulčaju nadur ülü ögkü=yi ker medemü ene üge=yi ker ese medebe kemeged tuγar=un irgen yeke öčüken ügei ekin terigün ügei kilbar bui bida teden=i taγuluy=a (dobtoluy=a) kemebesü Buqu-Qatagi ögüler=ün teyin kiküi=yi aq=a=nar degüü=ner=luγa eyedüldüy=e kemeldüjü ger=tür=iyen kürčü aq=a=nar degüü=ner=lüge eyedeldüjü mön Bodančar=i γajarčilaγulju tede irgen=i taγuliqui(dobtolqui)=tur Bodančar nigen tomun (büdügün) kegeli=tü em=e=yi bariba
88
translit. yaγun kümün bui kemebesü tere em=e ögüler=ün angqan=u nengdegsen Jarčiγud Uriyangqadai=yin kümün bui kemebe
89
translit. tere dumda kegeli=tü em=e Bodančar=tur irejü nuγun köbegün töröbe
90
translit. jad irgen=ükei gejü Jurčidai kemen nereyidbe
91
translit. tere Jurčidai=yin köbegün Tügüdei-neretü bölüge Tügüdei=yin köbegün Büri-Bulisiqu Büri-Bulisiqu=yin köbegün Qara-Qadaγan neretü bölüge Jarjirad omoγ=tan bolba
92
translit. Jajiran=u ebüges tede bölüge # qoyina Bodančar=ača köbegün töröbe
93
translit. bariju abuγsan em=e=eče törögsen köbegün kemen Baγaridai gejü nereyidbe
94
translit. Baγaridai=yin köbegün Čiduqul neretü bölüge tegün=ü köbegün inu maq=a metü töröbe
95
translit. Maq=a-Baγarin [8b] omoγ=tan bolba
96
translit. Baγarin=u ebüges tere bölüge # Dobu-Mergen=ü Begünütei=yin uruγ (töröl) Begünüd omoγ=tan bolba
97
translit. Belgünütei=yin köbegüd Belgünüd omoγ=tan bolba
98
translit. Buqu-Qatagi=yin köbegün Qatagin omoγ=tan bolba
99
translit. Qatagin=u ebüges tere bölüge Buquči-Salji=yin köbegün Saljiγud omoγ=tan bolba
100
translit. Saljiγud=un ebüges tere bölüge Bodančar=un abalin em=e=teče törögsen Barim-Siger=e=tü-Qabiči-baγatur neretü bölüge Borjigin omoγ=tan bolba
101
translit. Borjigin=u ebüges tere bölüge # Barim-Siger=tü-Qabiči-baγatur=un eke=yin inje em=e=yi Bodančar tataju bölüge tere inje=teče törögsen Jegüriy=e=tei neretü bölüge Bodančar büküi=tür (daruγ=a) jükeli=tür bölüge Bodančar=i ügei boluγsan=u qoyina nengdegsen Uriyangqadai kümün ger=ün daruγ=a bölüge tegün=ükei bui j=a kemen jükeli=teče γarγ=a=luγ=a Jegüriyed omoγ=tan bolba
102
translit. Jegüriyed=ün ebüges tere bölüge Barim-Siger=tü-Qabiči-baγatur=un köbegün Begir-baγatur=un köbegün Maq=a-Todun neretü bölüge Maq=a-Todun=u Nomalun(torγun gergei)=ača doloγan köbegün töröjükü angqan=u aq=a inu Qači-Külüg Qačin Qačiγu Qačila Qaraldai Qačiγun Način-baγatur ner=e=ten ede doloγan bölüge Qači-Külüg=ün [9a] köbegün Qayidu neretü bölüge ömüsig aburi=tu=yin tula Öyekin omoγ=tan bolba
103
translit. Öyekin=ü ebüges tere bölüge Qačiγu=yin köbegün Barildai neretü bölüge idegen=i baruqun tula Barlaγ omoγ=tan bolba
104
translit. Qačila=yin köbegün idegen=e baruqun=a yeke bey=e=tü=yin tula Yeke-Barula kemen nereyidbe
105
translit. Barulaskü omoγ=tan bolba
106
translit. erdem=tü Barla-Tüdeken terigüten Barulas=un ebüges tere bölüge Qarildai=yin köbegün buda metü qadqulaγči eki terigün ügei=yin tula Budaγad omoγ=tan bolba
107
translit. Budaγud=un ebüges tere bölüge Qačiγun=u köbegün Adarke=tei neretü bölüge (...) aq=a degüü jaγura ende tende kelejü jenggügči(olkiyan ögülegči)=yin tula omoγ jaγura aduruγči bui Muqur-Saγurin terigüten Adarkin omoγ=tan bolba
108
translit. Adarkin=u ebüges tere bölüge Način-baγatur=un köbegün Urγudai Mangγudai ner=e=ten bölüge Urγudai=yin köbegün Uruγud bölüge Mangγudai=yin köbegün Mangγud omoγ=tan bolba
109
translit. Uruγ=ud Mangγud=un ebüges tere bölüge Način-baγatur=un abalin gergei=eče törögsen Sisiqutai Doγolqu=tai qoyar bölüge Sisiγ=ud Doγolqud omoγ=tan bolba
110
translit. teden=ü ebüges tere bölüge Qayidu=yin [9b] köbegün Bar-Singqor-Doγsin Čirqai-Linqu=a Čaujin-Örtegei γurban bölüge Bai-Singqor-Doγsin=u köbegün Tumbiqai-Sečen neretü bölüge Čirqai-Linqu=a=yin köbegün Singgüm-Belge neretü bölüge Singgüm-Belge=yin köbegün Isalai-qaγan terigüten Tayičiγud omoγ=tan bolba
111
translit. Tayičiγud=un ebüges teyimü bölüge Čirqai-Linqu=a köbegün=ükei=eče törögsen Besüd neretü bölüge Besüd omoγ=tan bolba
112
translit. Besüd=ün ebüges tede bölüge Čaujin-Örtegei=yin köbegün Uruγar Qongqotan Aralun Sönid Qabdurqad Keyid Kerges=ün ebüges tede bölüge Tumbaqai-Sečin=ü köbegün Qam-Qačula Qabul-qaγan qoyar bölüge Qam-Qačula=yin köbegün Bultaču-baγatur neretü bölüge Bultaču-baγatur=un köbegün Mergen-Sečen bölüge Qabul-Sečen=ü doloγan köbegün=i angqan=u aq=a inu Ökin-Baraγ Bartan-baγatur Qutuγtu-Möngkür Qutala-qaγan Qulan-baγatur Tödegen Qadaγan ede doloγan bölüge Ökin-Barqad<=un> köbegün Jurq=a=tu-Jürke neretü bölüge köbegün inu Sečen-beki Tayiču qoyar bölüge Jürken omoγ=tan bolba
113
translit. Jürken=ü ebüges tede bölüge Bartan=u-baγatur=un köbegün Yisükei-baγatur Negün-tayiji Mengge=tü-kiy=a Mergen-Yeke=tei Daridai-Odčigin [10a] tede tabun bölüge Süčigel-Üjin=eče töröjükü Süčigel-Üjin Mongγol Tarγujin Tarčiγujin jisütei=yin ökin ajuqu Qutuγ=tu-Möngkür=ün köbegün Büri-Böke Onan=u tün(siγui)=tür Jürken=lüge qurimlaqui=tur Belgütei-noyan=u mörö qaγ=a čabčiγsan tere bölüge Qutula-qaγan=u köbegün Joči Kirmiγu Altan γurban bölüge Üyeged omoγ=tan bolba
114
translit. Qulan-baγatur=un köbegün Yeke-Čeren bölüge Badai Kisiliγ qoyar Darqud=un noyan tere bölüge Qadaγan Tödegen qoyar uruγ (töröl) ügekün bölüge qamuγ Mongγol=i Qabul-qaγan meden yabuba
115
translit. Qabul-qaγan=u qoyina Qabul-qaγan=u üge=ber doloγan köbegün inu bögetele Tayičiγud=un Senggüm-Belge=yin köbegün Amaγar-qaγan meden yabuba
116
translit. Bunir-naγur Kölen-naγur qoyar=un jaγura urusqu mören=e bükün uruγ noyan Buyiruγ=ud Tatar irgen=e Amaγar-qaγan ökin=iyen ögčü öbesüben üdejü odqu bolγan Tatar irgen Čui=yin irgen kiyad (öste) Amaγar-qaγan=i bariju Kitad=un Altan-qaγan=tur abču odqui=tur Amaγar-qaγan Besüdei Balγaγči neretü elči=ber=iyen ögüljü ilegerün Qabul-qaγan=u doloγan köbegün=ü dotora Qutula=da (bügede=tür) ögüle minu arban köbegüd=ün dotora Qadaγana-tayisi=da ögüle kemen ögülejü [10b] ileger=ün qamuγ=un qaγan ulus=un ejen bolju bögetele öbesüben (öber=ün) ökin=iyen üde=kü bolun Amaγar gegdekün (neretü bi) Tatar irgen=e bariγdaba
117
translit. tabun quruγud=iyan kimul tamtutala arban quruγud=iyan kimul qatudtala ači=yi minu aburan quriyadqun kemejü ilegejükü tere čaγ=tur Bartan-baγatur=un köbegün Yisükei-baγatur Onan-mören=e sibaγulan büküi=tür Merged=ün Yeke-Čiledü Olγunud irgen=eče ökin=i abču egüsgejü ayisuqui=tur jolγaju tergen=tür inu önggeyijü üjebesü öngge jisün busitai (sayitai) ökin qatun=i üjejü ger=tür=iyen qariju aq=a=yuγan Negün-tayisi=yi degüü=yuγan Daridai-Odčigin=i uduridču kürküi=lüge Čiledü ayuju qurdun quba=yuγan γuy=a deleddüged qoburi (γurbi) alus buruγuduluγ=a qoyina=ača inu γurbaγula udaγarid=un (daru) qataribasu Čiledü qosiγu qočiju (öndeyin qatariju) tergen=tür=iyen irebesü Ögelen-Üjin ögülerün tuγar=un γurban arad=i uqabau či tede kümün=ü čirai čirai busu bui amin=tur činu qoor kürgekü medege ügei irgen bui amin ele činu bolbasu qarγ=a (šegür tergen) tutum qatud öljige (ködegei aral) tutum ökid bui j=a minu metü öngge=tü=yi oldaqun j=a busu daki ner=e=tei kümün učirabasu Ögelen nereyiddüyü
118
translit. j=a či amin=iyan quriyaγad (qurin) jorči (yabu) [11a] quruγ ünür=i minu ünüsčü yabuu kemen čamčaban möltöljü öggölüge morin degere=eče aruyiju abqui=dur qoyina=ača inu aq=a=nar degüü=ner γurbaγula qosiγu qočilduju (öndeyin qatarin qočiγulju) irebesü Čiledü ayuju qurdun quba=yuγan deleddüged Onan-mören ögede juqus dutaγaju talbiba
119
translit. (urulduba) qoyina=ača inu doloγan γurbi dabatala nekejü güyičen yadaju qariju ireged Yisükei-baγatur Ögelen-Üjin=ü delbege(čilbuγur)=eče bariju aq=a inu Negün-tayisi uduridču degüü inu Daridai-Odčin temegen gelijü ayisuqui=tur Üjin eke yeke daγun=bar uyilaju ögülerün aq=a minu Čiledü kei ögede gekül=iyen keyisügseger keger γajar=a kegeli=ben ölösügseger bölüge edüge ker ele kisü bi kemen qoyar sibelger=iyen nigen=te aru degere nigen=te ebčigün degere oγorču (orkiju) ker ele kijü oduy=a kemeged Onan-mören dolgistala oi büri daγuristala yeke daγu=bar uyilaju ayisuqui(ireküi)=tur Daridai-Odčigin jegerčejü <jergečejü> yabuγad ögülerün tabariqu <teberikü> čin=u dabaγ=a olan dababa
120
translit. uyilaqu čin=u usun olan getülbe
121
translit. qayilabasu ülü sonosqu qarabasu ülü üjegdem sem bol (daγun büü γar) kemen idqaba
122
translit. Ögelen-Üjin=i Yisükei-baγatur=un abuγsan yosun eyimü bölüge # Amaγar-qaγan Qadaγan [11b] Qutala qoyar=i nereyiddügsen=ber qamuγ Mongγol Tayičiγud Onan=u Qorqoγ-Jigür=tür Qutala=yi qaγan bolγaba
123
translit. Qadaγan=i tayisi (tayisa) bolγaba
124
translit. (Qadaγan-tayisi bar) Mongγol=un ebüdüg=eče ülegü boltala debsebei
125
translit. Amaqai-qaγan=u ös abun (abuy=a kemen) Qutala-qaγan Qadaγan-tayisi qoyar Tatar irgen=tür čireg=len morilaju Tatar=un Küyiten-Barq=a-baγatur Tümüjin=lüge Qoribuγ=a Jilibuγ=a terigüten Tatar=tur arban γurban=ta qadqulduju Amaqai-qaγan=u ösil ösin kisal kisan yadaba kemebe
126
translit. Küdei-Sečen ögülerün ta Amaqai-qaγan=u arban köbegün sonos # atarq=a=tu aγula=yi abalam ta arγali uγuljin=i alam ta arγali uγulja=yin miqan=i qubilan qubiyaqui=ača ulam alaldun teskildün qaγačam ta # budang=tu aγula=yi abalam ta buγu soγo alam ta buγu=yin miq=a=yi qubilan qubiyaqui=ača ulam butaraldun teskildün qaγačam ta # čilaγu=tu čöl=i abalam ta čikitei jegeren=i alam ta čikitei jegeri=yin miq=a=yi qubilan qubiyaqui=ača ulam čabčilaldun gübsileldün qaγačam ta tere Qabul-qaγan=u doloγan köbegüd=ün ay=a yabudal inu eyimü buyu
127
translit. # γurbiqan γajar=i abalam tede qularayiγan injaγan=i alam tede qularayiγan injaγan=iyan miq=a=yi qubilan [12a] qubiyaju abqui=taγan qurimlaldun takilduy=a kemeged qutuγ=tu buyan=tu boltuγai kemejü tarqaldum tede # küde=tü aγula=yi abalam tede küderi görögesün=i alam tede küderi görögesün(=iyen) miq=a=yi qubilan qubiyaju abqui=taγan kündüleldün dayilalduy=a kemejü küsekü metü sayiqan üge=ben ögüleldüged tarqaldum tede # dabalγ=a=tu γool=i abalam tede taulai kirγuγul=i alam tede taulai kirγuγul=iyan miq=a=yi qubilan qubiyaju abqui=taγan takildun kündüleldey=e kemejü taγalalduqui metü sayiqan üge=ben ögüleldüged tarqaldum tede # ta Amaqai-qaγan=u arban köbegüd aburi jang tan=u maγui aqu albatu qaračus bolqu ta tede Qabul-qaγan=u doloγan köbegüd ey=e ebtei=yin küčün=tür qamuγ=un qaγan ulus=un ejen bolumui
128
translit. j=a ta namayi maγu ötege ebügen=i kelebe
129
translit. gejü büü ayimas (kilingle) ta aq=a=nar degüü=ner amuraldun sayiqan yabuγtun ta kemen ögülegsen ajuqu # tede Yisükei-baγatur Tatar=un Tümüjin Qoribuq=a terigüten Tatari taγuliju (dobtolju) irebesü tede Ögelen-Üjin köl kündü bölüge Onan=u Deligün-boldaγ=a büküi=tür qara morin jil=un jun=u terigün sarayin arban jirγuγan=a ulaγan tergel edür=ün [12b] edür döli čaγ=dur Činggis-qaγan töröbe
130
translit. töröküi=tür=iyen baraγun γar=tur=iyan šaγai=yin tedüi qara nöjin=i adqun töröbe
131
translit. gekü bayar miliyaquu=tur Tatar=un Tümüjin=ükei=yi abču iregsen=tür töröbe kemen temür ölögei=tür ölögeyidüjü Tümüjin gejü nereyiddügsen yosun eyimü bölüge # Činggis-qaγan töröged doloγan qonoγsan=u qoyina dalai=yin qoyiγ dotora qarabtur sibaγun kürü qara čilaγun degere naran jöbsiyereküi=e ergijü γurban edür dongγodbai
132
translit. Yisükei-baγatur ene nigen belge=tü sibaγun bolbai kemejü tere qara čilaγun=i qaγalju üjebesü altan tamaγ=a üjegdeged tngri=tür nisčü γarbai
133
translit. mön tere čilaγun uridu yosuγar bütüjü tere sibaγun basa uridu yosuγar dongγodbai
134
translit. basa qaγalbasu mönggön tamaγ=a üjegdeged dalai=tur orobai
135
translit. basa tere čilaγun bütüjü tere sibaγun basa dongγodbasu Yisükei-baγatur ögülerün ene köbegün töröged ene qarabtur sibaγun nigen belge=tü bui gejü basa tere čilaγun=i qaγalju üjebesü dotora inu qasbuu=a tamaγ=a ajuqu abču irejü ariγun=a kündülejü küji jula tülejü saγun atala tere qarabtur sibaγun [13a] erüken degere inu saγuγad činggis činggis gejü dongγodbai
136
translit. tere sibaγun=u daγun γaruγsan siltaγan=iyar Činggis-qaγan kemen nereyiddügsen teyimü bölüge # tegün=luγa tusiyaγsan blam=a inu Saska=yin Gungga-Bsningbu bölüge tere blam=a=yin jarliγ=iyar Esru=a=yin neretü qoton=u qoyitu qaγalaγ=a=yin tus qoyar lavar (ber=e) γajar=un üjügür=e Dalai-Daγurisqui neretü süm=e bosaγaba
137
translit. sütü boγda Činggis-qaγan döčin tabun nasun=a qan oro saγuba
138
translit. tere Činggis-qaγan tabun öngge dörben qari ulus ekilen jambutyib=un γurban jaγun jiran nigen omoγtan doloγan jaγun qorin keleten ulus=un alba
139
translit. γubčiγur abču γar γajara köl kösere amurliγulju Čakiravarti-qaγan metü aldarsibai
140
translit. # Burqan nirvan=tur nökčijü γurban mingγan qoyar jaγun tabin ilegüü jil boluγsan=u qoyina suu=tu boγda Činggis-qaγan=i töröküi=yin urida jambutyib=un yirtinčü=tür arban qoyar maγu qad töröjü qamuγ amitan masi dengsel=ün yabuqui=tur erketü Sikamuni-burqan=tur Yivanggirid ögdejü badarangγui Esrua-tengri=yin qubilγan suu=tu boγda Činggis-qaγan=i ene jambutyib=un [13b] amitan=i medegülün töröküi=tür=i qamuγ ulus=i ülü medegüjei kemen γurban on=u urida Saskiy=a=yin Gungga-Sningbu-blam=a jarliγ bolurun deger=e tengri=teče jayaγabar čing joriγtu čindamani metü boγda Činggis-qaγan törökü qamuγ=i medegči tere bolqu bui kemejü Kitad=un Ilisida-Siku Bi-Ba neretü qoyar kümün=ber Burqan-Qaldun=a ulaγan čilaγun=a bidün=tür (čabčiju) bičibei
141
translit. Činggis-qaγan degere Sikamuni-burqan=a Yivanggirid ögdejü door=a Nandi-Uba-Nandi luus=un qaγan qasbuu=a tamaγ=a γarγaju öggögsen tere bölüge # Yisükei-baγatur=un Ögelen-Üjin=eče törögsen Tümüjin Joči Qasar Qačiγu Tümüge Odčigen tede dörben bölüge Tümülen neretü nigen ökin bölüge Tümüjin yisün nasutu büküi=tür Joči-Qasar doloγan nasutai bölüge Qačuγun tabun nasutai büküi=tür Tümüge-Odčigin γurban nasutai bölüge Tümülün ölögei=tü bölüge Yisükei-baγatur=un nögöge gergei Sučigel eke=eče törögsen Begter Belgetei qoyar bölüge Yisükei-baγatur Tümüjin=i (yisün) nasutu büküi=tür Ögelen-Üjin=ü Törküd Olγunud irgen=eče ökin γuyisu kemejü Tümüjin=i abuγad jorčibai
142
translit. (odbai) oduγad Čigčer [14a] Čuγurqu qoyar=un jaγura Qonggirad=un Deyi-Sečen jolγaba
143
translit. Deyi-Sečen ögülerün Yisükei quda qamiγ=a odumu či kemebesü Yisükei-baγatur ögülerün ene köbegün=tegen naγaču=nar Olγunud irgen=eče ökin γuyisu kemen irelüge bi kemebe
144
translit. Deyi-Sečen ögülerün köbegün čin=u nidün=tür=iyen γal=tu niγur=tur=iyan gerel=tü köbegün buyu
145
translit. Yisükei quda bi jegüdün jegüdülebe
146
translit. ene qoyar šöni čaγan šongqor naran saran qoyar=i adqun nisčü irejü γar degere minu baγuba
147
translit. ene jegüdü=ben kümün=e ülü ögülen ajuqu bi naran saran qoyar=i qaraju üjegden (üjen) bölüge edüge ene šongqor adquju irejü γar=tur minu gegen čaγan bolγaba
148
translit. yambar ele sayin=i üjekü kemelüge bi yaγun bolbasu šongqor anu tan=u Kivad irgen=ü sülde irejü jiγasun (jaγasan) ajuqu bida Qongγorad irgen erte edür=eče # qari ulus=i ülü temečin qačar γou=a ökin=iyen qaγan boluγsan=dur tan=u qasaγ tergen=tür unuγulju qara buγur=a kölgejü qatariγulju odču qatud=un saγurin=tur qamtu saγulγan bölüge # ulus irgen=i ülü temečin öngge sayin ökin=iyen öljigetei tergen=tür unuγulju öle buγura kölgejü egüsgejü odču öndör [14b] saγurin=u örögele eteged tan=u saγulγan bölüge # erte edür=eče bida Qonggirad irgen qačar γou=a qatud=tai öngge sayin ökid=tü bölüge jige jisüten ökin öngge=ten bölüge nuγun köbegün man=u nutuγ=iyan qarayu
149
translit. ökin uruγ man=u öngge=ben üjügülüyü
150
translit. Yisükei-baγatur quda ökin minu öčüken bui ger=tür minu odču üjetügei kemejü ger=tür=iyen baγulγaba
151
translit. ökin=i inu üjebesü nidün=tür=iyen γal=tai niγur=tur=iyan gerel=tei ökin=i üjejü oyin=tur=iyan oroγulba
152
translit. Tümüjin=eče inu nigen nasun (ilegü) eke=ečegen arban nasutu ajuqu Börte neretei ajuqu šöni qonoju manaγarsi anu γuyibasu Deyi-Sečen ögülerün olan=ta γuyilγaju ögbesü degejiledekü čögöken=te γuyilγaju ögbesü doromjilaγdaqu ökin kümün=ü jayaγan törögsen egüden=tür ötelkü yosun ügei ajuqu ökin=iyen ögsügei
153
translit. bi köbegün=iyen kürgen=i (minu) ta talbiju od kemebesü j=a kemejü quda bolulčaba
154
translit. Yisükei-baγatur ögülerün köbegüd=iyen kürged=te talbiju odsuγai köbegün minu noqai=ača čočimtaγai bui büü čočiγul kemeged kötel morin=iyan beleg ögčü Tümüjin=i kürged=te talbiju odba
155
translit. [15a] Yisükei-baγatur qariju ireküi jaγura Čegčer-Sira-kegere Tatar irgen=dür umdaγasur=un qurim=tur anu baγubasu tede erte dayisun ajuqu Yisükei kevad (östen) irebe kemen erten=ü taγuliγdaγsan(dobtoluγdaγsan)=iyan kegesülen duradču ösleldün qoor=a qoliju ögčiküi jaγura maγui odur=un (=bar yabun) γurban qonoγ yabuju ger=tür kürčü yekede čilegerkebe
156
translit. Yisükei-baγatur ögülerün minu dotora maγui bui oyira dergede ken bui kemebesü Qongqotan=u Čirq=a ebügen=ü köbegün Menglig oyira bui kemebesü uriju iregüljü ögülerün čaq=a (köbegün) minu Menglig köbegün öčögüketü bölüge bi köbegün=iyen Tümüjin=i kürged=te talbiju qariju ayisuqui(ireküi)=tur jaγura Tatar irgen qurimlan ajuqu umdaγasur=un baγuluγ=a bi ösiyelegdebe
157
translit. dotora minu maγui bui öčüken qočoruγsan degüü=ner=iyen belbesün berged=iyen ker asaraqui či mede köbegün=i minu Tümüjin=i ödterken odču abču ir=e čaq=a (nilq=a) minu Menglig kemeged nökčibei
158
translit. Yisükei-baγatur=un üge=yi busu ülü bolγan Menglig odču Deyi-Sečen=e ögülerün Yisükei aq=a Tümüjin=i masi mörögedčü örö=ben (jirük=e) ebedümü Tümüjin=i abura irebe
159
translit. bi kemebe
160
translit. Deyi-Sečen ögülerün quda köbegün=iyen mörögedkü bolbasu [15b] odtuγai
161
translit. ödter üjejü ödter iretügei kemebe
162
translit. Menglig Tümüjin=i abuγad irebesü Yisükei-baγatur tngri boluγsan=tur Tümüjin γajar=tur uruγu unan kebtejü masi γasalqui=tur Qongqotan=u Čirqa sergügen ögülegsen ajuqu # tulu jiγasun metü yakin tulbarin γasalamui
163
translit. či tuγurγ=a čerig=yügen bekiley=e ese kü kemeldülügei üü # laγar jiγasun metü yakin layibarin γasalamui
164
translit. či narmai ulus=iyan bayiγulqui ese kü kemeldülügei üü # kemen ögülebesü qayilaqui=ban usaduγsan ajuqu , tere qabur Amaqai-qaγan=u qatun Örbei
165
translit. , Qoγatai , qoyar qatun yeke iraγu (daγu) γarču aqui=tur Ögelen-Üjin qojid odbasu Örbei
166
translit. Qoγatai (daγu) γaruγsan inu idegen=eče qojidaγulbasu Ögelen-Üjin Örbei
167
translit. Qoγatai qoyar=a ögülerün Yisükei=yi minu ükübe kemen köbegüd=i minu yeke ülü bolqui=ača yekes=ün kesig bilegür sarqud=ača yakin qojidaγulumui
168
translit. ta üjeged odču ülü serigülün ölisüged negükün bolbai ta kemebe
169
translit. tere üge=tür Örbei Qoγatai qoyar qatun ögülerün Amaqai=yi ükübe kemen Ögelen=e kürtele eyin kemegdekü bolba
170
translit. uriju ülü ögtekü mör=tei či učarabasu idekü yosu=tai či kürgejü [16a] ülü ögtekü mör=tei či kürtebesü idekü yosu=tai či ede ekes köbegüd=i nutuγ=tur gegejü negüdkün büü böged abču yabudqun kemen manaγarsi edür=eče Tayičiγud Onan-mören ögede Tarqutai-Kiraltuγ , Tödegen , gerte=ten ködeler=ün (ger=iyen abun ködeljü yabuγad) Ögelen-Üjin eke köbegüd=i nutuγ=tur gegejü negügter=ün (negübei) Qongqatan=i Čirq=a ebügen odču idqan ögüleküi=dür Tödegen ger=den ögülerün čegel usun čeüken niduraluγ=a čilaγun čaraluγ=a kemeged negüjüküi Čirq=a ebügen=i ker idqaqu bölüge či kemejü qoyina=ača inu jida=bar suγu γudus inu jidalaju Čirq=a ebügen yara=tu bolju ger=tür=iyen irejü berke kebteküi=tür Tümüjin üjere odbasu tende Čirq=a ebügen ögülerün sayin ečige=yin čin=u quriyaγsan bida bürin ulus=i Tayičiγud aq=a degüü tan=u abču negügter=ün (negüküi=tür) idqabasu (idqasuγai) kemen oduluγ=a eyin kigdebe
171
translit. bi kemejükü tere üge=tür inu Tümüjin uyilaγad γarču jorčiba
172
translit. (odba) tende Ögelen-Üjin irgen=iyen abču negügter=ün (negür=ün) bey=e=ber=iyen morilaju jarim=ud irgen=i idqačuqu tede=ber irgen ülü toγtan Tayičiγud=un qoyina=ača negüjüküi Tayičiγud [16b] aq=a degüü anu Ögelen-Üjin belbesün öčüken önöčin=i eke köbegüd=i nutuγ=tur gegejü negüjüküi # Ögelen-Üjin em=e mergen töröjü önöčin köbegüd=iyen tejiyerün örnitele boγtalaju nökčitele büseljü Onan-mören ögede erte güyijü üliyesün moyilsun tegüjü edür šöni qoγolai=ban tejiyebe
173
translit. # sülder=tei törögsen Üjin eke suu=tan köbegüd=iyen tejiyeger=ün čögörsün siro=a bariju södün gičigen=e uquju šöni edür nökčiyebei
174
translit. # qatun törögsen Üjin eke qad köbegüd=iyen tejiyer=ün qayilasun siro=a bariju qaldud temkün güyijü qayilasun manggirsun uquju qantala čadtala idegüljü tejiyebei
175
translit. # jarčim=dai törögsen Üjin eke jayaγatan törögsen köbegün=iyen tejiyerün jaba
176
translit. γool=i ülü üleden čadqasun tömösün uquju jarčim=tai=a (sayitur) tejiyebei
177
translit. # γou=a törögsen Ögelen-Üjin eke qutuγ=tan törögsen köbegüd=iyen tejiyer=ün γool jaba
178
translit. ülü üleden γoγorsan manggirsun=iyar tejiyebe
179
translit. Γou=a-Üjin eke=yin γoγod manggir=iyar tejiyegsen köbegüd inu qutuγ=tan sayid bolur=a kürbe
180
translit. # qatun Üjin=ü (eke=yin) qaliyarsun manggirsun=iyar tejiyegsen köbegüd inu qad sayid bolur=a [17a] kürbe
181
translit. # sütei Üjin=ü södün gečigen=e=ber tejiyegsen köbegüd inu sölsüten sečed bolur=a kürbei
182
translit. # jarčim=dai törögsen Üjin eke=yin čadqasun tömesün=iyer tejiyegsen köbegüd inu jayaγ=a=tan sayid bolur=a kürbei
183
translit. # er=e sayid bolun baraju erkün umdaγan=i eriy=e kemeldüjü eke=yin ači qariγulur=un # elgügür γoke bariju eke Onan=u ergi degere saγuju eremdeg jemdeg jiγasun γokilaju # jegüber elgügüljü jamaγ dotora kü jedkün γokilaju gülmi γubčiγur uyaju jirmud jiγasun=i sigüjü jiči eke=yi ačilan tejiyebei
184
translit. # nigen edür Tümüjin Qasar , Begter Belgetei , dörbegüle qamtu saγuju γoki tataqui=tur nigen gegegen soγosun oroju Tümüjin Qasar qoyar=ača Begter , Belgetei , qoyar buliyaju yabuba
185
translit. Tümüjin , Qasar , qoyaγula ger=tür=iyen irejü Üjin eke=tür ögülerün öčügüdür nigente buljuqui=i qotalidču (kereldün) mön teyin buliju <buliyaju> abuluγ=a edüge basa gegegen soγosun γoki jaγuγsan=i Begter Belgetei aq=a degüü qoyar bulibai
186
translit. ker aldaqun bida kemebe
187
translit. tere üge=dür Üjin eke ögülerün yegüči bütügei (yaγun=u tula) aq=a=nar degüü=ner yakin teyin [17b] kildümü ta següder=eče busu nökör ügei segül=eče öbere čöčige ügei tere Tayičiγud aq=a degügi=yin γasiγun berke aju ken aburaqun kemejü bölüge erten=ü Alun-Γou=a=yin tabun köbegüd metü yakin ey=e tan=u öbere bolbai
188
translit. ta bütügei (teyimü büü üyiled) kemebe
189
translit. köbegüd inu ese dongγodba
190
translit. egüden orkiγad jorčiba
191
translit. Begter olqun degere siraγ=a aγta=tan yisün morid=iyan qaraju saγun ajuqu Tümüjin umara=ača Qasar emüne=eče daldulalduju sumuban solbičiju kürküi=lüge Begter üjeged ögülerün aq=a degüü=lüge alalduqui=tur nökör kümün=lüge orolduqui=tur nökör següder bolulčay=a següder=eče busu nökör ügei segül=eče busu čöčige ügei bölüge nökör kümün=ü γasiγun berke ese kü bölügei üü edüge yakin namayi ta aman=u qoγosun (qalisun) nidün=ü sormusun bolγamui
192
translit. bi yakin eyin aγtaba
193
translit. γolomta=yi minu büü bürlegedkün γaγča Belgütei=yi minu büü tebčidkün kemen jabilaju külčibei
194
translit. Tümüjin Qasar ta emüne qoyina=ača inu ötör malaju <alaju> odbai
195
translit. ger=tür=iyen qariju irebesü Üjin eke köbegün=iyen čirai uqaju ögülerün # qani=ban baraγsad qataγujin saγunam qalaγun=ača [18a] minu qaγal=un γarur=un qara čisun γar=tur=iyan adqun törögsen bölüge # qarbisu=ban qajiqu noqai metü qadan=tur dobtolqu salbar metü aγur=iyan darun yadaqu arslan metü amidu=yi jalgiqu mangγus metü # següder=tür=iyen dobtolqu šongqor metü sem=iyer jalgiqu čuraq=a metü botaγan=iyan burgin qajaqu buγura metü boroγan edür dobtolqu čino=a metü # juljaγan=iyan gelin yadaju idekü anggir metü kebtesi=yügen köndebesü ömögerkü čögöbüri metü bariju ülü saγaraqu bars metü balamad dobtolqu baruq metü baram=a ele ta # següder=eče busu nökör ügei segül=eče busu čöčige ügei Tayičiγud aq=a degüü=yin γasiγun daγus=un yadan büküi=tür ker ay=a kemejü eyin kildün bui (kimüi) ta kemen köbegüd=iyen öteges üge üriyedkün qaγučin üges qadaγulun masi maγuyilan ögülebe
196
translit. tedüi atala Tayičiγud=un Tarγutai , Kiraltuγ , Torγaγ=ud=iyan uduridču irejü qolaqun , qojiji , silügen , siberjikü irejüküi tedüi ayuju Ögelen-Üjin eke köbegüd aq=a=nar degüü=ner Onan=u siγui oi=tur sirγulaju Belgetei modun quγur=a tatalaju sibege (küriy=e) bariba
197
translit. Qasar qarbulalduju Qačuγun [18b] Temüge , Temülün γurban=i jibe
198
translit. jaγura dürüjü bulqaldun (dayilan) büküi=dür Tayičiγud daγudaju ögüler=ün aq=a=yuγan Tümüjin=i ilege busud tan=u kereg ügei kemegdejü Tümüjin=i morilaγulju sem=iyer buruγudqan oi dutaqun ilegekü=yi Tayičiγud üjejü üldeküi=tür tegün=e öndör=ün siγui=tur orobasu Tayičiγud oron yadaju siγui orčin=a sakiba
199
translit. Tümüjin siγui dotora γurban qonobasu (edüge) γarsu kemen morin=iyan köteljü ayisuqui(ireküi)=tur morin=ača emegel inu möltörijü qočorčuqu qaraju üjebesü kömöldürge kömöldür kelegseber olang olanglaγsabar möltörijü qočorčuqu tedüi dotoraban sedkirün olangčiki (batu) boltuγai
200
translit. (bolbasu) kömöldürge ker möltörkü bölüge == tngri minu idqan amui
201
translit. uu kemen sedkijü emegel=iyen toqoγad oroju basa γurban qonoba
202
translit. basa γarsu kemen ayisuqui=tur siγui=yin amsar=a qosiliγ=un tedüi čaγan kürü (čilaγu) amsar=i inu böglen tosču tngri minu idqan aqui uu kemen basa γurban qonoba
203
translit. yerü yisün qonoγ idegen ügei aju ner=e ügei=ber ker ükükü bui kemen γarču irejü tere qosiliγ=un tedüi čaγan kürü(čilaγu)=yin orčin bükü qarbasu ülü bolqu modun=i sumuči kituγ=a=bar oγtačiju [19a] morin=iyan kötel=ün qalturiγuluγad γarqui=luγ=a Tayičiγud sakiju saγun ajuqu bariju abuγad odču Tarγutai-Kiraltuγ=tan ulus irgen=tür=iyen kürčü jasaγ ögüleldejü Tümüjin=i ayil tutum=tur=iyan nijeged qonoγulju bedügülün (kesün) yabuqui=tur jun=u terigün sarayin arban jirγuγan=a ulaγan tergel edür Tayičiγud Onan=u ergi degere qurimlalduju naran singgebesü ele tarqabai
204
translit. tende Tümüjin=i tere qurim=tur kilbara keüked kümün=iyer sakiγulju bölüge qurim=un narin<aran>=i tarqaγuluγad tere kilbar=a keüked kümün=i ginji baqu=bar=iyan ekin=i inu deledüged güyijü Onan=u tün(siγui)=tür orobai
205
translit. oroju kebtejü üjegdeküi=eče ayuju usun=u qargi=dur gedergü kebtejü baqu=ban usun uruγu urusγaju niγur=iyan ile kebtebe
206
translit. tere aldaγsan kümün yeke daγu=bar (ginjitü) bariy=a=tu kümün=i aldaba kemen qayilaqui=tur tarqaγsan Tayičiγud quraju irejü edür metü saraγur=a Onan=u tün=i bederibei
207
translit. (siγui=yi temečebei) bederibesü (eribesü) usun=u qargi=tur gedergü kebtejü büküi=tür Süldütei=yin Torqan-Sira jöb taγariju üjejü ögülerün usun=a čilmai ügei oγtarγui=a mör ügei qamiγasi odbai kemeged aq=a degüü čin=u sidün aman bilegüdüjü ayisui [19b] jöb ele kebtejüküi eyimü arγ=a=tu=yin tula nidün=tür=iyen γal=tu niγur=tur=iyan ger=e=tü bui kemen idqan ajuqu či teyin kü kebte bi ülü jiγaju ögkü kemen nökčibe
208
translit. (önggeregülbe) Tayičiγud bederibesü (eribesü) bederijü (erijü) yadaju qariju mön mör=iyer qarin bederey=e (eriy=e) kemeldüjü mör=iyer qarin bederijü (erijü) ayisuqui(ireküi)=tur basa Torγan-Sira ögülerün Tayičiγud noyad bida gegen čaγan edür=iyer köbčin kümün=i aldaba
209
translit. qarangγui šöni ker olqu möd=iyer=iyen yabuγad γajad=iyan yegüdken bederijü (erijü) tarqaju manaγar edür čiγulun bederibesü (eribesü) qamiγ=a odqu kemegdejü teyin boltuγai kemeldüjü teyin bederiküi=tür Torγan-Sira taγariju ögülerün edür bederiged tarqaju manaγar bederiy=e kemeldüjü tarqaba
210
translit. namayi üje=lüge kemen kümün=e büü ögüle edüge man=i tarqaγuluγad eke degüü=ner=iyen erin od kemen ögülejü qaribai
211
translit. teden=i tarqaγuluγad dotora=ban sedkir=ün öčüken ayil bidegülün (kesün) asaraqui(tejiyeküi)=tur Torγan-Sira=yin ger=tür qonobasu Čimbai
212
translit. , Čilaγun , qoyar köbegün anu örö jirüke=ben ebedčü šöni ginji baququ=yi minu suladqaju qonoγulum bölüge edüge basa Torγan-Sira namayi üjejü ülü jiγan jorčiba
213
translit. (odba) [20a] minu amin=i mön kü tede aburmuyu kemen Torqan-Sira=yin ger=i erin Onan-mören ögede jorčibai
214
translit. ger=ün belge inu gegün=ü sün tüsürügsen üsüg(ayiraγ)=iyen šöni döli boltala bülikü bölüge tere belge=ber bayin bayin sonosču bolγuγad kürčü ger=tür inu oroqui=luγ=a Torγan-Sira ögüler=ün eke degüü=ner=iyen erin od ese kelegsen buyu
215
translit. esekü kemelügei üü (ese kelegsen buyu) ende yakin irebe kemebesü Čimbai
216
translit. Čilaγun qoyar köbegün inu ögülerün sibaγuγan doroqun=a doromtay=a (doroqun=a) üldegdejü butan=tur qorγalabasu butabar aburayu
217
translit. silaγud=un iregsen kümün=i yakin teyin kememü či kemeged ečige=yügen ülü taγalan ginji baququ=yi anu čučalju γal=tur tülejü qoyitu ungγasutu qara tergen=tür niγuju kümün=tür ülü kelen Qadaγan neretü ökin degüü=tür=iyen asaraγulba
218
translit. γutaγar edür Tayičiγud irejü ene baququ=tu kümün qamiγ=a odqu bida jaγura bolbai
219
translit. j=a nökör jaγura bolbai
220
translit. j=a nökör jaγura=ban nengjileldüy=e kemejü ayil büri nengjigseger kü Torqan-Sira=yin ger tergen iseri=yin alam=tur kürtele üjejü ese olju tere ungγasutu qara tergen=tür onoju (nengjijü) amsar=a büküi ungγasun tatalaju köl=tür inu kürküi=tür [20b] Torqan-Sira ögülerün yerü basa eyimü qalaγun=a ungγasun dotora kebtegsen kümün ker daγusqu ajuqu sedkil=tür=iyen adali boltala eri kemebesü tere nengjigül baγuju irebe
221
translit. tere nengjigül=i oduγsan=u qoyina Torqan-Sira ögülerün namayi ünesü=ber keyisgen aldaba
222
translit. či edüge=ber bögesü eke degüü=ner=iyen erin od kemejü ama čaγan ermeg qulaγčin=i unuγulju tel (qonin) eke=tü quraγ=a bolγaju kökör namuγ=a jasaju emegel kete anu öggön nigen numu qoyar sumu ögčü talbiju ilegebe
223
translit. Tümüjin tere oyitun (oi siγui) sibegelejü qorγalaγsan γajar=tur=iyan kürčü ebesün=i nalurqai=bar möškijü Onan-mören ögede möškiged öröne=eče Kimurγ=a-γoroqan oroju iren ajuqu tere ögede möškiged Kimurγ=a-γoroqan=u Beder-qosiγun=a Qorčaγur-boldaγ=a büküi=tür jolγalduba
224
translit. tende neyileldüjü tendeče odču Burqan-Qaldun=u ebür=e Kürelkü dotora Senggür-γoroqan=u Qara-Jirüken=ü Köke-naγur=a nutuγlaju büküi=tür tarbaγ=a güčügün=e alaju iden bölüge nigen edür sirγ=a aγta naiman morid ger=ün dergede bayiju büküi=tür degeremčin irejü üjetele degeremdčü odbai
225
translit. [21a] yabaγad=iyar üjejü qočorbai
226
translit. Belgütei oγotor darki qongγor=i unuju tarbaγ=a=čilar=a oduγsan ajuqu üdesi naran singgegsen=ü qoyina Belgütei darki qongγor=tur tarbaγ=a ačiju isγalačiγul=un yabaγan köteljü irebesü sirγ=a aγta bidan=i degerm=e abču odba kemebesü Belgütei ögülerün bi nekesü kemebe
227
translit. Qasar ögülerün či ülü čidaqu bi nekesü kemebe
228
translit. Tümüjin ögüler=ün ta qoyar ülü čidaqu bi nekesü kemejü darki qongγor=i unuju sirγ=a aγta=tan=i ebesün=i nalurqai=bar möškijü γurba
229
translit. qonoγ yabuju manaγar erte nigen olan sürüg aduγun=tur nigen keüked kümün gegün=i saγan büküi=tür jolγaju sirγ=a aγta=tan=i surabasu tere köbegün kümün ögüler=ün ene manaγar erte naran γarqui=yin urida sirγ=a aγta=tan naiman morid=i egüber üldejü jorčiba
230
translit. mör inu bi jiγaju ögsügei kemeged oγotor darki qongγor=i talbiγulju oroγ singqula=yi Tümüjin=e unuγulba
231
translit. öber=iyen quba=yuγan unuju ger=tür=iyen ülü odun ečige eke=tür=iyen ülü ögülen namaγ=a (qoboγ=a) saγulaγ=a=ban keger=e talbiju nökör či mengdejü ayisui (iregsen) ajuqu er=e=yin [21b] eril ele bögesü nigen bui j=a bi čimadur nököčesü ečige minu Naqu-bayan kemegdemü bi γaγča köbegün inu Boγorči neretü bi kemeged sirγ=a aγta=tan=i mör=iyer möškijü γurban qonoju üdesi naran qubar (dalda) tasin büküi=tür nigen yeke küriy=e irgen=tür kürbesü sirγ=a aγta anu tere küriy=e=ü kijaγar=a ebesün idejü bayiqui=yi üjeged Tümüjin ögülerün nökör či ende ber <bai> sirγ=a aγta man=u tere bui bi oroju üldejü γarγasuγai kemebesü Boγorči ögülerün nököčesü kemen irelüge bi edüge ende yakin bayiqu bi kemeged qamtu dobtolju oroγad sirγ=a aγta=tan=i üldejü γarbai
232
translit. qoyina=ača inu ubur subur (ulam sulam) nekejü ayisun (iren) nigen singqula mori=tu ulaγan degel=tü kümün urγ=a=ban bariju γaγčaγar nekejü güyičijü irebe
233
translit. Boγorči Tümüjin=e ögülerün nökör numu sumu nada ača bi qarbulaldusu kemebesü Tümüjin ögülerün nökör minu tulada či erüsdegüjei bi qarbulaldusu kemejü qarbulalduba
234
translit. tere čaγan mori=tu ulaγan degel=tü kümün urγ=a=bar=iyan dokiju bayiju qočorba
235
translit. qoyitu nököd inu ubun subun güyičejü ireküi=lüge naran [22a] qubiri (dalda) tasin singgejü odba
236
translit. tügüsin (bürüi) bolju qoyitu nököd inu baraγ=a bultaju bayiju qočorba
237
translit. tere šöni döliged γurban edür šöni dölijü ger=ün oyira bolbasu Tümüjin ögülerün nökör bi čim=a=ača anggida morid=iyan ker abqui bölüge bi kedüi=yi inu abqu bui či kedüi=yi anu abunam kemebesü Boγorči ögülerün sayin nökör mengdejü irebe kemejü tusa bolsu kemen irelüge bi oljilalčaju abasu kemebesü ečige=yin minu Naqu-bayan=u jögegsen γaγča köbegün=tür inu nada tögetele bui (barasi ügei) tusa boluγsan minu yaγun bolqu kemejü ese abuba
238
translit. Naqu-bayan=u ger=tür kürbe
239
translit. Naqu-bayan köbegün=iyen Boγorči=yi jabanaju nisun nilbusun=bar aju saγuqui=tur genedte Boγorči kürbe
240
translit. Naqu-bayan nigen=te dongγoddumui
241
translit. nigen=te inigemüi köbegün minu Boγorči ögüle yaγun bolba kemebesü Boγorči ögülerün ene ken=ü sayin nökör mengdejü odun ajuqu nököčejü oduluγ=a bi edüge irebe kemeged aγulju odču keger=e talbiγsan namaγ=a saγulγ=a=ban abču irebe
242
translit. Tümüjin=e tel quraγ=a alaju künesü öggöged namaγ=a degürge jasaju künesülegülbei
243
translit. Naqu-bayan ögüler=ün qoyar jalaγus bui ta nököčeldüdkün mön=e qoyina büü [22b] tebčileldüdkün kemebe
244
translit. Tümüjin tedü odču γurban šöni edür jorčiju Senggür-γoroqan=a ger=tür=iyen kürbe
245
translit. Ögelen eke Qasar kiged degüü=ner inu erüjü saγun ajuqu üjejü bayasba
246
translit. # tende Tümüjin Belgütei qoyar Deyi-Sečen=ü ökin Börte-Üjin=i yisün nasutai büküi=tür üjejü iregsen=ber qaγačaju bölüge Kerülen-mören=uruγu erin odbai
247
translit. Čegčer Čiγurqu qoyar=un jaγur=a Deyi-Sečen Qonggirid tende ajuqu Deyi-Sečen Tümüjin=i üjeged bayasču ögülerün Tayičiγud aq=a degüü ayidumu (iyadumu) kemen medejü masi erüjü čökelei (čökürebei) naran=i üjebei
248
translit. bi čimai=yi kemeged Börte-Üjin=i neyilegülüged egüsgebei
249
translit. egüsgen ayisur=un (ireküi=tür) Deyi-Sečen Kerülen=ü Jol-nuγuda=ača mariyan qalaγun bolju Kerülen ögede qariba
250
translit. Börte-Üjin=ü eke Jotan ner=e=tei bölüge ökin=iyen üdejü Kürlekü dotora Senggür-γoroqan=a büküi=tür kürgejü irebei