Altan Tobči
Алтан товч (Золотое сказание)
ID: AT
Script: Uighur-Mongolian
Genre: chronicle
2556 lines · 44 462 words
Bibliography
Орловская "Язык Алтан Товч"
надо установить происхождение текста который у меня; Автор моей версии непонятен надо расследовать
Show:
Middle Mongolian
Click a word to find it in the corpus; hover over it to see the analysis. Dotted underline: no analysis.
1
erten-ü qad-un ündüsülegsen törö yosun-u (ulus-un nom-un) jokiyal-i tobčilan quriyaγsan altan tobči kemekü orosibai
translit. [1a] erten=ü qad=un ündüsülegsen törö yosun=u (ulus=un nom=un) jokiyal=i tobčilan quriyaγsan Altan Tobči kemekü orosibai
2
uva suvasdi siddam erkin bodisung-nar-un törölkiten erdemtü degedü qad-un ijaγur-i enedkeg töbed-eče ündüsülegsen-i edüi tedüyiken quriyan ögülesügei
translit. # [1b] uva suvasdi siddam # erkin bodisung=nar=un törölkiten erdemtü degedü qad=un ijaγur=i Enedkeg Töbed=eče ündüsülegsen=i edüi tedüyiken quriyan ögülesügei
3
orčilang-un kümün amitan-dur onoju üyiledkü ügei-yin tulada ori-burqan-u jayaγabar ma-x-a-samadi olan-a ergügdegsen qaγan kemen aldarsiγsan yosun anu erte tere čaγ-tur jambutyib-un kümün anu qubilju töröyü
translit. # orčilang=un kümün amitan=dur onoju üyiledkü ügei=yin tulada Ori-burqan=u jayaγabar Ma-X=a-Samadi olan=a ergügdegsen qaγan kemen aldarsiγsan yosun anu # erte tere čaγ=tur jambutyib=un kümün anu qubilju töröyü
8
tere čaγ-tur teden-ü dotora amtan-dur tačiyaγčid jarim-ud anu γajar-ača γaruγsan bal-un amtatu čaγan öngge-tü rasiyan-u sim-e nere-tü idegen-i idegsen-dür bey-e-yin gerel anu ügei boluγad qab qarangγui boluγsan-dur yerüngkei amitan-u jayaγabar tngri-yin köbegün naran saran oγtarγui-bar γarču dörben tyib-üd-i geyigülbei
translit. tere čaγ=tur teden=ü dotora amtan=dur tačiyaγčid jarim=ud anu γajar=ača γaruγsan bal=un amtatu čaγan öngge=tü rasiyan=u sim=e nere=tü idegen=i idegsen=dür bey=e=yin gerel anu ügei boluγad qab qarangγui boluγsan=dur yerüngkei amitan=u jayaγabar tngri=yin köbegün naran saran oγtarγui=bar γarču dörben tyib=üd=i geyigülbei
9
tegün-ü qoyina tere idegen-i yeke idegsed maγu öngge-tü boluγad öčüken idegsed sayin öngge-tü boluγad minu öngge sayin čin-u öngge maγu kemen nigen nigen-iyen doromjilaγsan-iyar tere idegen anu ügei bolbai
translit. tegün=ü qoyina tere idegen=i yeke idegsed maγu öngge=tü boluγad öčüken idegsed sayin öngge=tü boluγad minu öngge sayin čin=u öngge maγu kemen nigen nigen=iyen doromjilaγsan=iyar tere idegen anu ügei bolbai
10
tegün-i qoyina ulburi öngge-tü bal-un amtatu γajar-un tosu kemekü idegen γarču tere idegen-i ideged basa kü uridu yosuγar ügei bolbai
translit. tegün=i qoyina ulburi öngge=tü bal=un [2a] amtatu γajar=un tosu kemekü idegen γarču tere idegen=i ideged basa kü uridu yosuγar ügei bolbai
13
tere idegen serigün büküi-yin tula burtaγ-ud γarqui-yin oron terigüten γaruγad er-e em-e-yin belges γaruγsan-dur nigen nigen-tür-iyen tačiyalduγsan-iyar er-e em-e bolulčaqui yosun anu tendeče bolbai
translit. tere idegen serigün büküi=yin tula burtaγ=ud γarqui=yin oron terigüten γaruγad er=e em=e=yin belges γaruγsan=dur nigen nigen=tür=iyen tačiyalduγsan=iyar er=e em=e bolulčaqui yosun anu tendeče bolbai
14
translit. # tedeger amitan anu tere tuturγ=a=yi buliyaldun quriyan abuγsan=tur basa kü baraγdabai
15
translit. tendeče tariyan tariqui čaγ boluγsan=tur nigen nigen=iyen tariγsan=i buliyaldun temečeldübei
16
tere čaγ-tur tedeger irgen anu eyedün jöbleldüjü teden-ü dotora nigen sayin aγasi-du öngge sayitu teyimü nigen kümün-i noyan bolγan ergübei
translit. tere čaγ=tur tedeger irgen anu eyedün jöbleldüjü teden=ü dotora nigen sayin aγasi=du öngge sayitu teyimü nigen kümün=i noyan bolγan ergübei
17
tere noyan bar ünen qudal qoyar-i ilγaju jasaγlaγsan-iyar tedeger qamuγ arad anu tere noyan-i masi yeke-de ergün kündülegsen-iyer enedkeg-ün eng terigün maq-a-samadi-qaγan kemen aldarsibai
translit. tere noyan bar ünen qudal qoyar=i ilγaju jasaγlaγsan=iyar tedeger qamuγ arad anu tere noyan=i masi yeke=de ergün kündülegsen=iyer Enedkeg=ün eng terigün Maq=a-Samadi-qaγan kemen aldarsibai
19
tere qaγan-u köbegün anu üjesgüleng-gerel-tü kemekü qaγan tegün-ü köbegün buyan-tu-qaγan tegün-ü köbegün tedkün-asaraγči-qutuγ-du-qaγan buyu
translit. tere qaγan=u köbegün anu Üjesgüleng-Gerel=tü kemekü qaγan tegün=ü köbegün Buyan=tu-qaγan tegün=ü köbegün Tedkün-Asaraγči-qutuγ=du-qaγan [2b] buyu
20
tegün-ü köbegün namai-kökö kemekü dörben tyib-i ejelegči altan-kürdütü-qaγan tegün-ü köbegün üjesgüleng-tü γurban tyib-i ejelegči mönggön-kürdütü-qaγan tegün-ü köbegün masi üjesgüleng-tü qoyar tyib-i ejelegči jes-kürdütü-qaγan tegün-ü köbegün sayin üjesgüleng-tü nigen tyib-i ejelegči temür-kürdütü-qaγan tegün-ü köbegün tegüs-üjesgüleng-tü-qaγan buyu
translit. # tegün=ü köbegün Namai-Kökö kemekü dörben tyib=i ejelegči Altan-Kürdütü-qaγan tegün=ü köbegün üjesgüleng=tü γurban tyib=i ejelegči Mönggön-Kürdütü-qaγan tegün=ü köbegün masi üjesgüleng=tü qoyar tyib=i ejelegči Jes-Kürdütü-qaγan tegün=ü köbegün sayin üjesgüleng=tü nigen tyib=i ejelegči Temür-Kürdütü-qaγan tegün=ü köbegün Tegüs-Üjesgüleng=tü-qaγan buyu
22
tegüs-üjesgüleng-tü-qaγan-u köbegün talbiγči-qaγan tegün-ü köbegün talbin-bariγči-qaγan tegün-ü köbegün $egüni-qaγan tegün-ü köbegün güsi-qaγan tegün-ü köbegün yeke-güsi-qaγan tegün-ü köbegün sayin-üjegči-qaγan buyu
translit. # Tegüs-Üjesgüleng=tü-qaγan=u köbegün Talbiγči-qaγan tegün=ü köbegün Talbin-Bariγči-qaγan tegün=ü köbegün $egüni-qaγan tegün=ü köbegün Güsi-qaγan tegün=ü köbegün Yeke-Güsi-qaγan tegün=ü köbegün Sayin-Üjegči-qaγan buyu
24
tegün-ü köbegün sayin-töröl-tü-qaγan tere qaγan-ača ulam ulam jerge-ber saluγsan qad-un ečüs arslan-oγočitu-qaγan buyu
translit. tegün=ü köbegün Sayin-Töröl=tü-qaγan tere qaγan=ača ulam ulam jerge=ber saluγsan qad=un ečüs Arslan-Oγočitu-qaγan buyu
25
tegün-ü köbegün ariγun-idegetü-qaγan čaγan-idegetü-qaγan tangsuγ-idegetü-qaγan rasiyan-idegetü-qaγan ede dörben buyu
translit. # tegün=ü köbegün Ariγun-Idegetü-qaγan Čaγan-Idegetü-qaγan Tangsuγ-Idegetü-qaγan Rasiyan-Idegetü-qaγan ede dörben buyu
27
translit. Čaγan-Idegetü-qaγan=u köbegün Nasun=a-Tegülder-Ilaγuγči [3a] kiged Tegüs-Sayin qoyar buyu
28
translit. Tangsuγ-Idegetü-qaγan=u köbegün Nasun=a-Tegülder yeke neretü kiged Ülü-Doroyitaγči qoyar buyu
33
burqan nirvan-tur nökčijü mingγan ilegü jil boluγsan-u qoyina maq-a-samadi-qaγan-u altan uruγ-ača dorona časutu oron-tur delgeregsen anu eyin buyu
translit. # Burqan nirvan=tur nökčijü mingγan ilegü jil boluγsan=u qoyina Maq=a-Samadi-qaγan=u altan uruγ=ača dorona časutu oron=tur delgeregsen anu eyin buyu
35
neretü qaγan-u tabun köbegün-ü odqan inu törölki kiris üsütü γar köl inu qabtaγai nidün inu doora-ača degegside aniqu buyu
translit. neretü qaγan=u tabun köbegün=ü odqan inu törölki kiris üsütü γar köl inu qabtaγai nidün inu doora=ača degegside aniqu buyu
36
translit. ene uridaki töröl=tür adali busu kemeldüjü jis <jes> qaγurčaγ=tur kijü Gangga-mören=tür oγorbai
37
balbu töbed qoyar-un jabsar-a töbed-ün nigen ebügen mören-ü kijaγar-ača qaγurčaγ-i oluγad negejü üjebesü γou-a üjesgüleng(-tü) nigen köbegün ajuqu arban jirγuγan nasutu bolju časutu-sambu-aγula dörben qari γajar-i uqaju nutuγlay-a gejü iretele töbed-ün kümün učaraju qamiγ-a-ača irekü kümün buyu
translit. # Balbu Töbed qoyar=un jabsar=a Töbed=ün nigen ebügen mören=ü kijaγar=ača qaγurčaγ=i oluγad negejü üjebesü γou=a üjesgüleng(=tü) nigen köbegün ajuqu arban jirγuγan nasutu bolju Časutu-Sambu-aγula dörben qari γajar=i uqaju nutuγlay=a gejü iretele Töbed=ün kümün učaraju qamiγ=a=ača irekü kümün buyu
44
tegün-ü köbegün kümün-sandali-tu-qaγan tegün-ü köbegün kiy-a-jarbu-sibaγun-sandali-tu-qaγan tegün-ü köbegün nayidulγ-a-arbai-sandali-tu-qaγan tegün-ü köbegün küri-külüg-γal-bolor-sandali-tu-qaγan tegün-ü köbegün gün-sobin-morin-sandali-tu-qaγan tegün-ü köbegün dalai-sobin-altan-sandali-tu-qaγan buyu
translit. # tegün=ü köbegün Kümün-Sandali=tu-qaγan tegün=ü köbegün Kiy=a-Jarbu-Sibaγun-Sandali=tu-qaγan tegün=ü köbegün Nayidulγ=a-Arbai-Sandali=tu-qaγan tegün=ü köbegün Küri-Külüg-Γal-Bolor-Sandali=tu-qaγan tegün=ü köbegün Gün-Sobin-Morin-Sandali=tu-qaγan tegün=ü köbegün Dalai-Sobin-Altan-Sandali=tu-qaγan buyu
46
tere qaγan-ača salju arban yisün üy-e boluγsan-tur lxa-dotori-ismtan-sal neretü qaγan-u čaγ-tur burqan-u šasin-u ekin-i oluγsan aju tere qaγan-ača salju tabun üy-e boluγsan-tur srong-sang-rγambo-qaγan törögsen buyu
translit. # tere qaγan=ača salju arban yisün üy=e boluγsan=tur Lxa-Dotori-Ismtan-Sal neretü qaγan=u čaγ=tur burqan=u šasin=u ekin=i oluγsan aju tere qaγan=ača salju tabun üy=e boluγsan=tur Srong-Sang-Rγambo-qaγan törögsen buyu
47
tere qaγan anu kitad-un γajar-ača noγoγan-dara-bodisung jau-sikamuni terigüten-i jalaγad balbu-yin γajar-ača čaγan dara-bodisung jau-aγašubi-burqan terigüten-i jalaju süm-e keyid-i bayiγulju tomi-sambuda kemekü tüsimel-i enedkeg-dür ilegejü bičig-üd-i ačiraju töbed-ün ananda-bandida tomi-sambuda kelemürčin-iyer nom-ud-i orčiγulju nom-un törö yosun-i γarγaju geyilgebei
translit. tere qaγan anu Kitad=un γajar=ača Noγoγan-Dara-bodisung Jau-Sikamuni terigüten=i jalaγad Balbu=yin γajar=ača čaγan Dara-bodisung Jau-Aγašubi-burqan terigüten=i jalaju süm=e keyid=i bayiγulju Tomi-Sambuda kemekü tüsimel=i Enedkeg=dür ilegejü bičig=üd=i ačiraju Töbed=ün Ananda-bandida Tomi-Sambuda kelemürčin=iyer nom=ud=i orčiγulju [4a] nom=un törö yosun=i γarγaju geyilgebei
48
tere qaγan-ača ulam salju tabun üy-e boluγsan-tur di-srung-dabčan-qaγan anu amurliγsan-dalai neretü blam-a badm-a-sambau-a baγsi ba
translit. # tere qaγan=ača ulam salju tabun üy=e boluγsan=tur Di-Srung-Dabčan-qaγan anu Amurliγsan-Dalai neretü blam=a Badm=a-Sambau=a baγsi ba
49
gemelesile terigüten bandida-yi jalaju ireged viročan-a terigüten olan kelemürčid-iyer nom-ud-i orčiγulju šasin-i yeke-de delgeregülbei
translit. Gemelesile terigüten bandida=yi jalaju ireged Viročan=a terigüten olan kelemürčid=iyer nom=ud=i orčiγulju šasin=i yeke=de delgeregülbei
50
tere qaγan-ača γurban üy-e boluγsan-tur üsün-sandali-tu-qaγan anu enedkeg-eče mida kemekü blam-a-yi jalaju erte orčiγuluγsan nom-ud-i jasan ese orčiγuluγsan nom-ud-i orčiγulju burqan-i šasin-i yekede delgeregülbei
translit. tere qaγan=ača γurban üy=e boluγsan=tur Üsün-Sandali=tu-qaγan anu Enedkeg=eče Mida kemekü blam=a=yi jalaju erte orčiγuluγsan nom=ud=i jasan ese orčiγuluγsan nom=ud=i orčiγulju burqan=i šasin=i yekede delgeregülbei
51
tedeger ačitu qad-un ači-bar burqan-u šasin edüge kürtel-e delgeregülügsen ajuqu burqan nirvan-tur nökčijü γurban mingγan qoyar jaγun tabin ilegü jil boluγsan-tur umara mongγol-un γajar-tur anu boγda činggis-qaγan törögsen yosun eyimü buyu
translit. tedeger ačitu qad=un ači=bar burqan=u šasin edüge kürtel=e delgeregülügsen ajuqu # Burqan nirvan=tur nökčijü γurban mingγan qoyar jaγun tabin ilegü jil boluγsan=tur umara Mongγol=un γajar=tur anu boγda Činggis-qaγan törögsen yosun eyimü buyu
52
töbed-ün eng terigün küjügün-sandali-tu-qaγan-ača saluγsan dalai-sobin-altan-sandali-tu- qaγan-u köbegün anu γurban buyu
translit. Töbed=ün eng terigün Küjügün-Sandali=tu-qaγan=ača saluγsan Dalai-Sobin-Altan-Sandali=tu- qaγan=u köbegün anu γurban buyu
54
öber jaγuraban maγulalduju börte-čino-a umara jüg tenggis dalai ketüljü jad-un γajar-a ireged er-e ügei γou-a-maral neretü ökin-i abču jad-un γajar-a nutuγlan mongγol oboγ-tan bolba
translit. öber jaγuraban maγulalduju Börte-Čino=a umara jüg tenggis dalai ketüljü jad=un γajar=a ireged er=e ügei Γou=a-Maral [4b] neretü ökin=i abču jad=un γajar=a nutuγlan Mongγol oboγ=tan bolba
55
deger-e tngri-yin jayaγabar tenggis dalai-yi ketüljü iregsen börte-čino-a γou-a-maral qoyar burqan-qaldun-a nutuγlaju aγsan ajuqu tere qoyar-ača bata-čaγan töröbe
translit. # deger=e tngri=yin jayaγabar tenggis dalai=yi ketüljü iregsen Börte-Čino=a Γou=a-Maral qoyar Burqan-Qaldun=a nutuγlaju aγsan ajuqu tere qoyar=ača Bata-Čaγan töröbe
56
, bata-čaγan-u köbegün tamačin neretü bölüge tamačin-u köbegün qoričar-mergen bölüge qoričar-mergen-ü köbegün uγujam-buγurul bölüge uγujam-buγurul-un köbegün sali-qalčaγu bölüge sali-qalčaγu-yin köbegün yeke-nidün neretü bölüge yeke-nidün-ü köbegün sem-soči neretü bölüge sem-soči-yin köbegün qaračus neretü bölüge qaračus-un köbegün burqan-qaldun-u ebür eteged orosqu botaγan(buda)-boγorčin-u terigün-e törögsen borjigidai-mergen mongγoljin-γou-a gergei-tü bölüge mongγoljin-γou-a-tača törögsen torγoljin-bayan boroγčin-γou-a gergei-tü boroldai qubilai jalaγu-tu (köbegün-tü) dayir boro qoyar külüg-üd mori-tu bölüge boroγčin-γou-a-tača törögsen dou-a-soqor dobu-mergen qoyar bölüge dou-a-soqor manglai dumda γaγča nidütü bögetele γurban negüri (negüdel) γajara üjem bölüge nigen edür aq-a degü qoyaγula görögeleged burqan-qaldun-a degere γarbasu toyiran (oi siγui-yin) gerü-teče (ger-eče) tünggileg-γoroqun (čünggür-tala-tököm) uruγu nigen bölög irgen negüjü ayisuqui(ireküi)-yi aq-a inu dou-a-soqor üjejü ögülerün tere tünggeling-γoroqun (čünggür-tala-tököm) uruγu negüjü ayisuqui (ireküi) irgen-ü dotora nigen qarqutai (segür) tergen-ü öljigede (ködegei aral-tur) saγuγsan nigen ökin-ü öngge ger-e (gerel) endeče üjegdemü kümün-e ese ögdegsen bögesü degüü-degen čimada γuyisu kemejü dobu-mergen-i üjere (aγuljar-a) ilegebe
translit. , Bata-Čaγan=u köbegün Tamačin neretü bölüge Tamačin=u köbegün Qoričar-Mergen bölüge Qoričar-Mergen=ü köbegün Uγujam-Buγurul bölüge Uγujam-Buγurul=un köbegün Sali-Qalčaγu bölüge Sali-Qalčaγu=yin köbegün Yeke-Nidün neretü bölüge Yeke-Nidün=ü köbegün Sem-Soči neretü bölüge Sem-Soči=yin köbegün Qaračus neretü bölüge Qaračus=un köbegün Burqan-Qaldun=u ebür eteged orosqu Botaγan(Buda)-Boγorčin=u terigün=e törögsen Borjigidai-Mergen Mongγoljin-Γou=a gergei=tü bölüge Mongγoljin-Γou=a=tača törögsen Torγoljin-Bayan Boroγčin-Γou=a gergei=tü Boroldai Qubilai jalaγu=tu (köbegün=tü) dayir boro qoyar külüg=üd mori=tu bölüge Boroγčin-Γou=a=tača törögsen Dou=a-Soqor Dobu-Mergen qoyar bölüge Dou=a-Soqor manglai dumda γaγča nidütü bögetele γurban negüri (negüdel) γajara üjem bölüge [5a] nigen edür aq=a degü qoyaγula görögeleged Burqan-Qaldun=a degere γarbasu toyiran (oi siγui=yin) gerü=teče (ger=eče) Tünggileg-γoroqun (Čünggür-tala-tököm) uruγu nigen bölög irgen negüjü ayisuqui(ireküi)=yi aq=a inu Dou=a-Soqor üjejü ögülerün tere Tünggeling-γoroqun (Čünggür-tala-tököm) uruγu negüjü ayisuqui (ireküi) irgen=ü dotora nigen qarqutai (segür) tergen=ü öljigede (ködegei aral=tur) saγuγsan nigen ökin=ü öngge ger=e (gerel) endeče üjegdemü kümün=e ese ögdegsen bögesü degüü=degen čimada γuyisu kemejü Dobu-Mergen=i üjere (aγuljar=a) ilegebe
57
tede irgen-tür kürbesü ünen kü kümün-e ese ögdegsen γou-a sayin ner-e aldar yeketei alun-γou-a neretü ökin ajuqu tede irgen barγujin-tümed-ün ejen qorildai-mergen-ü barγujin-γou-a-tača törögsen alun-γou-a tere ajuqu qorildai-mergen tümed-ün γajar-tur(-iyan) bulaγad (bulaγ) kerem-üd görögö γajad qurilaju qurilalduju (esergü tesergü) öber jaγuraban maγuγalin (maγu) bolulčaju qorilar-un omoγ-tan bolba
translit. tede irgen=tür kürbesü ünen kü kümün=e ese ögdegsen γou=a sayin ner=e aldar yeketei Alun-Γou=a neretü ökin ajuqu # tede irgen Barγujin-Tümed=ün ejen Qorildai-Mergen=ü Barγujin-Γou=a=tača törögsen Alun-Γou=a tere ajuqu Qorildai-Mergen Tümed=ün γajar=tur(=iyan) bulaγad (bulaγ) kerem=üd görögö γajad qurilaju qurilalduju (esergü tesergü) öber jaγuraban maγuγalin (maγu) bolulčaju Qorilar=un omoγ=tan bolba
58
burqan-qaldun-a görögöli (görögesün) ola-tu bui kemen burqan-qaldun-a-ača burγan uriyangqai singsing-bayan-tur negüjü ayisun (iren) ajuqu qori-tümed-ün qorildai-mergen-ü ökin ariγ usun-a törögsen alun-γou-a-yi dobu-mergen-ü abuγsan yosun teyimü bölüge alun-γou-a dobu-mergen-tür irejü belgünütei (begünütei) ner-e-ten qoyar köbegün töröbei
translit. Burqan-Qaldun=a görögöli (görögesün) ola=tu bui kemen Burqan-Qaldun=a=ača burγan Uriyangqai Singsing-Bayan=tur negüjü ayisun (iren) ajuqu Qori-Tümed=ün Qorildai-Mergen=ü ökin ariγ usun=a törögsen Alun-Γou=a=yi Dobu-Mergen=ü abuγsan yosun teyimü bölüge # Alun-Γou=a [5b] Dobu-Mergen=tür irejü Belgünütei (Begünütei) ner=e=ten qoyar köbegün töröbei
59
dou-a-soqor dörben köbegün-tei bölüge tedüi atala dou-a-soqor ügei boluγsan-u qoyina dörben köbegün inu dobu-mergen abaγ-a-yuγan uruγ-a (töröl-e) ülü toγan doromjilaju qaγaju (orkiγad) negübe
translit. Dou=a-Soqor dörben köbegün=tei bölüge tedüi atala Dou=a-Soqor ügei boluγsan=u qoyina dörben köbegün inu Dobu-Mergen abaγ=a=yuγan uruγ=a (töröl=e) ülü toγan doromjilaju qaγaju (orkiγad) negübe
61
dörben-ü (dörböd-ün) ebüges tede bölüge tegün-ü qoyina dobu-mergen nigen edür dobočaγ öndör degere görögelen odbasu oi dotor-a nigen kümün čau (čökü) buγu alaju ebdeged abid (buγuni) qabirγ-a inu siraju saγun ajuqu dobu-mergen kürčü nökör sirolγ-a (ireküi-eče) kemeged yaγun kümün bui či kemebesü tere kümün ögülerün bi uriyangqan-u kümün bui kemeged aγušgi-tu jüyil-tü <jülde> arasun inu abču busu bügüde miqan-i anu dou-bu-mergen-e ögbe
translit. Dörben=ü (Dörböd=ün) ebüges tede bölüge # tegün=ü qoyina Dobu-Mergen nigen edür dobočaγ öndör degere görögelen odbasu oi dotor=a nigen kümün čau (čökü) buγu alaju ebdeged abid (buγuni) qabirγ=a inu siraju saγun ajuqu Dobu-Mergen kürčü nökör sirolγ=a (ireküi=eče) kemeged yaγun kümün bui či kemebesü tere kümün ögülerün bi Uriyangqan=u kümün bui kemeged aγušgi=tu jüyil=tü <jülde> arasun inu abču busu bügüde miqan=i anu Dou-Bu-Mergen=e ögbe
62
dobu-mergen tere miqan-i abču qariju ayisuqui-tur (ireküi-tür) jaγura nigen yadanggi kümün öčüken köbegün-iyen köteljü ayisun (iren) ajuqu dobu-mergen ögülerün či yaγun kümün bui kemebesü tere kümün ögülerün maγaliγ-bayaγudai-yin kümün bui eyin yadaju yabun amu bi ene köbegün-iyen čimada ögsü tere miqan-ačaγan nada öggömü či kemebesü dobu-mergen tere čau (čökü) buγu-yin örögösün γuy-a inu quγulju ögčü tere köbegün-i inu ger dotor-a jaruqu bölüge tedüi atala dobu-mergen ügei bolba
translit. Dobu-Mergen tere miqan=i abču qariju ayisuqui=tur (ireküi=tür) jaγura nigen yadanggi kümün öčüken köbegün=iyen köteljü ayisun (iren) ajuqu Dobu-Mergen ögülerün či yaγun kümün bui kemebesü tere kümün ögülerün Maγaliγ-Bayaγudai=yin kümün bui eyin yadaju yabun amu bi ene köbegün=iyen čimada ögsü tere miqan=ačaγan nada öggömü či kemebesü Dobu-Mergen tere čau (čökü) buγu=yin örögösün γuy=a inu quγulju [6a] ögčü tere köbegün=i inu ger dotor=a jaruqu bölüge tedüi atala Dobu-Mergen ügei bolba
63
dobu-mergen ügei boluγsan-u qoyina alun-γou-a er-e ügei yabuju buqu-qatagi buquči-salji bodančar-mungqaγ nereten γurban köbegün töröbei
translit. # Dobu-Mergen ügei boluγsan=u qoyina Alun-Γou=a er=e ügei yabuju Buqu-Qatagi Buquči-Salji Bodančar-Mungqaγ nereten γurban köbegün töröbei
64
belgünütei begünütei qoyar köbegün inu eke-yügen ede köbegüd-i töröbei kemen ečin-e (dalda) ögüleldür-ün aq-a degü üy-e qay-a kümün ügei bölüge ede köbegüd kenükei bolba
translit. Belgünütei Begünütei qoyar köbegün inu eke=yügen ede köbegüd=i töröbei kemen ečin=e (dalda) ögüleldür=ün aq=a degü üy=e qay=a kümün ügei bölüge ede köbegüd kenükei bolba
65
ene maγaliγ-bayaγudai kümün ger-ün daruγ-a bölüge tegün-ükei bui j-a kemen kemeldüküi(ögüleldüküi)-yi alun-γou-a uqaju qabur-un nigen edür ügüče kögsimel (kögsin) qonin-u miq-a činaju tabun köbegün-iyen quriyaju jergelegüljü saγulγaγad nijeged mösün-i bariγulju köbegüd quγuluγtun kemen ögbesü köbegün inu quγulju orkiba
translit. ene Maγaliγ-Bayaγudai kümün ger=ün daruγ=a bölüge tegün=ükei bui j=a kemen kemeldüküi(ögüleldüküi)=yi Alun-Γou=a uqaju qabur=un nigen edür ügüče kögsimel (kögsin) qonin=u miq=a činaju tabun köbegün=iyen quriyaju jergelegüljü saγulγaγad nijeged mösün=i bariγulju köbegüd quγuluγtun kemen ögbesü köbegün inu quγulju orkiba
67
tendeče eke inu alun-γou-a ögülerün qoyar köbegüd minu sereküi tan-u ede γurban köbegüd-i töröbei kemen ken-ü yaγun-u köbegün bui kemen seremüi j-a sereküi-ber tan-u jöb bui šöni büri sira čegüken kümün irejü kegeli minu ilbijü ger-de erüke totaq-a-yin ger-e-lüge oroju naran saran gilbaran (mandun) γarqu čaγ-tur sira noqai bolju silmeljijü γarču odum bölüge tegüber uqabasu temdeg inu tngri-yin köbegün bui j-a kemen sanam bölüge bi qaraču kümün-dür qanidqan (adalidqan) büü ögüledkün mön-e qoyina qari-yin qad ulus-un ejen bolbasu tende man-a uqaqun(medekü bui) j-a ta qara terigütü kümün busu bui j-a yaγun čigi bolbasu (yambar ču bolba) ta qoyar-un nökör següder tan-u boltuγai kemebesü qoyar köbegüd inu ese dongγodba
translit. tendeče eke inu Alun-Γou=a ögülerün qoyar köbegüd minu sereküi tan=u ede γurban köbegüd=i töröbei kemen ken=ü yaγun=u köbegün bui kemen seremüi j=a sereküi=ber tan=u jöb bui šöni büri sira čegüken kümün irejü kegeli minu ilbijü ger=de erüke totaq=a=yin ger=e=lüge oroju naran saran gilbaran (mandun) [6b] γarqu čaγ=tur sira noqai bolju silmeljijü γarču odum bölüge tegüber uqabasu temdeg inu tngri=yin köbegün bui j=a kemen sanam bölüge bi qaraču kümün=dür qanidqan (adalidqan) büü ögüledkün mön=e qoyina qari=yin qad ulus=un ejen bolbasu tende man=a uqaqun(medekü bui) j=a ta qara terigütü kümün busu bui j=a yaγun čigi bolbasu (yambar ču bolba) ta qoyar=un nökör següder tan=u boltuγai kemebesü qoyar köbegüd inu ese dongγodba
68
(daγun ese γarba) basa alun-γou-a köbegüd-tegen surγal ögüler-ün tabun köbegüd minu ta γaγča kebeli-eče töröbei
translit. (daγun ese γarba) basa Alun-Γou=a köbegüd=tegen surγal ögüler=ün tabun köbegüd minu ta γaγča kebeli=eče töröbei
69
j-a ta tabuγula ey-e öber-e-ten bolbasu tuγar-un γaγča mösün metü kilbar ilaγdaqun ta tere (talaγsan) čuγ mösün metü nigen ey-e-tü bolbasu ken-e-ber yakin bolγun (daruγdaqu) ta kemebe
translit. j=a ta tabuγula ey=e öber=e=ten bolbasu tuγar=un γaγča mösün metü kilbar ilaγdaqun ta tere (talaγsan) čuγ mösün metü nigen ey=e=tü bolbasu ken=e=ber yakin bolγun (daruγdaqu) ta kemebe
73
translit. angqan=u degüü Bodančar=i mungqaγ bidaγu buyu kemen uruγ=a (töröl=e) ülü toγan qubi ese ögbe
74
bodančar qubi ese kürtejü eyin atala yaγun kemejü γool daγari-tu γodoli segül-tü oroγ singqula-yi unuju ükübesü abasu jayaγan minu medetügei kemen onan-mören uruγu odba
translit. Bodančar qubi ese kürtejü eyin atala yaγun kemejü γool daγari=tu γodoli segül=tü oroγ singqula=yi unuju ükübesü abasu jayaγan minu medetügei kemen Onan-mören [7a] uruγu odba
76
(saγuba) aγsan (saγuγsan) üjügür-e (γajar-un öndör-e) nigen edür boroγčin qarčaγai qara quru bariju idekü-yi üjejü γool daγari-tu γodoli segül-tü oroγ singqula-yin segül-ün kilγasu-bar urγalaju bariju asara-ba
translit. (saγuba) aγsan (saγuγsan) üjügür=e (γajar=un öndör=e) nigen edür boroγčin qarčaγai qara quru bariju idekü=yi üjejü γool daγari=tu γodoli segül=tü oroγ singqula=yin segül=ün kilγasu=bar urγalaju bariju asara=ba
77
(qarčaγai-yi tejiyebe) tendeče ideküi idegen ügei bolju börte-čino-a-yin γundur qorγoγaluγsan görögesün-i mariyaju qarbuju alaγad öber-iyen-ber ideged qarčaγai-yuγan-bar tejiyeged tere on γarba
translit. (qarčaγai=yi tejiyebe) tendeče ideküi idegen ügei bolju börte-čino=a=yin γundur qorγoγaluγsan görögesün=i mariyaju qarbuju alaγad öber=iyen=ber ideged qarčaγai=yuγan=bar tejiyeged tere on γarba
78
qoyitu on irejü qabur bolbasu nuγud γalaγud irebesü qarčaγai-yuγan tataju oγorbasu (talbibasu) qojiγula tutum qongsiγun öni (deleddüged öni saγula) ögčigüle tutum öngsigün ünüstetele nuγud γalaγud-i bariγulju iden büküi-tür toyiran (oi-yin) ger-üd-eče tünggelig(čünggür-tököm)-γoroqan uruγu nigen bölög irgen negüjü ayisuqui(ireküi)-yi bodančar üjejü qarčaγai-yuγan bariγad tede irgen-tür odču edür bariγuluγsan nuγusun-ača ögčü üsüg umdaγan odču <uuju> šöni embüle(ebesün görömel)-tür-iyen qariju qonoqu bölüge tede irgen bodančar-un qarčaγai γuyibasu ese ögbe
translit. qoyitu on irejü qabur bolbasu nuγud γalaγud irebesü qarčaγai=yuγan tataju oγorbasu (talbibasu) qojiγula tutum qongsiγun öni (deleddüged öni saγula) ögčigüle tutum öngsigün ünüstetele nuγud γalaγud=i bariγulju iden büküi=tür toyiran (oi=yin) ger=üd=eče Tünggelig(Čünggür-tököm)-γoroqan uruγu nigen bölög irgen negüjü ayisuqui(ireküi)=yi Bodančar üjejü qarčaγai=yuγan bariγad tede irgen=tür odču edür bariγuluγsan nuγusun=ača ögčü üsüg umdaγan odču <uuju> šöni embüle(ebesün görömel)=tür=iyen qariju qonoqu bölüge tede irgen Bodančar=un qarčaγai γuyibasu ese ögbe
79
tede irgen bodančar-i kenükei bui yuγan-uqai bui kemen asaqu ügei bodančar bar tede irgen-i yaγun irgen kemekü ügei yabulčabai
translit. tede irgen Bodančar=i kenükei bui yuγan=uqai bui kemen asaqu ügei Bodančar bar tede irgen=i yaγun irgen kemekü ügei yabulčabai
80
tedüi atala buqu-qatagi aq-a inu degüü minu bodančar ene mören uruγu oduluγ-a esen-ü ükübeü kemen erin odbasu tede tünggelig-γoroqan-a (čünggür-tököm-e) bükü irgen-eče teyimü nigen kümün teyimü mori-tu bölüge kemen surabasu tede irgen ögüler-ün morin kümün-ber činu suraqui-tur adali teyimü kümün bui edür büri man-tur irejü nuγusun-ečegen ögčü üsüg umdaγan odču <uuju> odumu šöni maq-a (manaγar) qamiγ-a qonomu nigen boroγčin qarčaγai-tu bui öröne umara-ača kei bolbasu tere qarčaγai-yuγan bariγuluγsan nuγud γalaγud-un ödüd burγaliγ čisun <časun> metü budaraču keyisčü iremü bi ber qarčaγai inu γuyibasu ese ögbe
translit. tedüi atala Buqu-Qatagi [7b] aq=a inu degüü minu Bodančar ene mören uruγu oduluγ=a esen=ü ükübeü kemen erin odbasu tede Tünggelig-γoroqan=a (Čünggür-tököm=e) bükü irgen=eče teyimü nigen kümün teyimü mori=tu bölüge kemen surabasu tede irgen ögüler=ün morin kümün=ber činu suraqui=tur adali teyimü kümün bui edür büri man=tur irejü nuγusun=ečegen ögčü üsüg umdaγan odču <uuju> odumu šöni maq=a (manaγar) qamiγ=a qonomu nigen boroγčin qarčaγai=tu bui öröne umara=ača kei bolbasu tere qarčaγai=yuγan bariγuluγsan nuγud γalaγud=un ödüd burγaliγ čisun <časun> metü budaraču keyisčü iremü bi ber qarčaγai inu γuyibasu ese ögbe
83
tedüi atala tünggelig-γoroqan ögöde nigen kümün ayisun (irebei) irebesü bodančar mön ajuqu aq-a inu buqu-qatagi degüü-yügen bodančar-i üjeged taniju abuγad ülü ögüleldün qarin qataribasu bodančar aq-a-yuγan qoyina-ača daγaju yabuju ögüler-ün bey-e terigütei degel jiq-a-tai sayin kemebe
translit. tedüi atala Tünggelig-γoroqan ögöde nigen kümün ayisun (irebei) irebesü Bodančar mön ajuqu aq=a inu Buqu-Qatagi degüü=yügen Bodančar=i üjeged taniju abuγad ülü ögüleldün qarin qataribasu Bodančar aq=a=yuγan qoyina=ača daγaju yabuju ögüler=ün bey=e terigütei degel jiq=a=tai sayin kemebe
87
(daγun ese γarba) basa mön üge-ben ögülebesü aq-a inu ögüler-ün tuγar-ača yambar üge ögülemü kemebesü bodančar ögüler-ün ta aq-a-nar qubi abulčaju nadur ülü ögkü-yi ker medemü ene üge-yi ker ese medebe kemeged tuγar-un irgen yeke öčüken ügei ekin terigün ügei kilbar bui bida teden-i taγuluy-a (dobtoluy-a) kemebesü buqu-qatagi ögüler-ün teyin kiküi-yi aq-a-nar degüü-ner-luγa eyedüldüy-e kemeldüjü ger-tür-iyen kürčü aq-a-nar degüü-ner-lüge eyedeldüjü mön bodančar-i γajarčilaγulju tede irgen-i taγuliqui(dobtolqui)-tur bodančar nigen tomun (büdügün) kegeli-tü em-e-yi bariba
translit. (daγun ese γarba) basa mön üge=ben ögülebesü aq=a inu ögüler=ün [8a] tuγar=ača yambar üge ögülemü kemebesü Bodančar ögüler=ün ta aq=a=nar qubi abulčaju nadur ülü ögkü=yi ker medemü ene üge=yi ker ese medebe kemeged tuγar=un irgen yeke öčüken ügei ekin terigün ügei kilbar bui bida teden=i taγuluy=a (dobtoluy=a) kemebesü Buqu-Qatagi ögüler=ün teyin kiküi=yi aq=a=nar degüü=ner=luγa eyedüldüy=e kemeldüjü ger=tür=iyen kürčü aq=a=nar degüü=ner=lüge eyedeldüjü mön Bodančar=i γajarčilaγulju tede irgen=i taγuliqui(dobtolqui)=tur Bodančar nigen tomun (büdügün) kegeli=tü em=e=yi bariba
88
yaγun kümün bui kemebesü tere em-e ögüler-ün angqan-u nengdegsen jarčiγud uriyangqadai-yin kümün bui kemebe
translit. yaγun kümün bui kemebesü tere em=e ögüler=ün angqan=u nengdegsen Jarčiγud Uriyangqadai=yin kümün bui kemebe
91
tere jurčidai-yin köbegün tügüdei-neretü bölüge tügüdei-yin köbegün büri-bulisiqu büri-bulisiqu-yin köbegün qara-qadaγan neretü bölüge jarjirad omoγ-tan bolba
translit. tere Jurčidai=yin köbegün Tügüdei-neretü bölüge Tügüdei=yin köbegün Büri-Bulisiqu Büri-Bulisiqu=yin köbegün Qara-Qadaγan neretü bölüge Jarjirad omoγ=tan bolba
96
translit. Baγarin=u ebüges tere bölüge # Dobu-Mergen=ü Begünütei=yin uruγ (töröl) Begünüd omoγ=tan bolba
100
saljiγud-un ebüges tere bölüge bodančar-un abalin em-e-teče törögsen barim-siger-e-tü-qabiči-baγatur neretü bölüge borjigin omoγ-tan bolba
translit. Saljiγud=un ebüges tere bölüge Bodančar=un abalin em=e=teče törögsen Barim-Siger=e=tü-Qabiči-baγatur neretü bölüge Borjigin omoγ=tan bolba
101
borjigin-u ebüges tere bölüge barim-siger-tü-qabiči-baγatur-un eke-yin inje em-e-yi bodančar tataju bölüge tere inje-teče törögsen jegüriy-e-tei neretü bölüge bodančar büküi-tür (daruγ-a) jükeli-tür bölüge bodančar-i ügei boluγsan-u qoyina nengdegsen uriyangqadai kümün ger-ün daruγ-a bölüge tegün-ükei bui j-a kemen jükeli-teče γarγ-a-luγ-a jegüriyed omoγ-tan bolba
translit. Borjigin=u ebüges tere bölüge # Barim-Siger=tü-Qabiči-baγatur=un eke=yin inje em=e=yi Bodančar tataju bölüge tere inje=teče törögsen Jegüriy=e=tei neretü bölüge Bodančar büküi=tür (daruγ=a) jükeli=tür bölüge Bodančar=i ügei boluγsan=u qoyina nengdegsen Uriyangqadai kümün ger=ün daruγ=a bölüge tegün=ükei bui j=a kemen jükeli=teče γarγ=a=luγ=a Jegüriyed omoγ=tan bolba
102
jegüriyed-ün ebüges tere bölüge barim-siger-tü-qabiči-baγatur-un köbegün begir-baγatur-un köbegün maq-a-todun neretü bölüge maq-a-todun-u nomalun(torγun gergei)-ača doloγan köbegün töröjükü angqan-u aq-a inu qači-külüg qačin qačiγu qačila qaraldai qačiγun način-baγatur ner-e-ten ede doloγan bölüge qači-külüg-ün köbegün qayidu neretü bölüge ömüsig aburi-tu-yin tula öyekin omoγ-tan bolba
translit. Jegüriyed=ün ebüges tere bölüge Barim-Siger=tü-Qabiči-baγatur=un köbegün Begir-baγatur=un köbegün Maq=a-Todun neretü bölüge Maq=a-Todun=u Nomalun(torγun gergei)=ača doloγan köbegün töröjükü angqan=u aq=a inu Qači-Külüg Qačin Qačiγu Qačila Qaraldai Qačiγun Način-baγatur ner=e=ten ede doloγan bölüge Qači-Külüg=ün [9a] köbegün Qayidu neretü bölüge ömüsig aburi=tu=yin tula Öyekin omoγ=tan bolba
103
öyekin-ü ebüges tere bölüge qačiγu-yin köbegün barildai neretü bölüge idegen-i baruqun tula barlaγ omoγ-tan bolba
translit. Öyekin=ü ebüges tere bölüge Qačiγu=yin köbegün Barildai neretü bölüge idegen=i baruqun tula Barlaγ omoγ=tan bolba
104
translit. Qačila=yin köbegün idegen=e baruqun=a yeke bey=e=tü=yin tula Yeke-Barula kemen nereyidbe
106
erdem-tü barla-tüdeken terigüten barulas-un ebüges tere bölüge qarildai-yin köbegün buda metü qadqulaγči eki terigün ügei-yin tula budaγad omoγ-tan bolba
translit. erdem=tü Barla-Tüdeken terigüten Barulas=un ebüges tere bölüge Qarildai=yin köbegün buda metü qadqulaγči eki terigün ügei=yin tula Budaγad omoγ=tan bolba
107
budaγud-un ebüges tere bölüge qačiγun-u köbegün adarke-tei neretü bölüge (...) aq-a degüü jaγura ende tende kelejü jenggügči(olkiyan ögülegči)-yin tula omoγ jaγura aduruγči bui muqur-saγurin terigüten adarkin omoγ-tan bolba
translit. Budaγud=un ebüges tere bölüge Qačiγun=u köbegün Adarke=tei neretü bölüge (...) aq=a degüü jaγura ende tende kelejü jenggügči(olkiyan ögülegči)=yin tula omoγ jaγura aduruγči bui Muqur-Saγurin terigüten Adarkin omoγ=tan bolba
108
adarkin-u ebüges tere bölüge način-baγatur-un köbegün urγudai mangγudai ner-e-ten bölüge urγudai-yin köbegün uruγud bölüge mangγudai-yin köbegün mangγud omoγ-tan bolba
translit. Adarkin=u ebüges tere bölüge Način-baγatur=un köbegün Urγudai Mangγudai ner=e=ten bölüge Urγudai=yin köbegün Uruγud bölüge Mangγudai=yin köbegün Mangγud omoγ=tan bolba
109
uruγ-ud mangγud-un ebüges tere bölüge način-baγatur-un abalin gergei-eče törögsen sisiqutai doγolqu-tai qoyar bölüge sisiγ-ud doγolqud omoγ-tan bolba
translit. Uruγ=ud Mangγud=un ebüges tere bölüge Način-baγatur=un abalin gergei=eče törögsen Sisiqutai Doγolqu=tai qoyar bölüge Sisiγ=ud Doγolqud omoγ=tan bolba
110
teden-ü ebüges tere bölüge qayidu-yin köbegün bar-singqor-doγsin čirqai-linqu-a čaujin-örtegei γurban bölüge bai-singqor-doγsin-u köbegün tumbiqai-sečen neretü bölüge čirqai-linqu-a-yin köbegün singgüm-belge neretü bölüge singgüm-belge-yin köbegün isalai-qaγan terigüten tayičiγud omoγ-tan bolba
translit. teden=ü ebüges tere bölüge Qayidu=yin [9b] köbegün Bar-Singqor-Doγsin Čirqai-Linqu=a Čaujin-Örtegei γurban bölüge Bai-Singqor-Doγsin=u köbegün Tumbiqai-Sečen neretü bölüge Čirqai-Linqu=a=yin köbegün Singgüm-Belge neretü bölüge Singgüm-Belge=yin köbegün Isalai-qaγan terigüten Tayičiγud omoγ=tan bolba
111
tayičiγud-un ebüges teyimü bölüge čirqai-linqu-a köbegün-ükei-eče törögsen besüd neretü bölüge besüd omoγ-tan bolba
translit. Tayičiγud=un ebüges teyimü bölüge Čirqai-Linqu=a köbegün=ükei=eče törögsen Besüd neretü bölüge Besüd omoγ=tan bolba
112
besüd-ün ebüges tede bölüge čaujin-örtegei-yin köbegün uruγar qongqotan aralun sönid qabdurqad keyid kerges-ün ebüges tede bölüge tumbaqai-sečin-ü köbegün qam-qačula qabul-qaγan qoyar bölüge qam-qačula-yin köbegün bultaču-baγatur neretü bölüge bultaču-baγatur-un köbegün mergen-sečen bölüge qabul-sečen-ü doloγan köbegün-i angqan-u aq-a inu ökin-baraγ bartan-baγatur qutuγtu-möngkür qutala-qaγan qulan-baγatur tödegen qadaγan ede doloγan bölüge ökin-barqad<-un> köbegün jurq-a-tu-jürke neretü bölüge köbegün inu sečen-beki tayiču qoyar bölüge jürken omoγ-tan bolba
translit. Besüd=ün ebüges tede bölüge Čaujin-Örtegei=yin köbegün Uruγar Qongqotan Aralun Sönid Qabdurqad Keyid Kerges=ün ebüges tede bölüge Tumbaqai-Sečin=ü köbegün Qam-Qačula Qabul-qaγan qoyar bölüge Qam-Qačula=yin köbegün Bultaču-baγatur neretü bölüge Bultaču-baγatur=un köbegün Mergen-Sečen bölüge Qabul-Sečen=ü doloγan köbegün=i angqan=u aq=a inu Ökin-Baraγ Bartan-baγatur Qutuγtu-Möngkür Qutala-qaγan Qulan-baγatur Tödegen Qadaγan ede doloγan bölüge Ökin-Barqad<=un> köbegün Jurq=a=tu-Jürke neretü bölüge köbegün inu Sečen-beki Tayiču qoyar bölüge Jürken omoγ=tan bolba
113
jürken-ü ebüges tede bölüge bartan-u-baγatur-un köbegün yisükei-baγatur negün-tayiji mengge-tü-kiy-a mergen-yeke-tei daridai-odčigin tede tabun bölüge süčigel-üjin-eče töröjükü süčigel-üjin mongγol tarγujin tarčiγujin jisütei-yin ökin ajuqu qutuγ-tu-möngkür-ün köbegün büri-böke onan-u tün(siγui)-tür jürken-lüge qurimlaqui-tur belgütei-noyan-u mörö qaγ-a čabčiγsan tere bölüge qutula-qaγan-u köbegün joči kirmiγu altan γurban bölüge üyeged omoγ-tan bolba
translit. Jürken=ü ebüges tede bölüge Bartan=u-baγatur=un köbegün Yisükei-baγatur Negün-tayiji Mengge=tü-kiy=a Mergen-Yeke=tei Daridai-Odčigin [10a] tede tabun bölüge Süčigel-Üjin=eče töröjükü Süčigel-Üjin Mongγol Tarγujin Tarčiγujin jisütei=yin ökin ajuqu Qutuγ=tu-Möngkür=ün köbegün Büri-Böke Onan=u tün(siγui)=tür Jürken=lüge qurimlaqui=tur Belgütei-noyan=u mörö qaγ=a čabčiγsan tere bölüge Qutula-qaγan=u köbegün Joči Kirmiγu Altan γurban bölüge Üyeged omoγ=tan bolba
114
qulan-baγatur-un köbegün yeke-čeren bölüge badai kisiliγ qoyar darqud-un noyan tere bölüge qadaγan tödegen qoyar uruγ (töröl) ügekün bölüge qamuγ mongγol-i qabul-qaγan meden yabuba
translit. Qulan-baγatur=un köbegün Yeke-Čeren bölüge Badai Kisiliγ qoyar Darqud=un noyan tere bölüge Qadaγan Tödegen qoyar uruγ (töröl) ügekün bölüge qamuγ Mongγol=i Qabul-qaγan meden yabuba
115
qabul-qaγan-u qoyina qabul-qaγan-u üge-ber doloγan köbegün inu bögetele tayičiγud-un senggüm-belge-yin köbegün amaγar-qaγan meden yabuba
translit. Qabul-qaγan=u qoyina Qabul-qaγan=u üge=ber doloγan köbegün inu bögetele Tayičiγud=un Senggüm-Belge=yin köbegün Amaγar-qaγan meden yabuba
116
bunir-naγur kölen-naγur qoyar-un jaγura urusqu mören-e bükün uruγ noyan buyiruγ-ud tatar irgen-e amaγar-qaγan ökin-iyen ögčü öbesüben üdejü odqu bolγan tatar irgen čui-yin irgen kiyad (öste) amaγar-qaγan-i bariju kitad-un altan-qaγan-tur abču odqui-tur amaγar-qaγan besüdei balγaγči neretü elči-ber-iyen ögüljü ilegerün qabul-qaγan-u doloγan köbegün-ü dotora qutula-da (bügede-tür) ögüle minu arban köbegüd-ün dotora qadaγana-tayisi-da ögüle kemen ögülejü ileger-ün qamuγ-un qaγan ulus-un ejen bolju bögetele öbesüben (öber-ün) ökin-iyen üde-kü bolun amaγar gegdekün (neretü bi) tatar irgen-e bariγdaba
translit. Bunir-naγur Kölen-naγur qoyar=un jaγura urusqu mören=e bükün uruγ noyan Buyiruγ=ud Tatar irgen=e Amaγar-qaγan ökin=iyen ögčü öbesüben üdejü odqu bolγan Tatar irgen Čui=yin irgen kiyad (öste) Amaγar-qaγan=i bariju Kitad=un Altan-qaγan=tur abču odqui=tur Amaγar-qaγan Besüdei Balγaγči neretü elči=ber=iyen ögüljü ilegerün Qabul-qaγan=u doloγan köbegün=ü dotora Qutula=da (bügede=tür) ögüle minu arban köbegüd=ün dotora Qadaγana-tayisi=da ögüle kemen ögülejü [10b] ileger=ün qamuγ=un qaγan ulus=un ejen bolju bögetele öbesüben (öber=ün) ökin=iyen üde=kü bolun Amaγar gegdekün (neretü bi) Tatar irgen=e bariγdaba
117
tabun quruγud-iyan kimul tamtutala arban quruγud-iyan kimul qatudtala ači-yi minu aburan quriyadqun kemejü ilegejükü tere čaγ-tur bartan-baγatur-un köbegün yisükei-baγatur onan-mören-e sibaγulan büküi-tür merged-ün yeke-čiledü olγunud irgen-eče ökin-i abču egüsgejü ayisuqui-tur jolγaju tergen-tür inu önggeyijü üjebesü öngge jisün busitai (sayitai) ökin qatun-i üjejü ger-tür-iyen qariju aq-a-yuγan negün-tayisi-yi degüü-yuγan daridai-odčigin-i uduridču kürküi-lüge čiledü ayuju qurdun quba-yuγan γuy-a deleddüged qoburi (γurbi) alus buruγuduluγ-a qoyina-ača inu γurbaγula udaγarid-un (daru) qataribasu čiledü qosiγu qočiju (öndeyin qatariju) tergen-tür-iyen irebesü ögelen-üjin ögülerün tuγar-un γurban arad-i uqabau či tede kümün-ü čirai čirai busu bui amin-tur činu qoor kürgekü medege ügei irgen bui amin ele činu bolbasu qarγ-a (šegür tergen) tutum qatud öljige (ködegei aral) tutum ökid bui j-a minu metü öngge-tü-yi oldaqun j-a busu daki ner-e-tei kümün učirabasu ögelen nereyiddüyü
translit. tabun quruγud=iyan kimul tamtutala arban quruγud=iyan kimul qatudtala ači=yi minu aburan quriyadqun kemejü ilegejükü tere čaγ=tur Bartan-baγatur=un köbegün Yisükei-baγatur Onan-mören=e sibaγulan büküi=tür Merged=ün Yeke-Čiledü Olγunud irgen=eče ökin=i abču egüsgejü ayisuqui=tur jolγaju tergen=tür inu önggeyijü üjebesü öngge jisün busitai (sayitai) ökin qatun=i üjejü ger=tür=iyen qariju aq=a=yuγan Negün-tayisi=yi degüü=yuγan Daridai-Odčigin=i uduridču kürküi=lüge Čiledü ayuju qurdun quba=yuγan γuy=a deleddüged qoburi (γurbi) alus buruγuduluγ=a qoyina=ača inu γurbaγula udaγarid=un (daru) qataribasu Čiledü qosiγu qočiju (öndeyin qatariju) tergen=tür=iyen irebesü Ögelen-Üjin ögülerün tuγar=un γurban arad=i uqabau či tede kümün=ü čirai čirai busu bui amin=tur činu qoor kürgekü medege ügei irgen bui amin ele činu bolbasu qarγ=a (šegür tergen) tutum qatud öljige (ködegei aral) tutum ökid bui j=a minu metü öngge=tü=yi oldaqun j=a busu daki ner=e=tei kümün učirabasu Ögelen nereyiddüyü
118
j-a či amin-iyan quriyaγad (qurin) jorči (yabu) quruγ ünür-i minu ünüsčü yabuu kemen čamčaban möltöljü öggölüge morin degere-eče aruyiju abqui-dur qoyina-ača inu aq-a-nar degüü-ner γurbaγula qosiγu qočilduju (öndeyin qatarin qočiγulju) irebesü čiledü ayuju qurdun quba-yuγan deleddüged onan-mören ögede juqus dutaγaju talbiba
translit. j=a či amin=iyan quriyaγad (qurin) jorči (yabu) [11a] quruγ ünür=i minu ünüsčü yabuu kemen čamčaban möltöljü öggölüge morin degere=eče aruyiju abqui=dur qoyina=ača inu aq=a=nar degüü=ner γurbaγula qosiγu qočilduju (öndeyin qatarin qočiγulju) irebesü Čiledü ayuju qurdun quba=yuγan deleddüged Onan-mören ögede juqus dutaγaju talbiba
119
(urulduba) qoyina-ača inu doloγan γurbi dabatala nekejü güyičen yadaju qariju ireged yisükei-baγatur ögelen-üjin-ü delbege(čilbuγur)-eče bariju aq-a inu negün-tayisi uduridču degüü inu daridai-odčin temegen gelijü ayisuqui-tur üjin eke yeke daγun-bar uyilaju ögülerün aq-a minu čiledü kei ögede gekül-iyen keyisügseger keger γajar-a kegeli-ben ölösügseger bölüge edüge ker ele kisü bi kemen qoyar sibelger-iyen nigen-te aru degere nigen-te ebčigün degere oγorču (orkiju) ker ele kijü oduy-a kemeged onan-mören dolgistala oi büri daγuristala yeke daγu-bar uyilaju ayisuqui(ireküi)-tur daridai-odčigin jegerčejü <jergečejü> yabuγad ögülerün tabariqu <teberikü> čin-u dabaγ-a olan dababa
translit. (urulduba) qoyina=ača inu doloγan γurbi dabatala nekejü güyičen yadaju qariju ireged Yisükei-baγatur Ögelen-Üjin=ü delbege(čilbuγur)=eče bariju aq=a inu Negün-tayisi uduridču degüü inu Daridai-Odčin temegen gelijü ayisuqui=tur Üjin eke yeke daγun=bar uyilaju ögülerün aq=a minu Čiledü kei ögede gekül=iyen keyisügseger keger γajar=a kegeli=ben ölösügseger bölüge edüge ker ele kisü bi kemen qoyar sibelger=iyen nigen=te aru degere nigen=te ebčigün degere oγorču (orkiju) ker ele kijü oduy=a kemeged Onan-mören dolgistala oi büri daγuristala yeke daγu=bar uyilaju ayisuqui(ireküi)=tur Daridai-Odčigin jegerčejü <jergečejü> yabuγad ögülerün tabariqu <teberikü> čin=u dabaγ=a olan dababa
122
ögelen-üjin-i yisükei-baγatur-un abuγsan yosun eyimü bölüge amaγar-qaγan qadaγan qutala qoyar-i nereyiddügsen-ber qamuγ mongγol tayičiγud onan-u qorqoγ-jigür-tür qutala-yi qaγan bolγaba
translit. Ögelen-Üjin=i Yisükei-baγatur=un abuγsan yosun eyimü bölüge # Amaγar-qaγan Qadaγan [11b] Qutala qoyar=i nereyiddügsen=ber qamuγ Mongγol Tayičiγud Onan=u Qorqoγ-Jigür=tür Qutala=yi qaγan bolγaba
125
amaqai-qaγan-u ös abun (abuy-a kemen) qutala-qaγan qadaγan-tayisi qoyar tatar irgen-tür čireg-len morilaju tatar-un küyiten-barq-a-baγatur tümüjin-lüge qoribuγ-a jilibuγ-a terigüten tatar-tur arban γurban-ta qadqulduju amaqai-qaγan-u ösil ösin kisal kisan yadaba kemebe
translit. Amaqai-qaγan=u ös abun (abuy=a kemen) Qutala-qaγan Qadaγan-tayisi qoyar Tatar irgen=tür čireg=len morilaju Tatar=un Küyiten-Barq=a-baγatur Tümüjin=lüge Qoribuγ=a Jilibuγ=a terigüten Tatar=tur arban γurban=ta qadqulduju Amaqai-qaγan=u ösil ösin kisal kisan yadaba kemebe
126
küdei-sečen ögülerün ta amaqai-qaγan-u arban köbegün sonos atarq-a-tu aγula-yi abalam ta arγali uγuljin-i alam ta arγali uγulja-yin miqan-i qubilan qubiyaqui-ača ulam alaldun teskildün qaγačam ta budang-tu aγula-yi abalam ta buγu soγo alam ta buγu-yin miq-a-yi qubilan qubiyaqui-ača ulam butaraldun teskildün qaγačam ta čilaγu-tu čöl-i abalam ta čikitei jegeren-i alam ta čikitei jegeri-yin miq-a-yi qubilan qubiyaqui-ača ulam čabčilaldun gübsileldün qaγačam ta tere qabul-qaγan-u doloγan köbegüd-ün ay-a yabudal inu eyimü buyu
translit. Küdei-Sečen ögülerün ta Amaqai-qaγan=u arban köbegün sonos # atarq=a=tu aγula=yi abalam ta arγali uγuljin=i alam ta arγali uγulja=yin miqan=i qubilan qubiyaqui=ača ulam alaldun teskildün qaγačam ta # budang=tu aγula=yi abalam ta buγu soγo alam ta buγu=yin miq=a=yi qubilan qubiyaqui=ača ulam butaraldun teskildün qaγačam ta # čilaγu=tu čöl=i abalam ta čikitei jegeren=i alam ta čikitei jegeri=yin miq=a=yi qubilan qubiyaqui=ača ulam čabčilaldun gübsileldün qaγačam ta tere Qabul-qaγan=u doloγan köbegüd=ün ay=a yabudal inu eyimü buyu
127
γurbiqan γajar-i abalam tede qularayiγan injaγan-i alam tede qularayiγan injaγan-iyan miq-a-yi qubilan qubiyaju abqui-taγan qurimlaldun takilduy-a kemeged qutuγ-tu buyan-tu boltuγai kemejü tarqaldum tede küde-tü aγula-yi abalam tede küderi görögesün-i alam tede küderi görögesün(-iyen) miq-a-yi qubilan qubiyaju abqui-taγan kündüleldün dayilalduy-a kemejü küsekü metü sayiqan üge-ben ögüleldüged tarqaldum tede dabalγ-a-tu γool-i abalam tede taulai kirγuγul-i alam tede taulai kirγuγul-iyan miq-a-yi qubilan qubiyaju abqui-taγan takildun kündüleldey-e kemejü taγalalduqui metü sayiqan üge-ben ögüleldüged tarqaldum tede ta amaqai-qaγan-u arban köbegüd aburi jang tan-u maγui aqu albatu qaračus bolqu ta tede qabul-qaγan-u doloγan köbegüd ey-e ebtei-yin küčün-tür qamuγ-un qaγan ulus-un ejen bolumui
translit. # γurbiqan γajar=i abalam tede qularayiγan injaγan=i alam tede qularayiγan injaγan=iyan miq=a=yi qubilan [12a] qubiyaju abqui=taγan qurimlaldun takilduy=a kemeged qutuγ=tu buyan=tu boltuγai kemejü tarqaldum tede # küde=tü aγula=yi abalam tede küderi görögesün=i alam tede küderi görögesün(=iyen) miq=a=yi qubilan qubiyaju abqui=taγan kündüleldün dayilalduy=a kemejü küsekü metü sayiqan üge=ben ögüleldüged tarqaldum tede # dabalγ=a=tu γool=i abalam tede taulai kirγuγul=i alam tede taulai kirγuγul=iyan miq=a=yi qubilan qubiyaju abqui=taγan takildun kündüleldey=e kemejü taγalalduqui metü sayiqan üge=ben ögüleldüged tarqaldum tede # ta Amaqai-qaγan=u arban köbegüd aburi jang tan=u maγui aqu albatu qaračus bolqu ta tede Qabul-qaγan=u doloγan köbegüd ey=e ebtei=yin küčün=tür qamuγ=un qaγan ulus=un ejen bolumui
129
gejü büü ayimas (kilingle) ta aq-a-nar degüü-ner amuraldun sayiqan yabuγtun ta kemen ögülegsen ajuqu tede yisükei-baγatur tatar-un tümüjin qoribuq-a terigüten tatari taγuliju (dobtolju) irebesü tede ögelen-üjin köl kündü bölüge onan-u deligün-boldaγ-a büküi-tür qara morin jil-un jun-u terigün sarayin arban jirγuγan-a ulaγan tergel edür-ün edür döli čaγ-dur činggis-qaγan töröbe
translit. gejü büü ayimas (kilingle) ta aq=a=nar degüü=ner amuraldun sayiqan yabuγtun ta kemen ögülegsen ajuqu # tede Yisükei-baγatur Tatar=un Tümüjin Qoribuq=a terigüten Tatari taγuliju (dobtolju) irebesü tede Ögelen-Üjin köl kündü bölüge Onan=u Deligün-boldaγ=a büküi=tür qara morin jil=un jun=u terigün sarayin arban jirγuγan=a ulaγan tergel edür=ün [12b] edür döli čaγ=dur Činggis-qaγan töröbe
131
gekü bayar miliyaquu-tur tatar-un tümüjin-ükei-yi abču iregsen-tür töröbe kemen temür ölögei-tür ölögeyidüjü tümüjin gejü nereyiddügsen yosun eyimü bölüge činggis-qaγan töröged doloγan qonoγsan-u qoyina dalai-yin qoyiγ dotora qarabtur sibaγun kürü qara čilaγun degere naran jöbsiyereküi-e ergijü γurban edür dongγodbai
translit. gekü bayar miliyaquu=tur Tatar=un Tümüjin=ükei=yi abču iregsen=tür töröbe kemen temür ölögei=tür ölögeyidüjü Tümüjin gejü nereyiddügsen yosun eyimü bölüge # Činggis-qaγan töröged doloγan qonoγsan=u qoyina dalai=yin qoyiγ dotora qarabtur sibaγun kürü qara čilaγun degere naran jöbsiyereküi=e ergijü γurban edür dongγodbai
132
yisükei-baγatur ene nigen belge-tü sibaγun bolbai kemejü tere qara čilaγun-i qaγalju üjebesü altan tamaγ-a üjegdeged tngri-tür nisčü γarbai
translit. Yisükei-baγatur ene nigen belge=tü sibaγun bolbai kemejü tere qara čilaγun=i qaγalju üjebesü altan tamaγ=a üjegdeged tngri=tür nisčü γarbai
135
basa tere čilaγun bütüjü tere sibaγun basa dongγodbasu yisükei-baγatur ögülerün ene köbegün töröged ene qarabtur sibaγun nigen belge-tü bui gejü basa tere čilaγun-i qaγalju üjebesü dotora inu qasbuu-a tamaγ-a ajuqu abču irejü ariγun-a kündülejü küji jula tülejü saγun atala tere qarabtur sibaγun erüken degere inu saγuγad činggis činggis gejü dongγodbai
translit. basa tere čilaγun bütüjü tere sibaγun basa dongγodbasu Yisükei-baγatur ögülerün ene köbegün töröged ene qarabtur sibaγun nigen belge=tü bui gejü basa tere čilaγun=i qaγalju üjebesü dotora inu qasbuu=a tamaγ=a ajuqu abču irejü ariγun=a kündülejü küji jula tülejü saγun atala tere qarabtur sibaγun [13a] erüken degere inu saγuγad činggis činggis gejü dongγodbai
136
tere sibaγun-u daγun γaruγsan siltaγan-iyar činggis-qaγan kemen nereyiddügsen teyimü bölüge tegün-luγa tusiyaγsan blam-a inu saska-yin gungga-bsningbu bölüge tere blam-a-yin jarliγ-iyar esru-a-yin neretü qoton-u qoyitu qaγalaγ-a-yin tus qoyar lavar (ber-e) γajar-un üjügür-e dalai-daγurisqui neretü süm-e bosaγaba
translit. tere sibaγun=u daγun γaruγsan siltaγan=iyar Činggis-qaγan kemen nereyiddügsen teyimü bölüge # tegün=luγa tusiyaγsan blam=a inu Saska=yin Gungga-Bsningbu bölüge tere blam=a=yin jarliγ=iyar Esru=a=yin neretü qoton=u qoyitu qaγalaγ=a=yin tus qoyar lavar (ber=e) γajar=un üjügür=e Dalai-Daγurisqui neretü süm=e bosaγaba
138
tere činggis-qaγan tabun öngge dörben qari ulus ekilen jambutyib-un γurban jaγun jiran nigen omoγtan doloγan jaγun qorin keleten ulus-un alba
translit. tere Činggis-qaγan tabun öngge dörben qari ulus ekilen jambutyib=un γurban jaγun jiran nigen omoγtan doloγan jaγun qorin keleten ulus=un alba
140
burqan nirvan-tur nökčijü γurban mingγan qoyar jaγun tabin ilegüü jil boluγsan-u qoyina suu-tu boγda činggis-qaγan-i töröküi-yin urida jambutyib-un yirtinčü-tür arban qoyar maγu qad töröjü qamuγ amitan masi dengsel-ün yabuqui-tur erketü sikamuni-burqan-tur yivanggirid ögdejü badarangγui esrua-tengri-yin qubilγan suu-tu boγda činggis-qaγan-i ene jambutyib-un amitan-i medegülün töröküi-tür-i qamuγ ulus-i ülü medegüjei kemen γurban on-u urida saskiy-a-yin gungga-sningbu-blam-a jarliγ bolurun deger-e tengri-teče jayaγabar čing joriγtu čindamani metü boγda činggis-qaγan törökü qamuγ-i medegči tere bolqu bui kemejü kitad-un ilisida-siku bi-ba neretü qoyar kümün-ber burqan-qaldun-a ulaγan čilaγun-a bidün-tür (čabčiju) bičibei
translit. # Burqan nirvan=tur nökčijü γurban mingγan qoyar jaγun tabin ilegüü jil boluγsan=u qoyina suu=tu boγda Činggis-qaγan=i töröküi=yin urida jambutyib=un yirtinčü=tür arban qoyar maγu qad töröjü qamuγ amitan masi dengsel=ün yabuqui=tur erketü Sikamuni-burqan=tur Yivanggirid ögdejü badarangγui Esrua-tengri=yin qubilγan suu=tu boγda Činggis-qaγan=i ene jambutyib=un [13b] amitan=i medegülün töröküi=tür=i qamuγ ulus=i ülü medegüjei kemen γurban on=u urida Saskiy=a=yin Gungga-Sningbu-blam=a jarliγ bolurun deger=e tengri=teče jayaγabar čing joriγtu čindamani metü boγda Činggis-qaγan törökü qamuγ=i medegči tere bolqu bui kemejü Kitad=un Ilisida-Siku Bi-Ba neretü qoyar kümün=ber Burqan-Qaldun=a ulaγan čilaγun=a bidün=tür (čabčiju) bičibei
141
činggis-qaγan degere sikamuni-burqan-a yivanggirid ögdejü door-a nandi-uba-nandi luus-un qaγan qasbuu-a tamaγ-a γarγaju öggögsen tere bölüge yisükei-baγatur-un ögelen-üjin-eče törögsen tümüjin joči qasar qačiγu tümüge odčigen tede dörben bölüge tümülen neretü nigen ökin bölüge tümüjin yisün nasutu büküi-tür joči-qasar doloγan nasutai bölüge qačuγun tabun nasutai büküi-tür tümüge-odčigin γurban nasutai bölüge tümülün ölögei-tü bölüge yisükei-baγatur-un nögöge gergei sučigel eke-eče törögsen begter belgetei qoyar bölüge yisükei-baγatur tümüjin-i (yisün) nasutu büküi-tür ögelen-üjin-ü törküd olγunud irgen-eče ökin γuyisu kemejü tümüjin-i abuγad jorčibai
translit. Činggis-qaγan degere Sikamuni-burqan=a Yivanggirid ögdejü door=a Nandi-Uba-Nandi luus=un qaγan qasbuu=a tamaγ=a γarγaju öggögsen tere bölüge # Yisükei-baγatur=un Ögelen-Üjin=eče törögsen Tümüjin Joči Qasar Qačiγu Tümüge Odčigen tede dörben bölüge Tümülen neretü nigen ökin bölüge Tümüjin yisün nasutu büküi=tür Joči-Qasar doloγan nasutai bölüge Qačuγun tabun nasutai büküi=tür Tümüge-Odčigin γurban nasutai bölüge Tümülün ölögei=tü bölüge Yisükei-baγatur=un nögöge gergei Sučigel eke=eče törögsen Begter Belgetei qoyar bölüge Yisükei-baγatur Tümüjin=i (yisün) nasutu büküi=tür Ögelen-Üjin=ü Törküd Olγunud irgen=eče ökin γuyisu kemejü Tümüjin=i abuγad jorčibai
143
deyi-sečen ögülerün yisükei quda qamiγ-a odumu či kemebesü yisükei-baγatur ögülerün ene köbegün-tegen naγaču-nar olγunud irgen-eče ökin γuyisu kemen irelüge bi kemebe
translit. Deyi-Sečen ögülerün Yisükei quda qamiγ=a odumu či kemebesü Yisükei-baγatur ögülerün ene köbegün=tegen naγaču=nar Olγunud irgen=eče ökin γuyisu kemen irelüge bi kemebe
144
translit. Deyi-Sečen ögülerün köbegün čin=u nidün=tür=iyen γal=tu niγur=tur=iyan gerel=tü köbegün buyu
146
translit. ene qoyar šöni čaγan šongqor naran saran qoyar=i adqun nisčü irejü γar degere minu baγuba
147
ene jegüdü-ben kümün-e ülü ögülen ajuqu bi naran saran qoyar-i qaraju üjegden (üjen) bölüge edüge ene šongqor adquju irejü γar-tur minu gegen čaγan bolγaba
translit. ene jegüdü=ben kümün=e ülü ögülen ajuqu bi naran saran qoyar=i qaraju üjegden (üjen) bölüge edüge ene šongqor adquju irejü γar=tur minu gegen čaγan bolγaba
148
yambar ele sayin-i üjekü kemelüge bi yaγun bolbasu šongqor anu tan-u kivad irgen-ü sülde irejü jiγasun (jaγasan) ajuqu bida qongγorad irgen erte edür-eče qari ulus-i ülü temečin qačar γou-a ökin-iyen qaγan boluγsan-dur tan-u qasaγ tergen-tür unuγulju qara buγur-a kölgejü qatariγulju odču qatud-un saγurin-tur qamtu saγulγan bölüge ulus irgen-i ülü temečin öngge sayin ökin-iyen öljigetei tergen-tür unuγulju öle buγura kölgejü egüsgejü odču öndör saγurin-u örögele eteged tan-u saγulγan bölüge erte edür-eče bida qonggirad irgen qačar γou-a qatud-tai öngge sayin ökid-tü bölüge jige jisüten ökin öngge-ten bölüge nuγun köbegün man-u nutuγ-iyan qarayu
translit. yambar ele sayin=i üjekü kemelüge bi yaγun bolbasu šongqor anu tan=u Kivad irgen=ü sülde irejü jiγasun (jaγasan) ajuqu bida Qongγorad irgen erte edür=eče # qari ulus=i ülü temečin qačar γou=a ökin=iyen qaγan boluγsan=dur tan=u qasaγ tergen=tür unuγulju qara buγur=a kölgejü qatariγulju odču qatud=un saγurin=tur qamtu saγulγan bölüge # ulus irgen=i ülü temečin öngge sayin ökin=iyen öljigetei tergen=tür unuγulju öle buγura kölgejü egüsgejü odču öndör [14b] saγurin=u örögele eteged tan=u saγulγan bölüge # erte edür=eče bida Qonggirad irgen qačar γou=a qatud=tai öngge sayin ökid=tü bölüge jige jisüten ökin öngge=ten bölüge nuγun köbegün man=u nutuγ=iyan qarayu
150
translit. Yisükei-baγatur quda ökin minu öčüken bui ger=tür minu odču üjetügei kemejü ger=tür=iyen baγulγaba
151
ökin-i inu üjebesü nidün-tür-iyen γal-tai niγur-tur-iyan gerel-tei ökin-i üjejü oyin-tur-iyan oroγulba
translit. ökin=i inu üjebesü nidün=tür=iyen γal=tai niγur=tur=iyan gerel=tei ökin=i üjejü oyin=tur=iyan oroγulba
152
tümüjin-eče inu nigen nasun (ilegü) eke-ečegen arban nasutu ajuqu börte neretei ajuqu šöni qonoju manaγarsi anu γuyibasu deyi-sečen ögülerün olan-ta γuyilγaju ögbesü degejiledekü čögöken-te γuyilγaju ögbesü doromjilaγdaqu ökin kümün-ü jayaγan törögsen egüden-tür ötelkü yosun ügei ajuqu ökin-iyen ögsügei
translit. Tümüjin=eče inu nigen nasun (ilegü) eke=ečegen arban nasutu ajuqu Börte neretei ajuqu šöni qonoju manaγarsi anu γuyibasu Deyi-Sečen ögülerün olan=ta γuyilγaju ögbesü degejiledekü čögöken=te γuyilγaju ögbesü doromjilaγdaqu ökin kümün=ü jayaγan törögsen egüden=tür ötelkü yosun ügei ajuqu ökin=iyen ögsügei
154
yisükei-baγatur ögülerün köbegüd-iyen kürged-te talbiju odsuγai köbegün minu noqai-ača čočimtaγai bui büü čočiγul kemeged kötel morin-iyan beleg ögčü tümüjin-i kürged-te talbiju odba
translit. Yisükei-baγatur ögülerün köbegüd=iyen kürged=te talbiju odsuγai köbegün minu noqai=ača čočimtaγai bui büü čočiγul kemeged kötel morin=iyan beleg ögčü Tümüjin=i kürged=te talbiju odba
155
yisükei-baγatur qariju ireküi jaγura čegčer-sira-kegere tatar irgen-dür umdaγasur-un qurim-tur anu baγubasu tede erte dayisun ajuqu yisükei kevad (östen) irebe kemen erten-ü taγuliγdaγsan(dobtoluγdaγsan)-iyan kegesülen duradču ösleldün qoor-a qoliju ögčiküi jaγura maγui odur-un (-bar yabun) γurban qonoγ yabuju ger-tür kürčü yekede čilegerkebe
translit. [15a] Yisükei-baγatur qariju ireküi jaγura Čegčer-Sira-kegere Tatar irgen=dür umdaγasur=un qurim=tur anu baγubasu tede erte dayisun ajuqu Yisükei kevad (östen) irebe kemen erten=ü taγuliγdaγsan(dobtoluγdaγsan)=iyan kegesülen duradču ösleldün qoor=a qoliju ögčiküi jaγura maγui odur=un (=bar yabun) γurban qonoγ yabuju ger=tür kürčü yekede čilegerkebe
156
yisükei-baγatur ögülerün minu dotora maγui bui oyira dergede ken bui kemebesü qongqotan-u čirq-a ebügen-ü köbegün menglig oyira bui kemebesü uriju iregüljü ögülerün čaq-a (köbegün) minu menglig köbegün öčögüketü bölüge bi köbegün-iyen tümüjin-i kürged-te talbiju qariju ayisuqui(ireküi)-tur jaγura tatar irgen qurimlan ajuqu umdaγasur-un baγuluγ-a bi ösiyelegdebe
translit. Yisükei-baγatur ögülerün minu dotora maγui bui oyira dergede ken bui kemebesü Qongqotan=u Čirq=a ebügen=ü köbegün Menglig oyira bui kemebesü uriju iregüljü ögülerün čaq=a (köbegün) minu Menglig köbegün öčögüketü bölüge bi köbegün=iyen Tümüjin=i kürged=te talbiju qariju ayisuqui(ireküi)=tur jaγura Tatar irgen qurimlan ajuqu umdaγasur=un baγuluγ=a bi ösiyelegdebe
157
dotora minu maγui bui öčüken qočoruγsan degüü-ner-iyen belbesün berged-iyen ker asaraqui či mede köbegün-i minu tümüjin-i ödterken odču abču ir-e čaq-a (nilq-a) minu menglig kemeged nökčibei
translit. dotora minu maγui bui öčüken qočoruγsan degüü=ner=iyen belbesün berged=iyen ker asaraqui či mede köbegün=i minu Tümüjin=i ödterken odču abču ir=e čaq=a (nilq=a) minu Menglig kemeged nökčibei
158
yisükei-baγatur-un üge-yi busu ülü bolγan menglig odču deyi-sečen-e ögülerün yisükei aq-a tümüjin-i masi mörögedčü örö-ben (jirük-e) ebedümü tümüjin-i abura irebe
translit. Yisükei-baγatur=un üge=yi busu ülü bolγan Menglig odču Deyi-Sečen=e ögülerün Yisükei aq=a Tümüjin=i masi mörögedčü örö=ben (jirük=e) ebedümü Tümüjin=i abura irebe
162
menglig tümüjin-i abuγad irebesü yisükei-baγatur tngri boluγsan-tur tümüjin γajar-tur uruγu unan kebtejü masi γasalqui-tur qongqotan-u čirqa sergügen ögülegsen ajuqu tulu jiγasun metü yakin tulbarin γasalamui
translit. Menglig Tümüjin=i abuγad irebesü Yisükei-baγatur tngri boluγsan=tur Tümüjin γajar=tur uruγu unan kebtejü masi γasalqui=tur Qongqotan=u Čirqa sergügen ögülegsen ajuqu # tulu jiγasun metü yakin tulbarin γasalamui
163
či tuγurγ-a čerig-yügen bekiley-e ese kü kemeldülügei üü laγar jiγasun metü yakin layibarin γasalamui
translit. či tuγurγ=a čerig=yügen bekiley=e ese kü kemeldülügei üü # laγar jiγasun metü yakin layibarin γasalamui
164
či narmai ulus-iyan bayiγulqui ese kü kemeldülügei üü kemen ögülebesü qayilaqui-ban usaduγsan ajuqu , tere qabur amaqai-qaγan-u qatun örbei
translit. či narmai ulus=iyan bayiγulqui ese kü kemeldülügei üü # kemen ögülebesü qayilaqui=ban usaduγsan ajuqu , tere qabur Amaqai-qaγan=u qatun Örbei
165
translit. , Qoγatai , qoyar qatun yeke iraγu (daγu) γarču aqui=tur Ögelen-Üjin qojid odbasu Örbei
167
qoγatai qoyar-a ögülerün yisükei-yi minu ükübe kemen köbegüd-i minu yeke ülü bolqui-ača yekes-ün kesig bilegür sarqud-ača yakin qojidaγulumui
translit. Qoγatai qoyar=a ögülerün Yisükei=yi minu ükübe kemen köbegüd=i minu yeke ülü bolqui=ača yekes=ün kesig bilegür sarqud=ača yakin qojidaγulumui
169
tere üge-tür örbei qoγatai qoyar qatun ögülerün amaqai-yi ükübe kemen ögelen-e kürtele eyin kemegdekü bolba
translit. tere üge=tür Örbei Qoγatai qoyar qatun ögülerün Amaqai=yi ükübe kemen Ögelen=e kürtele eyin kemegdekü bolba
170
uriju ülü ögtekü mör-tei či učarabasu idekü yosu-tai či kürgejü ülü ögtekü mör-tei či kürtebesü idekü yosu-tai či ede ekes köbegüd-i nutuγ-tur gegejü negüdkün büü böged abču yabudqun kemen manaγarsi edür-eče tayičiγud onan-mören ögede tarqutai-kiraltuγ , tödegen , gerte-ten ködeler-ün (ger-iyen abun ködeljü yabuγad) ögelen-üjin eke köbegüd-i nutuγ-tur gegejü negügter-ün (negübei) qongqatan-i čirq-a ebügen odču idqan ögüleküi-dür tödegen ger-den ögülerün čegel usun čeüken niduraluγ-a čilaγun čaraluγ-a kemeged negüjüküi čirq-a ebügen-i ker idqaqu bölüge či kemejü qoyina-ača inu jida-bar suγu γudus inu jidalaju čirq-a ebügen yara-tu bolju ger-tür-iyen irejü berke kebteküi-tür tümüjin üjere odbasu tende čirq-a ebügen ögülerün sayin ečige-yin čin-u quriyaγsan bida bürin ulus-i tayičiγud aq-a degüü tan-u abču negügter-ün (negüküi-tür) idqabasu (idqasuγai) kemen oduluγ-a eyin kigdebe
translit. uriju ülü ögtekü mör=tei či učarabasu idekü yosu=tai či kürgejü [16a] ülü ögtekü mör=tei či kürtebesü idekü yosu=tai či ede ekes köbegüd=i nutuγ=tur gegejü negüdkün büü böged abču yabudqun kemen manaγarsi edür=eče Tayičiγud Onan-mören ögede Tarqutai-Kiraltuγ , Tödegen , gerte=ten ködeler=ün (ger=iyen abun ködeljü yabuγad) Ögelen-Üjin eke köbegüd=i nutuγ=tur gegejü negügter=ün (negübei) Qongqatan=i Čirq=a ebügen odču idqan ögüleküi=dür Tödegen ger=den ögülerün čegel usun čeüken niduraluγ=a čilaγun čaraluγ=a kemeged negüjüküi Čirq=a ebügen=i ker idqaqu bölüge či kemejü qoyina=ača inu jida=bar suγu γudus inu jidalaju Čirq=a ebügen yara=tu bolju ger=tür=iyen irejü berke kebteküi=tür Tümüjin üjere odbasu tende Čirq=a ebügen ögülerün sayin ečige=yin čin=u quriyaγsan bida bürin ulus=i Tayičiγud aq=a degüü tan=u abču negügter=ün (negüküi=tür) idqabasu (idqasuγai) kemen oduluγ=a eyin kigdebe
172
(odba) tende ögelen-üjin irgen-iyen abču negügter-ün (negür-ün) bey-e-ber-iyen morilaju jarim-ud irgen-i idqačuqu tede-ber irgen ülü toγtan tayičiγud-un qoyina-ača negüjüküi tayičiγud aq-a degüü anu ögelen-üjin belbesün öčüken önöčin-i eke köbegüd-i nutuγ-tur gegejü negüjüküi ögelen-üjin em-e mergen töröjü önöčin köbegüd-iyen tejiyerün örnitele boγtalaju nökčitele büseljü onan-mören ögede erte güyijü üliyesün moyilsun tegüjü edür šöni qoγolai-ban tejiyebe
translit. (odba) tende Ögelen-Üjin irgen=iyen abču negügter=ün (negür=ün) bey=e=ber=iyen morilaju jarim=ud irgen=i idqačuqu tede=ber irgen ülü toγtan Tayičiγud=un qoyina=ača negüjüküi Tayičiγud [16b] aq=a degüü anu Ögelen-Üjin belbesün öčüken önöčin=i eke köbegüd=i nutuγ=tur gegejü negüjüküi # Ögelen-Üjin em=e mergen töröjü önöčin köbegüd=iyen tejiyerün örnitele boγtalaju nökčitele büseljü Onan-mören ögede erte güyijü üliyesün moyilsun tegüjü edür šöni qoγolai=ban tejiyebe
173
sülder-tei törögsen üjin eke suu-tan köbegüd-iyen tejiyeger-ün čögörsün siro-a bariju södün gičigen-e uquju šöni edür nökčiyebei
translit. # sülder=tei törögsen Üjin eke suu=tan köbegüd=iyen tejiyeger=ün čögörsün siro=a bariju södün gičigen=e uquju šöni edür nökčiyebei
174
qatun törögsen üjin eke qad köbegüd-iyen tejiyer-ün qayilasun siro-a bariju qaldud temkün güyijü qayilasun manggirsun uquju qantala čadtala idegüljü tejiyebei
translit. # qatun törögsen Üjin eke qad köbegüd=iyen tejiyer=ün qayilasun siro=a bariju qaldud temkün güyijü qayilasun manggirsun uquju qantala čadtala idegüljü tejiyebei
179
translit. Γou=a-Üjin eke=yin γoγod manggir=iyar tejiyegsen köbegüd inu qutuγ=tan sayid bolur=a kürbe
180
translit. # qatun Üjin=ü (eke=yin) qaliyarsun manggirsun=iyar tejiyegsen köbegüd inu qad sayid bolur=a [17a] kürbe
181
translit. # sütei Üjin=ü södün gečigen=e=ber tejiyegsen köbegüd inu sölsüten sečed bolur=a kürbei
182
jarčim-dai törögsen üjin eke-yin čadqasun tömesün-iyer tejiyegsen köbegüd inu jayaγ-a-tan sayid bolur-a kürbei
translit. # jarčim=dai törögsen Üjin eke=yin čadqasun tömesün=iyer tejiyegsen köbegüd inu jayaγ=a=tan sayid bolur=a kürbei
183
er-e sayid bolun baraju erkün umdaγan-i eriy-e kemeldüjü eke-yin ači qariγulur-un elgügür γoke bariju eke onan-u ergi degere saγuju eremdeg jemdeg jiγasun γokilaju jegüber elgügüljü jamaγ dotora kü jedkün γokilaju gülmi γubčiγur uyaju jirmud jiγasun-i sigüjü jiči eke-yi ačilan tejiyebei
translit. # er=e sayid bolun baraju erkün umdaγan=i eriy=e kemeldüjü eke=yin ači qariγulur=un # elgügür γoke bariju eke Onan=u ergi degere saγuju eremdeg jemdeg jiγasun γokilaju # jegüber elgügüljü jamaγ dotora kü jedkün γokilaju gülmi γubčiγur uyaju jirmud jiγasun=i sigüjü jiči eke=yi ačilan tejiyebei
184
nigen edür tümüjin qasar , begter belgetei , dörbegüle qamtu saγuju γoki tataqui-tur nigen gegegen soγosun oroju tümüjin qasar qoyar-ača begter , belgetei , qoyar buliyaju yabuba
translit. # nigen edür Tümüjin Qasar , Begter Belgetei , dörbegüle qamtu saγuju γoki tataqui=tur nigen gegegen soγosun oroju Tümüjin Qasar qoyar=ača Begter , Belgetei , qoyar buliyaju yabuba
185
tümüjin , qasar , qoyaγula ger-tür-iyen irejü üjin eke-tür ögülerün öčügüdür nigente buljuqui-i qotalidču (kereldün) mön teyin buliju <buliyaju> abuluγ-a edüge basa gegegen soγosun γoki jaγuγsan-i begter belgetei aq-a degüü qoyar bulibai
translit. Tümüjin , Qasar , qoyaγula ger=tür=iyen irejü Üjin eke=tür ögülerün öčügüdür nigente buljuqui=i qotalidču (kereldün) mön teyin buliju <buliyaju> abuluγ=a edüge basa gegegen soγosun γoki jaγuγsan=i Begter Belgetei aq=a degüü qoyar bulibai
187
tere üge-dür üjin eke ögülerün yegüči bütügei (yaγun-u tula) aq-a-nar degüü-ner yakin teyin kildümü ta següder-eče busu nökör ügei segül-eče öbere čöčige ügei tere tayičiγud aq-a degügi-yin γasiγun berke aju ken aburaqun kemejü bölüge erten-ü alun-γou-a-yin tabun köbegüd metü yakin ey-e tan-u öbere bolbai
translit. tere üge=dür Üjin eke ögülerün yegüči bütügei (yaγun=u tula) aq=a=nar degüü=ner yakin teyin [17b] kildümü ta següder=eče busu nökör ügei segül=eče öbere čöčige ügei tere Tayičiγud aq=a degügi=yin γasiγun berke aju ken aburaqun kemejü bölüge erten=ü Alun-Γou=a=yin tabun köbegüd metü yakin ey=e tan=u öbere bolbai
191
begter olqun degere siraγ-a aγta-tan yisün morid-iyan qaraju saγun ajuqu tümüjin umara-ača qasar emüne-eče daldulalduju sumuban solbičiju kürküi-lüge begter üjeged ögülerün aq-a degüü-lüge alalduqui-tur nökör kümün-lüge orolduqui-tur nökör següder bolulčay-a següder-eče busu nökör ügei segül-eče busu čöčige ügei bölüge nökör kümün-ü γasiγun berke ese kü bölügei üü edüge yakin namayi ta aman-u qoγosun (qalisun) nidün-ü sormusun bolγamui
translit. Begter olqun degere siraγ=a aγta=tan yisün morid=iyan qaraju saγun ajuqu Tümüjin umara=ača Qasar emüne=eče daldulalduju sumuban solbičiju kürküi=lüge Begter üjeged ögülerün aq=a degüü=lüge alalduqui=tur nökör kümün=lüge orolduqui=tur nökör següder bolulčay=a següder=eče busu nökör ügei segül=eče busu čöčige ügei bölüge nökör kümün=ü γasiγun berke ese kü bölügei üü edüge yakin namayi ta aman=u qoγosun (qalisun) nidün=ü sormusun bolγamui
193
translit. γolomta=yi minu büü bürlegedkün γaγča Belgütei=yi minu büü tebčidkün kemen jabilaju külčibei
195
ger-tür-iyen qariju irebesü üjin eke köbegün-iyen čirai uqaju ögülerün qani-ban baraγsad qataγujin saγunam qalaγun-ača minu qaγal-un γarur-un qara čisun γar-tur-iyan adqun törögsen bölüge qarbisu-ban qajiqu noqai metü qadan-tur dobtolqu salbar metü aγur-iyan darun yadaqu arslan metü amidu-yi jalgiqu mangγus metü següder-tür-iyen dobtolqu šongqor metü sem-iyer jalgiqu čuraq-a metü botaγan-iyan burgin qajaqu buγura metü boroγan edür dobtolqu čino-a metü juljaγan-iyan gelin yadaju idekü anggir metü kebtesi-yügen köndebesü ömögerkü čögöbüri metü bariju ülü saγaraqu bars metü balamad dobtolqu baruq metü baram-a ele ta següder-eče busu nökör ügei segül-eče busu čöčige ügei tayičiγud aq-a degüü-yin γasiγun daγus-un yadan büküi-tür ker ay-a kemejü eyin kildün bui (kimüi) ta kemen köbegüd-iyen öteges üge üriyedkün qaγučin üges qadaγulun masi maγuyilan ögülebe
translit. ger=tür=iyen qariju irebesü Üjin eke köbegün=iyen čirai uqaju ögülerün # qani=ban baraγsad qataγujin saγunam qalaγun=ača [18a] minu qaγal=un γarur=un qara čisun γar=tur=iyan adqun törögsen bölüge # qarbisu=ban qajiqu noqai metü qadan=tur dobtolqu salbar metü aγur=iyan darun yadaqu arslan metü amidu=yi jalgiqu mangγus metü # següder=tür=iyen dobtolqu šongqor metü sem=iyer jalgiqu čuraq=a metü botaγan=iyan burgin qajaqu buγura metü boroγan edür dobtolqu čino=a metü # juljaγan=iyan gelin yadaju idekü anggir metü kebtesi=yügen köndebesü ömögerkü čögöbüri metü bariju ülü saγaraqu bars metü balamad dobtolqu baruq metü baram=a ele ta # següder=eče busu nökör ügei segül=eče busu čöčige ügei Tayičiγud aq=a degüü=yin γasiγun daγus=un yadan büküi=tür ker ay=a kemejü eyin kildün bui (kimüi) ta kemen köbegüd=iyen öteges üge üriyedkün qaγučin üges qadaγulun masi maγuyilan ögülebe
196
tedüi atala tayičiγud-un tarγutai , kiraltuγ , torγaγ-ud-iyan uduridču irejü qolaqun , qojiji , silügen , siberjikü irejüküi tedüi ayuju ögelen-üjin eke köbegüd aq-a-nar degüü-ner onan-u siγui oi-tur sirγulaju belgetei modun quγur-a tatalaju sibege (küriy-e) bariba
translit. tedüi atala Tayičiγud=un Tarγutai , Kiraltuγ , Torγaγ=ud=iyan uduridču irejü qolaqun , qojiji , silügen , siberjikü irejüküi tedüi ayuju Ögelen-Üjin eke köbegüd aq=a=nar degüü=ner Onan=u siγui oi=tur sirγulaju Belgetei modun quγur=a tatalaju sibege (küriy=e) bariba
198
jaγura dürüjü bulqaldun (dayilan) büküi-dür tayičiγud daγudaju ögüler-ün aq-a-yuγan tümüjin-i ilege busud tan-u kereg ügei kemegdejü tümüjin-i morilaγulju sem-iyer buruγudqan oi dutaqun ilegekü-yi tayičiγud üjejü üldeküi-tür tegün-e öndör-ün siγui-tur orobasu tayičiγud oron yadaju siγui orčin-a sakiba
translit. jaγura dürüjü bulqaldun (dayilan) büküi=dür Tayičiγud daγudaju ögüler=ün aq=a=yuγan Tümüjin=i ilege busud tan=u kereg ügei kemegdejü Tümüjin=i morilaγulju sem=iyer buruγudqan oi dutaqun ilegekü=yi Tayičiγud üjejü üldeküi=tür tegün=e öndör=ün siγui=tur orobasu Tayičiγud oron yadaju siγui orčin=a sakiba
199
tümüjin siγui dotora γurban qonobasu (edüge) γarsu kemen morin-iyan köteljü ayisuqui(ireküi)-tur morin-ača emegel inu möltörijü qočorčuqu qaraju üjebesü kömöldürge kömöldür kelegseber olang olanglaγsabar möltörijü qočorčuqu tedüi dotoraban sedkirün olangčiki (batu) boltuγai
translit. Tümüjin siγui dotora γurban qonobasu (edüge) γarsu kemen morin=iyan köteljü ayisuqui(ireküi)=tur morin=ača emegel inu möltörijü qočorčuqu qaraju üjebesü kömöldürge kömöldür kelegseber olang olanglaγsabar möltörijü qočorčuqu tedüi dotoraban sedkirün olangčiki (batu) boltuγai
202
basa γarsu kemen ayisuqui-tur siγui-yin amsar-a qosiliγ-un tedüi čaγan kürü (čilaγu) amsar-i inu böglen tosču tngri minu idqan aqui uu kemen basa γurban qonoba
translit. basa γarsu kemen ayisuqui=tur siγui=yin amsar=a qosiliγ=un tedüi čaγan kürü (čilaγu) amsar=i inu böglen tosču tngri minu idqan aqui uu kemen basa γurban qonoba
203
yerü yisün qonoγ idegen ügei aju ner-e ügei-ber ker ükükü bui kemen γarču irejü tere qosiliγ-un tedüi čaγan kürü(čilaγu)-yin orčin bükü qarbasu ülü bolqu modun-i sumuči kituγ-a-bar oγtačiju morin-iyan kötel-ün qalturiγuluγad γarqui-luγ-a tayičiγud sakiju saγun ajuqu bariju abuγad odču tarγutai-kiraltuγ-tan ulus irgen-tür-iyen kürčü jasaγ ögüleldejü tümüjin-i ayil tutum-tur-iyan nijeged qonoγulju bedügülün (kesün) yabuqui-tur jun-u terigün sarayin arban jirγuγan-a ulaγan tergel edür tayičiγud onan-u ergi degere qurimlalduju naran singgebesü ele tarqabai
translit. yerü yisün qonoγ idegen ügei aju ner=e ügei=ber ker ükükü bui kemen γarču irejü tere qosiliγ=un tedüi čaγan kürü(čilaγu)=yin orčin bükü qarbasu ülü bolqu modun=i sumuči kituγ=a=bar oγtačiju [19a] morin=iyan kötel=ün qalturiγuluγad γarqui=luγ=a Tayičiγud sakiju saγun ajuqu bariju abuγad odču Tarγutai-Kiraltuγ=tan ulus irgen=tür=iyen kürčü jasaγ ögüleldejü Tümüjin=i ayil tutum=tur=iyan nijeged qonoγulju bedügülün (kesün) yabuqui=tur jun=u terigün sarayin arban jirγuγan=a ulaγan tergel edür Tayičiγud Onan=u ergi degere qurimlalduju naran singgebesü ele tarqabai
204
tende tümüjin-i tere qurim-tur kilbara keüked kümün-iyer sakiγulju bölüge qurim-un narin<aran>-i tarqaγuluγad tere kilbar-a keüked kümün-i ginji baqu-bar-iyan ekin-i inu deledüged güyijü onan-u tün(siγui)-tür orobai
translit. tende Tümüjin=i tere qurim=tur kilbara keüked kümün=iyer sakiγulju bölüge qurim=un narin<aran>=i tarqaγuluγad tere kilbar=a keüked kümün=i ginji baqu=bar=iyan ekin=i inu deledüged güyijü Onan=u tün(siγui)=tür orobai
205
oroju kebtejü üjegdeküi-eče ayuju usun-u qargi-dur gedergü kebtejü baqu-ban usun uruγu urusγaju niγur-iyan ile kebtebe
translit. oroju kebtejü üjegdeküi=eče ayuju usun=u qargi=dur gedergü kebtejü baqu=ban usun uruγu urusγaju niγur=iyan ile kebtebe
206
tere aldaγsan kümün yeke daγu-bar (ginjitü) bariy-a-tu kümün-i aldaba kemen qayilaqui-tur tarqaγsan tayičiγud quraju irejü edür metü saraγur-a onan-u tün-i bederibei
translit. tere aldaγsan kümün yeke daγu=bar (ginjitü) bariy=a=tu kümün=i aldaba kemen qayilaqui=tur tarqaγsan Tayičiγud quraju irejü edür metü saraγur=a Onan=u tün=i bederibei
207
(siγui-yi temečebei) bederibesü (eribesü) usun-u qargi-tur gedergü kebtejü büküi-tür süldütei-yin torqan-sira jöb taγariju üjejü ögülerün usun-a čilmai ügei oγtarγui-a mör ügei qamiγasi odbai kemeged aq-a degüü čin-u sidün aman bilegüdüjü ayisui jöb ele kebtejüküi eyimü arγ-a-tu-yin tula nidün-tür-iyen γal-tu niγur-tur-iyan ger-e-tü bui kemen idqan ajuqu či teyin kü kebte bi ülü jiγaju ögkü kemen nökčibe
translit. (siγui=yi temečebei) bederibesü (eribesü) usun=u qargi=tur gedergü kebtejü büküi=tür Süldütei=yin Torqan-Sira jöb taγariju üjejü ögülerün usun=a čilmai ügei oγtarγui=a mör ügei qamiγasi odbai kemeged aq=a degüü čin=u sidün aman bilegüdüjü ayisui [19b] jöb ele kebtejüküi eyimü arγ=a=tu=yin tula nidün=tür=iyen γal=tu niγur=tur=iyan ger=e=tü bui kemen idqan ajuqu či teyin kü kebte bi ülü jiγaju ögkü kemen nökčibe
208
(önggeregülbe) tayičiγud bederibesü (eribesü) bederijü (erijü) yadaju qariju mön mör-iyer qarin bederey-e (eriy-e) kemeldüjü mör-iyer qarin bederijü (erijü) ayisuqui(ireküi)-tur basa torγan-sira ögülerün tayičiγud noyad bida gegen čaγan edür-iyer köbčin kümün-i aldaba
translit. (önggeregülbe) Tayičiγud bederibesü (eribesü) bederijü (erijü) yadaju qariju mön mör=iyer qarin bederey=e (eriy=e) kemeldüjü mör=iyer qarin bederijü (erijü) ayisuqui(ireküi)=tur basa Torγan-Sira ögülerün Tayičiγud noyad bida gegen čaγan edür=iyer köbčin kümün=i aldaba
209
qarangγui šöni ker olqu möd-iyer-iyen yabuγad γajad-iyan yegüdken bederijü (erijü) tarqaju manaγar edür čiγulun bederibesü (eribesü) qamiγ-a odqu kemegdejü teyin boltuγai kemeldüjü teyin bederiküi-tür torγan-sira taγariju ögülerün edür bederiged tarqaju manaγar bederiy-e kemeldüjü tarqaba
translit. qarangγui šöni ker olqu möd=iyer=iyen yabuγad γajad=iyan yegüdken bederijü (erijü) tarqaju manaγar edür čiγulun bederibesü (eribesü) qamiγ=a odqu kemegdejü teyin boltuγai kemeldüjü teyin bederiküi=tür Torγan-Sira taγariju ögülerün edür bederiged tarqaju manaγar bederiy=e kemeldüjü tarqaba
210
namayi üje-lüge kemen kümün-e büü ögüle edüge man-i tarqaγuluγad eke degüü-ner-iyen erin od kemen ögülejü qaribai
translit. namayi üje=lüge kemen kümün=e büü ögüle edüge man=i tarqaγuluγad eke degüü=ner=iyen erin od kemen ögülejü qaribai
211
teden-i tarqaγuluγad dotora-ban sedkir-ün öčüken ayil bidegülün (kesün) asaraqui(tejiyeküi)-tur torγan-sira-yin ger-tür qonobasu čimbai
translit. teden=i tarqaγuluγad dotora=ban sedkir=ün öčüken ayil bidegülün (kesün) asaraqui(tejiyeküi)=tur Torγan-Sira=yin ger=tür qonobasu Čimbai
212
, čilaγun , qoyar köbegün anu örö jirüke-ben ebedčü šöni ginji baququ-yi minu suladqaju qonoγulum bölüge edüge basa torγan-sira namayi üjejü ülü jiγan jorčiba
translit. , Čilaγun , qoyar köbegün anu örö jirüke=ben ebedčü šöni ginji baququ=yi minu suladqaju qonoγulum bölüge edüge basa Torγan-Sira namayi üjejü ülü jiγan jorčiba
213
translit. (odba) [20a] minu amin=i mön kü tede aburmuyu kemen Torqan-Sira=yin ger=i erin Onan-mören ögede jorčibai
214
ger-ün belge inu gegün-ü sün tüsürügsen üsüg(ayiraγ)-iyen šöni döli boltala bülikü bölüge tere belge-ber bayin bayin sonosču bolγuγad kürčü ger-tür inu oroqui-luγ-a torγan-sira ögüler-ün eke degüü-ner-iyen erin od ese kelegsen buyu
translit. ger=ün belge inu gegün=ü sün tüsürügsen üsüg(ayiraγ)=iyen šöni döli boltala bülikü bölüge tere belge=ber bayin bayin sonosču bolγuγad kürčü ger=tür inu oroqui=luγ=a Torγan-Sira ögüler=ün eke degüü=ner=iyen erin od ese kelegsen buyu
216
čilaγun qoyar köbegün inu ögülerün sibaγuγan doroqun-a doromtay-a (doroqun-a) üldegdejü butan-tur qorγalabasu butabar aburayu
translit. Čilaγun qoyar köbegün inu ögülerün sibaγuγan doroqun=a doromtay=a (doroqun=a) üldegdejü butan=tur qorγalabasu butabar aburayu
217
silaγud-un iregsen kümün-i yakin teyin kememü či kemeged ečige-yügen ülü taγalan ginji baququ-yi anu čučalju γal-tur tülejü qoyitu ungγasutu qara tergen-tür niγuju kümün-tür ülü kelen qadaγan neretü ökin degüü-tür-iyen asaraγulba
translit. silaγud=un iregsen kümün=i yakin teyin kememü či kemeged ečige=yügen ülü taγalan ginji baququ=yi anu čučalju γal=tur tülejü qoyitu ungγasutu qara tergen=tür niγuju kümün=tür ülü kelen Qadaγan neretü ökin degüü=tür=iyen asaraγulba
220
j-a nökör jaγura-ban nengjileldüy-e kemejü ayil büri nengjigseger kü torqan-sira-yin ger tergen iseri-yin alam-tur kürtele üjejü ese olju tere ungγasutu qara tergen-tür onoju (nengjijü) amsar-a büküi ungγasun tatalaju köl-tür inu kürküi-tür torqan-sira ögülerün yerü basa eyimü qalaγun-a ungγasun dotora kebtegsen kümün ker daγusqu ajuqu sedkil-tür-iyen adali boltala eri kemebesü tere nengjigül baγuju irebe
translit. j=a nökör jaγura=ban nengjileldüy=e kemejü ayil büri nengjigseger kü Torqan-Sira=yin ger tergen iseri=yin alam=tur kürtele üjejü ese olju tere ungγasutu qara tergen=tür onoju (nengjijü) amsar=a büküi ungγasun tatalaju köl=tür inu kürküi=tür [20b] Torqan-Sira ögülerün yerü basa eyimü qalaγun=a ungγasun dotora kebtegsen kümün ker daγusqu ajuqu sedkil=tür=iyen adali boltala eri kemebesü tere nengjigül baγuju irebe
221
translit. tere nengjigül=i oduγsan=u qoyina Torqan-Sira ögülerün namayi ünesü=ber keyisgen aldaba
222
či edüge-ber bögesü eke degüü-ner-iyen erin od kemejü ama čaγan ermeg qulaγčin-i unuγulju tel (qonin) eke-tü quraγ-a bolγaju kökör namuγ-a jasaju emegel kete anu öggön nigen numu qoyar sumu ögčü talbiju ilegebe
translit. či edüge=ber bögesü eke degüü=ner=iyen erin od kemejü ama čaγan ermeg qulaγčin=i unuγulju tel (qonin) eke=tü quraγ=a bolγaju kökör namuγ=a jasaju emegel kete anu öggön nigen numu qoyar sumu ögčü talbiju ilegebe
223
tümüjin tere oyitun (oi siγui) sibegelejü qorγalaγsan γajar-tur-iyan kürčü ebesün-i nalurqai-bar möškijü onan-mören ögede möškiged öröne-eče kimurγ-a-γoroqan oroju iren ajuqu tere ögede möškiged kimurγ-a-γoroqan-u beder-qosiγun-a qorčaγur-boldaγ-a büküi-tür jolγalduba
translit. Tümüjin tere oyitun (oi siγui) sibegelejü qorγalaγsan γajar=tur=iyan kürčü ebesün=i nalurqai=bar möškijü Onan-mören ögede möškiged öröne=eče Kimurγ=a-γoroqan oroju iren ajuqu tere ögede möškiged Kimurγ=a-γoroqan=u Beder-qosiγun=a Qorčaγur-boldaγ=a büküi=tür jolγalduba
224
tende neyileldüjü tendeče odču burqan-qaldun-u ebür-e kürelkü dotora senggür-γoroqan-u qara-jirüken-ü köke-naγur-a nutuγlaju büküi-tür tarbaγ-a güčügün-e alaju iden bölüge nigen edür sirγ-a aγta naiman morid ger-ün dergede bayiju büküi-tür degeremčin irejü üjetele degeremdčü odbai
translit. tende neyileldüjü tendeče odču Burqan-Qaldun=u ebür=e Kürelkü dotora Senggür-γoroqan=u Qara-Jirüken=ü Köke-naγur=a nutuγlaju büküi=tür tarbaγ=a güčügün=e alaju iden bölüge nigen edür sirγ=a aγta naiman morid ger=ün dergede bayiju büküi=tür degeremčin irejü üjetele degeremdčü odbai
226
belgütei oγotor darki qongγor-i unuju tarbaγ-a-čilar-a oduγsan ajuqu üdesi naran singgegsen-ü qoyina belgütei darki qongγor-tur tarbaγ-a ačiju isγalačiγul-un yabaγan köteljü irebesü sirγ-a aγta bidan-i degerm-e abču odba kemebesü belgütei ögülerün bi nekesü kemebe
translit. Belgütei oγotor darki qongγor=i unuju tarbaγ=a=čilar=a oduγsan ajuqu üdesi naran singgegsen=ü qoyina Belgütei darki qongγor=tur tarbaγ=a ačiju isγalačiγul=un yabaγan köteljü irebesü sirγ=a aγta bidan=i degerm=e abču odba kemebesü Belgütei ögülerün bi nekesü kemebe
228
tümüjin ögüler-ün ta qoyar ülü čidaqu bi nekesü kemejü darki qongγor-i unuju sirγ-a aγta-tan-i ebesün-i nalurqai-bar möškijü γurba
translit. Tümüjin ögüler=ün ta qoyar ülü čidaqu bi nekesü kemejü darki qongγor=i unuju sirγ=a aγta=tan=i ebesün=i nalurqai=bar möškijü γurba
229
qonoγ yabuju manaγar erte nigen olan sürüg aduγun-tur nigen keüked kümün gegün-i saγan büküi-tür jolγaju sirγ-a aγta-tan-i surabasu tere köbegün kümün ögüler-ün ene manaγar erte naran γarqui-yin urida sirγ-a aγta-tan naiman morid-i egüber üldejü jorčiba
translit. qonoγ yabuju manaγar erte nigen olan sürüg aduγun=tur nigen keüked kümün gegün=i saγan büküi=tür jolγaju sirγ=a aγta=tan=i surabasu tere köbegün kümün ögüler=ün ene manaγar erte naran γarqui=yin urida sirγ=a aγta=tan naiman morid=i egüber üldejü jorčiba
230
mör inu bi jiγaju ögsügei kemeged oγotor darki qongγor-i talbiγulju oroγ singqula-yi tümüjin-e unuγulba
translit. mör inu bi jiγaju ögsügei kemeged oγotor darki qongγor=i talbiγulju oroγ singqula=yi Tümüjin=e unuγulba
231
öber-iyen quba-yuγan unuju ger-tür-iyen ülü odun ečige eke-tür-iyen ülü ögülen namaγ-a (qoboγ-a) saγulaγ-a-ban keger-e talbiju nökör či mengdejü ayisui (iregsen) ajuqu er-e-yin eril ele bögesü nigen bui j-a bi čimadur nököčesü ečige minu naqu-bayan kemegdemü bi γaγča köbegün inu boγorči neretü bi kemeged sirγ-a aγta-tan-i mör-iyer möškijü γurban qonoju üdesi naran qubar (dalda) tasin büküi-tür nigen yeke küriy-e irgen-tür kürbesü sirγ-a aγta anu tere küriy-e-ü kijaγar-a ebesün idejü bayiqui-yi üjeged tümüjin ögülerün nökör či ende ber <bai> sirγ-a aγta man-u tere bui bi oroju üldejü γarγasuγai kemebesü boγorči ögülerün nököčesü kemen irelüge bi edüge ende yakin bayiqu bi kemeged qamtu dobtolju oroγad sirγ-a aγta-tan-i üldejü γarbai
translit. öber=iyen quba=yuγan unuju ger=tür=iyen ülü odun ečige eke=tür=iyen ülü ögülen namaγ=a (qoboγ=a) saγulaγ=a=ban keger=e talbiju nökör či mengdejü ayisui (iregsen) ajuqu er=e=yin [21b] eril ele bögesü nigen bui j=a bi čimadur nököčesü ečige minu Naqu-bayan kemegdemü bi γaγča köbegün inu Boγorči neretü bi kemeged sirγ=a aγta=tan=i mör=iyer möškijü γurban qonoju üdesi naran qubar (dalda) tasin büküi=tür nigen yeke küriy=e irgen=tür kürbesü sirγ=a aγta anu tere küriy=e=ü kijaγar=a ebesün idejü bayiqui=yi üjeged Tümüjin ögülerün nökör či ende ber <bai> sirγ=a aγta man=u tere bui bi oroju üldejü γarγasuγai kemebesü Boγorči ögülerün nököčesü kemen irelüge bi edüge ende yakin bayiqu bi kemeged qamtu dobtolju oroγad sirγ=a aγta=tan=i üldejü γarbai
232
qoyina-ača inu ubur subur (ulam sulam) nekejü ayisun (iren) nigen singqula mori-tu ulaγan degel-tü kümün urγ-a-ban bariju γaγčaγar nekejü güyičijü irebe
translit. qoyina=ača inu ubur subur (ulam sulam) nekejü ayisun (iren) nigen singqula mori=tu ulaγan degel=tü kümün urγ=a=ban bariju γaγčaγar nekejü güyičijü irebe
233
boγorči tümüjin-e ögülerün nökör numu sumu nada ača bi qarbulaldusu kemebesü tümüjin ögülerün nökör minu tulada či erüsdegüjei bi qarbulaldusu kemejü qarbulalduba
translit. Boγorči Tümüjin=e ögülerün nökör numu sumu nada ača bi qarbulaldusu kemebesü Tümüjin ögülerün nökör minu tulada či erüsdegüjei bi qarbulaldusu kemejü qarbulalduba
235
translit. qoyitu nököd inu ubun subun güyičejü ireküi=lüge naran [22a] qubiri (dalda) tasin singgejü odba
237
tere šöni döliged γurban edür šöni dölijü ger-ün oyira bolbasu tümüjin ögülerün nökör bi čim-a-ača anggida morid-iyan ker abqui bölüge bi kedüi-yi inu abqu bui či kedüi-yi anu abunam kemebesü boγorči ögülerün sayin nökör mengdejü irebe kemejü tusa bolsu kemen irelüge bi oljilalčaju abasu kemebesü ečige-yin minu naqu-bayan-u jögegsen γaγča köbegün-tür inu nada tögetele bui (barasi ügei) tusa boluγsan minu yaγun bolqu kemejü ese abuba
translit. tere šöni döliged γurban edür šöni dölijü ger=ün oyira bolbasu Tümüjin ögülerün nökör bi čim=a=ača anggida morid=iyan ker abqui bölüge bi kedüi=yi inu abqu bui či kedüi=yi anu abunam kemebesü Boγorči ögülerün sayin nökör mengdejü irebe kemejü tusa bolsu kemen irelüge bi oljilalčaju abasu kemebesü ečige=yin minu Naqu-bayan=u jögegsen γaγča köbegün=tür inu nada tögetele bui (barasi ügei) tusa boluγsan minu yaγun bolqu kemejü ese abuba
239
naqu-bayan köbegün-iyen boγorči-yi jabanaju nisun nilbusun-bar aju saγuqui-tur genedte boγorči kürbe
translit. Naqu-bayan köbegün=iyen Boγorči=yi jabanaju nisun nilbusun=bar aju saγuqui=tur genedte Boγorči kürbe
241
nigen-te inigemüi köbegün minu boγorči ögüle yaγun bolba kemebesü boγorči ögülerün ene ken-ü sayin nökör mengdejü odun ajuqu nököčejü oduluγ-a bi edüge irebe kemeged aγulju odču keger-e talbiγsan namaγ-a saγulγ-a-ban abču irebe
translit. nigen=te inigemüi köbegün minu Boγorči ögüle yaγun bolba kemebesü Boγorči ögülerün ene ken=ü sayin nökör mengdejü odun ajuqu nököčejü oduluγ=a bi edüge irebe kemeged aγulju odču keger=e talbiγsan namaγ=a saγulγ=a=ban abču irebe
243
translit. Naqu-bayan ögüler=ün qoyar jalaγus bui ta nököčeldüdkün mön=e qoyina büü [22b] tebčileldüdkün kemebe
246
tende tümüjin belgütei qoyar deyi-sečen-ü ökin börte-üjin-i yisün nasutai büküi-tür üjejü iregsen-ber qaγačaju bölüge kerülen-mören-uruγu erin odbai
translit. # tende Tümüjin Belgütei qoyar Deyi-Sečen=ü ökin Börte-Üjin=i yisün nasutai büküi=tür üjejü iregsen=ber qaγačaju bölüge Kerülen-mören=uruγu erin odbai
247
čegčer čiγurqu qoyar-un jaγur-a deyi-sečen qonggirid tende ajuqu deyi-sečen tümüjin-i üjeged bayasču ögülerün tayičiγud aq-a degüü ayidumu (iyadumu) kemen medejü masi erüjü čökelei (čökürebei) naran-i üjebei
translit. Čegčer Čiγurqu qoyar=un jaγur=a Deyi-Sečen Qonggirid tende ajuqu Deyi-Sečen Tümüjin=i üjeged bayasču ögülerün Tayičiγud aq=a degüü ayidumu (iyadumu) kemen medejü masi erüjü čökelei (čökürebei) naran=i üjebei
249
egüsgen ayisur-un (ireküi-tür) deyi-sečen kerülen-ü jol-nuγuda-ača mariyan qalaγun bolju kerülen ögede qariba
translit. egüsgen ayisur=un (ireküi=tür) Deyi-Sečen Kerülen=ü Jol-nuγuda=ača mariyan qalaγun bolju Kerülen ögede qariba